سور

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-و-ر7 sîga, 92 mücavir kök, 16 ayet, 13 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سندسسُوَرٍلبسسورحليأَسْوِرَةٌنزلبِسُورَةٍسُورَةٌبِسُورٍذهبخضرنظر

KökSîga 7Ayet 16Sure 13Mücavir 92

▶ Ağı aç (3B)

سور

س - و - ر

KÖK
  • 17 geçiş
  • 16 ayet
  • 7 sîga
  • 13 sözlük

“Sare” inişli çıkışlı dağ silsilesidir. Üfürülüp ses çıkarılan alet dağa benzediğinden bu ad verilmiştir. Sonra suret, şekil, biçim anlamlarına gelmiştir. Bilezik demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Sare” inişli çıkışlı dağ silsilesidir. Üfürülüp ses çıkarılan alet dağa benzediğinden bu ad verilmiştir. Sonra suret, şekil, biçim anlamlarına gelmiştir. Bilezik demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.583 harf
باب السين والراء و و ا ي ء معهما س ر و، س و ر، ر س و، و ر س، س ر ي، س ي ر، ي س ر، س ر أ، س أ ر، أ س ر، ر أ س، أ ر س مستعملات سرو: السَّرْوُ: سَخاء في موءة سَرُوَ يسرو، وسرا يسرو، وسَرِيَ يَسْرَى، فهو سَرِيٌّ من قومٍ سَراة، ولم يَجِئْ على فَعَلةٍ غيرها. والسَّرِيُّ: النّهرُ فوقَ الجدول، ودونَ الجَعفر. والسّريّة: خيل تبلغ أربع مئة أو نحوه. والسُّرْوَةُ: سَهْمٌ صغير قصير، وجمعه: سِراء قال أبو
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.043 harf
السورُ: حائط المدينة، وجمعه أَسْوارٌ وسيرانٌ. والسورُ أيضاً: جمع سورَةٍ، وهي كلُّ منزِلة من البِناء. ومنه سورَةُ القرآن، لأنَّها منزلةٌ بعد منزلةٍ مقطوعةٍ عن الأخرى. والجمع سُوَرٌ بفتح الواو. قال الشاعر: سودُ المَحاجِرِ لا يَقْرَأْنَ بالسُوَرِ ويجوز أن تجمع على سُوراتٍ وسوراتٍ. وقول النابغة: أَلَمْ تَرَ أنَّ اللهَ أَعْطاكَ سُورَةً تَرى كُلَّ مَلْكٍ دُونَها يَتَذَبْذَبُ ويريد شَرَفاً
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok26.343 harf
س ر ( و ا ي ء ) سير ، سري ، سأر ، سور ، رسا ، روس ، ريس ، رأس ، ورس ، أرس ، أسر ، يسر . ( سير ) : أبو عبيد عن أبي زيد : سارَ البعيرُ وسِرتُه ، وقال خالد : فلا تَغضَبَنْ مِنْ سُنّةٍ أنت سِرْتَها وأوّلُ راضٍ سُنّةً مَن يَسيرُهَا وقال ابن بُزرج : سِرْتُ الدَّابة : إذا ركبتَها ، فإذا أردتَ بها المرعَى قلتَ : أَسَرْتُها إلى الكلأ . وأسارَ القومُ أهلَهم ومواشِيَهم إلى الكلأ وهو أن يُرسِلوا فيها
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.143 harf
(باب السين والواو وما يثلثهما) (سوي) السين والواو والياء أصلٌ يدلُّ على استقامةٍ واعتدالٍ بين شيئين. يقال هذا لا يساوي كذا، أي لا يعادله. وفلانٌ وفلانٌ على سَوِيّةٍ من هذا الأمر، أي سواءٍ. ومكان سُوىً، أي مَعْلَمٌ قد عَلِمَ القومُ الدّخولَ فيه والخروج منه. ويقال أسْوَى الرّجلُ، إذا كان خَلَفُهُ وولدُهُ سَوِيّاً. وحدَّثنا علي بن إبراهيم القَطّان، عن علي بن عبد العزيز، عن أبي عُبيد، عن الكسائيّ
Maddenin bağlantısı

(باب السين والواو وما يثلثهما) (سوي) السين والواو والياء أصلٌ يدلُّ على استقامةٍ واعتدالٍ بين شيئين. يقال هذا لا يساوي كذا، أي لا يعادله. وفلانٌ وفلانٌ على سَوِيّةٍ من هذا الأمر، أي سواءٍ. ومكان سُوىً، أي مَعْلَمٌ قد عَلِمَ القومُ الدّخولَ فيه والخروج منه. ويقال أسْوَى الرّجلُ، إذا كان خَلَفُهُ وولدُهُ سَوِيّاً. وحدَّثنا علي بن إبراهيم القَطّان، عن علي بن عبد العزيز، عن أبي عُبيد، عن الكسائيّ قال: يقال كيف أمسيتم؟ فيقال: مَستوُون صالحون. يريدون أولادُنا ماشيتُنا سَوِيَّةٌ صالحة. ومن الباب السِّيُّ: الفضاء من الأرض، في قول القائل([1]): * كأنَّ نَعَامَ السِّيِّ باضَ عليهمُ([2]) * والسِّيّ: المِثْل. وقولهم سِيّانِ، أي مِثلان. ومن ذلك قولهم: لا سيّما، أي لا مثلَ ما. هُوَ من السِّين والواو والياء، كما يقال ولا سَواء. والدَّليل على أن السّيَّ المِثل قولُ الحطيئة: فإيّاكم وحَيّةَ بطنِ وادٍ *** هَمُوزَ النّابِ لكم بسِيِّ([3])ومن الباب السَّواء: وسَط الدَّارِ وغَيرِها، وسمِّي بذلك لاستوائه. قال الله جلَّ ثناؤه: ﴿فاطَّلَعَ فَرَآهُ فِي سَوَاءِ الْجَحِيمِ﴾ [الصافات 55]. وأمَّا قولُهم: هذا سِوَى ذلك، أي غيرُهُ، فهو من الباب؛ لأنَّه إذا كان سِواه فهما كلُّ واحدٍ منهما في حَيِّزِه على سواء. والدّليل على ذلك مدُّهم السِّواء بمعنى سِوى. *قال الأعشى: * وما عدلَتْ من أهلِها لِسوائكا([4]) * ويقال قصدتُ سِوَى فلانٍ: كما يقال قصدت قصده. وأنشد الفراء: فَلأَصْرِفَنّ سِوَى حُذيفة مِدْحتي *** لِفَتى العَشيِّ وفارسِ الأجرافِ([5])(سوء) فأمّا السين والواو والهمزة فليست من ذلك، إنّما هي من باب القُبح. تقول رجلٌ أسوَأُ، أي قبيحٌ، وامرأةٌ سَوآء، أي قبيحة. قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: "سوْآءُ([6]) وَلودٌ خيرٌ مِنْ حَسناءَ عقيم". ولذلك سمّيت السَّيِّئة سيّئة. وسمِّيت النار سُوأَى، لقُبْح منظرها. قال الله تعالى : ﴿ثُمَّ كاَنَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاؤوا السُّوأَى﴾ [الروم 10]. وقال أبو زُبَيْد: لم يَهَبْ حُرْمَةَ النَّدِيم وحُقَّتْ *** يا لَقَومِي للسَّوأةِ السَّوآءِ([7])(سوح) السين والواو والحاء كلمةٌ واحدةٌ. يقالُ ساحة الدار، وجمعها ساحات وسُوح. (سوخ) السين والواو والخاء كلمةٌ واحدة. يقال ساخت قوائمه في الأرض تسوخ. ويقال مُطِرْنا حتى صارت الأرض سُوَّاخَى، على فُعَّالَى، وذلك إذا كثرت رِزاغُ المطر. وإذا كانت كذا ساخت قوائمُ المارّة فيها. (سود) السين والواو والدال أصلٌ واحد، وهو خلاف البياضِ في اللّونِ، ثم يحمل عليه ويشتقّ منه. فالسَّواد في اللّون معروف. وعند قومٍ أن كلَّ شيءٍ خالف البياضَ، أيَّ لونٍ كان، فهو في حيّز السواد. يقال: اسودّ الشيء واسوادَّ. وسوادُ كلِّ شيء: شخصه. والسِّواد: السِّرار؛ يقالُ ساوده مساودةً وسِواداً، إذا سارّه. قال أبو عبيد: وهو من إدناء سَوادِكَ من سَواده، وهو الشَّخص. قال: مَنْ يكنْ في السِّواد والدَّدِ والإغْـ *** ـرامِ زِيراً فإنّني غيرُ زيرِ([8])والأساود: جمع الأسود، وهي الحيّات. فأمّا قول أبي ذَرّ رحمة الله عليه: "وهذه الأساودُ حولي"، فإنّما أراد شخص آلاتٍ كانت عنده؛ [وما حولَه([9])] إلا مِطْهرةٌ وإِجّانةٌ وجَفْنة. والسَّواد: العدد الكثير، وسمِّي بذلك لأن الأرض تسوادُّ له. فأمَّا السِّيادة فقال قوم: السيِّد: الحليم. وأنكر ناسٌ أن يكونَ هذا من الحِلم، وقالوا: إنّما سمِّي سيِّداً لأنَّ الناس يلتجِئون إلى سَواده. وهذا أقيس من الأوَّل وأصحّ. ويقال فلانٌ أسوَد من فلانٍ، أي أَعْلَى سِيادةً منه. والأسودان: التَّمر والماء. وقالوا: سَوَاد القَلب وسُوَيداؤُه، وهي حَبّته. ويقال سَاوَدَني فلانٌ فسُدْته، من سَوَاد اللونِ والسّؤدُد جميعا. والقياسُ في الباب كلِّه واحد. (سور) السين والواو والراء أصلٌ واحد يدلُّ على علوٍّ وارتفاع. من ذلك سَار يَسُور إذا غضب وثار. وإنَّ لغضبِهِ لَسَورةً. والسُّور: جمع سُورة، وهي كلُّ منْزلةٍ من البناء. قال: ورُبَّ ذِي سُرادقٍ محجورِ *** سُرْتُ إليه في أعالي السُّورِ([10])فأمّا قول الآخر([11]): وشاربٍ مُرْبحٍ في الكأسِ نادَمَني *** لا بالحَصُور ولا فيها بسَوَّارِ فإنّه يريد أنّه ليس بمتغضّب. وكان بعضهم يقول: هو الذي يَسُور الشَّرابُ في رأسِهِ سريعاً. وأما سِوار المرأة، والإسوار([12]) من أساورة الفُرس وهم القادة، فأُراهما غيرَ عربيَّين. وسَورة الخمر: حِدّتُها وغلَيانها. (سوط) السين والواو والطاء أصلٌ يدلُّ على مخالطة الشَّيءِ الشيءَ. يقال سُطت الشّيءَ: خلطتُ بعضَهُ ببعض. وسَوَّط فلانٌ أمرَهُ تسويطاً، إذا خَلَطَه. قال الشَّاعر: فَسُطْها ذَميمَ الرّأيِ غيرَ موفَّقٍ *** فلستَ على تسويطها بمُعان([13])

ومن الباب السَّوط، لأنّه يُخالِط الجِلدة؛ يقال سُطْتُهُ بالسَّوط: ضربتُهُ. وأمَّا قولهم في تسمية النَّصيب سَوطاً فهو من هذا. قال الله جلَّ ثناؤه: ﴿فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ﴾ [الفجر 13]، أي نَصيباً من العذاب. (سوع) السين والواو والعين يدلُّ على استمرار الشّيء ومُضيِّه. من ذلك السَّاعة *سمِّيت بذلك. يقال جاءنا بعد سَوْعٍ من الليل وسُوَاعٍ، أي بعد هَدْءٍ منه. وذلك أنَّه شيءٌ يمضي ويستمرّ. ومن ذلك قولهم عاملته مُساوعةً، كما يقال مياومَة، وذلك من السَّاعة. ويقال أَسَعْتُ الإبلَ إساعةً، وذلك إذا أهملتَها حتَّى تمرَّ على وجهها. وساعت فهي تَسُوع. ومنه يقال هو ضائع سائع. وناقة مِسياعٌ، وهي التي تذهب في المرعى. والسِّياع: الطِّين فيه التِّبن. (سوغ) السين والواو والغين أصلٌ يدلُّ على سهولة الشيء واستمراره في الحلق خاصّة، ثم يحمل على ذلك. يقال ساغ الشَّرابُ في الحَلْق سَوغاً. وأساغَ الله جلَّ جلالُهُ. ومن المشتقّ منه قولُهم: أصاب فلانٌ كذا فسوَّغْتُهُ إياه. وأمَّا قولُهُم هذا سَوْغُ هذا، أي مثله، فيجوز أن يكونَ من هذا، أي إنه يَجري مجراه ويستمرُّ استمراره. ويجوز أن يكون السّين مُبدَلة من صادٍ، كأنَّه صِيغَ صياغَته. وقد ذُكِرَ في بابه. (سوف) السين والواو والفاء ثلاثة أصول: أحدها الشَّمُّ . يقال سُفْت الشَّيءَ أَسُوفُه سَوْفاً، وأَسَفْتُهُ. وذهب بعضُ أهل العلم إلى أنّ قولهم: بيننا وبينهم مَسافةٌ، مِنْ هذا. قال: وكان الدَّليل يَسُوف التُّرَابَ ليعلمَ على قصدٍ هو أم على جَور. وأنشدوا: * إذا الدّليلُ استافَ أخلاقَ الطُّرُق([14]) * أي شَمّها. والأصل الثّاني: السُّوَاف: ذَهاب المال ومَرَضُه. يقال أساف الرّجُلُ، إذا وقع في مالِهِ السُّواف. قال حُميد بن ثور: * أَسَافا من المال التِّلادِ وأَعْدَما([15]) * وأمّا التأخير فالتسويف. يقال سوَّفتُه، إذا أخّرتَه، إذا قلتَ سوف أفعلُ كذا. (سوق) السين والواو والقاف أصل واحد، وهو حَدْوُ الشَّيء. يقال ساقه يسوقه سَوقاً. والسَّيِّقة: ما استيق من الدوابّ. ويقال سقتُ إلى امرأتي صَدَاقها، وأَسَقْتُهُ. والسُّوق مشتقّةٌ من هذا، لما يُساق إليها من كلِّ شيء، والجمع أسواق. والساق للإنسان وغيره، والجمع سُوق، إنّما سمّيت بذلك لأنَّ الماشي ينْساق عليها. ويقال امرأة سَوْقاء، ورجلٌ أَسوَق، إذا كان عظيمَ السّاق. والمصدر السَّوَق. قال رؤبة: * قُبٌّ من التَّعْداء حُقْبٌ في سَوَق([16]) * وسُوق الحرب: حَومة القِتال، وهي مشتّقةٌ من الباب الأول. (سوك) السين والواو والكاف أصلٌ واحد يدلُّ على حركةٍ واضطراب. يقال تساوَقَت الإبل: اضطرَبَتْ أعناقُها من الهُزال وسوء الحال. ويقال أيضاً: جاءت الإِبل ما تَسَاوَكُ هُزالاً، أي ما تحرِّك رؤوسَها. ومن هذا اشتق اسم السِّواك، وهو العُود نفسُه. والسِّواك استعماله أيضاً. قال ابن دريد: سُكْتُ الشيءَ سَوكاً، إذا دَلكتَه. ومنه اشتقاق السِّواك، يقال ساك فاهُ، فإذا قلت استاك لم تذكر الفم.([17]) (سول) السين والواو واللام أصلٌ يدلُّ على استرخاءٍ في شيء يقال سَوِلَ يَسْوَل سَوَلا. قال الهذليّ([18]): كالسُّحْلِ البيض جَلا لونَها *** سَحُّ نِجَاءِ الحَمَل الأَسْوَلِ فأَمّا قولهم سَوّلتُ له الشيءَ، إذا زيّنْتَه له، فممكن أن تكون أعطيته سُؤلَه، على أن تكون الهمزة مُليَّنَةً من السُّؤل. (سوم) السين والواو والميم أصلٌ يدل على طلب الشيء. يقال سُمت الشيءَ، أَسُومُهُ سَوْمَاً. ومنه السَّوام في الشِّراء والبيع. ومن الباب سامت الرَّاعيةُ تسوم، وأَسَمْتُهَا أنا. قال الله تعالى: ﴿فِيهِ تُسِيمُونَ﴾ [النحل 10]، أي تُرعُون. ويقال سّوَّمْت فلاناً في مالي تسويماً، إذا حكَّمتَه في مالك. وسَوَّمْتُ غُلامي: خَلّيته وما يُريد. والخيل المُسَوَّمَة: المرسلة وعليها رُكبانُها. وأصل ذلك كلِّه واحد. ومما شذَّ عن الباب السُّومَةُ، وهي العلامةُ تُجْعَل في الشيء. والسِّيما مقصور من ذلك *قال الله سبحانه: ﴿سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ﴾ [الفتح 29]. فإذا مدُّوه قالوا السيماء. (سوس) السين والواو والسين أصلان: أحدهما فسادٌ في شيء، والآخر جِبلّة وخليقة. فالأوّل ساس الطّعامُ يَساسُ، وأساس يُسِيسُ، إذا فَسَدَ بشيء يقال لـه سُوس. وساست الشّاة تَسَاس، إذا كثر قَمْلها. ويقال إنَّ السَّوَسَ داءٌ يصيب الخيل في أعجازها. وأمّا الكلمةُ الأخرى فالسُّوس وهو الطّبع. ويقال: هذا من سُوس فلان، أي طبعه. وأمَّا قولهم سُسْته أسُوسُه فهو محتملٌ أن يكون من هذا، كأنه يدلُّه على الطبع الكريم ويَحمِله عليه. والسِّيساء([19]): مُنتَظَم فَقَار الظهر. وماء مَسُوسٌ وكلأٌ مَسُوسٌ([20])، إذا كان نافعاً في المال([21])، وهي الإبل والغنم. والله أعلم بالصواب. --------------------- ([1]) هو زيد الخيل كما في الحيوان (4: 339)، والشعر والشعراء في أثناء ترجمة الأعشى، ونقد الشعر 39. وروي أيضاً من قصيدة لمعقر البارقي في الأغاني (10: 44). ([2]) عجزه: * فأحداقهم تحت الحديد خوازر *. ([3]) ديوان الحطيئة 69 واللسان (سوا). ([4]) ديوان الأعشى 66. وقد سبق تخريجه في (جنف). وصدره: * تجانف عن جل اليمامة ناقتي * ([5]) في اللسان (19: 143) : "فارس الأحزاب"، تحريف. والبيت من أبيات فائية في الأغاني (14: 127) منسوبة إلى رجل من بني الحارث بن الخزرج، أو إلى حسان بن ثابت. وانظر تنبيه البكري على الأمالي 67. ([6]) ويروى أيضاً: "سوداء". ([7]) البيت في اللسان (سوأ). ([8]) سبق البيت في مادة (زير). ([9]) التكملة من اللسان. وفي المجمل "من" بدل "إلا". ([10]) البيت في اللسان (6: 55). ([11]) هو الأخطل. ديوانه 116. وقد سبق في (2: 73). ([12]) ضبط في الأصل والمجمل بكسر الهمزة، ويقال أيضاً بضمها. ([13]) البيت في المجمل واللسان (سوط). ([14]) البيت لرؤبة في ديوانه 104 واللسان (سوف). ([15]) صدره كما في اللسان (سوف): * فيا لهما من مرسلين لحاجة * ([16]) ديوان رؤبة 106. ([17]) الجمهرة (3: 48). ([18]) هو المتنخل الهذلي، كما في اللسان (سول) من قصيدة في القسم الثاني من مجموعة أشعار الهذليين 81، ونسخة الشنقيطي 44. ([19]) حقه أن يكون في مادة (سيس). ([20]) وصواب هاتين أن يكونا في مادة (مسس). ([21]) النافع الذي يشفي غلة العطش. وفي الأصل : "ذفعا" تحريف.

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.591 harf
- السور: وثوب مع علو، ويستعمل في الغضب، وفي الشراب، يقال: سورة الغضب، وسورة الشراب، وسرت إليك، وساورني فلان، وفلان سوار: وثاب. والإسوار من أساورة الفرس أكثر ما يستعمل في الرماة، ويقال: هو فارسي معرب. وسوار المرأة معرب، وأصله دستورا (انظر: تاج العروس (سور) ؛ وعمدة الحفاظ: سور)، وكيفما كان فقد استعملته العرب، واشتق منه: سورت الجارية، وجارية مسورة ومخلخلة، قال: ﴿لولا ألقي عليه أسورة من ذهب﴾
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR776 harf
س و ر سار عليه‏:‏ وثب وساوره والحية تساور الراكب‏.‏ وله سورة في الحرب وهو ذو سورة فيه‏.‏ وتسورت إليه الحائط وسرته إليه‏.‏ قال‏:‏ وكلـب سـوار‏:‏ جسـور علـى النـاس‏.‏ وجلـس علـى المسورة وجلسوا على المساور وهي الوسائد‏.‏ وهو سوار في الشراب‏:‏ معربد‏.‏ وسور المدينة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ سـار الشـراب فـي رأسـه‏.‏ وساورتنـي الهمـوم‏.‏ ولـه سـورة فـي المجـد‏:‏ رفعـة‏.‏ ولـه سـورة عليك‏:‏ فضل
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.660 harf
سَوْرَةُ الخمرِ وغيرها وسُوَارُها: حِدَّتُها؛ قال أَبو ذؤيب: تَرى شَرْبَها حُمْرَ الحِدَاقِ كأَنَّهُمْ أُسارَى، إِذا ما مَارَ فِيهمْ سُؤَار وفي حديث صفة الجنة: أَخَذَهُ سُوَارُ فَرَحٍ؛ أَي دَبَّ فيه الفرح دبيب الشراب. والسَّوْرَةُ في الشراب: تناول الشراب للرأْس، وقيل: سَوْرَةُ الخمر حُمَيّاً دبيبها في شاربها، وسَوْرَةُ الشَّرَابِ وُثُوبُه في الرأْس، وكذلك سَوْرَةُ الحُمَةِ وُثُوبُها. وسَوْرَةُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR649 harf
* س و ر * * السُّورُ * حائط المدينة وجمعه * أسْوارٌ * و * سِيرانٌ * و * السُّورُ * أيضا جمع * سُورَةٍ * مثل بُسْرة وبُسْر وهي كل منزلة من البناء ومنه سورة القرآن لأنها منزلة بعد منزلة مقطوعة عن الأخرى والجمع * سُوَرٌ * بفتح الواو ويجوز أن يجمع على * سُورَاتٍ * بسكون الواو وفتحها وجمع * السِّوار أَسوِرةٌ * وجمع الجمع * أَسَاوِرَةٌ * وقرئ ﴿فلولا ألقي عليه أساورة من ذهب﴾ وقد يكون جمع أساور قال
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.779 harf
سورة الخمر وغيرها: حدتها كسوارها، بالضم قال أبو ذؤيب: ترى شربها حمر الحداق كأنهـم أسارى إذا ما مار فيهم سوارها. وفي حديث صفة الجنة: أخذه سوار فرح ، وهو دبيب الشراب في الرأس، أي دب فيه الفرح دبيب الشراب في الرأس. وقيل: سورة الخمر: حميا دبيبها في شاربها. وسورة الشراب: وثوبه في الرأس، وكذلك سورة الحمة: وثوبها. وحديث عائشة رضي الله عنها: أنها ذكرت زينب، فقالت: كل
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR12.273 harf
سَارَ 1 سَارَ ذ , aor. يَسُورُ, (S, M, K,) inf. سُؤُورٌ, (S,) or سَوْرٌ, (M,) or both, (K,) or سَوْرَةٌ, (Mgh,) [but this last is an inf. n. of un.,] He leaped or sprang, (S, M, A, Mgh, K,) اـِلَيْهِ to, or towards, him, (S, M, K,) and عَلَيْهِ upon him. (A.) ― -b2- He leaped, or sprang, [or committed an assault, upon another,] like as he does who behaves in an annoying manner towards his
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.232 harf
سَارَ سَارَ ( w ) U ( n. ac. سَوْر 1 ), a. Mounted, scaled, climbed up. b. ( n. ac. سَوْر 1 , سُوُوْر 27 ) [ Ila or 'Ala ], Sprang upon, attacked, assaulted. c. [ Fī ], see III (a) . سَوَّرَ سَوَّرَ II , a. Surrounded with walls, walled in; fortified. b. Adorned with bracelets. سَاْوَرَ سَاْوَرَ III , a. Intoxicated, overpowered ( wine ). b. Threw himself upon, assailed.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok37.957 harf
سور سَارَ - يَسُورُ - سُوْر - سُوْرَة - سُوَر - سِوَار - أسْوِِرَة - أَسَاوِر - سَوَّرَ - يُسَوِّرُ - تَسَوَّرَ - يَتَسوَّرُ سَارَ - يَسُوْرُ + شيء + كائنا أو شيئاً: يحيط به كالسور: يحيط به من جميع جوانبه ويشكل له حداً يفصله عما سواه سُوْر - السور: على وزن " فـُعـْل" اسم فعل بمعنى مفعول اسم آلة من " سَارَ - يَسُورُ ": البناء أو الشيء الذي
Tamamını oku

Sîgalar(7)

Mücavir kökler92 mücavir (116 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حلي

    4 ortak ayet · Hilye takı demektir

  2. نزل

    7 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

  3. سندس

    2 ortak ayet · İpek kumaş

  4. ذهب

    4 ortak ayet · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir

  5. لبس

    3 ortak ayet · “Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç…

  6. لؤلؤ

    2 ortak ayet · İnci

  7. خضر

    2 ortak ayet · Hudr : Sebzedir

  8. برق

    2 ortak ayet · Berg parlak taş demektir

  9. حرر

    2 ortak ayet · Harir, ipek demektir

  10. عدن

    2 ortak ayet · “Firdevs“ özel mülkiyetli bahçedir, “aden“ ise yaz ve kış…

  11. ثوب

    2 ortak ayet · Sevb dış elbise demektir

  12. نظر

    3 ortak ayet · Korkuluk demektir

Geçtiği ayetler(16)

  1. يَحْذَرُ الْمُنَافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِي قُلُوبِهِمْ قُلِ اسْتَهْزِئُوا إِنَّ اللَّهَ مُخْرِجٌ مَا تَحْذَرُونَ

    SûreMünafıklar; üzerlerine kalblerinde olanı haber verecek bir surenin indirilmesinden çekiniyorlar. De ki: Siz alay edin bakalım, Allah çekindiğinizi ortaya çıkarandır.

  2. وَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللَّهِ وَجَاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُولُو الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوا ذَرْنَا نَكُنْ مَعَ الْقَاعِدِينَ

    SûreAllah’a iman edin, Rasulü ile birlikte cihad edin, diye bir sure indirildiğinde; içlerinden gücü yetenler senden izin isteyip: Bizi bırak da oturanlarla birlikte kalalım, derler.

  3. وَإِذَا مَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ أَيُّكُمْ زَادَتْهُ هَذِهِ إِيمَانًا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَزَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَهُمْ يَسْتَبْشِرُونَ

    SûreBir sure indirilince; onlardan kimi: Bu, hanginizin imanını artırdı? der. İman etmiş olanlara gelince; onların imanını artırmıştır. Ve onlar, birbirleri ile müjdeleşirler.

  4. وَإِذَا مَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ نَظَرَ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ هَلْ يَرَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ ثُمَّ انْصَرَفُوا صَرَفَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَفْقَهُونَ

    SûreBir sure indiği zaman; birbirlerine bakarlar ve: Sizi bir kimse görüyor mu? der, sonra dönüp giderler. Allah, onların kalblerini döndürmüştür. Çünkü onlar, anlamazlar güruhudur.

  5. سُورَةٌ أَنْزَلْنَاهَا وَفَرَضْنَاهَا وَأَنْزَلْنَا فِيهَا آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

    SûreBir sure. Onu indirdik ve farz kıldık. Onda apaçık ayetler indirdik ki düşünüp öğüt alasınız.

  6. وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا لَوْلَا نُزِّلَتْ سُورَةٌ فَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ وَذُكِرَ فِيهَا الْقِتَالُ رَأَيْتَ …

    Sûreİman etmiş olanlar; bir sure indirilmeli değil miydi? derler. Fakat muhkem bir sure indirilip de orada muharebe zikrolununca; kalblerinde hastalık olanların, ölüm korkusundan bayılmış kimselerin bakışları gibi sana baktıklarını görürsün. Bu, onlar için daha evladır.

  7. وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا لَوْلَا نُزِّلَتْ سُورَةٌ فَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ وَذُكِرَ فِيهَا الْقِتَالُ رَأَيْتَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ …

    Sûreİman etmiş olanlar; bir sure indirilmeli değil miydi? derler. Fakat muhkem bir sure indirilip de orada muharebe zikrolununca; kalblerinde hastalık olanların, ölüm korkusundan bayılmış kimselerin bakışları gibi sana baktıklarını görürsün. Bu, onlar için daha evladır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسور
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerحوط, جدر, طوق
Zıt Kökهدم
Çekirdek Özet 1Yükseklik, sıçrama, kuşatarak yükselme ve sınır çekme
Çekirdek Özet 2İlahi vahyin veya mekanın koruyucu, aşılması güç, bağımsız ve kuşatıcı bir mertebe kılması
Çekirdek Özet 3Yapısal bütünlük, meşruiyet kuşağı ve aşılması kurallara bağlı dokunulmazlık sınırı
Kritik Hata RiskiSûre kavramını salt metin parçası, sûru ise yalnızca taş duvar sayarak anlamdaki dinamik sıçrama, kuşatma ve iktidar alameti boyutunu yitirmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سوBir yöne doğru yönelme, yayılma, kabarma veya itici güçle harekete geçme; nitekim سوق sevk etmeyi, سوم otlatmaya salmayı veya akın etmeyi, سوط birbirine katıp karıştırmayı ifade ederرÇekirdeğin itme ve yönelme hareketine tepe noktası, baş, belirgin bir sınır ve yükselti boyutu eklenerek anlam kuşatıcı bir yükseklik kazanmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekDayanak oluşturma, koruma, dış etkilere karşı tutunma ve direnç çizgisi
وÇengel, bağlama kazığıİki durumu veya parçayı birbirine tutturma, eklemleme ve süreklilik kazandırma
رİnsan başıZirveye ulaşma, en üst derece, tepe noktası ve görünür üstünlük
سورDikenli koruma desteğinin çengel ile bağlanıp baş hizasına yükselmesiBir yapının veya anlamın koruma ve dayanma amacıyla yükseltilerek baş üstü bir sınıra ulaştırılması ve kuşatıcı bir mertebe oluşturulması hareketini tasvir eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şehrin ya da mekanın etrafına çekilen yüksek koruma duvarı; bir şeyin hızla ve öfkeyle üste sıçraması, içkinin veya zehrin başa doğru hücum etmesi
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem şiirinde içkinin başa vurması ve yüksek surlara tırmanma bağlamında kullanılmıştır. Ahtal kadehle sarhoş olup hırçınlaşmayan kişiyi şu dizeyle anlatır: وشارب مربح بالكأس نادمني / لا بالحصور ولا فيها بسوار
Erken Arapça kullanımRu'be b. el-Accâc'a veya babası Accâc'a atfedilen beyitte yüksek surların aşılması şöyle ifade edilir: ورب ذي سرادق محجور / سرت إليه في أعالي السور

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça سور kökü, merkezi Sami dillerinde belirgin biçimde bir mekanı çevreleyen yüksek yapı, duvar veya bilezik ve taç gibi çepeçevre saran üstünlük alametleri dairesinde temsil edilir. İbranicede şûr (שור) kelimesi müstahkem duvar ve koruyucu sur anlamına gelmekte olup Tevrat metinlerinde şehir duvarlarını anlatmak için yaygın kullanılır. Aramice ve Süryanicede şūrā (ܫܘܪܐ) biçimi sur, yüksek taş set ve istihkam manasındadır; nitekim Süryanicede sur inşa etmek ve çevrelemek fiilleri bu kökle ifade edilir. Akadcada ise sūru biçiminde doğrudan bir kale duvarı karşılığı bulunmamakla birlikte, sınır çizgisi ve hendek/çevreleme manalarını içeren biçimler mevcuttur. Diğer yandan Farsçadan geçen ve hükümdarlık alameti olan bilezik ve komutanlık unvanı (isvār/esāvire) ile kolu çepeçevre saran takı manasındaki سوار kelimeleri arasında erken temaslar sonucu semantik bir kesişme meydana gelmiştir; ancak kökün Sami katmanındaki asli odağı yüksek çevreleme duvarı ve sıçrayarak yükselme hareketidir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسار — يسور eylemiÖfkenin, gücün veya sıvının yukarı doğru hamle yapması, yükselip başı sarması kökün hareket merkezidirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice şûr, Süryanice şūrāKoruyucu yüksek taş duvar, sınır tahkimatı ve çevreleyen hisar ortak Sami zeminindedirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiFarsça دستوار / سوار ilişkisiBilezik ve hükümdarlık rütbesi bildiren kullanımda Orta Farsça ile temas ve ödünçleşme görülürGüçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Tāj al-ʿArūs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سورAnlamlıYükselmek, kuşatmakŞehri koruyan duvar, yüksek mertebe, bilezikHedef kök; Kur'an'da geçer
سروAnlamlıCömertlik, sıyrılmakŞeref ve cömertlikle öne çıkmak; zırhını veya elbisesini üzerinden çıkarmakOrtak çekirdek; yükseklik ve aşma ilgisi vardır
وسرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştirKullanım dışı
ورسAnlamlıSarı boya bitkisiKumaşları boyamakta kullanılan sarı renkli kokulu bir bitkiKur'an'da geçmez; farklı somut alan
رسوAnlamlıSabitlenmek, demir atmakGeminin karaya oturup durması, dağların yere çakılmasıKalb/karşıt yön; hareketin sabitlenmesi; Kur'an'da geçer
روسAnlamı bulunmayanÇiğnemek, başÇok nadir rivayetlerde yemek çiğneme veya baş manasına bağlansa da kök müstakil türetim üretmemiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سورMerkezYükselerek kuşatma ve korumaHem dikey yüksekliği hem yatay çevrelemeyi ve hamle gücünü bir arada taşırMüstahkem sınır, sûre ve bilezik
حوطKomşuKuşatma ve koruma altına almaYalnızca çepeçevre sarma ve himaye etme vurgusu vardır; dikey sıçrama ve katmanlaşma taşımazÇevrelemek, korumak
جدرKomşuDuvar örme ve dikilmeTaşları üst üste koyarak dikilen kuru fiziksel duvar; atılma ve mertebe anlamı içermezBahçe duvarı, yalın engel
طوقKomşuBoyuna halka geçirmeBoyun hizasında dar ve dairesel çevreleme; iktidar veya ceza halkasıTakat yetirme, gerdanlık
هدمZıtYıkma ve yerle bir etmeYükseltilmiş ve kurulmuş olan sınır yapısını devirip yer hizasına indirmeYıkmak, hükümsüz kılmak

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسورKuşatıcı duvar, mertebe, bilezikKoruyucu yükseklik, sıçrama gücü ve yetki halkasını kapsarKesin
LatinceMoenia, Murus, VallumSavunma duvarı, sur, istihkamŞehri koruyan taş duvarı tam karşılar; ancak metin parçası (sûre) ve bilezik anlamlarını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceRampart, City wall, Sura, BraceletSur, koruyucu set, sûre, bilezikTek kelime tüm anlamı taşımaz; savunma, ilahi bölümleme ve süs öğesi ayrı kelimelerle karşılanırGüçlü
AlmancaStadtmauer, Wall, Sure, ArmreifŞehir suru, set, sûre, bilezikKoruma ve sınırlama boyutunu verir; kökün hamle ve öfkeyle sıçrama dinamizmini eksik bırakırGüçlü
FransızcaRempart, Muraille, Sourate, BraceletSur, istihkam duvarı, sûre, bilezikFiziksel ve kurumsal sınırları belirtir; içkinin başa hücumu gibi metaforik hareketleri kapsamazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lane's Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سُورَةٌ / سُوَرٍKur'an'ın bağımsız, aşılmaz, korunaklı bölümleriVahyin meydan okuma (tahaddî) ve bağımsızlık bağlamı; Tevbe 9:64, Bakara 2:23, Yûnus 10:38, Hûd 11:13
أَسَاوِرَ / أَسْوِرَةٌCennet ehlinin ve meliklerin şeref ve egemenlik bilezikleriAhirette müminlerin mükâfatı ve Firavun'un dünyevi iktidar ölçüsü bağlamı; Kehf 18:31, Hac 22:23, Zuhruf 43:53, İnsân 76:21
بِسُورٍMüminler ile münafıklar arasına çekilen kapılı koruma ve ayırma seddiKıyamet günü ebedi ayrışma ve himaye sınırı bağlamı; Hadîd 57:13
تَسَوَّرُواYüksek duvarı veya mabedin surunu tırmanarak aşmakDavud'un yanına muhakeme için olağan dışı yoldan girilmesi bağlamı; Sâd 38:21

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİ'câzü'l-Kur'ân ve vahyin yapısıBir sûrenin benzerinin getirilemeyişi; vahyin en küçük mucizevi ve müstakil biriminin sûre oluşuAşılmazlık, yetkinlik ve tam koruma
FıkıhNamaz kıraati ve mülkiyet sınırlarıNamazda fatihadan sonra asgari kıraat ölçüsü (tam bir sûre veya denk ayetler); surla çevrili alanın ihraz sayılmasıTamamlanmış bağımsız bütün ve güvenlik sınırı
TefsirKur'an surelerinin tertibi ve tevkifiliğiKur'an bölümlerine niçin sûre dendiği; her birinin yüksek bir kale gibi ayetleri muhafaza etmesiMertebe, yücelik ve çevreleyici birlik
HadisŞiddet, gazap ve üstünlük alametleriÖfkenin başa vurması (سورة الغضب) ve cennet ehlinin takılarıHamle gücü, baskın gelme ve ihtişam

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin mimarisiDokunulmaz koruma halkasıİmanı ve vahiy hakikatlerini tahriften koruyan kutsal sınırİlahi kelamın her sûresi, hakikati kuşatan ve dışarıdan müdahaleye izin vermeyen manevi bir kale teşkil ederKesin
İlmiBilgi tasnifi ve metodolojiBağımsız bilimsel disiplin ve konu sınırıİlgili meseleleri derleyip dış etkenlerden yalıtarak bütünlemeBilginin dağılmasını önleyen, başı ve sonu belirlenmiş sistematik kavramsal çerçeveGüçlü
SiyasiEgemenlik ve sınır güvenliğiDevlet hududu, istihkam ve yetki alametiKamusal alanı dış tehditlerden ayırma ve hukuki meşruiyeti simgelemeSiyasi otoritenin hakimiyet alanı surla korunur; yöneticilik bilezik veya taç benzeri sınırlayıcı sembollerle tescillenirGüçlü
İktisadiMülkiyetin korunması ve hazine tahsisatıGüvenli pazar alanı, korunan sermaye havuzuİktisadi değerlerin yağmalanmasını önleyen kurumsal emniyet çemberiSermaye ve servetin dolaşımı ancak emniyetli, sınırları çizilmiş ve haksız el uzatmalara karşı tahkim edilmiş bir pazarda sürdürülebilirMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKapalı eğri / Topolojik sınır (Jordan eğrisi)İki boyutlu uzayda iç bölgeyi dış bölgeden tamamen ayıran, delinmedikçe geçişe izin vermeyen kapalı süreklilik sınırıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal dokunulmazlık ve meşruiyet kuşağıBireyin mahremiyetini veya bir kurumun özerkliğini dış baskılardan ayıran, ancak kurallı kapılarla girilebilen koruyucu hukuk duvarıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir bina duvarı veya kitap bölümü (bap/fasıl) düzeyine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamSûre, hakikati koruyan yüksek bir kale; sur, rahmet ile azabı ayıran adalet seddi; esvire ise sorumluluk ve meşruiyet yetkisidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an sûrelerini rastgele bir araya gelmiş cümleler yığını sanmak; vahyin bağımsız, aşılmaz ve birbirini tamamlayan yüksek mimarisini gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kendi metin yapısını adlandırdığı سورة teriminin mahiyetini açıklar; vahyin bölümlerinin tesadüfi parçalar değil, her biri kendi içinde tam, aşılmaz ve koruyucu birer hakikat kalesi olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin meydan okuma (tahaddî) ayetlerinde (Bakara 2:23, Yûnus 10:38), ahiretteki ayrışma sahnesinde (Hadîd 57:13) ve cennet ehlinin taltif edildiği sahnelerde (Kehf 18:31).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın bir sûresine benzer getirme talebini alelade bir edebi metin yazımı sanma hatasını düzeltir; talep edilen şeyin, hakikati kuşatan o aşılmaz, korunaklı ve yüksek yapısal bütünlük olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir yerleşimin etrafına çekilen yüksek taş duvar, bir sıvının veya hiddetin başa doğru sıçrayıp yükselmesi ve kolu saran dairesel takı.
  • Soyut anlamBir varlığı, anlamı veya mekanı çevreleyerek dış dünyadan yalıtan, ona dokunulmazlık, üstünlük ve bağımsız bir mertebe kazandıran koruyucu sınır.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin kendi iç tutarlılığını korumak ve dış müdahaleleri engellemek üzere kurduğu, geçişi yalnızca meşru kapılara bağlı kılan yapısal güvenlik çemberi.
  • LaTeX modeli∂Ω=Sveya yalın sembolik olarakS=∂U,Ui∩Ue=∅,H(S)>0
  • LaTeX açıklamasıModelde U korunan iç alanı, ∂U bu alanı çepeçevre kuşatan yüksek ve geçirimsiz sınırı simgeler. Ui iç bölgeyi, Ue dış ortamı gösterir ve bu iki alanın arakesiti boştur; yani sınır (S) iç ile dışı kesin biçimde ayırır. H(S)>0 ifadesi ise sınırın sıradan bir çizgi olmayıp dikey bir yüksekliğe ve aşılması zor bir mertebeye sahip olduğunu temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س