شهد
ش - ه - د
KÖK- 160 geçiş
- 123 ayet
- 76 sîga
- 13 sözlük
Petekteki baldır. Bir şey karışmamış ve saf olmasından dolayı kesin bilgilere şuhud denir. Bu nedenle şehadet için görme şartı yoktur. Belgeler yeterlidir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Petekteki baldır. Bir şey karışmamış ve saf olmasından dolayı kesin bilgilere şuhud denir. Bu nedenle şehadet için görme şartı yoktur. Belgeler yeterlidir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.194 harfباب الهاء والشين والدال معهما
ش ه د، د ه ش، ش د ه، ه د ش مستعملات
شهد:
الشَّهْد: العسل ما لم يُعْصَرْ من شَمْعِه، شِهاد، والواحدة: شَهْدَة وشُهْدة.
والشّهادة أن تقول: آستُشْهِد فلانٌ فهو شهيد، وقد شهد عليّ فلانٌ بكذا شَهادةً، وهو: شاهد وشهيد.
والتّشهُّدُ في الصّلاة من قولك: أشهدُ أن لا إله إلاّ اللهُ، وأشهد أنّ محمّداً عَبْدُه ورسولُه.
وفلانٌ يشهَدُ بالخطبة. منه.
والمَشْهَدُ: مَجْمعُ النّاسِ،
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.214 harfالشَهادة: خبَرٌ قاطع. تقول منه: شَهِد الرجل على كذا، وربما قالوا شَهْدَ الرَجُلُ، بسكون الهاء للتخفيف. وقولهم: اشهدْ بكذا، أي احْلِف. والمشاهدة: المعاينة. وشَهِدَهُ شُهوداً، أي حَضَرَه، فهو شاهدٌ. وقومٌ شُهودٌ، أي حُضورٌ، وهو في الأصل مصدرٌ، وشُهَّدٌ أيضاً. وشَهِد له بكذا شَهادةً، أي أدَّى ما عنده من الشهادة، فهو شاهِدٌ، والجمع شَهْدٌ. وجمع الشَهْد شُهودٌ وأشهاد. والشهيدُ: الشاهِدُ، والجمع
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR7.690 harfه ش د
شهد ، شده ، دهش
استعمل من وجوهها : شهد ، شده ، دهش .
شهد : أخبرني المنذريُّ أنّه سأل أحمد بنَ يحيى عن قول الله عزّ وجلَّ : ( شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لاَ إِلَاهَ إِلاَّ هُوَ ( فقال : كلُّ ما كان ) شَهِدَ اللَّهُ ( فهو بمعنى عَلِم الله ، قال : وقال ابن الأعرابيّ : معناه قال الله . قال : ويكون معناه عَلِم الله ، ويكون ) شَهِدَ اللَّهُ ( كَتَب الله ، وقال أبو بكر بنُ الأنباريَّ في معنى قول
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR4.321 harf(باب الشين والهاء وما يثلثهما)
(شهو) الشين والهاء والحرف المعتل كلمة واحدة، وهي الشّهوة. يقال: رجلٌ شَهْوانُ، وشيءٌ شَهِيّ.
(شهب) الشين والهاء والباء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على بياض في شيءٍ من سواد، لا تكون الشُّهبةُ خالصةً بياضاً. ومن ذلك الشُّهبة في الفرَس، هو بياضٌ يخالطُهُ سَواد. ويقال كَتِيبةٌ شَهباء، إِذا كانت عِليتُها بياضَ الحديد، ويقال لليوم ذي البرد والصُّرَّاد([1]): أشهبُ، والليلة الشّهباءُ.
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR5.567 harf- الشهود والشهادة: الحضور مع المشاهدة؛ إما بالبصر، أو بالبصيرة، وقد يقال للحضور مفردا قال الله تعالى: ﴿عالم الغيب والشهادة﴾ [السجدة/6]، لكن الشهود بالحضور المجرد أولى، والشهادة مع المشاهدة أولى؛ ويقال للمحضر: مشهد، وللمرأة التي يحضرها زوجها مشهد، وجمع مشهد: مشاهد، ومنه: مشاهد الحج، وهي مواطنه الشريفة التي يحضرها الملائكة والأبرار من الناس. وقيل مشاهد الحج: مواضع المناسك. قال تعالى: {ليشهدوا منافع
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR552 harfش ه د
شهدته وشاهدته وشوهدت منه حال جميلة.
ومجلس مشهود.
وكلمته على رءوس الأشهاد وهم شهودي وشهدائي.
والله يشهد لي ولا أستشهده كاذباً وهو من أهل المشهد والمشاهد وشهدت بكذا وشهدت عليه وأشهدني فلان " والله على كل شيء شهيد " وقتل شهيداص واستشهد ورزق الشهادة وهو من الشهداء وامرأة مشهد: خلاف مغيبة وقد يقال مشهدة ومغيبة ومشهد ومغيب.
وللفرس غائب وشاهد أي جرى غائب مصون وشاهد مبذول كما
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR13.506 harfمن أَسماء الله عز وجل: الشهيد. قال أَبو إِسحق: الشهيد من أَسماء الله الأَمين في شهادته. قال: وقيل الشهيدُ الذي لا يَغيب عن عِلْمه شيء. والشهيد: الحاضر. وفَعِيلٌ من أَبنية المبالغة في فاعل فإِذا اعتبر العِلم مطلقاً، فهو العليم، وإِذا أُضيف في الأُمور الباطنة، فهو الخبير، وإِذا أُضيف إِلى الأُمور الظاهرة، فهو الشهيد، وقد يعتبر مع هذا أَن يَشْهَدَ على الخلق يوم القيامة. ابن سيده: الشاهد العالم الذي
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR888 harf* ش ه د * * الشَّهادةُ * خبر قاطع تقول * شَهِدَ * على كذا من باب سلم وربما قالوا * شَهْدَ * الرجل بسكون الهاء تخفيفا وقولهم أشهد بكذا أي أحلف و * المُشاهَدةُ * المعاينة و * شَهِدَهُ * بالكسر * شُهودا * أي حضره فهو * شَاهِدٌ * وقوم * شُهُودٌ * أي حضور وهو في الأصل مصدر و * شُهَّدٌ * أيضا مثل راكع ورُكَّعٌ و * شَهِد * له بكذا أي أدى ما عنده من الشهادة فهو * شَاهِدٌ * والجمع * شَهْدٌ * مثل صاحب
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR10.862 harfالشهأدة خبر قاطع، كذا في اللسأن، والأساس. وقد شهد الرجل على كذا، كعلم وكرم شهدا وشهادة، وقد تسكن هاؤه للتخفيف عن الأخفش. قال شيخنا: لن الثلاثي الحلقي العين الذي على فعل بالضم، أو فعل بالكسر، يجوز تسكين عينه تخفيفا مطلقا، كما في الكافية المالكية والتسهيل وشروحهما، وغيرها، بل جوزوا في ذلك أربع لغات: شهد، كفرح، وشهد، بسكون الهاء مع فتح الشين، وشهد، بكسرها أيضا مع سكون الهاء، وشهد بكسرتين، وأنشدوا:
الشهأدة خبر قاطع، كذا في اللسأن، والأساس. وقد شهد الرجل على كذا، كعلم وكرم شهدا وشهادة، وقد تسكن هاؤه للتخفيف عن الأخفش. قال شيخنا: لن الثلاثي الحلقي العين الذي على فعل بالضم، أو فعل بالكسر، يجوز تسكين عينه تخفيفا مطلقا، كما في الكافية المالكية والتسهيل وشروحهما، وغيرها، بل جوزوا في ذلك أربع لغات: شهد، كفرح، وشهد، بسكون الهاء مع فتح الشين، وشهد، بكسرها أيضا مع سكون الهاء، وشهد بكسرتين، وأنشدوا: إذا غاب عنا غاب عنا ربيعنا وإن شهد أجدى خيره ونوافله
وشهده كسمعه شهودا أي حضره، فهو شاهد، ج شهود، أي حضور، وهو في الأصل مصدر، وشهد أيضا، مثل راكع وركع. ويقال: شهد لزيد بكذا شهادة، أي أدى ما عنده من الشهادة، فهو شاهد ج شهد، بالفتح، مثل صاحب وصحب، وسافر وسفر، وبعضهم ينكره. وهو عند سيبويه اسم للجمع، وقال الأخفش هو جمع، وجج، أي جمع الجمع: شهود، بالضم وأشهاد، ويقال إن فعلا بالفتح لا يجمع على أفعال إلا في الألفاظ الثلاثة المعلومة لا رابع لها، نقله شيخنا. واستشهده: سأله الشهادة، ومنه لا أستشهده كاذبا. وفي القرآن: واستشهدوا شهيدين واستشهدت فلانا على فلان: سألته إقامة شهادة احتملها. وأشهدت الرجل على إقرار الغريم، واستشهدته، بمعنى واحد. ومنه قوله تعالى: واستشهدوا شهيدين من رجالكم أي أشهدوا شاهدين. والشهيد وتكسر شينه قال الليث: وهي لغة بني تميم، وكذا كل فعيل حلقي العين، سواء كان وصفا كهذا، واسما جامدا كرغيف وبعير. قال الهمداني في إعراب القرآن: أهل الحجاز وبنو أسد يقولون: رحيم ورغيف وبعير، بفتح أوائلهن. وقيس، وربيعة، وتميم، يقولون: رحيم ورغيف وبعير بكسر أوائلهن وقال السهيلي في الروض: الكسر لغة تميم في كل فعيل عين فعله همزة أو غيرها من حروف الحلق، فيسكرون أوله، كرحيم وشهيد. وفي شرح الدريدية لابن خالويه: كل اسم على فعيل ثانيه حرف حلق يجوز فيه إتباع الفاء العين، كبعير وشعير ورغيف ورحيم، وحكى الشيخ النووي في تحريره عن الليث: أن قوما من العب يقولون ذلك وإن لم يكن عينه حرف حلق، ككبير وكريم وجليل ونحوه. قلت: وهم بنو تميم. كما تقدم. الشاهد وهو العالم الذي يبين ما علمه. قاله ابن سيده.
والشهيد، في أسماء الله تعالى: الأمين في شهادة، ونص التكملة: في شهادته. قاله أبو إسحاق وقال أيضا: وقيل: الشهيد، في أسمائه تعالى: الذي لا يغيب عن علمه شيئ والشهيد: الحاضر. وفعيل من أبنية المبالغة في فاعل، فإذا اعتبر العلم مطلقا فهو العليم، وإذا أضيف إلى الأمور الباطنة فهو الخبير، وإذا أضيف إلى الأمور الظاهرة فهو الشهيد. وقد يعتبر مع هذا أن يشهد على الخلق يوم القيامة. والشهيد، في الشرع: القتيل في سبيل الله واختلف في سبب تسمية فقيل: لأن ملائكة الرحمة تشهده، أي تحضر غسله أو نقل روحه إلى الجنة، أو لأن الله وملائكته شهود له بالجنة، كما قال ابن الأنباري. أو لأنه ممن يستشهد يوم القيامة مع النبي صلى الله عليه وسلم على الأمم الخالية التي كذبت أنبياءها في الدنيا. قال الله عز وجل: لتكونوا شهداء على الناس ويكون الرسول عليكم شهيدا وقال أبو إسحاق الزجاج: جاء في التفسير أن أمم الأنبياء تكذب في الآخرة من أرسل إليهم فيجحدون أنبياءهم، هذا فيمن جحد في الدنيا منهم أمر الرسل، فتشهد أمة محمد صلى الله عليه وسلم بصدق الأنبياء وتشهد عليهم بتكذيبهم، ويشهد النبي صلى الله عليه وسلم، لهذه الأمة بصدقهم. قال أبو منصور: والشهادة تكون للأفضل فالأفضل من الأمة، فأفضلهم من قتل في سبيل الله، ميزوا عن الخلق بالفضل، وبين الله أنهم أحياء عند ربهم يرزقون، فرحين بما آتاهم الله من فضله ثم يتلوهم في الفضل من عده النبي صلى الله عليه وسلم شهيدا، فإنه قال: المبطون شهيد، والمطعون شهيد قال: ومنهم أن تموت المرأة بجمع. وقال ابن الأثير: الشهيد في الأصل: من قتل مجاهدا في سبيل الله، ثم اتسع فيه فأطلق على من سماه النبي صلى الله عليه وسلم من المبطون والغرق والحرق وصاحب الهدم وذات الجنب وغيرهم. أو لسقوطه على الشاهدة، أي الأرض، نقله الصاغاني أو لأنه حي لم يمت، كأنه عند ربه شاهد، أي حاضر، كذا جاء عن النضر بن شميل. ونقله عنه أبو داوود. قال أبو منصور: أراه تأول قول الله عز وجل: ولا تحسبن الذين قتلوا في سبيل الله أمواتا بل أحياء عند ربهم كأن أرواحهم أحضرت دار السلام أحياء، وأرواح غيرهم أخرت إلى البعث. قال: وهذا قول حسن. أو لأنه يشهد ملكوت الله وملكه، الملكوت: عالم الغيب المختص بأرواح النفوس. والملك: عالم الشهادة من المحسوسات الطبيعية. كذا في تعريفات المناوي. فهذه ستة أوجه في سبب تسمية الشهيد. وقيل: لقيامه بشهادة الحق، في أمر الله، حتى قتل. وقيل: لأنه يشهد ما أعد الله له من الكرامة بالقتل. أو لأنه شهد المغازي، أو لأنه شهد له بالإيمان وخاتمة الخير بظاهر حاله، أو لأن عليه شاهدا يشهد بشهادته، وهو دمه. وهذه خمسة أوجه أخرى، فصار المجموع منها أحد عشر وجها. وما عدا ذلك فمرجوع إلى أحد هؤلاء عند المتأمل الصادق. قال شيخنا: وقد اختلفوا في اشتقاقه، هل هو من الشهادة، أو من المشاهدة، أو الشهود، أو هو فعيل بمعنى مفعول، أو بمعنى فاعل. وذكروا لكل أوجها. ذكر أكثر ذلك محررا مهذبا الشيخ أبو القاسم السهيلي في الروض الأنف بما لا مزيد عليه.
ج: شهداء، وفي الحديث: أرواح الشثهداء في حواصل طير خضر تعلق من ورق الجنة . والاسم: الشهادة وقد سبقت الإشارة إلى الاختلاف فيه قريبا. واشهد بكذا: أحلف. قال المصنف في بصائر ذوي التمييز: قولهم شهدت: يقال على ضربين: أحدهما جار مجرى العلم، وبلفظه تقام الشهادة، يقال: أشهد بكذا، ولا يرضى من الشاهد أن يقول: أعلم، بل يحتاج أن يقول أشهد. والثاني يجري مجرى القسم، فيقول: أشهد بالله إن زيدا منطلق. ومنهم من يقول: إن قال أشهد، ولم يقل: بالله، يكون قسما ويجري علمت مجراه في القسم فيجأب بجواب القسم، كقوله: ولقد علمت لتأنين عشية وشاهده مشاهدة: عاينه كشهده والمشأهدة: منزلة عالية من منازل السالكين وأهل الاستقامة، وهي مشاهدة معاينة تلبس نعوت القدس، وتخرس ألسنة الإشارات، ومشاهدة جمع تجذب إلى عين اليقين، وليس هذا محل إشاراتها. وامرأة مشهد، بغير هاء: حضر زوجها، وامرأة مغيبة: غاب عنها زوجها، وهذه بالهاء: هكذا حفظ عن العرب، لا على مذهب القياس. والتشهد في الصلاة، م معروف وهو قراءة: التحيات لله، واشتقاقه من أشهد أن لا إله إلا الله وأشهد أن محمدا عبده ورسوله، وهو تفعل من الشهادة، وهو من الأوضاع الشرعية. والشاهد: من أسماء النبي، صلى الله عليه وسلم قال الله عز وجل إنا أرسلناك شاهدا أي على أمتك بالإبلاغ والرسالة، وقيل مبينا. وقال تعالى: وشاهد ومشهود قال المفسرون: الشاهد: هو النبي صلى الله عليه وسلم. والشاهد: اللسان من قولهم: لفلان شاهد حسن، أي عبارة جميلة. وقال أبو بكر، في قولهم: ما لفلان روأء ولا شاهد، معناه: ماله منظر ولا لسان. والشاهد: الملك، قال مجاهد: ويتلوه شاهد منه أي حافظ ملك، قال الأعشى: فلا تحسبني كافرا لك نعـمة على شاهد يا شاهد الله فاشهد وقال الفراء: الشاهد: يوم الجمعة، وروى شمر، في حديث أبي أيوب الأنصاري: أنه ذكر صلاة العصر ثم قال: ولا صلاة بعدها حتى يرى الشاهد. قال: قلنا لأبي أيوب: ما الشاهد? قال: النجم كأنه يشهد في الليل، أي يحضر ويظهر. والشاهد: ما يشهد على جودة الفرس وسبقه من جريه، فسره ابن الأعرابي، وأنشد لسويد بن كرع في صفة ثور: ولو شاء نجاه فلم يلتبس به له غائب لم يبتذله وشاهد وقال غيره: شاهده: بذله جريه، وغائبه: مصون جريه. والشاهد شبه مخاط يخرج مع الولد، وجمعه شهود، قال حميد بن ثور الهلالي: فجاءت بمثل السابري تعجـبـوا له والثرى ما جف عنه شهودها قال ابن سيده: الشهود: الأغراس التي تكون على رأس الحوار. والشاهد من الأمور: السريع. وصلاة الشاهد: صلاة المغرب، قال شمر: هو راجع إلى ما فسره أبو أيوب أنه النجم. قال غيره: وتسمى هذه الصلاة صلاة البصر، لأنه يبصر في وقته نجوم السماء، فالبصر يدرك رؤية النجم، ولذلك قيل له: صلاة البصر، وقيل في صلاة الشاهد: إنها صلاة الفجر، لأن المسافر يصليها كالشاهد لا يقصر منها، قال: فصبحت قـبـل أذان الأول تيماء والصبح كسيف الصيقل قبل صلاة الشاهد المستعجل
وروي عن أبي سعيد الضرير أنه قال: صلاة المغرب تسمى شاهدا، لاستواء المقيم والمسافر فيها، وأنهأ لا تقصر. قال أبو منصور: والقول الأول، لأن صلاة الفجر لا تقصر أيضا، ويستوي فيها الحاضر والمسافر، فلم تسم شاهدا. والمشهود: يوم الجمعة، أو يوم القيامة، أو يوم عرفة، الأخير قاله الفراء، لأن الناس يشهدون كلا منها، ويحضرون بها، ويجمعون فيها. وقال بعض المفسرين: الشاهد: يوم الجمعة، والمشهود: يوم القيامة. والشهد: العسل ما دام لم يعصر من شمعه، بالفتح لتميم، ويضم لأهل العالية، كما في المصباح، واحدته شهدة وشهدة. وقيل: الشهدة أخص، ج: شهأد، بالكسر، قال أمية: إلى ردح من الشيزى ملاء لباب البر يلبك بالشـهـاد أي من لباب البر. والشهد: ماء لبني المصطلق من خزاعة، نقله الصاغاني. وفي التنزيل العزيز شهد الله أنه لا إله إلا هوا سأل المنذري أحمد بن يحيى عن معناه فقال: أي علم الله، وكذا كل ما كان شهد الله، في الكتاب أو قال الله، قاله ابن الأعرابي. وقال ابن الأنباري: معناه بين الله أن لا إله إلا هو. وقال أبو عبيدة: معنى شهد الله: قضى الله، وحقيقته: علم الله، وبين الله، لأن الشاهد هو العالم الذي يبين ما علمه، فالله قد دل على توحيده بجميع ما خلق، فبين أنه لا يقدر أحد أن ينشئ شيئا واحدا مما أنشأ، وشهدت الملائكة لما عاينت من عظيم قدرته، وشهد أولو العلم بما ثبت عندهم وتبين من خلقه الذي لا يقدر عليه غيره، وقالأبو العباس: شهد الله: بين الله وأظهر. وشهد الشاهد عند الحاكم، أي بين ما يعلمه وأظهره. وفي قول المؤذن: أشهد أن لا إله إلا الله وأشهد أن محمدا رسول الله. قال أبو بكر بن الأنباري: أي أعلم أن لا إله إلا الله وأبين أن لا إله إلا الله. وأشهده إملاكه: أحضره، وأشهد فلان: بلغ، عن ثعلب. وأشهد اشقر، واخضر مئزره. وأشهد: أمذى، كشهد تشهيدا، وهذه عن الصاغاني، إلا أنه قال في تفسيره: أكثر مذيه. والمذي عسيلة. وعن أيب عمرو: أشهد الغلام، إذا أمدى وأدرك، وأشهدت الجارية إذا حاضت وأدركت، وأنشد: قامت تنأجي عامرا فأشهدا فداسها ليلته حتى اغتدى وعن الكسائي: أشهد الرجل، مجهولا: قتل في سبيل الله شهيدا كاستشهد: رزق الشهادة فهو مشهد، كمكرم، وأنشد: أنا أقول سأموت مشهدا والمشهد، والمشهدة، والمشهدة بالفتح في الكل، وضم الهاء في الأخير، الأخيرتأن عن الفراء في نوادره محضر الناس ومجمعهم. ومشاهد مكة: المواطن التي يجتمعون بها، من هذا. وشهود الناقة بالضم: آثار موضع منتجها، أي الموضع الذي أنتجت فيه، من دم أو سلى وفي بعض النسخ: من سلى أو دم. وكزبير: الشيخ الزاهد عمر هكذا في النسخ. و الصواب: عمير ابن سعد بن شهيد بن عمر أمير حمص صاحبي وكان يقال له: نسيج وحده. وأخته سلامة بنت سعد، لها ذكر. وأبو عامر أحمد بن عبد الملك ابن أحمد بن عبد الملك بن عمر ابن محمد بن عيسى بن شهيد الأشجعي الأديب مؤلف كتاب حانوت العطار. ولد بقرطبة سنة 382 وورث الرتبة والجلالة عن أسلافه، وتوفي سنة 436، وعلى رخامة قبره من شعره: يا صاحبي قم فقد أطلنـا أنحن طول المدى هجود فقال لي لن نقوم منهـا ما دام من فوقنا الجلـيد
تذكر كم ليلة نعـمـنـا في ظلهأ والزمان عيد وكم سرور همي علينا سحابـه بـره يجـود كل كأن لم يكن تقضى وشؤمه حاضر عتـيد حصله كاتب حـفـيط وضمه صادق شهـيد يا ويلنا إن تنكـبـتـنـا رحمة من بطشه شديد يا رب عفوا فأنت مولى قصر في أمرك العبيد وأبوه أبو مروان، عبد الملك بن أحمد بن عبد الملك بن شهيد القرطبي روى عن قاسم بن أصبغ وغيره، ومات سنة 393. وعبد الملك بن مروان بن شهيد، أبو الحسن القرطبي مات سنة 408 ذكرهما ابن بشكوال. ومما يستدرك عليه: الشهاده اليمين، وبه فسر قوله تعالى: فشهاده أحدهم أربع شهادات بالله . والمشهود: صلاة الفجر. ويوم مشهود: يحضره أهل السماء والأرض. والأشهأد: الملائكة، جمع شاهد، كناصر وأنصار، وقيل: هم الأنبياء. و فمن شهد منكم الشهر أي من شهد منكم المصر في الشهر. والشهاده: المجمع من الناس. والمشهودة: هي المكتوبة، أي يشهدها الملائكة، ويكتب أجرها للمصلي. قال ابن سيده: والشاهد: من الشهأدة عند السلطان، لم يفسره كراع بأكثر من هذا. وتشهد: طلب الشهادة. ومنية شهادة: قرية بمصر. وذو الشهأدتين: خزيمة ب ثابت. والشاهد بن غأفق بن عك من الأزد. وشهدة، الكاتبة، بالضم: معروفة، وبالفتح: أبو الليث عتيق بن أحمد الصوفي، صاحب شهدة حدث بمصر عن أحمد بن عطاء الروذباري، وأحمد بن حسن بن علي المصري، عرف بابن شهدة، من شيوخ الرشيد العطار.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR yok20.693 harfشَهِدَ
1 شَهِدَ ذ , (S, A, Mgh, L, Msb, K,) aor. شَهَدَ ; (K;) and شَهُدَ, aor. شَهُدَ ; (K;) also pronounced and written شَهْدَ, (Akh, S, K,) and شِهْدَ, and شِهِدَ, accord. to a rule applying to all verbs of the measure فَعِلَ of which the medial radical letter is a faucial; (MF;) inf. n. شَهَادَةٌ (S, A, Mgh, L, Msb, K) and شهد; (TA;) [there written without any syll. sign, and not found by me
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.537 harfشَهِدَ
شَهِدَ A ( n. ac. شَهَاْدَة 22t )
a. [ 'Ala ], Bore witness, testimony to; attested; testified to.
b. [ 'Ala ], Gave evidence, witnessed, testified agaist ( a person ).
c. [ Bi ], Testified, swore to, affirmed by oath; swore by.
d. [ La ], Made a deposition in favour of, supported by his testimony.
e. ( n. ac. شُهُوْد 27 ), Witnessed, was present at, saw.
شَاْهَدَ
شَاْهَدَ III
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR63.477 harfشَهِدَ - يَشْهَدُ - شَهَادَة - شَاهِد - شَاهِدِيْن – شَهِيْد - شُهَدَاء – شَهِد- شُهُوْد - مَشْهُوْد - مَشْهَد - أَشْهَدَ – يُشْهِدُ - مُشْهَد - أَشْهَاد - اسْتَشْهَدَ – يَسْتَشْهِدُ
الجمعة, 11 شباط/فبراير 2011 06:27
شَهِدَ – يَشْهَدُ + كائن + شيئاً: يحضر ويبقى موجوداً في مكان أو شأن أو أمر للتفاعل والتأثر بما فيه: يحضر ويتواجد ليعي ويعلم وينظر ويرى ويبصر ويعلم شيئاً عن شيء
Sîgalar(76)
- شَهِيدًاŞahit(فَعِيلًا)×20
- شَهِيدٌŞahit(فَعِيلٌ)×11
- شُهَدَاءَŞahitler(فُعَلَاءَ)×10
- وَالشَّهَادَةِVe görülebilen(وَالْفَعَالَةِ)×10
- الشَّاهِدِينَŞahitler(الْفَاعِلِينَ)×6
- شَهِدَŞahit oldu(فَعِلَ)×4
- شَهِدْنَاŞahit olduk(فَعِلْنَا)×4
- يَشْهَدُŞahit olur(يَفْعَلُ)×4
- يَشْهَدُونَŞahit olurlar(يَفْعَلُونَ)×4
- شَاهِدًاŞahit(فَاعِلًا)×3
Mücavir kökler156 mücavir (393 toplam)
- كفي
10 ortak ayet · “Dengi” demektir
- أله
70 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- كون
50 ortak ayet · Kevn, tepe demektir
- غيب
11 ortak ayet · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…
- جلد
5 ortak ayet · Culud deri demektir
- كتب
19 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
- عدل
6 ortak ayet · Denk tutuyorlar
- رسل
22 ortak ayet · Saçak demektir
- ربع
5 ortak ayet · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir
- علم
29 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir
- بين
21 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir
- فيض
3 ortak ayet · Akın
Geçtiği ayetler(123)
… وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْهَا إِلَّا لِنَعْلَمَ …
ŞahitBöylece sizi vasat bir ümmet kıldık ki, insanların üzerine şahidler olasınız. Peygamber de sizin üzerinize şahid olsun. Ve senin üzerinde bulunduğun kıbleyi, peygambere uyanları, ayağının iki ökçesi üzerinde geri döneceklerden ayırdetmek için kıble yaptık. Gerçi bu, büyük bir şeydir. Ama Allah’ın doğru yola ilettiği kimseler için değil. Allah, elbette imanınızı zayi edecek değildir. Şüphesiz ki Allah, insanlara Rauf ve Rahim’dir.
وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدًا
ŞahitAna-babanın ve akrabanın geriye bıraktıklarından her birine varisler kıldık. Yeminlerinizin bağladığı kimselere hisselerini verin. Muhakkak ki; Allah herşeye şahid olandır.
فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا
ŞahitHer ümmetten bir şahid kıldığımız ve onlara da seni şahid getirdiğimiz zaman nice olacak?
وَإِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيدًا
ŞahitAranızda pek ağır davranacak olanlar da var. Size bir musibet geldiği takdirde: Allah bana gerçekten lütfetti de onlarla beraber bulunmadım der.
مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَمَا أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ وَأَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا
ŞahitSana gelen her iyilik, Allah’tandır. Sana gelen her fenalık da kendindendir. Seni insanlara elçi olarak gönderdik. Buna şahid olarak Allah yeter.
وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا
ŞahitKitab ehlinden hiç kimse yoktur ki; ölümünden önce ona inanacak olmasın. O da kıyamet günü aleyhlerinde şahid olacaktır.
لَكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلَائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا
ŞahitLakin Allah, sana indirdiğine şahidlik eder. Onu bilerek indirmiştir. Melekler de şahidlik ederler. Esasen şahid olarak Allah yeter.
… بِهِ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ …
ŞahitBen; onlara Senin bana buyuduğundan başkasını söylemedim. Rabbım ve Rabbınız olan Allah’a kulluk edin, dedim. Ben, aralarında bulunduğum sürece üzerlerine şahid idim. Beni öldürdüğünde onların murakıbı Sensin. Sen herşeye şahidsin.
فَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ إِنْ كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغَافِلِينَ
ŞahitAllah, sizinle bizim aramızda şahid olarak yeter. Sizin tapınmanızdan haberimiz yoktur.
وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ
ŞahitKüfredenler: Sen peygamber değilsin, derler. De ki: Benimle sizin aranızda şahid olarak Allah ve kitabın bilgisi kendi yanında olanlar yeter.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شهد |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | حضر, علم, بصر, عرف |
| Zıt Kök | غيب |
| Çekirdek Özet 1 | Bir olayın veya nesnenin yanında bizzat hazır bulunmak, peteğinden henüz ayrılmamış saf bal berraklığında şüphe barındırmayan kesin bilgiye ulaşmak |
| Çekirdek Özet 2 | Varlığın duyulur ve müşahede edilebilir alanında hakikati idrak edip bunu sözlü, fiilî veya hukuki ikrarla bildirmek; gaybın karşıtı olarak görünen alem |
| Çekirdek Özet 3 | Bilginin sadece zihinsel bir tasavvurda kalmayıp somut delille doğrulanması, adaletin gerçekleşmesinde bağlayıcı ve objektif bir ölçüt teşkil etmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel gözle görmeye indirgeyerek zihinsel, belgesel ve vicdani kesinliği dışlamak veya şehadeti yalnızca savaşta ölmekle sınırlandırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شه | Açığa çıkma, şiddetli arzu veya sesle dışa vurma, gizlilikten kurtulup belirginleşme (شهب, شهر, شهق, شهو) | د | Açığa çıkış hareketine kapı, sınır ve süreklilik kazandırarak olguyu hazır bulunulan ve tescil edilen kesin bir bilgiye dönüştürmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Bir konuyu şüphelerden ayırma, keskin bir biçimde netleştirme ve zihinde tam bir kavrayış sağlama işlevini temsil eder. |
| ه | Kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefes | Varlığın veya olayın gizlilik perdesini yırtarak apaçık ortaya çıkmasını ve doğrudan fark edilmesini simgeler. |
| د | Kapı; giriş, geçiş, hareket | Elde edilen kesin bilginin ve hazır bulunuşun dış dünyaya açılması, başkalarına bildirilmesi ve hukuki eşikten geçmesi hareketini gösterir. |
| شهد | Keskinleşen ve açığa çıkan bir hakikatin eşikten geçerek ilan edilmesi | Olayın yanında hazır bulunarak elde edilen berrak ve şüphesiz bilginin, dışa vurulup belgelenmesi ve tescil edilmesidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Petekte mumundan henüz süzülmemiş, tortusuz ve katıksız saf bal; ayrıca doğum anında yavrunun başı üzerinde beliren berrak doğum sıvısı ve doğum mahallindeki taze izler. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-A‘şâ bir beytinde şahidi dil, ilahi şahidi ise melek anlamında kullanarak bu kavramın tanıklık ve bildirme boyutunu işlemiştir: فلا تحسبني كافرا لك نعمة / على شاهدي يا شاهد الله فاشهد |
| Erken Arapça kullanım | Bir mecliste veya olay yerinde hazır bulunmak; devenin doğum emarelerini bizzat görmek; bir kimsenin lehine veya aleyhine bildiğini dosdoğru aktarmak. |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-A‘şâ.
Sami etimolojik katman
Arapça شهد kökü, merkezi Sami dilleri havzasında hazır bulunma, tanıklık etme ve ikrar bildirme dairesinde köklü bir geçmişe sahiptir. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde tanıklık ve şahitlik kavramı ağırlıklı olarak עוד kökünün türevleriyle ifade edilirken, Arapçada شهد kökü hazır bulunma ile saf ve katıksız bilginin açığa vurulmasını birleştiren özgün bir morfolojik ve anlamsal alan inşa etmiştir. Kökün en ilksel katmanında yer alan petek balı ve doğum sıvısı imgeleri, olayın herhangi bir yabancı unsur karışmaksızın doğrudan ve taze biçimde idrak edilmesini temsil eder. Fonetik açıdan kök, iç patlamalı bir açığa çıkış ile kapalı bir sınır harfini bir araya getirerek, zihinsel kesinliğin toplumsal ve hukuki bir ikrara dönüşmesini sağlar. Bu semantik gelişme, kökün hem gözle görmeyi hem de doğrudan müşahedeye dayalı kesin delili içerecek şekilde genişlemesine imkân tanımıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شهد kökünün saf bal ve doğum izi anlamından hazır bulunma ve kesin bilgiye geçişi | Katışıksız olanın müşahedesi, zamanla bir duruma bizzat tanık olmaya ve bunu dille ikrar etmeye evrilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Merkezi Sami dallarında hazır bulunma, doğrulama ve hukuki beyan kökleriyle kesişim | Kuzeybatı Sami dillerindeki paralel hukuki işlevlerin Arapçada özgün bir kök çatısı altında toplanmasıdır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik dil ailesinde duyusal algının kesinliğe dönüşmesi kalıpları | Duyulur dünyadaki algının tescil ve beyan edilmesi süreçleriyle kavramsal benzerlik taşır. | Muhtemel |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شهد | Anlamlı | Hazır bulunmak, görmek, bildirmek | Bir olayın yanında bulunmak, kesin bilgi edinmek ve bunu açıklamak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| شده | Anlamlı | Dehşete kapılmak, aklı başından gitmek | Beklenmedik bir durum karşısında zihnin şaşırıp meşgul olması. | Kur'an'da geçmez; algının sarsılması boyutunda zıtlık taşır. |
| هشد | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| هدش | Anlamlı | Köpekleri kışkırtmak, sürmek | Bir şeyi harekete geçirmek, birbirine düşürmek veya kışkırtmak. | Kur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'mel kaydedilmiştir. |
| دشه | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| دهش | Anlamlı | Hayrete düşmek, şaşırmak | Ansızın gelen bir etkiyle aklın donakalması ve algının duraksaması. | Kur'an'da geçmez; kesin bilginin zıddı olan şaşkınlık hali. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شهد | Merkez | Hazır bulunma, müşahede ve kesin bildirim | Bilgiye bizzat vakıf olup bunu ikrar etmeyi ve tescillemeyi ifade eder. | Fiziksel ve zihinsel hazır bulunuş ile beyanın birleştiği tam durumdur. |
| حضر | Komşu | Bir mekânda bulunmak | حضر sadece bedenen orada bulunmayı anlatırken, شهد idrak ve ikrarı da içerir. | Mekânsal yakınlık öne çıkar; bilginin tescili şart değildir. |
| علم | Komşu | Bilgi sahibi olmak | علم zihinsel bilmeyi kapsarken, شهد bilginin algılanan kesinliğini ve bildirimini vurgular. | Genel bilme eylemidir; hazır bulunma zorunluluğu barındırmaz. |
| بصر | Komşu | Gözle görmek, fark etmek | بصر salt optik görmeyi ve basireti anlatır; شهد ise bilginin ikrar ve tescil boyutunu taşır. | Görme eyleminin kendisine odaklanır; hukuki veya ahlaki tescil içermez. |
| عرف | Komşu | Tanımak, ayırt etmek | عرف alametler üzerinden kavramayı ifade ederken, شهد doğrudan tanıklığı hedefler. | Önceden bilinen bir izin yeniden fark edilmesidir. |
| غيب | Zıt | Gizli kalmak, kaybolmak, görünmemek | Gözden ve duyulardan uzak kalmayı, hazır bulunmamayı ve perdelenmeyi anlatır. | شهد kökünün hem varlıksal hem de bilgisel olarak tam zıddıdır. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شهد | Hazır bulunmak, kesin bilmek, ikrar etmek | Hem fiziksel veya zihinsel mevcudiyeti hem de bilginin tescilini bir arada tutar. | Kesin |
| Latince | Testari, Videre, Praesens esse | Tanıklık etmek, görmek, hazır bulunmak | Testari hukuki ikrarı, praesens esse hazır bulunmayı karşılar; tek kökte birleşmezler. | Güçlü |
| İngilizce | Witness, Attest, Be present | Tanıklık etmek, doğrulamak, hazır bulunmak | Witness hem şahidi hem şahitliği karşılar ancak saf bilgi boyutunu dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Almanca | Bezeugen, Anwesend sein | Şahitlik etmek, hazır bulunmak | Bezeugen beyan ve kanıt yönünü öne çıkarır; duyusal alem karşılığını tam vermez. | Güçlü |
| Fransızca | Témoigner, Constater, Être présent | Tanıklık etmek, tespit etmek, mevcut olmak | Constater durumu tespit etmeyi, témoigner ise bunu başkasına beyan etmeyi karşılar. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire de la langue française.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Bizzat hazır bulunmak | Bir olayın veya zaman diliminin içinde fiilen yer almak | Ramazan ayına erişmek veya bir hükmün infazında hazır bulunmak (Bakara 2:185, Nûr 24:2). |
| İkrar ve itiraf etmek | Hakikati diliyle tasdik edip kabul ettiğini beyan etmek | Misak bağlamında insanın kendi yaratılış hakikatini ikrar etmesi (Âl-i İmrân 3:18, A‘râf 7:172). |
| Hukuki tanıklık | Yargılama ve akit süreçlerinde adaleti temin eden beyan | Borçlanma, vasiyet ve ceza davalarında adil şahitlik yapılması (Bakara 2:282, Mâide 5:106, Nûr 24:4). |
| İlim ve mutlak vukufiyet | Gizli hiçbir şey kalmaksızın her şeyi apaçık bilmek | Allah'ın her şeye hakkıyla tanık olması ve hiçbir şeyin O'ndan gizlenememesi (Nisâ 4:166, Hac 22:17). |
| Şehadet alemi (Görünen alem) | Duyularla ve akılla tecrübe edilebilen varlık alanı | Gayb kavramının zıddı olarak yaratılmışların idrak sahasında yer alan alem (En‘âm 6:73, Tevbe 9:94). |
| Hakikate model olmak | İnancı hayatıyla temsil edip insanlığa numune teşkil etmek | Peygamberin ve ümmetin insanlar üzerinde adalet ve hakikat örneği olması (Bakara 2:143, Hac 22:78). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Tevhid ikrarı ve Allah'ın eş-Şehîd ismi | Şehadet kelimesinin imandaki kurucu rolü ile ilahi ilmin zahir nesnelere taalluk etmesi tartışılmıştır. | Bilgi ve ikrarın tam bir kesinlik ve şüphesizlik düzeyine ulaşması. |
| Fıkıh | Yargılama usulü ve ispat hukuku | Şahidin adaleti, tanıklığın şartları, kadınların ve gayrimüslimlerin şahitliği ile hakların ispatı ele alınır. | Hukuki bağlayıcılığı olan, hakikati tescil edici tarafsız beyan. |
| Tefsir | Gayb-şehadet karşıtlığı ve ümmetin şahitliği | Görünür alem ile görünmeyen alem ayrımı ve müminlerin insanlığa karşı yüklendiği temsil vazifesi işlenir. | Varlığın idrak edilebilir alanı ve tarihe ahlaken yön veren numunelik. |
| Hadis | Şehadet mertebesi ve yalan şahitlik | Canını hakikat uğruna feda edenlerin fazileti ile sahte tanıklığın en büyük günahlardan sayılması öne çıkar. | Hakikatin can pahasına savunulması ve gerçeğin tahrif edilmesine karşı kesin yasak. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık ve inanç sistemi | Şehadet kelimesi ve tevhidi tescil | İnancın zihinsel kabullenişten çıkıp açık beyana dönüşmesi | İmanın varlığı, kişinin hakikate bizzat tanıklık edip bunu ikrar etmesiyle meşruiyet kazanır. | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve metodoloji | Doğrulanabilir gözlem ve sağlam veri | Şüphenin giderilerek kesin bilginin inşa edilmesi | İlim, zan ve tahminle değil; hazır bulunma, belgeleme ve müşahedeye dayalı verilerle üretilir. | Kesin |
| Siyasi | Toplumsal adalet ve kamu düzeni | Hukuki denetim ve kamu şahitliği | Otoritenin ve yargının keyfî uygulamalarının engellenmesi | Yargı kararları ve yönetsel süreçler adil şahitlerin denetimine ve objektif tescile açık olmalıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Akitler ve mülkiyet hukuku | Sözleşmelerin kayıt ve tescil altına alınması | Güven ortamının tesisi ve mülkiyet uyuşmazlıklarının önlenmesi | Ticari işlemlerin şahitler huzurunda yapılması, ekonomik güveni ve piyasa istikrarını sağlar. | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kuantum fiziğinde gözlemci etkisi ve ölçüm problemi | Bir sistemin belirsizlik halinden çıkıp somut bir duruma çökmesi, bir gözlemcinin veya dedektörün mevcudiyetiyle gerçekleşir; tıpkı bilginin şuhud ile kesinleşmesi gibi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukuk sosyolojisinde ispat ve tescil kuramı | Toplumsal ilişkilerin ve sözleşmelerin kurumsal geçerlilik kazanması, tarafsız üçüncü tarafların gözlemi ve resmi kayıt altına almasıyla mümkündür. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün sadece optik görmeye indirgenmesi ya da şehitlik kavramının yalnızca silahlı çatışmada can vermeye sıkıştırılması. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | شهد kökü, zihinsel kavrayış, yazılı belge, fıtrî bilinç, objektif delil ve ahlaki temsiliyet gibi bütün kesin bilgi ve model olma alanlarını kuşatır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Görme şartı aranarak belgesel delillerin hafife alınması veya şahitliğin toplumsal-ahlaki sorumluluk boyutunun terk edilip sadece ölümle ilişkilendirilmesi. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın bilgi felsefesini, iman tanımını ve adalet sistemini kuran anahtar köklerden biridir; gayb ile şehadet arasındaki ontolojik dengeyi kurar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Tevhid ikrarı ve misak ayetlerinde, borçlanma ve adalet emirlerinde, ahiret hesaplaşmasını anlatan ve Peygamberin konumunu belirleyen pasajlarda temeldir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İmanın körü körüne bir taklit olduğu zannını yıkarak onun kesin bilgi ve müşahedeye dayanması gerektiğini gösterir; adaletin sadece niyete değil, somut şahitliğe bağlı olduğunu vurgular. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamPetekten süzülmemiş saf ve berrak balın hiçbir katkı maddesi barındırmaması; doğum anında yavrunun üzerinde veya mahallinde beliren açık ve taze izler.
- Soyut anlamBir durum veya olayın yanında hazır bulunarak şüpheden arınmış kesin bilgiye ulaşmak, bu bilgiyi sözle, yazıyla veya fiille açıkça ikrar edip belgelemek.
- Sistematik karşılıkEpistemolojide doğrulanabilir kesin kanıt; hukukta adaletin tesisi için gerekli nesnel şahitlik ve tescil; teolojide ise gaybın karşıtı olan gözlemlenebilir varlık sahası.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde bir olayın veya nesnenin yanında hazır bulunmayı, elde edilen saf ve şüphesiz epistemik bilgiyi temsil eder. Bu iki kümenin kesişimi olan durum şuhud halini yani değerini oluşturur. Bu durum tek yönlü bir gerektirmeyle toplumsal ve kurumsal alana aktarılır; burada hukuki ve ahlaki ikrarı veya yargıyı, ise söz konusu hakikatin açıkça tescil ve beyan edilmesini gösterir. Böylece içsel kesinlik, dışsal bir ölçüte ve bağlayıcı bir modele dönüşür.