صدع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-د-ع5 sîga, 24 mücavir kök, 5 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.خشيفَاصْدَعْالصَّدْعِمثلصدعنزفقرأخشعيُصَدَّعُونَمُتَصَدِّعًاجبلأمررددذو

KökSîga 5Ayet 5Sure 5Mücavir 24

▶ Ağı aç (3B)

صدع

ص - د - ع

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 5 sîga
  • 13 sözlük

Çatlak, yarık demektir. Yarma da denmektedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Çatlak, yarık demektir. Yarma da denmektedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.502 harf
باب العين والصاد والدال معهما ع ص د، ص ع د، د ع ص، ص د ع مستعملات ع د ص، د ص ع مهملان عصد: قلت لأبي الدُّقَيش: ما العَصْدُ? قال: تقليبك العصيدة في الطَّنجير بالمِعصدة. تقول: عَصَدَ يَعْصِدُ عَصْداً. قلت: هل تعرفه العرب العاربة ببواديها? قال: نعم! أما سمعت قول غيلان: على الرَّحْل ممّا منّه السير عاصد أي: يذبذب رأسه ويضطرب شبه الناعس الذي يعصد لخفة رأسه. وقال بعضهم: العاصد في هذا البيت هو الميّت
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.082 harf
الصَدْعُ: الشقُّ. يقال: صَدَعْتُهُ فانْصَدَعَ هو، أي انشقَّ. والصَديعُ: الصبحُ. والصَديعُ: الصِرْمَةُ من الإبل، والفِرْقَةُ من الغنم. وصَدَعْتُ الفلاةَ: قطعتها. وصَدَعْتُ الشيء: أظهرته وبيَّنته. ومنه قول أبي ذؤيب: يَسَرٌ يُفيضُ على القِداحِ ويَصْدَعُ يقال: صَدَعْتُ بالحقِّ، إذا تكلّمت به جهاراً. وقوله تعالى: "فاصْدَعْ بما تُؤْمَر". قال الفراء: أراد فاصْدَعْ بالأمر، أي أَظْهِرْ دينَكَ. أبو زيد:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.513 harf
باب العين والصاد مع الدال عصد ، صدع ، صعد ، دعص : مستعملة عصد : أبو عُبَيد عن أبي زيد : يقال : عَصَد فلان يَعْصِد عُصُوداً إذا مات . وأنشد شَمِر : على الرحل ممَّا منَّه السَيْر عاصدُ وقال الليث : العاصد ههنا : الذي يعصِد العَصِيدة أي يُديرها ويقلبها بالمِعْصَدة ، شبَّه الناعس به لِخَفَقان رأسه . قال : ومن قال : إنه أراد الميّت بالعاصد فقد أخطأ . ابن شُمَيل : تركتُهم في عِصْواد وهو الشَّرّ من
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.424 harf
(باب الصاد والدال وما يثلثهما) (صدر) الصاد والدال والرَّاء أصلان صحيحان، أحدُهما يدلُّ على خلاف الوِرْد، والآخر صَدْر الإنسان وغيره. فالأوّلُ قولُهم: صَدَرَ عن الماءِ، وصَدَرَ عن البِلاد، إذا كان وَرَدَها ثمَّ شَخَصَ عنها. وقال الأَحْمَر([1]): يقال صَدَرْتُ عن البِلادِ صَدَراً، وهو الاسم، فإن أردْتَ المصدر جزمت الدَّال. وأنشد: وليلةٍ قد جَعَلْتُ الصُّبْحُ موعدَها *** صَدْرَ المطيَّة حتَّى
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR441 harf
- الصدع: الشق في الأجسام الصلبة كالزجاج والحديد ونحوهما، يقال: صدعته فانصدع، وصدعته فتصدع، قال تعالى: ﴿يومئذ يصدعون﴾ [الروم/ 43]، وعنه استعير: صدع الأمر، أي: فصله، قال: ﴿فاصدع بما تؤمر﴾ [الحجر/94]، وكذا استعير منه الصداع، وهو شبه الاشتقاق في الرأس من الوجع. قال: ﴿لا يصدعون عنها ولا ينزفون﴾ [الواقعة/19]، ومنه الصديع للفجر (انظر: المجمل 2/552، والبصائر 3/395، واللسان: صدع)، وصدعت الفلاة: قطعتها
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.035 harf
ص د ع في العود ونحره من الأشياء صدْعٌ وصدوع وصدعته فانصدع وكأنه صدع الزجاجة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ صدع البين شملهم‏.‏ وصدع الظعائن يوم بن فؤاده‏.‏ وتصدع الحي‏.‏ وتصدعوا عني‏.‏ وانصدع الفجر‏.‏ وجئته وعمود الصبح منصدع‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ فغلت وعمود الصبح منصدع عنه وسائره بالليل محتجب وطلع الصديع وهو الفجر‏.‏ وانصدعت الأرض بالنبات‏.‏ وصدعها الله تعالى ‏"‏ والأرض ذات الصدع ‏"‏ وصدعت الفلاة‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.221 harf
الصَّدْعُ: الشَّقُّ في الشيءِ الصُّلْبِ كالزُّجاجةِ والحائِطِ وغيرهما، وجمعه صُدُوعٌ؛ قال قيس ابن ذريح: أَيا كَبِداً طارتْ صُدُوعاً نَوافِذاً، ويا حَسْرَتا ماذا تَغَلْغَلَ بِالْقَلْبِ؟ ذهب فيه أَي أَن كل جزء منها صار صَدْعاً، وتَأْوِيل الصَّدْعِ في الزجاج أَن يَبِينَ بعضُه من بعض. وصَدَعَ الشيءَ يَصْدَعُه صَدْعاً وصَدَّعَه فانْصَدَعَ وتَصَدَّعَ: شَقّه بنصفين، وقيل: صَدّعه شقّه ولم يفترق. وقوله عز
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR322 harf
* ص د ع * * الصَّدْعُ * الشق وقد * صَدَعَهُ فانْصَدَعَ * وبابه قطع قلت ومنه قوله تعالى ﴿والأرض ذات الصدع﴾ و * صَدَعَ * بالحق تكلم به جهارا وقوله تعالى ﴿فاصدع بما تُؤمر﴾ قال الفراء أراد فاصدع بالأمر أي أظهر بدينك و * تَصَدَّعَ * القوم تفرقوا و * الصُّدَاعُ * وجع الرأس و * صُدِّعَ * الرجل على ما لم يسم فاعله * تَصْديعا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.836 harf
الصدع: الشق في شيء صلب، كالزجاجة والحائط ونحوهما، قاله الليث، وأنشد لحسان يهجو الحارث بن عوف المري: وأمانة المري حيث لـقـيتـه مثل الزجاجة صدعها لم يجبر وجمعه صدوع، قال قيس بن ذريح: أيا كبدا طارت صدوعا نوافذا ويا حسرتا ماذا تغلغل بالقلب ذهب فيه إلى أن كل جزء منها صار صدعا، وتأويل الصدع في الزجاجة أن يبين بعضه من بعض. الصدع:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.302 harf
صَدَعَهُ 1 صَدَعَهُ ذ , (S, Msb, K,) aor. صَدَعَ , (Msb, K,) inf. n. صَدْعٌ, (S, * Msb, K, *) He clave, split, slit, or cracked, it [i. e. a hard thing, such as a glass vessel, and a wall, and the like of these; (see صَدْعٌ below;) or so generally]; syn. شَقَّهُ; (S, Msb, K;) as also ↓ صدّعهُ, [but app. in an intensive sense, or relating to a number of objects,] inf. n. تَصْدِيعٌ: (TA:) or so as
Maddenin bağlantısı

صَدَعَهُ 1 صَدَعَهُ ذ , (S, Msb, K,) aor. صَدَعَ , (Msb, K,) inf. n. صَدْعٌ, (S, * Msb, K, *) He clave, split, slit, or cracked, it [i. e. a hard thing, such as a glass vessel, and a wall, and the like of these; (see صَدْعٌ below;) or so generally]; syn. شَقَّهُ; (S, Msb, K;) as also ↓ صدّعهُ, [but app. in an intensive sense, or relating to a number of objects,] inf. n. تَصْدِيعٌ: (TA:) or so as to divide it in halves: or so that it did not separate. (K.) ― -b2- [Hence,] one says, صَدَعَهُ صَدْعَ الرِّدَآءِ [He slit it, or rent it, as with the slitting, or rending, of the garment called رداء]. (TA.) ― -b3- And صَدَعَ الفَلَاةَ (tropical:) He traversed, or crossed, the desert; [as though he clave it;] (S, Msb, K, TA;) and in like manner, النَّهْرَ the river. (TA.) And هٰذَا الطَّرِيقُ يَصْدَعُ فِى أَرْضِ كَذَا وَكَذَا (assumed tropical:) [This road extends through such and such a land]. (TA.) And صَدَعَ اللَّيْلَ, inf. n. as above, (tropical:) He journeyed during [or through] the night. (IKtt, TA.) ― -b4- صَدْعٌ also signifies The act of separating, or dispersing, or scattering; (Msb;) and so ↓ تَصْدِيعٌ; (S, O;) syn. تَفْرِيقٌ [with which each is probably syn. in other, but similar, senses]. (S, O, Msb.) One says, صَدَعَ الشَّىْءَ He, or it, separated, or dispersed, or scattered, the thing. (TA.) And صَدَعْتُ القَوْمَ, inf. n. صَدْعٌ, (assumed tropical:) I separated, or dispersed, or scattered, the people, or party. (Msb.) And صَدَعَتْهُمُ النَّوَى means [in like manner] فَرَّقَتْهُم [i. e. (tropical:) The place that was the object of the journey separated them from their homes &c.]; and so ↓ صَدَّعَتْهُم; whence التَّصْدَاعُ [as an inf. n., like التَّصْدِيعُ]. (TA.) And صَدَعْتُ الغَنَمَ صِدْعَتَيْنِ (assumed tropical:) I separated, or divided, the sheep, or the goats, into two flocks or herds. (S, TA.) ― -b5- [And hence,] صَدَعْتُ الشَّىْءَ (assumed tropical:) I made the thing distinct [as though separate from others], apparent, manifest, evident, clear, or plain: whence the saying of Aboo-Dhu-eyb in a verse cited in art. فيض, conj. 4. (S.) ― -b6- And صَدَعَ بِالحَقِّ (tropical:) He spoke the truth openly, or aloud, (S, Msb, K, TA,) distinguishing, or discriminating, between it and falsehood: and thus Kh has expl. the verb as used in the verse of Aboo-Dhu-eyb above referred to. (TA.) And صَدَعَ بِالأَمْرِ, (K, TA,) aor. and inf. n. as above, (TA,) (assumed tropical:) He made known the affair, or case, by speaking of it. (K, TA.) ― -b7- فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ, in the Kur [xv. 94], means (assumed tropical:) Therefore cleave thou, or divide thou, their congregation, [app. by separating the believers from the unbelievers, with that wherewith thou art charged, (بِهِ being understood after تؤمر,) i. e.,] with the declaration of the unity [of God]: (IAar, O, Msb, K:) or (assumed tropical:) distinguish thou therewith between the truth and falsehood: (AO, O, Msb, K:) or (assumed tropical:) dispense thou among them in their collective state [that wherewith thou art charged, i. e.] the announcement [of the unity &c.]: (TA:) or (assumed tropical:) reveal thou, or make manifest, (Fr, Zj, S, Msb, K, TA,) that with which thou art charged, (Zj, Msb, TA,) and fear not any one, (Zj, TA,) or the ordinance, i. e., (Fr, TA,) thy religion; (Fr, S, TA;) ما [with what follows it] being held by Fr, who thus explains the phrase, to occupy the place of an inf. n., namely, الأَمْر: (TA:) or (assumed tropical:) utter thou openly, or aloud, (O, K, TA,) that with which thou art charged, meaning, accord. to Ibn-Mujلhid, (TA,) the Kur-لn: (O, K, TA:) in the R it is said to be from الصَّدِيعُ meaning “ the daybreak; ” ignorance being likened to the darkness of night, and the Kur-لn to light that cleaves that darkness: (TA:) or (assumed tropical:) order thou, or ordain, or decree, [that with which thou art charged, i. e.,] the truth: and (assumed tropical:) decide thou according to the ordinance [prescribed to thee]: (O, K, TA:) or (tropical:) direct thy course by that [revelation] with [the preaching of] which thou art charged: (O, K, TA:) so says Th, on the authority of an Arab of the desert; accord. to whom, (O, TA,) ― -b8- صَدَعَ فُلَانًا signifies (tropical:) He directed his course to such a one because of his generosity. (Th, O, K, TA.) ― -b9- صَدَعَ بِالأَمْرِ, (K, TA,) aor. and inf. n. as above, (TA,) also signifies (assumed tropical:) He hit, or attained, with the affair, its proper place [or object]. (K, TA.) ― -b10- And صَدَعْتُ اـِلَى الشَّىْءِ, (AZ, S, K,) aor. as above, (AZ, S,) inf. n. صُدُوعٌ, (assumed tropical:) I inclined to the thing. (AZ, S, K. *) ― -b11- And صَدَعَهُ عَنْهُ (assumed tropical:) He, or it, turned him away from him, or it. (K.) One says, مَا صَدَعَكَ عَنْ هٰذَا الأَمْرِ (assumed tropical:) What turned thee away from this affair? (S, O, TA:) and some say, ما صَدَغَكَ, with the pointed غ, which is better. (O, TA.) -A2- See also the next paragraph. -A3- And see صَادِعٌ, last sentence.

2 صَدَّعَ see 1, in three places. -A2- [Freytag adds two other explanations of صدّع: namely, “ Immisit, ” followed by an accus. and فى; taken by inference from the Ham p. 196, l. 12 from the bottom: and “ Rupit, perdidit; ” from Reiske's additions to Golius: but both of these require consideration.] ― -b2- [صدّعهُ also signifies (assumed tropical:) It affected him with headache; as though it made his head to split.] One says, صَدَّعَنِى أَزِيزُ الرَّحَى (assumed tropical:) [The sounding of the mill-stone affected me with headache]. (A and TA in art. از.) And صُدِّعَ, inf. n. تَصْدِيعٌ, (assumed tropical:) He (a man, S) was, or became, affected with صُدَاع [or headache]; (S, O, K; [see the Kur lvi. 19;]) and ↓ صُدِعَ [without teshdeed], pass. part. n. ↓ مَصْدُوعٌ, is allowable in poetry. (O, K.)

تصدّع 5 تصدّع ذ , of which اِصَّدَّعَ is a var.: (O, K:) see 7, in four places. ― -b2- Also It became separated, or dispersed, or scattered. (K.) One says, تصدّع القَوْمُ (tropical:) The people, or party, became separated, or dispersed, or scattered. (S, Msb, TA.) And تصدّعوا عَنِّى (assumed tropical:) They became separated, &c., from me. (TA.) يَوْمَئِذٍ يَصَّدَّعُونَ, in the Kur [xxx. 42], means On that day they shall become separated into two parties, a party in Paradise and a party in Hell. (Zj, O, TA.) And one says, تصدّع السَّحَابُ (assumed tropical:) The clouds became [scattered, or] dissundered. (TA.) And تَصَدَّعَتِ الأَرْضُ بِفُلَانٍ (assumed tropical:) Such a one, fleeing, became concealed in the earth or land [as though it became cloven with him]. (O, K, and Ham pp. 136 and 418.) -A2- تصدّع لَهُ: see تصدّأ, in art. صدأ.

انصدع 7 انصدع ذ [generally said of a hard thing, such as a glass vessel, and a wall, and the like of these, (see 1, first sentence,)] It became cloven, split, slit, or cracked; or, in an intrans. sense, it clave, split, slit, or cracked; syn. اِنْشَقَّ: (S, Msb, K:) [or so as to become divided in halves: or so that it did not separate: (see again 1, first sentence:)] as also ↓ تصدّع [but app. in an intensive sense, meaning it became cloven &c., or it clave &c., much, or in several places]. (O, K.) One says, البَيْضَةُ وَلَمْ تَتَفَلَّقْ ↓ تَصَدَّعَتِ [The egg cracked, or rather cracked in several places, but did not split apart]. (AZ, S in art. قيض.) And ↓ تصدّع الثَّوْبُ The garment, or piece of cloth, became slit or rent, or much slit or rent; i. q. اِنْصَاحَ. (Msb in art. صيح.) And انصدعت الأَرْضُ بِالنَّبَاتِ The earth clave with, or became cloven by, the plants, or herbage; as also ↓ تصدّعت. (TA.) And انصدع الصُّبْحُ (assumed tropical:) The dawn broke; like انفجر, and انفلق, and انفطر. (TA.)

صَدْعٌ صَدْعٌ ذ [originally an inf. n.] A cleft, split, slit, or crack, (Lth, S, O, K, TA,) [generally] in a hard thing, (Lth, O, K, TA,) such as a glass vessel, and a wall, and the like of these: pl. صُدُوعٌ. (TA.) Hassلn says, satirizing El-Hلrith Ibn-'Owf El-Murree, وَأَمَانَةُ المُرِّىِّ حَيْثُ لَقِيتَهُ مِثْلُ الزُّجَاجَةِ صَدْعُهَا لَمْ يُجْبَرِ [And the fidelity of the Murree, where (meaning wherever) thou meetest him, is like the glass vessel, of which the crack is not repaired]. (O, TA.) ― -b2- And A part, or portion, separated, of a thing, (O, K, TA,) of sheep or goats, and the like: (TA:) an inf. n. used as a subst. [properly thus termed]: (O, K, TA:) like خَلْقٌ in the sense of مَخْلُوقٌ, &c. (O, TA.) ― -b3- And The plants of the earth; (K;) because they cleave it: (TA:) [i. e.] the plants from over which the earth cleaves: so in the phrase وَالأَرْضِ ذَاتِ الصَّدْعِ, in the Kur lxxxvi. 12: (Bd:) or this phrase means And the earth which is cloven by the plants (Th, Bd, TA) and by the springs. (Bd.) -A2- And i. q. اـِلْبٌ: (TA:) you say, النَّاسُ عَلَيْهِمْ صَدْعٌ وَاحِد, (K, TA,) and اـِلْبٌ وَاحِدٌ [or أَلْبٌ وَاحِدٌ], (TA,) The people are one company combined in hostility against them: (K, TA:) and in like manner وَعْلٌ واحد and ضِلَعٌ واحد: so says AZ. (TA.) -A3- And A man light of flesh; and so ↓ صَدَعٌ, (S, K,) sometimes: (S:) or of middling stature, light of flesh: (Ks, TA:) like the mountain-goat thus termed. (TA.) ― -b2- See also صَدَعٌ.

صِدْعٌ صِدْعٌ ذ The half of a thing that is cloven, or split, or slit, in halves. (K, * TA. [See also صِدْعَةٌ.]) You say, صَدَعَ الشَّىْءَ صِدْعَيْنِ He clave, or split, or slit, the thing in halves. (TA.) ― -b2- And (assumed tropical:) A company of men. (Ibn-'Abbلd, O, K.) ― -b3- And (assumed tropical:) A woman who makes a division in the state of a people and does not repair it. (Ibn- 'Abbلd, O, TA.)

صَدَعٌ صَدَعٌ ذ and ↓ صَدْعٌ, (K,) or the former only, (S,) applied to a mountain-goat, and a gazelle, and an ass, [app. a wild ass,] (S, K,) and a camel, (K,) Of a middling size, neither great nor small, but between the two: (S:) or youthful and strong: [see also صَدِيعٌ:] or [in the CK “ and ”] the former word signifies a thing of any sort between two things; between tall and short, and youthful and advanced in age, and fat and lean, and great and small. (K.) ― -b2- For the former word as applied to a man: see صَدْعٌ. ― -b3- Also, thus applied Penetrating, sharp, or effective, in his affair. (TA.) -A2- [It is said that] صَدَعٌ signifies also The صَدَأ [i. e. rust] of iron. (K.) [But this seems to be a mistake, which has arisen from what here follows.] It is said that [a certain person called] El-Uskuff [which generally means “ the bishop ”], being asked by 'Omar respecting the Khaleefehs, designated [him who was afterwards] the fourth of them ['Alee] as صَدَعٌ مِنْ حَدِيدٍ, meaning [lit.] thereby A mountain-goat of iron; using it as a hyperbolical appellation to denote his might and courage and endurance and hardness: or the phrase, as some relate it, is صَدَأٌ حَديدٌ [which may be rendered, “ light or active in body ” (a meaning assigned to صَدَأٌ and صَدَعٌ, the latter of which is said to be in this sense the original), and “ sharp ”]; or صَدَأُ حَدِيدٍ [i. e. “ rust of iron, ” app. alluding to his frequent and long-continued wearing of mail and bearing of weapons]; which last is thought by As to be most probably correct. (O, * TA.)

صِدْعَةٌ صِدْعَةٌ ذ The half of a thing that is cloven, split, or slit, in halves; as also ↓ صَدِيعٌ. (K. [See also صِدْعٌ.]) ― -b2- And A [herd such as is termed] صِرْمَة of camels; (S, O, K;) and so ↓ صَدِيعٌ: (S, O, K: *) or, accord. to AZ, a herd of camels amounting to sixty. (O, TA.) And A separate flock, or herd, of sheep or goats; as also ↓ صَدِيعٌ: (S, O, K:) or, as some say, of these also, amounting to sixty: and it is said to signify also a herd of gazelles: (TA:) and ↓ صَدِيعٌ signifies also a herd of oxen [probably meaning wild oxen]. (O, TA.) ― -b3- One says also, عَلَيْهِ صِدْعَةٌ مِنْ مَالٍ i. e. [On him lies a debt of] a small amount of property. (TA.)

صَدَعَاتٌ صَدَعَاتٌ ذ (tropical:) [Divisions in opinion &c.]. One says, بَيْنَهُمْ صَدَعَاتٌ فِى الرَّأْىِ وَالهَوَى (tropical:) Between them is division [in opinion and affection; or rather between them are divisions &c.]. (O, K, TA.) And أَصْلِحُوا مَا فِيكُمْ مِنَ الصَّدَعَاتِ (tropical:) [Repair ye the divisions that are among you;] i. e. become ye in a state of unity. (O, TA.) And اـِنَّهُمْ عَلَى مَا فِيهِمْ مِنَ الصَّدَعَاتِ أَلِبَّآءُ كِرَامٌ (tropical:) [Verily they, notwithstanding the divisions that are among them, are intelligent and generous]. (TA.) [It is stated in the TA, among the additions to the K in this art., that one says also, اـِنَّهُمْ عَلَى مَا تَرَى لَكِرَامٌ ↓ مِنْ صَدَاعَتِهِمْ app. as meaning (assumed tropical:) Verily they, notwithstanding what thou seest of their disunion, are generous: but I think it most probable that صَدَاعَتِهِمْ is a mistranscription for صَدَعَاتِهِمْ.] -A2- [Reiske, as stated by Freytag, explains it as signifying also Camels going swiftly.]

صُدَاعٌ صُدَاعٌ ذ (assumed tropical:) Headache: (S, O, Msb, K:) Er-Rلghib says that it is like a splitting in the head by reason of pain; and is a metaphorical term. (TA.)

صَدِيعٌ صَدِيعٌ ذ Either half of a garment, or piece of cloth, (O, K,) that is slit in halves: (O:) and a thing [شَىْءٌ accord. to the copies of the K, but I think that the right reading is شَىْءٍ i. e. “ of a thing, ”] that is cloven, or split, or slit, in halves: pl. صُدُعٌ. (K.) See also صِدْعَةٌ, first sentence. It is also said to signify A [garment of the kind called] رِدَآء, that is slit in halves. (TA.) And A new patch in an old and worn-out garment. (O, K.) And A garment much rent. (TA.) And A black garment which a wailing woman wears with a white garment beneath it, and which she rends at her bosom so that the white one appears: so says Kلsim Ibn-Thلbit. (TA.) And A garment that is worn beneath the coat of mail. (O, K.) And A shirt [of a middling size] between two shirts, neither large nor small. (TA.) ― -b2- See also صِدْعَةٌ, second and third sentences, in three places. ― -b3- Accord. to Ibn-'Abbلd, (O,) applied to a mountain-goat, it signifies Youthful: and (some say, O) of middling size; syn. مَرْبُوعُ الخَلْقِ; (O, K, TA;) i. e. between two [in size]; like صَدَعٌ [q. v.]. (TA.) -A2- Also (assumed tropical:) Daybreak: (S, O, K:) because it cleaves the night. (O.) -A3- And Fresh milk which is put in a place, and becomes cool, and overspread by a thin skin: (O, K:) so called because you skim off (تَصْدَعُ, lit. “ cleave, ”) that thin skin from the clear milk. (O.)

صَدَاعَةٌ صَدَاعَةٌ ذ : see a saying mentioned above, voce صَدَعَاتٌ.

صَادِعٌ صَادِعٌ ذ [act. part. n. of صَدَعَ; Cleaving, splitting, &c.] ― -b2- [Hence,] applied to a valley, (O, K,) and a road, or way, (سَبِيلٌ, O, TA, in the K erroneously written سَيْلٌ [a torrent], TA, [or both may be correct,]) and a mountain, (K, TA, [in the O, حَبْلٌ is put for جَبَلٌ,]) (assumed tropical:) Extending far along the earth. (O, K, TA.) ― -b3- And, applied to the daybreak, (assumed tropical:) Shining, or bright; syn. مُشْرِقٌ. (IDrd, O, K.) ― -b4- Also (assumed tropical:) One who decides, or judges, between, or among, a people, or party. (TA.) ― -b5- A poet (قيس بن ذريح) says, فَلَمَّا بَدَا مِنْهَا الفِرَاقُ كَمَا بَدَا بِظَهْرِ الصَّفَا الصَّلْدِ الشُّقُوقُ الصَّوَادِعُ [i. e. And when separation from her appeared, like as appear the cleaving cracks in the surface of the hard and smooth rock]: it may be that ↓ صَدَعَ is syn. with تَصَدَّعَ in some dial. [and that صَوَادِع is pl. of its part. n.]: or this may be an instance of a possessive epithet, meaning having a cleaving. (TA.)

هُوَ أَصْدَعُهُمْ بِالصَّوَابِ فِى أَسْرَعِ جَوَابٍ هُوَ أَصْدَعُهُمْ بِالصَّوَابِ فِى أَسْرَعِ جَوَابٍ ذ (assumed tropical:) [app. He is the most effective of them in deciding rightly in a most quick answer]. (TA.)

مَصْدَعٌ مَصْدَعٌ ذ (tropical:) A smooth, or plain, road, in a rugged tract of ground: pl. مَصَادِعُ. (IDrd, O, K, TA.)

مِصْدَعٌ مِصْدَعٌ ذ A [sort of arrow-head, or arrow, such as is termed] مِشْقَص [q. v.]: pl. مَصَادِعُ. (IDrd, O, K.) Hence the quiver is called خَابِئَةُ المَصَادِعِ [The concealer, or guarder, of the مصادع]. (TA.) ― -b2- دَلِيلٌ مِصْدَعٌ (assumed tropical:) A guide going his way [app. with energy]. (TA.) ― -b3- And خَطِيبٌ مِصْدَعٌ (assumed tropical:) An orator, or a preacher, perspicuous, (O, K, TA,) eloquent, (K, TA,) and bold in speech. (TA.)

مَصْدُوعٌ مَصْدُوعٌ ذ : see 2, last sentence.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.017 harf
صَدَعَ صَدَعَ A ( n. ac. صَدْع 1 ), a. Split, cleft, parted, divided, separated. b. Crossed, traversed ( desert ). c. Made clear, evident, manifest. d. [ Bi ], Manifested, declared, disclosed, revealed. e. [ Bi ], Carried out, accomplished ( affair ). f. ( n. ac. صُدُوْع 27 ) [ Ila ], Inclined to. صَدَّعَ صَدَّعَ II , a. see I (a) , b. ( c ). d. [ coll. ], Distressed, molested.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok26.163 harf
صدع صَدَعَ - يَصْدَعُ - صَدْع - صَدَّعَ - يُصَدِّعُ، صُدِّعَ - يُصَدَّعُ - تَصَدَّعَ - يَتَصَدَّعُ، يَصَدَّعُ - يَصََّدَّعُوْن - مُتَصَدِّع - مُتَصَدِّعَاً صَدَعَ - يَصْدَعُ + كائن + كائناً + بـِ شيء أو أمر: يرد تحرك شيء باتجاهه بمواجهته بحاجز أو جسم صلب، فيجعله يعود من حيث أتى على شكل أجزاء مبعثرة متفرقة ﴿فاصدع بما تؤمر﴾: اصدع الناس بما
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler24 mücavir (35 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نزف

    1 ortak ayet · Çekilerek suyu bitirilmiş kuyu demektir

  2. خشع

    1 ortak ayet · Huşu : « Haşia », toprak üzerinde olgunlaşmış sonbahardaki…

  3. فكر

    1 ortak ayet · Feker “Vekr” kuş yuvasının giriş kapısıdır

  4. جبل

    1 ortak ayet · Dağ anlamındadır

  5. خشي

    1 ortak ayet · Haşy : Ayaktaki kuru ottur

  6. ضرب

    1 ortak ayet · Örnek verdi

  7. ردد

    1 ortak ayet · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür

  8. وجه

    1 ortak ayet · Yüz demektir

  9. عرض

    1 ortak ayet · Ön dişler demektir

  10. قرأ

    1 ortak ayet · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  11. دين

    1 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  12. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

Geçtiği ayetler(5)

  1. وَالْأَرْضِ ذَاتِ الصَّدْعِ

    ÇatlakVe yarılan yere,

Sîga sayfası: مُتَصَدِّعًا
Sîga sayfası: يَصَّدَّعُونَ
Sîga sayfası: يُصَدَّعُونَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصدع
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفلق, شقق, فطر, فصل
Zıt Kökلأم
Çekirdek Özet 1Cam, taş veya kuru toprak gibi sert ve katı bir cismin yarılması, çatlayıp birbirinden ayrılması
Çekirdek Özet 2Hakikatin örtüsünü kırarak açıkça ortaya çıkması ve toplumsal ya da varlıksal blokların ikiye ayrılması
Çekirdek Özet 3Bütüncül bir yapının dış etki veya iç gerilimle kırılıp kesin bir ayrıma ve görünürlüğe ulaşması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir kırılma veya dağılma sayarak, sert bir direncin aşılması ve hakikatin aleniyetle ayrışması boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صدKatı bir engelle karşılaşma, direnç gösterme, bir tarafa dönme veya yüz çevirme anlamı taşır; صدد, صدر, صدف, صدق köklerinde olduğu gibi sertlik, yüzleşme ve bir sınıra dayanma ortak çekirdektir.عع boğaz harfinin getirdiği derinlik ve açığa çıkma etkisiyle, sert engelin ve direncin içten dışa yarılarak çatlaması, gizli olanın yüzeye fırlaması ve kesin bir ayrışmanın meydana gelmesi anlamını doğurmuştur.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaDirençli ve sıkışık bir kütlenin tutunma gücünü, iç gerilimini ve toplanmış sertliğini temsil eder.
دKapı; giriş, geçiş, hareketBu sıkışmış ve sert yapı içinde bir açıklığın, geçiş aralığının veya yarığın belirmesini simgeler.
عGöz; görme, bilme, kaynakYarılan ve aralanan yerden içkin olanın dışarıya bakması, görünür kılınması ve aleniyet kazanması hareketini ifade eder.
صدعSıkışmış ve sert bir kütlenin kapı gibi yarılarak içindekini gözler önüne sermesiKatı ve yekpare duran yapının direncinin kırılarak bir yarık açılması ve bu yarık vasıtasıyla saklı olan hakikatin ya da unsurun bütünüyle dışa vurulması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamCam, kaya, duvar ve kuru toprak gibi sert nesnelerde meydana gelen yarık ve çatlak; çölde yolu ortadan ikiye yararak ilerleme veya sürüyü iki belirgin fırkaya ayırma.
Cahiliye şiiri kullanımıEbû Züeyb el-Hüzelî bir beytinde kumar oklarını dağıtan ve her bir hisseyi açıkça ortaya koyan kişiyi tasvir ederken kökü aleniyet ve payları kesin olarak ayırma anlamında kullanır: فكأنهن ربابة وكأنه / يسر يفيض على القداح ويصدع
Erken Arapça kullanımKays b. Zerîh aşk acısıyla yüreğinin parçalanmasını anlatırken kökü kullanır: أَيا كَبِداً طارتْ صُدُوعاً نَوافِذاً / ويا حَسْرَتا ماذا تَغَلْغَلَ بِالْقَلْبِ Ayrıca zekât memurunun koyun sürüsünü iki eşit parçaya ayırmasını anlatan hadiste sürünün her bir parçası صِدْعَة olarak adlandırılmıştır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde صدع kökü, özellikle Güney-Batı Sami ve Kuzey-Batı Sami sahasında sert nesnelerin kırılması, yarılması, çatlak açılması ve fırkalara bölünme semantik ekseninde yer alır. Arapçada ص harfiyle temsil edilen sertlik ve sürtünme vurgusu, İbranicede צ (tsade) veya zıtlaşma bildiren köklerle fonetik paralellik gösterirken; Süryanicede s-d-ʿ / s-d-ʾ varyantlarında tahta veya taşın yarılması, kumaşın yırtılması anlamları mevcuttur. Kökün en ilksel somut çekirdeği, organik olmayan ya da sertleşmiş maddelerin darbe yahut iç basınç altında esnemeyip kırılması ve yüzeyinde doğrusal bir hat boyunca yarık oluşturmasıdır. Arapça bu fiziksel yarıktan iki güçlü soyutlama türetmiştir: birincisi sabahın karanlığı yararak doğması (انصداع الصبح) veya bitkinin toprağı çatlatıp çıkması (صدع الأرض) gibi örtünün yırtılıp aleniyetin belirmesi; ikincisi ise toplumun ya da toplulukların fırka fırka birbirinden kopmasıdır (تصدع القوم).

Güven Güçlü

Kaynak Payne Smith (Thesaurus Syriacus), Lisān al-ʿArab ve Brown-Driver-Briggs.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSert cisimde yarık açmaCam, taş veya kemikteki ayrılma; hakikati açıkça ilan ederek (صدع بالحق) bâtılın kapalılığını kırma yönünde semantik genişleme göstermiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve İbranice yarıcı / çatlatıcı köklerSüryanice ve civar lehçelerde taş ve sert zeminlerin yarılması veya yırtılması eylemleriyle ortak semantik çekirdeği paylaşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik sert kabuk kırma / ayırma kökleriKökün sert engelleri bölme yönü Afro-Asyatik tabakadaki bazı kırılma ve fışkırma morfemleriyle örtüşmektedir.Muhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve Gesenius / David Cohen semitik kök analizleri.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صدعAnlamlıYarma, çatlatma, ayırmaSert bir nesnenin yarılarak ayrılması, bitkinin yeri çatlatması, emrin açıkça ortaya konmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
صعدAnlamlıYukarı çıkma, yükselmeBir basamağı veya irtifayı tırmanma, yukarıya doğru yönelmeKur'an'da geçer; yer çekimine karşı bir direnci aşma yönüyle ortak sertlik nüansı taşır
دصعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde (el-Ayn) mühmel kabul edilmiştir
دعصAnlamlıYığma, basıp sıkıştırmaToprağı, kumu üst üste yığma; sertleşmiş kum tepesi (دعص)Kur'an'da geçmez; ayrılmanın aksine bir araya yığışma bildirir
عصدAnlamlıBurarak çevirme, karıştırmaTenceredeki yemeği (asîde) kaşıkla zorlayarak ve kuvvetle çevirmeKur'an'da geçmez; içsel bir dirençle yoğurma eylemidir
عدصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صدعMerkezYarma, çatlatma, alenileştirmeSert ve dirençli yapıyı kırarak içindekini bütünüyle dışa vurmaSertlik şarttır; ayrılan kısımlar tamamen kopmasa da çatlak katidir
فلقKomşuİkiye ayırma, içinden fışkırtmaBir tohumun veya tanenin kabuğunu patlatıp içinden hayat çıkarmaصدع köküne göre daha yumuşak ve üretici bir çatlamayı, doğuşu hedefler
شققKomşuBoylu boyunca yarmaCisimde düz veya derin bir yarık açma; meşakkat vermeصدع sert cisimlere ve sesli / aleni tebliğe odaklanırken, شقق genel yarılmayı bildirir
فطرKomşuİlk defa yararak var etmeYokluk karanlığını yırtıp ilk yaratılışı başlatmaBaşlangıç ve özgün yaratılış boyutuna odaklanır
فصلKomşuİki şeyi birbirinden tamamen ayırmaParçaların arasını açıp birbirine karışmaz kılmaFiziksel bir çatlama şartı olmaksızın hüküm ve kategori ayrımıdır
لأمZıtYarayı sarma, çatlağı onarmaAyrılmış veya yarılmış iki parçayı birbirine kaynatıp birleştirmeÇatlağın kapanması, aranın düzeltilmesi ve kırığın bitişmesidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصدعYarma, çatlatma, alenen ilan etmeSert bir cismin kırılıp ayrılması veya tebliğin aleniyetle açığa vurulmasıKesin
Latincefindere, diffindere, proclamareYarıp açmak, ilan etmekFindere fiziksel çatlatmayı karşılarken kökün emri haykırma yönünü dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceto cleave, to fissure, to proclaim openlyÇatlatmak, yarık açmak, açıkça bildirmekFissure fiziksel çatlağı, proclaim ise mecazi tebliğ yönünü karşılarGüçlü
Almancaspalten, zerspringen, kundtunYarıp ayırmak, çatlamak, duyurmakSpalten sert bir cismin eksen boyunca ayrılması anlamında kökle tam örtüşürGüçlü
Fransızcafendre, fissurer, proclamerYarıp açmak, çatlatmakFiziksel direncin kırılması ve hakikatin sesle duyurulması anlamını paylaşırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane’s Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَاصْدَعْAçıkça, haykırarak, kapalılığı kırarak tebliğ etmekTebliğ bağlamında, müşriklerin oluşturduğu baskı ve direnç duvarını hakikatle yarma emri (Hicr 15:94).
مُتَصَدِّعًاSaygı ve haşyetten parça parça yarılıp dağılmakVarlık ve idrak bağlamında, Kur'an'ın ağırlığı karşısında dağın bile katılığına rağmen yarılacağını beyan (Haşr 59:21).
الصَّدْعِToprağın yarılarak içinden bitkinin fışkırmasıKozmik nizam bağlamında, gökten inen suyun ardından toprağın çatlayıp nebat vermesi yemini (Târık 86:12).
يَصَّدَّعُونَİnsanların kesin fırkalara ve sınıflara ayrılmasıKıyamet bağlamında, insanların cennetlik ve cehennemlik olarak birbirlerinden geri dönülmez biçimde kopması (Rûm 30:43).
يُصَدَّعُونَBaşın sancıyla yarılır gibi ağrımasıAhiret tasviri bağlamında, cennet içeceğinin dünyevi içkiler gibi baş ağrısı ve sersemlik vermemesi (Vâkıa 56:19).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRisaletin aleniyeti ve muhatap üzerindeki ilahi kelam baskısıPeygamberin emri gizlemeden açıkça çatlatırcasına tebliğ etmesi ve haşyetle yarılma meselesi.Hakikatin tavizsiz ayrımı ve bâtılı yarıp geçmesi.
FıkıhZekât mallarının taksimi ve ortak mülkiyetin ayrılmasıZekât memurunun sürüyü iki eşit fırkaya ayırması (صِدْعَتَيْن) veya malların ifrazı.Katı bir bütünün hak sahipleri arasında kesin sınırla ikiye bölünmesi.
TefsirTârık ve Hicr surelerindeki ontolojik ve tebliğsel çatlamaNebatın yeri çatlatması ile hakikatin toplumsal cehaleti çatlatması arasındaki yapısal uyum.Örtünün, sert kabuğun içten gelen güçle yırtılması.
HadisBaş ağrısı (sudâ') ve fitnelerin toplumu parçalamasıŞiddetli baş ağrısı için kökün kullanımı; toplumun fırkalara ayrılarak yeknesaklığını kaybetmesi.Ağrının başı ikiye yarar gibi zonklaması; cemiyetin çatlaması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniDavet ve imanAleni tebliğ ve hak-bâtıl ayrımıGizliliği bitirme ve tarafları netleştirmeHakikatin hiçbir diplomatik perde arkasına sığınmadan, şirk duvarını çatlatarak ortaya konmasıdır.Kesin
İlmiFiziksel ve jeolojik süreçlerKırılma, fay hattı ve nebat çıkışıBasıncın yüzeyi yararak döngüyü sürdürmesiToprağın çatlaması, suyun tohumu uyandırması ve yer kabuğunun kırılması ilmi sürekliliktir.Güçlü
SiyasiToplumsal kutuplaşma ve tasnifFırkalara ayrılma (infisal)Safların ayrışmasıKıyamet günü veya kriz anlarında kitlelerin hakikate göre iki kesin blok haline gelmesidir.Güçlü
İktisadiMülkiyetin ifrazı ve dağıtımıMalın net parçalara bölünmesiMülkiyet sınırlarının berraklaşmasıOrtak veya yığın halindeki malın kesin çizgilerle ayrılarak hak sahiplerine verilmesidir.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKırılma mekaniği, çatlak ilerlemesi ve faylanmaMalzeme biliminde gerilim altındaki sert bir cismin kritik eşiği aştığında elastikiyetini kaybedip çatlaması ve jeolojide fay hatlarının ayrılmasıyla birebir örtüşür.Kesin
Beşeri bilimlerToplumsal polarizasyon ve aleniyet kriziSosyolojide homojen görünen bir toplumun dışsal veya ahlaki bir şok karşısında gizli çatlaklarının belirginleşip iki uzlaşmaz kampa bölünmesidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece sıradan bir baş ağrısına (migren / sudâ') veya rastgele bir çatlamaya indirgeyerek tebliğdeki dönüştürücü gücünü unutmak.
Kur'an içi daha geniş anlamToprağın bitki vermesinden dağın Kur'an karşısında parçalanmasına, peygamberin tebliğinden mahşerdeki kesin tasnife kadar uzanan topyekûn ontolojik bir yarıktır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHicr 15:94 ayetindeki tebliği pasif bir anlatım zannederek, hakikatin bâtıl yapıyı sarsıcı ve çatlatıcı bir meydan okuma içerdiğini kavrayamamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hakikati sunuş biçiminin uzlaşmacı değil, statükoyu ve sahte bütünlükleri yarıcı, hak ile bâtılı cerrahi bir kesinlikle ayırıcı olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberin açık davetle emrolunduğu Mekkî ayetlerde, ahiretteki kesin ayrışma sahnelerinde ve yerin diriliş delillerinin sergilendiği kozmolojik ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin dile getirilmesini yalnızca yatıştırıcı bir teselli zanneden algıyı düzeltir; hakikatin sert yapılara çarptığında onları çatlatacak bir kudrete sahip olduğunu hatırlatır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSert, katı ve monolitik bir nesnenin (cam, kaya, kuru zemin) iç gerilim veya dış darbeyle yarılarak iki belirgin hatta ayrılması.
  • Soyut anlamGizli kalmış, bastırılmış veya dirençle örtülmüş bir hakikatin aleni bir tebliğle direnç duvarını parçalayıp görünür hale gelmesi ve safları kesin biçimde ayırması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki potansiyel gerilimin kritik noktaya ulaşması sonucu homojen yapının bozularak iki zıt veya ayrık faza geçmesi (faz ayrışması ve kırılma).
  • LaTeX modeliS→σ≥σcS1∪S2buradaS1∩S2=∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde S başlangıçtaki sert ve bütüncül yapıyı temsil eder. Bu yapı üzerine etki eden gerilim veya dış basınç σ, malzemenin kritik kırılma eşiği olan σc değerine ulaştığında veya onu aştığında sistem çatlayarak iki ayrık bileşene (S1 ve S2) bölünür. Kesişimlerinin boş küme olması (∅), صدع kökünün doğurduğu nihai ayrışmanın kesinliğini, tarafların birbiriyle kaynaşamaz biçimde fırkalara ayrılışını ve hakikatin sınırlarının berraklığını ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص