صلي

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-ل-ي19 sîga, 20 mücavir kök, 25 ayet, 21 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ظلمبأساصْلَوْهَاصيرلَصَالُوتَصْطَلُونَأنسصلينورموسىصِلِيًّاجحمأهلتَصْلَىسعرعذبخبرولي

KökSîga 19Ayet 25Sure 21Mücavir 20

▶ Ağı aç (3B)

صلي

ص - ل - ي

KÖK
  • 25 geçiş
  • 25 ayet
  • 19 sîga
  • 9 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ona yaslanırlar

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: صلى

Notlarım

Sözlükler(9)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.558 harf
باب الصاد اللام و و ا ي ء معهما و ص ل، ص ل و، ل ص و، ص ل ي، ل و ص، أ ص ل، ص و ل مستعملات وصل: كلُّ شيءٍ اتَّصَلَ بشيءٍ فما بينَهما وُصْلَةٌ. ومَوْصِل البعير: ما بين عَجُزه وفَخِذه، قال: تَرَى يبيسَ البَوْلِ دونَ المَوْصِلِ وقال المُتَنَخِّل: ليس لِمَيْتٍ بوَصيل وقـد عُلِّقَ فيه طَرَفُ المَوْصِلِ والوَصيلة من الغَنَم كانت العربُ اذا ولَدَتِ الشّاةُ ذَكَراً قالوا: هذا لآلهتنا فتَقَرَّبوا به،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.308 harf
صَلَيْتُ العصا بالنار، إذا ليَّنْتَها وقوّستها. وقال قيس بن زُهير العبسيّ: فلا تَعْجَلْ بأمرك واسْتَدِمْهُفما صَلَّى عَصاكَ كمُسْتَديمِ أي قَوَّمَ. والصَلايَةُ: الفِهْرُ. قال أميّة يصف السماء: سَراةُ صَلايَةٍ خَلْقاءَ صيغَتْتُزِلُّ الشمسَ ليس لها رِئَابُ وإنَّما قال امرؤ القيس: مَداكَ عَروسٍ أو صَلايَةً حَنْظَلِ فأضافها إليه لأنَّه يُفلَّق بها إذا يبس. والصَلاءَةُ بالهمز مثله.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.229 harf
Madde başı: صلىص ل ( و ا ي ء ) صلى ، صول ، وصل ، لصا ، لوص ، ألاص ، يليص . وصل : قال الليث : كلُّ شيءٍ اتّصل بشيء ، فما بينهما وُصْلَة . وموْصِل البعير : ما بين العَجُز وفخِذِه ، وقال أبو النّجم : تَرَى يَبِيس الماءِ دُونَ المَوْصلِ منه بعَجْزٍ كصفَاة الجَيْحل وقال المتنخّل : ليس لمَيْتٍ بوَصيلٍ وقد عُلِّق فيه طَرَفُ المَوْصلِ يقول : باتَ الميّت فلا يُواصلُه الحيّ ، وقد عُلّق في الحيّ السّبب الذي يُوصّله إلى ما
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR10.248 harf
(باب الصاد واللام وما يثلثهما) (صلم) الصاد واللام والميم أصلٌ واحدٌ يدلُّ على قطع واستئصال. يقال صَلَمَ أُذُنَه، إذا استأصَلها. واصْطُلِمَت الأُذُن. أنشد الفرّاء: مثل النَّعامةِ كانت وهي سالمةٌ *** أذْنَاءَ حتَّى زَهَاهَا الحَيْنُ والجُبُنُ([1])جاءت لتشرِيَ قَرناً أو تعوِّضَه *** والدّهر فيه رَبَاحُ البيع والغَبَنُ فقيل أُذْناكِ ظَلْمٌ ثُمّت اصطُلِمَتْ *** إلى الصِّماخ فلا قَرْنٌ ولا أُذُنُ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR858 harf
ص ل ي خرجوا إلى المصلى‏.‏ واجتمعت اليهود لعنت في صلاتهم وصلواتهم‏.‏ وهي كنائسهم ‏"‏ وبيع وصلوات ‏"‏ وأحدقوا بالصلاء والصلى‏:‏ بالنار‏.‏ وأحسن من الصلاء في الشتاء‏.‏ وصليت النقاة‏:‏ قومتها بالنار‏.‏ وصلي النار وصلي بها ‏"‏ يصلى النار الكبرى ‏"‏ وتصلاها وتصلى بها‏.‏ وأصلاه وصلاه‏.‏ وشاة مصلية‏:‏ مشوية‏.‏ وقد صليتها‏.‏ وأطيب مضغة صيحانية مصلية مشمسة‏.‏ بادياً ناجذاه قد برد المو - ت على
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.634 harf
: ( ى ( *!صَلَى اللَّحْمَ ) وغيرَهُ بالنارِ ( *!يَصْلِيه *!صَلْياً ) : إذا ( شَواهُ ) ، فهو *!مَصْلِيٌّ كَمرميَ ؛ ومنه الحديثُ : ( أُتِيَ بشاةٍ *!مَصْلِيَّةٍ ، أَي مَشْوِيَّةٍ ) . وفي الأساسِ : أَطْيَبُ مُضْغةٍ صَيْحانِيَّةٌ مَصْلِيَّةٌ ، أَي مُشَمَّسَةٌ . ( أَو ) *!صَلاهُ : ( أَلْقاهُ في النَّارِ للإحْراقِ ، *!كأصْلاهُ *!وصَلاَّهُ ) *!تَصْلِيةً ؛ وقُرِىءَ : ﴿*!وَيُصَلَّى سَعِيراً﴾ :
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.837 harf
Madde başı: صلىصَلَاهُ 1 صَلَاهُ ذ , (S, M, Msb, K,) aor. يَصْلِيهِ, (S, Msb, K,) inf. n. صَلْىٌ, (S, M, K,) He roasted, broiled, or fried, it, namely, flesh-meat, (S, M, Msb, K,) &c.; (S;) and صَلَاهُ فِى النَّارِ and عَلَى النَّارِ signify the same; and also he burned it. (TA.) And (so in the M, but in the K “ or ”) صَلَاهُ (M, K) فِى النَّارِ (M) He threw it into the fire to be burned; as also ↓ اصلاهُ; and
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.043 harf
صَلَى صَلَى I ( n. ac. صَلْي 1 ) a. [ acc. & Fī or 'Ala ], Cooked, roasted. b. Warmed, heated; burned. c. [ La ], Laid snares for. صَلِيَ صَلِيَ A ( n. ac. صَِلًى [ صَلَي 4 , 7 ]) a. [ acc. or Bi ], Bore the heat of; warmed himself at ( fire ), b. ( n. ac. صَلَي 4 , صُلِيّ صُلِيّ ) a. [ acc. or Bi ], Was burned by ( the fire ). صَلَّيَ صَلَّيَ II a. [ acc. & Bi or 'Ala ],
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok53.521 harf
صلي صَلِيَ - يَصْلَى - صَلِيْ - صِلِيّ - صِلِيَّاً - صَلاة - صَلَوَات - صَالِي - صَالُوْن - اصْطَلى - يَصْطَلِي - أََصْلَى - يُصْلِي، صُلِيَ - يُصْلَى - صَلَّى - يُصَلِّي - تَصْلِيَة- مُصَلِّي - مُصَلِّيْن - مُصَلَّى صَلِيَ - يَصْلَى + كائن + مكاناً أو كائناً: يثوي ويقيم بالقرب من كائن أو مكان ويلزمه بهدف التأثر به والتفاعل معه {سيصلى
Tamamını oku

Sîgalar(19)

Mücavir kökler20 mücavir (111 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نور

    9 ortak ayet · Ateş demektir

  2. جحم

    4 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği fırındır

  3. جهم

    5 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  4. سعر

    2 ortak ayet · “Sa’ire” ateşin alevidir

  5. بأس

    3 ortak ayet · Bes besese dağınık taşlar demektir

  6. صير

    2 ortak ayet · Dönüşüm yeri

  7. خبر

    2 ortak ayet · Haber : Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  8. عدو

    2 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

  9. أهل

    2 ortak ayet · Hilal yeni ay demektir

  10. موسى

    2 ortak ayet · Musa

  11. غير

    2 ortak ayet · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  12. ولي

    2 ortak ayet · Veli arka demektir

Geçtiği ayetler(25)

Sîga sayfası: يَصْلَوْنَهَا
  1. جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا وَبِئْسَ الْقَرَارُ

    Ona yaslanırlarYaslanacakları cehenneme ki; o, ne kötü bir karargahtır.

  2. جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمِهَادُ

    Ona yaslanırlarCehennem. Oraya girerler. Ne kötü bir konaktır.

  3. … أَنْفُسِهِمْ لَوْلَا يُعَذِّبُنَا اللَّهُ بِمَا نَقُولُ حَسْبُهُمْ جَهَنَّمُ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمَصِيرُ

    Ona yaslanırlarGizli gizli konuşmaktan men’edildikleri halde, men’edildikleri şeyi yapmaya kalkışanlarla günah işlemek, düşmanlık etmek ve Peygambere karşı gelmek konusunda gizlice konuşanları görmedin mi? Sana geldikleri zaman, seni Allah’ın selamladığı bir şeyle selamlarlar. Kendi aralarında da: Söylediklerimiz yüzünden Allah’ın bize azab etmesi gerekmez miydi? derler. Onlara cehennem yeter. Oraya gireceklerdir. Ne kötü dönüş yeridir.

  4. يَصْلَوْنَهَا يَوْمَ الدِّينِ

    Ona yaslanırlarDin günü oraya girerler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصلي
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (son harfi yâ)
Bağlamsal Yakın Köklerحرق, نضج, شوي
Zıt Kökبرد
Çekirdek Özet 1Ateşe doğrudan maruz kalma, ateşin sıcağında pişme, ısınma veya ateşe yaslanma
Çekirdek Özet 2Suçluların ve inkârcıların amellerinin karşılığı olarak cehennem ateşinin yakıcılığına bizzat katlanmaları ve ateşe yaslanmaları
Çekirdek Özet 3Isıl ve cezai temas; failin dışsal bir azaba uzaktan bakmayıp onun yakıcı etkisini bizzat yüklenmesi ve onunla yüzleşmesi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca pasif bir «ateşe atılma» veya soyut bir azap gibi algılanıp ateşle kurulan kaçınılmaz temas, bizzat ateşe yaslanma ve ıstırabı tatma boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صلKatılık, sertleşme, ısıl işlem veya baskı yoluyla form kazanma, sıkı temas kurma; nitekim صلب sertleşmeyi, صلد katı ve pürüzsüz taşı, صلصل pişmiş çamurun ses vermesini, صلح bozulmanın zıddı olarak kıvama ermeyi ve صلو eğilip bağlanmayı ifade ederيİlave edilen harfin kattığı yönelim ve dinamizm, katılık ve ısıyla terbiye hareketini doğrudan ateşe maruz kalma, ateşte kavrulma, ısınma veya ateşin yakıcılığına bizzat yaslanma sürecine daraltmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صolta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaHedefin yakalanması, kaçınılmaz bir biçimde kıstırılması ve kuşatılması etkisini verir.
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaVarlığın belirli bir doğrultuya sevk edilmesi, boyun eğdirilmesi ve temas noktasına sürülmesi payını taşır.
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaEylemin bizzat fiiliyata dökülmesi, doğrudan temasın ve tecrübenin somut olarak gerçekleşmesi hareketini tamamlar.
صليKıskaca alınan ve yöneltilen varlığın yakıcı bir kaynağa doğrudan temas ettirilmesiHarflerin birleşimi, kaçışı olmayan bir hedefin ateşe sürülerek onun yakıcı sıcağına bizzat maruz bırakılması ve bu tecrübeyi fiilen yaşaması hareketini resmeder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamEğri bir sopanın veya ağacın ateşe tutularak düzeltilmesi (صَلَيْتُ العُودَ بالنار), etin közde veya fırında kızartılması (شاة مصلية) ve kışın ateşin sıcağına yaklaşarak ısınma (صَلِيَ بالنار).
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde ateşin yakıcılığı ve mangalda yakılan odunların tasvirinde geçer: تَجْعَلُ العودَ واليَلَنْجُوجَ والرَّنْـ / ـدَ صِلاَءً لَها على الكَانونِ
Erken Arapça kullanımErken dönemde ateşle ısınma ve kızartma anlamlarının yanı sıra mecazen savaşın yakıcı şiddetine göğüs germe ve bedelini ödeme bağlamında «صَلِيَ بالحرب» biçiminde kullanılmıştır.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha, Lisānü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Arapça صلي kökü, Batı ve Güney Sami dil sahasında ateş, kızartma, fırınlama ve ısıya maruz bırakma semantik matrisinde ortak köklere dayanır. İbranice ṣālāh (צָלָה - ateşte kızartmak, pişirmek), Aramice ve Süryanice ṣəlā (צְלָא / ܨܠܳܐ - fırınlamak, közlemek, ateşe tutmak) ve Ge'ez dilinde ṣalaya (kavurmak, kızartmak) biçimleri düzenli ses denkliğiyle bu kökün Proto-Samice *ṣly (ateşe tutmak, ızgara yapmak) kökünden geldiğini gösterir. Kökün ilksel çekirdeği ateşte pişirme ve ısıl işlem görme etrafında kuruludur. Arapçada bu somut çekirdek (eğriliği ateşte düzeltme, ateşe yaslanıp ısınma ve közleme) korunmuş; Kur’an dilinde ise inkârcıların kendi amellerinin yakıcı sonucuna bizzat katlanması ve cehennem ateşine doğrudan yaslanması anlamında soyut ve eskatolojik bir derinlik kazanmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönصلي ve صلو ile ortak صل çekirdeğiAteşle terbiye edilme, bükülme, doğrudan temas ve boyun eğme ekseninde içsel bir semantik geçişkenlik barındırır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice צלה (ṣālāh), Süryanice ܨܠܳܐ (ṣəlā)Ateşte pişirme, közleme ve doğrudan ısıya maruz bırakma anlamında tam ses ve anlam denkliği bulunur.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik genel hatAteş ve ısıl işlem bildiren temel köklerle kavramsal akrabalık taşısa da kök düzeyinde kesin eşleşme sınırlıdır.Muhtemel

Kaynak HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صليAnlamlıAteşe maruz kalmak, yanmak, ısınmakHedef köktür; ateşin yakıcılığını yüklenme ve ateşe yaslanma.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
صيلAnlamlıBağırma, saldırganlaşmaصائل biçiminde saldırgan deve veya köpeğin keskin sesi.Kur'an'da geçmez.
لصيAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez.
ليصAnlamlıKaçmak, kurtulmaya çalışmakHedef kökün ateşe maruz kalma ve yakalanma anlamına karşılık bir kurtulma çabasıdır.Kur'an'da geçmez.
يصلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn kaydında mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez.
يلصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn kaydında mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صليMerkezAteşle doğrudan temas ve yaslanmaAteşe bizzat maruz kalarak onun yakıcı ıstırabını çekmeBizzat ateşin sıcağını yüklenme, ateşte pişme ve ona yaslanma
حرقKomşuAteşin tüketici etkisiMaddenin alevle tahrip olup küle dönmesiAteşin nesneyi yok edici ve tüketici yönünü öne çıkarır
نضجKomşuIsıyla pişme ve başkalaşmaIsının tesiriyle dokunun kemale ermesi veya kavrulmasıIsının biyolojik dokudaki pişme neticesine odaklanır
شويKomşuYüzeyin kavrulmasıDoğrudan ateş karşısında dış yüzeyin yanıp soyulmasıYüzeysel kızarma ve kavrulmayı ifade eder
بردZıtSoğukluk ve sükûnetIsının, hararetin ve ateşin tamamen yokluğuTermal dinginlik ve yanmanın zıddı olan hal

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصليAteşe maruz kalmak, yanmak, ısınmakIsı kaynağıyla doğrudan temas kurarak yakıcılığı tecrübe etmeKesin
Latincetorreo, ardeoKavurmak, ateşte yanmakAteşe tutulma ve pişme yönünü karşılar; cehennemdeki yaslanma boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceto roast, to burn, to endure fireKavrulmak, yanmak, ateşe maruz kalmakFiziksel kızarma ve yanmayı ifade eder; failin ateşe yaslanması nüansı eksik kalır.Güçlü
Almancarösten, brennenKözlenmek, yanmakAteşte pişirilme durumunu verir; failin azaba bizzat katlanma derinliğini tam yansıtmaz.Güçlü
Fransızcarôtir, brûler, subir le feuKızartmak, yanmak, ateşi tatmakAteşin tesirine girme halini belirtir; Kur’an’daki kuşatıcı ceza vurgusunu kısmen karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَصْطَلُونَAteşten yararlanarak ısınmaDünyevi ihtiyaç, soğuktan korunma ve ateşin fiziksel faydası (Neml 27:7, Kasas 28:29)
يَصْلَوْنَهَا / سَيَصْلَىUhrevî azap olarak ateşe bizzat yaslanma ve yanmaİnkârcıların dünyadaki amellerinin bedeli olarak cehennem sıcağını bizzat tatmaları (İbrâhîm 14:29, Sâd 38:56, Mücâdele 58:8, İnfitâr 82:15, Mesed 111:3)
اصْلَوْهَاKaçınılmaz yüzleşme ve azaba boyun eğme emriKıyamet günü suçlulara ateşle doğrudan yüzleşmelerinin ve ona katlanmalarının bildirilmesi (Yâsîn 36:64, Tûr 52:16)
صَلُّوهُAteşe sürülme ve maruz bırakılmaHaddi aşan zalimin yakalanıp cehenneme yaslanmaya zorlanması (Hâkka 69:31)
صِلِيًّاAteşte kavrulmaya en layık olma haliCehennem azabına maruz kalma önceliği ve hak ediş derecesi (Meryem 19:70)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret halleri ve azabın mahiyetiCehennem azabının sadece ruhani bir mahrumiyet mi yoksa bedene doğrudan temas eden cismani bir ateş mi olduğu tartışmasıAzabın doğrudan bedenle temas eden, yakıcı ve kaçınılmaz bir hakikat olduğu
FıkıhVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadı
TefsirEskatolojik sahnelerin tefsiriKökün salt «girmek» (duhûl) anlamına mı yoksa ateşe temas edip onun sıcaklığını tatmaya mı (mübâşeretü'n-nâr) işaret ettiğiAteşle doğrudan temas kurma, ona yaslanma ve yakıcılığını bizzat yüklenme
HadisAhiret tasvirleri ve ahlaki uyarılarŞeytanın kapanları ve tuzakları (مصالي) ile cehennem ehlinin ateşe doğrudan maruz kalışıİnsanı ateşe sürükleyen sinsi kapanlar ve kaçınılmaz yüzleşme

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevî adalet ve karşılık ilkesiAmelle yüzleşmeCezanın bedene ve öze doğrudan sirayet etmesiFailin dünyada işlediği kötülüğün yakıcı tabiatını ahirette bizzat yüklenmesiKesin
İlmiTermodinamik ve ısı transferiIsıl iletim ve faz değişimiEnerjinin temas yoluyla maddeye nüfuz etmesiYüksek sıcaklığın temas ettiği nesnenin iç yapısını kaçınılmaz biçimde dönüştürmesiGüçlü
SiyasiHukuki yaptırım ve ceza infazıYaptırıma maruz kalmaHükmün fiilen icra edilmesiDüzeni bozan failin yargılanarak cezanın tüm ağırlığına bizzat katlanmasıMuhtemel
İktisadiMali risk ve zarar maliyetiBedeli bizzat ödemeZararın doğrudan üstlenilmesiYanlış ekonomik kararların doğurduğu yıkıcı maliyetin bizzat fail tarafından çekilmesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermal iletim (kondüksiyon) ve entropi artışıBir sistemin yüksek sıcaklıktaki bir kaynakla doğrudan temas etmesi sonucu ısının kütleye bütünüyle yayılması ve sistemin iç yapısının geri döndürülemez biçimde değişmesi hareketine denktir.Güçlü
Beşeri bilimlerCezanın doğrudan infazı ve bedelin içselleştirilmesiHukuki veya ahlaki bir yaptırımın soyut bir kural olmaktan çıkıp failin bizzat varlığı üzerinde tecrübe edilen somut bir ıstıraba ve bedele dönüşmesi yapısıyla örtüşür.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece «cehenneme girmek» şeklinde pasif ve mekânsal bir geçişe indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamAteşin hem dünyada hayati bir ısınma ve sığınak kaynağı (Neml 27:7) hem de ahirette amellerin yakıcı sonucu olarak bedene doğrudan temas eden kuşatıcı bir azap olması.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCehennem azabının kişiden bağımsız harici bir oda gibi algılanması; oysa kökün ifade ettiği doğrudan temas, yaslanma ve yakıcılığı bizzat yüklenme gerçeğinin gözden kaçırılması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ceza tasavvurunda azabın dışsal bir seyir değil, failin ameliyle doğrudan yüzleşip onun yakıcılığına bizzat yaslanması ve bedelini ödemesi olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârcıların ve zalimlerin akıbetini haber veren Mekkî eskatoloji ayetlerinde ve Hz. Musa'nın ateş arayışını anlatan kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabı yalnızca soyut bir mahrumiyet ya da ateşe uzaktan bakma şeklinde yorumlayan yaklaşımları düzeltir; temasın, yaslanmanın ve fiziksel maruziyetin kaçınılmazlığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAğacın ateşte ısıtılarak doğrultulması, etin közde pişmesi ve soğukta ısınmak amacıyla ateşe yaklaşılıp yaslanılması.
  • Soyut anlamYapılan tercihin ve amelin yakıcı sonucuna bizzat maruz kalma, kaçamayarak o ıstırabı doğrudan yüklenme.
  • Sistematik karşılıkTermal ve cezai temas matrisi; yüksek yaptırım odağına doğrudan bağlanarak içsel dönüşüme ve bedel ödemeye mahkûm olma sistemi.
  • LaTeX modeliT(x,θ)=∫0τΦ(x)⋅θ(t) dt  ⟹  ΔS(x)>0
  • LaTeX açıklamasıModelde x maruz kalan özneyi, θ yakıcı etkeni veya ateş potansiyelini, t temas süresini, τ maruziyet sınırını simgeler. Φ(x) temas ve yaslanma fonksiyonunu, T(x,θ) toplam termal ve cezai yüklenmeyi gösterir. ΔS(x)>0 ifadesi ise bu kaçınılmaz ve yakıcı temas neticesinde öznenin yapısal durumunun geri döndürülemez bir ıstırap ve dönüşüm sürecine girdiğini sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص