ضعف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ض-ع-ف34 sîga, 93 mücavir kök, 45 ayet, 21 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كونولدحسنأَضْعَافًاضعفقرضكبراسْتُضْعِفُواعذبربوضِعْفَيْنِفَيُضَاعِفَهُمول

KökSîga 34Ayet 45Sure 21Mücavir 93

▶ Ağı aç (3B)

ضعف

ض - ع - ف

KÖK
  • 52 geçiş
  • 45 ayet
  • 34 sîga
  • 13 sözlük

Katlanmış deri demektir. Yarıya indirmek veya iki kat yapmak anlamına gelir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Katlanmış deri demektir. Yarıya indirmek veya iki kat yapmak anlamına gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR989 harf
باب العين والضاد والفاء معهما ض ع ف، ض ف ع، ف ض ع مستعملات ع ض ف، ع ف ض، ف ع ض مهملات ضعف: ضَعُفَ يضعُفُ ضَعْفاً وضُعْفاً. والضُّعْفْ: خلاف القوّة. ويقال: الضَّعْفُ في العقل والرأي، والضُّعْفُ في الجسد. ويقال: هما لغتان جائزتان في كلّ وجه. ويقال: كلّما فتحت بالكلام فتحت بالضَّعْف. تقول: رأيت به ضَعْفاً. وأنَّ به ضَعْفاً، فإذا رفعت أو خفضت فالضم أحسن، تقول: به ضُعْفٌ شديدٌ. وفَعَلَ ذاك من ضُعْفٍ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR958 harf
الضَعْفُ والضُعْفُ: خلاف القوَّة. وقد ضَعُفَ فهو ضعيفٌ، وأضْعَفَهُ غيره. وقومٌ ضِعافٌ وضُعَفاءُ وضَعَفَةٌ. واسْتَضْعَفَهُ، أي عدَّه ضَعيفاً. وذكر الخليل أن التَضْعيفَ أن يزاد على أصل الشيء فيُجْعَلَ مِثْلين أو أكثر. وكذلك الإضعافُ والمُضاعَفَةُ. يقال ضَعَّفْتُ الشيءَ وأضْعَفْتُهُ وضاعَفْتُهُ، بمعنًى. وضِعْفُ الشيء: مثله. وضِعْفاهُ: مثلاه. وأضْعافُهُ: أمثاله. وقوله تعالى: "إذاً لأذقناك ضِعْفَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR6.492 harf
باب العين والضاد مع الفاء ضعف ، ضفع ، فضع استعمل من وجوهه : ضعف ، ضفع ، فضع . ضعف : قال الله جلّ وعزّ : ( أَجْراً عَظِيماً يانِسَآءَ النَّبِىِّ مَن يَأْتِ مِنكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ يُضَاعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِ وَكَانَ ذَلِكَ ) ( الأحزَاب : 30 ) وقرأ أبو عمرو : ( يُضَعَّفْ ) ، قال أبو عبيدة : معناه يجعل الواحد ثلاثة ، أي تعذَّبُ ثلاثة أعذبة . قال : عليها أن تعذَّب مرّةً فإذا ضوعف
Maddenin bağlantısı

باب العين والضاد مع الفاء ضعف ، ضفع ، فضع استعمل من وجوهه : ضعف ، ضفع ، فضع . ضعف : قال الله جلّ وعزّ : ( أَجْراً عَظِيماً يانِسَآءَ النَّبِىِّ مَن يَأْتِ مِنكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ يُضَاعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِ وَكَانَ ذَلِكَ ) ( الأحزَاب : 30 ) وقرأ أبو عمرو : ( يُضَعَّفْ ) ، قال أبو عبيدة : معناه يجعل الواحد ثلاثة ، أي تعذَّبُ ثلاثة أعذبة . قال : عليها أن تعذَّب مرّةً فإذا ضوعف ضعفين صار العذاب ثلاثةَ أعذِبة . قلت : هذا الذي قاله أبو عبيدة هو ما يستعمله الناس في مجاز كلامهم ، وما يتعارفونه بينهم . وقد قال الشافعي شبيهاً بقوله في رجل أوصى فقال : أعطوا فلاناً ضِعفَ ما يصيب ولدي . قال : يعطى مثله مرَّتين . قال : ولو قال ضعفَيْ ما يصيب ولدي ، نظرتَ ، فإن أصاب مائةً أعطيتَه ثلاثمائة . قلت : وقد قال الفراء شبيهاً بقولهما في قول الله عزّ وجلّ : ( يَرَوْنَهُمْ مِّثْلَيْهِمْ رَأْىَ الْعَيْنِ ) ( آل عِمرَان : 13 ) . قلت : والوصايا يستعمل فيها العرف الذي في خطابهم موضوع كلام العرب يذهب إليه وَهْمُ الموصِي والموصَى إليه ، وإن كانت اللُّغة تحتمل غيره يتعارفه المخاطِب والمخاطب ، وما يسبق إلى الأفهام من شاهد الموصي مما ذهب وهمه إليه كذلك . وكذلك روي عن ابن عباسٍ وغيره . فأما كتاب الله عزّ وجلّ فهو عربيٌّ مبين ، ويردّ تفسيره إلى الموضع الذي هو صيغة ألسنتها ، ولا يُستعمل فيه العرف إذا خالفَتْه اللغة . والضِّعف في كلام العرب : المِثْل إلى ما زاد ، وليس بمقصور على مثلين ، فيكون ما قاله أبو عبيدة صواباً ، يقال هذا ضِعْف هذا أي مِثْلُه ، وهذا ضعفاه أي مثلاه . وجائز في كلام العرب أن تقول : هذا ضِعفاه أي مثلاه وثلاثة أمثاله ، لأن الضعف في الأصل زيادة غير محصورة . ألا ترى قول الله عزّ وجلّ : ( وَعَمِلَ صَالِحاً فَأُوْلَائِكَ لَهُمْ جَزَآءُ الضِّعْفِ ) ( سَبَإ : 37 ) لم يُرِدْ به مِثْلاً ولا مثلَين ، ولكنَّه أراد بالضِّعف الأضعاف ، وأَولى الأشياء به أن يُجعلَ عشرةَ أمثاله ، لقول الله جلّ وعزّ : ( مَن جَآءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَن جَآءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلاَ يُجْزَى ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 إِلاَّ مِثْلَهَا ) ( الأنعَام : 160 ) فأقلُّ الضعف محصور وهو المثل ، وأكثره غير محصور . وأما قول الله تعالى : ( بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ يُضَاعَفْ لَهَا ) ( الأحزَاب : 30 ) إنّهما ضعفانِ اثنان فإن سياق الآية والآية التي بعدها دلّ على أنّ المراد من قوله ) ضِعْفَيْنِ ) ( البَقَرَة : 265 ) مَرَّتينِ . ألا ترى قوله بعد ذكر العذاب : ( اللَّهِ يَسِيراً وَمَن يَقْنُتْ مِنكُنَّ للَّهِ وَرَسُولِهِ وَتَعْمَلْ صَالِحاً نُؤْتِهَآ أَجْرَهَا مَرَّتَيْنِ وَأَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقاً كَرِيماً ) ( الأحزَاب : 31 ) . فإذا جعل الله لأمّهات المؤمنين من الأجر مثلَيْ ما لغيرهنّ من نساء الأمَّة تفضيلاً لهنّ عليهنّ ، فكذلك إذا أتت بفاحشةٍ إحداهُنَّ عُذبتْ مثلَيْ ما يعذَّب غيرها . ولا يجوز أن تُعطَى على الطاعة أجرَين ، وعلى المعصية أن تعذّبَ ثلاثة أعذبة . وهذا الذي قلتُه قولُ حُذّاق النحويين وقولُ أهل التفسير . وإذا قال الرجل لصاحبه : إن أعطيتني درهماً كافأتك بضعفين ، فمعناه بدرهمين . وقال أبو إسحاق الزَّجَّاجُ في قول الله : ( فَئَاتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ ) ( الأعرَاف : 38 ) قال : عذاباً مضاعفاً ؛ لأنّ الضِّعف في كلام العرب على ضربين : أحدهما المثل ، والآخر أن يكون في معنى تضعيف الشيء ) قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ ) ( الأعرَاف : 38 ) أي للتابع والمتبوع ؛ لأنّهم قد دخلوا في الكفر جميعاً ، أي لكلَ عذابٌ مضاعف . وقول الله جلّ وعزّ : ( إِذًا لأَذَقْنَاكَ ضِعْفَ الْحَيَواةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ ) ( الإسرَاء : 75 ) أي أذقْناك ضِعفَ عذاب الحياة وضِعفَ عذاب الممات ، ومَعناهما التضعيف . وقول الله جلّ وعزّ : ( عِندَ اللَّهِ وَمَآ ءاتَيْتُمْ مِّن زَكَواةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُوْلَائِكَ ) ( الرُّوم : 39 ) معناه الداخلون في التضعيف ، أي يُثابون الضِّعْف الذي قال الله تعالى : ( وَعَمِلَ صَالِحاً فَأُوْلَائِكَ لَهُمْ جَزَآءُ الضِّعْفِ ) ( سَبَإ : 37 ) . والعرب تقول ضاعفت الشيء وضعّفته ، بمعنًى واحد . ومثله امرأة مُناعَمة ومنعَّمة ، وصاعَر المتكبّر خَدَّه وصعّره ، وعاقدت وعقّدت ، وعاقبت وعقّبت ، بمعنًى واحد . أبو عبيد عن أبي عمرو قال : المضعوف من أضعفتُ الشيء وأنشد قول لبيد : وعالَين مضعوفاً وفَرداً سُموطُه جُمانٌ ومَرجانٌ يشكُّ المفاصلا وأما قول الله عزّ وجلّ : ( مُّسْلِمُونَ اللَّهُ الَّذِى خَلَقَكُمْ مِّن ضَعْفٍ ثُمَّ جَعَلَ مِن بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّةٍ ثُمَّ جَعَلَ مِن ) ( الرُّوم : 54 ) قال قتادة : ( اللَّهُ الَّذِى خَلَقَكُمْ ) ( الرُّوم : 54 ) قال : من النُّطفة . ) ضَعْفٍ قُوَّةٍ ثُمَّ جَعَلَ مِن بَعْدِ ) ( الرُّوم : 54 ) ، قال : الهَرَم . وفيه لغتان : الضَّعْف والضُّعْف . وقرأ عاصم وحمزة : ( علم أن فيكم ضعفا و : ( فَهُمْ مُّسْلِمُونَ اللَّهُ الَّذِى خَلَقَكُمْ مِّن ضَعْفٍ ثُمَّ جَعَلَ مِن بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّةٍ ثُمَّ جَعَلَ ) ( الرُّوم : 54 ) بفتح الضاد فيهما . وقرأ ابن كثير وأبو عمرو ونافع وابن عامر والكسائي : ( من ضُعْفٍ ) و ( ضُعْفاً ) بضم الضاد ، وهما لغتان . وقال الليث : يقال ضعف الرجل يضعف ضَعفاً وضُعفاً ، وهو خلاف القُوّة قال : ومنهم من يقول : الضَّعف في العقل والرأي ، والضُّعف في الجسد . قلت : هما عند جماعة أهل البصر باللغة لغتان جَيِّدتان مستعملتان في ضَعف البدن وضَعف الرأي . وأخبرني المنذريّ عن عثمان بن سعيد عن سلاّم المدائني عن أبي عمرو بن العلاء عن نافع عن ابن عمر أنّ رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) قرأها : ( خلقكم من ضُعْف ) . ويقال أضعفت فلاناً : أي وجدته ضعيفاً ؛ وضعّفته ، أي صيّرته ضعيفاً ، واستضعفته ، أي وجدته ضعيفاً أيضاً . وقال الليث : يقال أضعفت الشيء وضاعفتُه ، إذا زدتَ على أصل الشيء فجعلته مثلين أو أكثر من ذلك . أبو عمرو : أضعاف الجسد : عِظامه ، الواحد ضِعف قال : ويقال أضعاف الجسد : أعضاؤه ويقال فلانٌ ضعيف مُضْعِف ، فالضّعيف في بدنه ، والمضْعِف : الذي دابّته ضعيفة ، كما يقال فلانٌ قويٌ مُقّوٍ ، فالقويّ في بدنه ، والمُقْوِي : الذي دابّته قويّة . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : رجلٌ مضعوف ومهبوتٌ ، إذا كان في عقله ضَعف . شمر : ومن الدُّروع المضاعَفة ، وهي التي ضُوعِف حَلقُها . وقال أبو زيد : يقال للرجل إذا انتشرتْ ضيعتُه وكثُرت : أضعفَ الرَّجلُ فهو مُضْعِف . والأَضعاف : الجوف قال رؤبة : فيه ازدهافٌ أيُّما ازدهافِ والله بين القلبِ والأضعافِ فأضعاف الجسد : عِظامه ، الواحد ضِعْف . والضَّعَف : الثياب المضعَّفة ، على مثال النَّفَض بمعنى المنفوض . قال الأفوه : تَتبعُ أسلافَنا عِينٌ مخدَّرة من تحت دَوْلجِهنَّ الرَّيْطُ والضَّعَفُ وأرضٌ مُضْعَفة : أصابها مطرٌ ضعيف . ابن بزرج : رجل مضعوف وضَعوف وضعيف قال : ورجل مغلوبٌ وغَلوب ، وبعيرٌ معجوف وعَجيف وعجوف وأعجف ، وناقة عجوف وعجيف ، وكذلك امرأة ضعوف . ويقال للرجل ضعيف ، إذا كان ضرير البصَر . وتضعَّفت الرجل ، إذا استضعفتَه . ثعلب عن ابن الأعرابي : رجل مضعوف ومَهْبوت ومرثوء ، إذا كان في عقله ضعف . ضفع : ثعلب عن ابن الأعرابي : ضَفَع الرجل يَضفَع ضفعاً ، إذا أبدى . وقال الليث : ضَفع ، إذا أحدثَ . وفَضَعَ لغةٌ في ضَفَعَ ، وهو الإبداء . وقال ابن الأعرابيّ : نَجْو الفيل الضَّفْع ، وجلده الحَوْران ، وباطن جلده الحِرْصِيان . قلت : والضفْعانة : ثمرة السَّعدانة ذات الشّوك ، وهي مستديرة كأنها فَلْكة ، لا تراها إذا هاجَ السَّعدانُ وانتثر ثمرها إلاّ مسلنْقيةً قد كَشَرَتْ عن شوكها وانتصَّت لقَدَم من يطؤها ، والإبل تسمَن على السَّعدان وتطيب عليه ألبانها .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR1.021 harf
(باب الضاد والعين وما يثلثهما) (ضعف) الضاد والعين والفاء أصلانِ متباينانِ، يدلُ أحدُهما على خلاف القُوَّة، ويدلُّ الآخر على أن يزاد الشَّيءُ مِثلَه.‏ فالأوَّل: الضَّعف والضُّعف، وهو خلاف القُوَّة. يقال ضَعُفَ يضعُف، ورجلٌ ضعيف وقوم ضُعفاءُ وضِعافٌ.‏ وأمَّا الأصل الآخَر فقال الخليل: أضعفت الشَّيءَ إِضعافاً، وضعَّفتُهُ تضعيفاً، وضاعْفتُهُ مُضاعَفة، وهو أن يُزادَ على أصل الشَّيء فيُجعلَ مثلين أو
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR4.919 harf
- الضعف: خلاف القوة، وقد ضعف فهو ضعيف. قال عز وجل: ﴿ضعف الطالب والمطلوب﴾ [الحج/73]، والضعف قد يكون في النفس، وفي البدن، وفي الحال، وقيل: الضعف والضعف لغتان (انظر: المجمل 2/562؛ والبصائر 3/474). قال تعالى: ﴿وعلم أن فيكم ضعفا﴾ [الأنفال/66]، قال: ﴿ونريد أن نمن على الذين استضعفوا﴾ [القصص/5]، قال الخليل رحمه الله: الضعف بالضم في البدن، والضعف في العقل والرأي (انظر: العين 1/281)، ومنه قوله تعالى: {فإن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR691 harf
ض ع ف فيه ضعف وضعف وهو ضعيف وقوم ضعاف وضعفاء وضعفى وأضعفه المرض وضعفه واستضعفته وتضعفته‏:‏ وجدته ضعيفاً فركبته بسوء وفلان ضعيف متضعف وأخوه قوي مضعف الأول‏:‏ ذو ضعف في ماله وأهله والثاني‏:‏ ذو ضعف وكثرة في ذلك يقال‏:‏ أضعف القوم إذا ضوعف لهم‏.‏ ‏"‏ فأولئك هم المضعفون ‏"‏ ورجل مضعوف‏:‏ ضعيف الرأي وقد ضعف ضعفاً‏.‏ وشيء مضعوف‏:‏ مضاعف‏.‏ قال لبيد‏:‏ وعالين مضعوفاً وفرداً سموطه جمان ومرجان يشك
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.100 harf
الضَّعْفُ والضُّعْفُ: خِلافُ القُوّةِ، وقيل: الضُّعْفُ، بالضم، في الجسد؛ والضَّعف، بالفتح، في الرَّأْي والعَقْلِ، وقيل: هما معاً جائزان في كل وجه، وخصّ الأَزهريُّ بذلك أَهل البصرة فقال: هما عند أَهل البصرة سِيّانِ يُسْتعملان معاً في ضعف البدن وضعف الرَّأْي. وفي التنزيل: اللّه الذي خَلَقَكم من ضُعفٍ ثم جَعَل من بعد ضُعْفٍ قُوَّةً ثم جعل من بعد قوَّةٍ ضُعْفاً؛ قال قتادة: خلقكم من ضعف قال من
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR739 harf
* ض ع ف * * الضَّعْفُ * بفتح الضاد وضمها ضد القوة وقد * ضَعُفَ * فهو * ضَعِيفٌ * و * أضْعَفَهُ * غيره وقوم * ضِعَافٌ * و * ضُعَفاءُ * و * ضَعَفَةٌ * أيضا بفتحتين مخففا و * اسْتَضْعَفَهُ * عدَّه ضعيفا وذكر الخليل أن التضعيف أن يُزاد على أصل الشيء فيُجعل مثلين أو أكثر وكذلك * الإضْعَافُ * و * المُضَاعَفةُ * يقال * ضَعَّفَ * الشيء * تَضْعِيفا * و * أضْعَفَهُ * و * ضَاعَفَهُ * بمعنى و * ضِعْفُ *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.221 harf
الضعف بالفتح ويضم وهما لغتان، والضم أقوى ويحرك وهذه عن ابن الأعرابي، وأنشد: ومن يلق خيرا يغمز الدهر عظمه على ضعف من حاله وفـتـور ومعنى الكل: ضد القوة وهما بالفتح والضم معا جائزان في كل وجه، وخص الأزهري بذلك أهل البصرة، فقال: هما عند أهل البصرة سيان، يستعملان معا في ضعف البدن، وضعف الرأي، وقرأ عاصم وحمزة وعأأ أأي، وقرأ عاصم وحمزة وعلم ابن كثير وأبو عمرو ونافع وابن
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.501 harf
ضَعُفَ 1 ضَعُفَ ذ , (S, O, Msb, K,) and ضَعَفَ, (O, Msb, K,) the latter on the authority of Yoo, (O,) or of Lh, (L,) aor. of each ضَعُفَ , (Msb, K,) inf. n. ضُعْفٌ and ضَعْفٌ (S, * O, * Msb, K) [and app. ضَعَفٌ (q. v. infrà) or this is a simple subst.] and ضَعَافَةٌ and ضَعَافِيَةٌ, (K,) all of which are inf. ns. of the former verb, (TA,) or the first, which is of the dial. of Kureysh, is of the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.369 harf
ضَعَفَ ضَعَفَ U ( n. ac. ضَعْف 1 , ضُعْف 3 ), a. Was weak, feeble. b. A ( n. ac. ضَعْف 1 ), Had double as much as. ضَعُفَ ضَعُفَ U ( n. ac. ضَعَاْفَة 22t ), a. see supra (a) . ضَعَّفَ ضَعَّفَ II , a. Esteemed, considered weak, feeble. b. see III . ضَاْعَفَ ضَاْعَفَ III , a. Doubled, redoubled. أَضْعَفَ أَضْعَفَ IV , a. Rendered weak, feeble, enfeebled, weakened. b. Was badly
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok34.936 harf
ضعف ضَعُفَ - يَضْعُفُ - ضَعْف - ضَعِيْف - ضُعَفَاء - ضِعَاف - أََضْعَفُ - اسْتَضْعَفَ - يَسْتَضْعِفُ، اسْتُضْعِفَ - يُسْتَضْعَفُ - مُسْتَضْعَف - مُسْتَضْعَفِيْن ضَعُفَ - يَضْعُفُ + كائن + على أمر أو شيء: ضد " قوي - يقوى ": تكون القدرة العضلية أو التفكيرية أقل مما هو مفترض أو يلزم لفعل شيء مراد ضَعْف: اسم فعل " ضَعُفَ - يَضْعُفُ ": كون القدرة
Tamamını oku

Sîgalar(34)

Mücavir kökler93 mücavir (300 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قرض

    4 ortak ayet · Kırpıntı demektir

  2. كبر

    9 ortak ayet · Yaşlı adamdır

  3. نسو

    5 ortak ayet · Kadınlar

  4. ربو

    3 ortak ayet · Rebbe’deki be vav’a dönüşmüş, gelişmek, evrimleşmek anlamı…

  5. أله

    26 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  6. حسن

    7 ortak ayet · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…

  7. عذب

    9 ortak ayet · Su yosunudur

  8. مأه

    2 ortak ayet · Yüz

  9. سبل

    6 ortak ayet · Biribirini kesen yoldur

  10. ذرر

    3 ortak ayet · Zerre toz demektir

  11. كون

    17 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  12. مول

    4 ortak ayet · Onların malları

Geçtiği ayetler(45)

Sîga sayfası: اسْتُضْعِفُوا
  1. قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ صَالِحًا مُرْسَلٌ مِنْ رَبِّهِ قَالُوا إِنَّا بِمَا أُرْسِلَ بِهِ مُؤْمِنُونَ

    Zayıf görüldülerOnun kavminden büyüklük taslayan ileri gelenleri; kendilerine hor görünenlere içlerinden iman edenlere: Siz; Salih’in gerçekten Rabbı tarafından gönderilmiş olduğuna inanıyor musunuz? dediler. Onlar da dediler ki: Doğrusu biz, onunla gönderilene inanıyoruz.

  2. وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ

    Zayıf görüldülerBiz ise istiyorduk ki; güçsüz sayılanlara iyilikte bulunalım, onları önderler kılalım ve onları varisler yapalım.

  3. … رَبِّهِمْ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ الْقَوْلَ يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لَوْلَا أَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ

    Zayıf görüldülerKüfretmiş olanlar dediler ki: Biz kesin olarak ne bu Kur’an’a ne de ondan öncekilere inanırız. Bir görseydin, hani zalimler Rabblarının huzurunda dikilmişler, bir kısmı bir kısmına söz atıyordu. Güçsüz sayılanlar büyüklük taslayanlara diyorlardı ki: Siz olmasaydınız biz, muhakkak inananlar olurduk.

  4. قَالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا أَنَحْنُ صَدَدْنَاكُمْ عَنِ الْهُدَى بَعْدَ إِذْ جَاءَكُمْ بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِينَ

    Zayıf görüldülerBüyüklük taslayanlar da güçsüz sayılanlara dediler ki: Size hidayet geldikten sonra biz mi sizi ondan alıkoyduk? Bilakis siz, suçlular idiniz.

  5. وَقَالَ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ إِذْ تَأْمُرُونَنَا …

    Zayıf görüldülerGüçsüz sayılanlar da, büyüklük taslayanlara dediler ki: Haydi, gece ve gündüzün (işiniz) hilekarlıktı. Hani siz, bizim Allah’a küfretmemizi ve O’na eşler koşmamızı emrediyordunuz. Azabı gördüklerinde ettiklerine içleri yandı. Ve küfretmiş olanların boyunlarına demir halkalar vurduk. Yapmakta olduklarından başkasıyla mı, cezalandırılacaklardı.

Sîga sayfası: الضُّعَفَاءُ
Sîga sayfası: فَيُضَاعِفَهُ
Sîga sayfası: وَالْمُسْتَضْعَفِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökضعف
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerوهن, عجز, ذلل
Zıt Kökقوو
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin bükülüp katlanması, çift kat kılınması veya basınca dayanamayıp direncinin kırılması
Çekirdek Özet 2İnsanın ontolojik kırılganlığı, baskı altında tutulanların konumu ve ilahi lütufta karşılığın katlanarak çoğalması
Çekirdek Özet 3Güç dengesizliklerinin sosyolojik analizi ve adaletin katlanarak çoğalan karşılıklarla tesisi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca eksiklik ve acizlik sayıp katlama ve çoğaltma anlam katmanını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ضعAlçalma, bükülme, basılma ve yer seviyesine inme hareketini ifade eder; وضع kökünde nesnenin aşağı konulması, ضعو kökünde ise cılız ve yere yakın bitki yapısı bu çekirdeğin alçalma ve zayıflama boyutunu yansıtırفAğız, kenar ve dışa açılma imgesi eklenerek bükülme ve katlanma hareketinin kat kat dışa vurumu veya bünyedeki dirençsizliğin görünür hale gelmesi sağlanmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ضBitki veya olta imgesinin yoğunlaşmış türevi; baskı altında ezilme, sıkışma, bükülmeKuvvet ve basınca maruz kalarak kendi içine kıvrılmayı ve eğilmeyi temsil eder
عGöz; kaynak, açığa çıkma, odaklanmaBünyenin özündeki durumu ve dış etkilere maruz kalan merkezi niteliği imler
فAğız; açıklık, kenar, dökülmeKatlanmanın dış hatlarını veya direncin kenarlardan dağılarak zaafa uğramasını gösterir
ضعفBaskı altında katlanıp ikiye bükülme veya çift kat oluşturmaDış bir etkinin nesneyi bükerek ya direncini kırması ya da onu katlayarak bir misli daha eklemesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyin bükülüp katlanması, kat kat yapılmış zırh ve derinin ikiye kıvrılarak mukavemetinin değişmesi
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa divanında iki kat dizilmiş inci gerdanlığı nitelemek üzere bu kökü kullanır: وعالين مضعوفا وفردا سموطه / جمان ومرجان يشك المفاصلا
Erken Arapça kullanımArrâm'ın dilinde nefsin zayıflığını ve kırılganlığını anlatan şiir şahidi erken dönem kullanımını belgeler: أيا نفس قد فرطت وهي قريبة / وأبليت ما تبلى النفوس الضعائف

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça ضعف kökü, Sami dillerinde belirgin bir ikili kutupsallık gösteren morfolojik bir gelişime sahiptir. Erken dönem Semitik yapılarda bükme, ikiye katlama ve gevşeme matrisiyle ilişkili köklerle kesişir. Klasik Arapça sözlükbilimcileri kökün iki temel aslı olduğunu belirtir: İlki kuvvetin zıddı olan güçsüzlük, gevşeklik ve bükülgenlik; ikincisi ise bir nesneye kendi denginin eklenmesiyle oluşan katlama ve çoğalmadır. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde bu semantik ayrışmanın doğrudan fonetik eşdeğerinden ziyade, bükülme ve basınca uğrama anlamı taşıyan köklerle kavramsal paralellik kurulur. Arapçada kök, hem ontolojik ve fiziki takatsizliği hem de aritmetiksel ve geometrik çoğalmayı aynı kök morfeminde tutarak özgün bir soyutlama düzeyine ulaşmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKatlama ve direncin kırılmasıBükülen bir derinin kat oluşturması gibi, bir varlığın ya direnci kırılıp zayıflar ya da ikiye katlanıp artarKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBükülme ve ezilme semantik köküGüçten düşme ve çiftleme kavramlarının katlanma eylemi üzerinden geliştiği ortak Sami anlambilim alanıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda kanıtlanmış güvenilir bir dış bağ tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ضعفAnlamlıKatlama, zayıflıkKuvvetin zıddı olmak veya bir mislini ekleyerek katlamakHedef kök; Kur'an'da geçer
ضفعAnlamlıPisleme, dışkılamaHayvanın veya kuşun dışkısını bırakması, pisliğini atmasıKur'an'da geçmez
عضفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn mühmel kaydı
عفضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn mühmel kaydı
فضعAnlamlıTaşma, suyun yayılmasıSuyun dolup taşması veya bir durumun açığa çıkmasıKur'an'da geçmez
فعضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn mühmel kaydı

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ضعفMerkezBükülme, güçsüzlük, katlanmaDirencin kırılması veya mislinin eklenmesiyle kat oluşturmaBünyevi eksilme ile sayısal çoğalmayı bünyesinde birleştiren kök
وهنKomşuGevşeklik, içsel zaafBünyenin iç bağlarının gevşemesi ve direncin içten çözülmesiضعف baskıyla bükülmeyi bildirirken, وهن iç bağların çürümesini anlatır
عجزKomşuYetersizlik, geride kalmaGücün hedeflenen eylemi gerçekleştirmeye yetişememesiضعف kudret azlığı iken عجز amaca ulaşamama ve sonuca varamamadır
ذللKomşuBoyun eğme, ram olmaDirencin dış baskı karşısında iradi ya da gayriiradi kırılmasıضعف takatsizlik hali iken ذلل itaat ve aşağılık konumudur
قووZıtKuvvet, dayanıklılık, dirençBükülmeye ve basınca karşı koyan içsel ve dışsal kudretKökün birinci anlam ekseninin doğrudan karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaضعفZaaf ve katlamaGüçsüzlük, dirençsizlik ve bir şeyin misliyle artırılmasıKesin
LatinceDebilitas / DuplicatioGüçsüzlük / İki katına çıkarmaZaaf ve katlama anlamlarını ayrı ayrı karşılar, tek kökte birleştirmezGüçlü
İngilizceWeakness / MultiplicationZayıflık / Katlanarak çoğalmaFiziki yetersizliği ve matematiksel katlamayı farklı sözcüklerle ifade ederGüçlü
AlmancaSchwäche / VerdoppelungZayıflık / İkiye katlamaHem bedensel-zihinsel gevşekliği hem de sayısal çoğalmayı kapsarGüçlü
FransızcaFaiblesse / DédoublementGüçsüzlük / İki kat kılmaİktidarsızlık ve katlanarak artma yönlerini ayrı morfemlerle kurarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Bedenî ve zihnî acizlikİnsanın ontolojik kırılganlığıYaratılışın yetersizliği, hukuki işlem yapamama hali; Bakara 2:282, Nisâ 4:28, Rûm 30:54
Sosyo-politik ezilmişlikİstiz'af, tahakküm altında kalmaFiravun veya mütekebbirler karşısında güçsüz bırakılanlar; Nisâ 4:75, A'râf 7:75, Kasas 28:5
Askerî ve stratejik güç dengesiSayısal ve fiziki direnç farkıMüminlerin savaş gücündeki takatsizlik ve sabır nispeti; Enfâl 8:66
Amellerin ve mükâfatın katlanmasıİlahi lütuf ile kat kat artışİnfakın ve hayrın bereketlendirilerek çoğaltılması; Bakara 2:245, Bakara 2:261, Hadîd 57:11
Azabın ve cezanın katlanmasıSorumluluğa bağlı çifte cezaHaktan saptıran önderlerin ve hıyanetin cezalandırılması; A'râf 7:38, İsrâ 17:75, Ahzâb 33:68

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİnsanın kudreti ve kesb nazariyesiİnsanın yaratılıştan zayıf olması karşısında ilahi kudretin mutlaklığıİnsani fiillerin sınırlılığı ve kulun istitaat zaafı
FıkıhEhliyet teorisi ve hacrBorçlanmada veya hukuki tasarrufta zayıf olanın veli aracılığıyla korunmasıHukuki ehliyetin noksanlığı ve borçlanma yetersizliği
Tefsirİstiz'af ve istikbar diyalektiğiYeryüzünde ezilenlerin önder kılınması vaadinin sosyolojik ve ilahi boyutuZulme maruz kalan mustaz'afların kurtuluş vaadi
HadisRivayet tenkidi ve râvi dereceleriRâvinin hıfz ve adaletindeki zaaf sebebiyle hadisin zayıf sayılmasıBilgi aktarımında güvenilirlik ve ezber yetersizliği

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul-Yaratıcı ilişkisiOntolojik acziyet ve ilahi mağfiretHaddi bilme ve rahmete sığınmaİnsanın kendi noksanlığını idrak edip ilahi kuvvete dayanmasıKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiKanıt ve yöntem zaafıHatanın ayıklanması ve bilgi güvenliğiDelilin veya rivayet zincirinin yetersizliğini açığa çıkarmaGüçlü
SiyasiGüç odakları ve halk kitleleriTahakküm ve istiz'af ilişkisiİktidarın meşruiyetini denetlemeZayıf bırakılanların haklarının savunulması ve adaletin tesisiKesin
İktisadiServet dolaşımı ve faiz yasağıHaksız çoğaltma karşısında meşru katlamaSermaye birikimini ve infakı düzenlemeFaizin kat kat tahribatına karşı infakın kat kat bereketlendirilmesiKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerZayıflama katsayısı ve üstel artışBir sistemdeki sinyalin direnç kaybına uğraması veya bir büyüklüğün misliyle katlanmasıGüçlü
Beşeri bilimlerMarjinalleşme ve yapısal ezilmeBireyin sosyo-ekonomik baskılarla güçsüzleştirilmesi veya kolektif dayanışmayla gücün katlanmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fiziksel takatsizlik ve acizlik olarak anlayıp sosyal boyutu ve katlanarak artma anlamını göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hem bireysel-ontolojik zayıflığı hem politik ezilmişliği hem de amellerin ve azabın katlanarak çoğalmasını kuşatır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMustaz'afları iradesiz kurbanlar sanmak veya infak ile faizdeki katlanma mekanizmalarının ilahi adaletteki yerini kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık hiyerarşisinde insanın konumunu, toplumdaki güç mücadelelerini ve ilahi mükâfat-ceza dengesini tek bir anlamsal eksende açıkladığı için hayatidir.
Hangi ayet groupsunda belirleyicidir?İnsanın yaratılışını anlatan ayetlerde, mustaz'afların durumunu ele alan siyasal pasajlarda ve infak-ribâ karşıtlığını kuran iktisadi hükümlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Güçsüzlüğün mutlak bir aşağılanma olduğu yanılgısını düzeltir; mustaz'aflığın ahlaki ve ontolojik bir durum olduğunu ve ilahi lütfun katlanarak onlara yöneleceğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesnenin dış baskı altında bükülüp katlanması, çift kat yapılması veya direncinin kırılarak incelmesi.
  • Soyut anlamVarlığın kapasite kaybına uğrayarak kırılganlaşması veya ilahi takdir ve sosyal etkiyle misliyle katlanarak büyümesi.
  • Sistematik karşılıkSisteme uygulanan kuvvete bağlı olarak direncin kırılması ya da potansiyelin çarpan etkisiyle çoğaltılması mekanizması.
  • LaTeX modelif(x)={x⋅k−1,k>1x⋅2n,n≥1
  • LaTeX açıklamasıFormülde x girdi durumundaki varlığı veya ameli, k maruz kalınan baskı veya ontolojik yetersizlik katsayısını, n ise ilahi lütuf veya cezada uygulanan katlanma derecesini temsil eder; böylece kökün hem zaaf hem de katlama yönü tek bir dönüşüm yapısında modellenir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ض