طور

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-و-ر6 sîga, 56 mücavir kök, 11 ayet, 9 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.صبغطُورِفوقالطُّورَطورجنبوَالطُّورِسينالطُّورِوثققويأَطْوَارًايمن

KökSîga 6Ayet 11Sure 9Mücavir 56

▶ Ağı aç (3B)

طور

ط - و - ر

KÖK
  • 11 geçiş
  • 11 ayet
  • 6 sîga
  • 13 sözlük

Sina’da bir dağın adıdır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sina’da bir dağın adıdır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.720 harf
باب الطاء والراء و و ا ي ء معهما ط ر و، ط و ر، و ط ر، و ر ط، ط ي ر، ر ي ط، ط ر أ، أ ط ر، ر ط ا مستعملات طرو: الطَّراوة: مصدر الشّيء الطريّ طَرِيَ يَطْرَى طَراوةً وطَراءَةً. وقلّما يُستَعمل، لأنّه ليس بحادث. وأَطْرَى فلانٌ فلاناً: مَدَحَهُ باحسن ما يَقْدِر عليه. والمُطَرّاةُ: ضَرْبٌ من الطِّيب ويقال: عُودٌ مُطَرّى. والطَّرا: يُكَثَّرُ به العَدَد، يُقال: هم أكْثرُ من الطَّرا والثَّرى. ويقال:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR580 harf
طَوارُ الدار: ما كانَ ممتدًّا معها من الفِناء. ويقال: لا أطورُ به، أي لا أقْرَبهُ. ولا تَطُرْ حَرانا، أي لا تقرب ما حولنا. وعدا طَوْرَه، أي جاوزَ حدَّه. والطَوْرُ: التارَةُ. وقال النابغة في وصف السليم: تطلِّقه طوراً وطوراً تراجعُ وقوله تعالى: "خَلَقَكُمْ أطواراً"، قال الأخفش: طَوْراً عَلَقَةً وطَوْراً مُضْغة. والناس أطْوارٌ، أي أخْيافٌ على حالاتٍ شتَّى. وبلغَ فلانٌ في العلم أطْوَرَيْهِ، أي
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR14.122 harf
ط ر ( وايء ) طرا ، طري ، طرو ، طرأ ، طير ، رطى ، ريط ، ورط ، وطر ، أطر ، أرط ، وطر ، طور . طرا طرأ : الحرَّاني عن ابن الأعرابيّ : لحمٌ طريٌّ غير مهموز ، وقد طَرُوَ يَطْرُو طَراوة وطراءة . وقال الليث : طَرِي يَطْري طراوة وطَرَاءَة ، وقلما يُستَعْمل لأنه ليس بحادثٍ . قال : والمطرَّاةُ ضرب من الطِّيب ، قلت : يقال لِلألُوَّة : مُطَراةٌ إذا طُرِّيتْ بِطيب ، أو عَنْبَر أو غيره . وقال الليث : الطَّرَى
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.526 harf
(باب الطاء والواو وما يثلثهما) (طوي) الطاء والواو والياء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على إدراج شيءٍ حتَّى يدرَج بعضُه في بعض، ثم يحمل عليه تشبيهاً. يقال طويت الثَّوبَ والكِتاب طَيّاً أطويه. ويقال طَوَى الله عُمر الميّت. والطَّوِيّ: البئر المطوية. قال: فقالت له: هذا الطَّوِيُّ وماؤه *** ومحترقٌ من يابسِ الجِلْدِ قاحِلُ([1])ومما حمل على هذا الباب قولهم *لمن مضى على وجهه: طوى كَشْحَه. وأنشد: وصاحبٍ لي طوى
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR670 harf
- طوار الدار وطواره: ما امتد منها من البناء، يقال: عدا فلان طوره، أي: تجاوز حده، ولا أطور به، أي: لا أقرب فناءه. يقال: فعل كذا طورا بعد طور، أي تارة بعد تارة، وقوله: ﴿وقد خلقكم أطوارا﴾ [نوح/14]، قيل: هو إشارة إلى نحو قوله تعالى: ﴿خلقناكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم من مضغة﴾ [الحج/5]، وقيل: إشارة إلى نحو قوله: ﴿واختلاف ألسنتكم وألوانكم﴾ [الروم/22]، أي: مختلفين في الخلق والخلق. والطور اسم جبل
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR338 harf
ط و ر أتيته طوراً بعد طور وجئته أطواراً‏:‏ تارات‏.‏ والناس أطوار‏:‏ أخياف ‏"‏ وقد خلقكم أطواراً ‏"‏ وعدا طوره‏:‏ حدّه‏.‏ ولا تطر حراناً‏:‏ لا تغش ساحتنا‏.‏ وأنا لا أطور بفلان‏:‏ لا أحوم حوله ولا أدنو منه ولا أطور طواره وهو من طوار الدار وهو ما يمتد معها من فنائها وغيرها من حدودها‏.‏ وفلان طوريّ‏:‏ وحشي‏.‏ وما بالدار طوري‏:‏ أحد‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.918 harf
الطَّوْرُ: التارَةُ، تقول: طَوْراً بَعْدَ طَوْرٍ أَي تارةً بعد تارة؛ وقال الشاعر في وصف السَّلِيم: تُراجِعُه طَوْراً وطَوْراً تُطَلِّقُ قال ابن بري: صوابه: تُطَلِّقُه طَوْراً وطَوْراً تُراجِعُ والبيت للنابغة الذبياني، وهو بكماله: تَناذَرها الراقُونَ من سُوءِ سَمِّها، نُطَلِّقُه طَوْراً وطَوْراً تُراجِعُ وقبله: فبِتُّ كأَنِّي ساوَرَتْني ضَئِيلةٌ من الرُّقْشِ، في أَنيابِها السُّمُّ ناقعُ يريد: أَنه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR192 harf
* ط و ر * عدا * طَوْرَهُ * أي جاوز حدَّه و * الطَّوْرُ * التارة وقوله تعالى ﴿وقد خلقكم أطوارا﴾ قال الأخفش طورا علقة وطورا مُضغة والناس * أطْوارٌ * أي أخياف على حالات شتى و * الطُّورُ * الجبل
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.293 harf
الطور، بالفتح: التارة، يقال: طورا بعد طور، أي تارة بعد تارة، قال النابغة في وصف السليم: فبت كأني ساورتـنـي ضـئيلة من الرقش في أنيابها السم ناقع. تناذرها الراقون من سوء سمهـا تطلقه طورا وطورا تراجـع. ج: أطوار. الطور: ما كان على حد الشيء أو بحذائه، أي مقابلته، وطوله، كالطور، بالضم. والطوار، بالفتح، ويقال: رأيت حبلا بطوار هذا الحائط، أي بطوله،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.184 harf
طَارَ حَوْلَهُ 1 طَارَ حَوْلَهُ ذ , aor. يَطُورُ, (TA,) inf. n. طَوْرٌ and طَوَرَانٌ, (K,) He went, or hovered, (حَامَ,) round about it. (K, * TA.) ― -b2- Hence, لَا يَطُورُنِى He will not approach my immediate vicinage. (TA.) And لَا تَطُرْ حَرَانَا Approach thou not our environs. (S, O, TA.) And لَا أَطُورُ بِهِ I will not approach him, or it: (S, O, TA:) occurring in a trad. (TA.) And فُلَانٌ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR914 harf
طَارَ طَارَ ( w ) U ( n. ac. طَوْر 1 , طَوَرَاْن 36 ) a. [ Bi ], Approached, neared. طَوْر طَوْر [ 1 ] , ( pl. أَطْوَاْر 38 ), a. A time; once. b. Manner, way, method; state, condition; kind, sort. c. Limit, boundary; measure; extent. طَار طَار [ 1A ] , طَارَة [ 1tA ] a. [ coll. ], Hoop. طُوْر طُوْر [ 3 ], a. Mountain. b. [ art. ], Mount Sinai. طُوْرِيّ طُوْرِيّ [ 3yi ], a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR14.142 harf
طور طَارَ - يَطُوْرُ - طَوْر - أَطْوَار - طُوْر طَارَ- يَطُوْرُ + الكائن أو الشيء: يقع على دفعات أو مراحل، يسمى كل جزء من الفعل " طورا "، ويصير حال الشيء فيه إلى وضع مختلف عن السابق، ولكنه لم يصل إلى تمام وضعه النهائي بعد طَوْر: اسم فعل " من " طَارَ - يَطُوْرُ " أَطْوَار: جمع " طَوْر": مراحل متعاقبة: وله ذات معنى لفظ " مرحلة " الشائع لعمل أو
Maddenin bağlantısı

طور طَارَ - يَطُوْرُ - طَوْر - أَطْوَار - طُوْر طَارَ- يَطُوْرُ + الكائن أو الشيء: يقع على دفعات أو مراحل، يسمى كل جزء من الفعل " طورا "، ويصير حال الشيء فيه إلى وضع مختلف عن السابق، ولكنه لم يصل إلى تمام وضعه النهائي بعد طَوْر: اسم فعل " من " طَارَ - يَطُوْرُ " أَطْوَار: جمع " طَوْر": مراحل متعاقبة: وله ذات معنى لفظ " مرحلة " الشائع لعمل أو فعل طُوْر - الطور: على وزن " فـُعـْل": اسم فعل بمعنى مفعول من " طَارَ - يَطُوْرُ ": الشيء الذي تثنى وتقسم وصار مراحل ودفعات: وهو اضطلاحاً وصف للرمال أو للجبال التي على شكل سلاسل ومراحل متتالية ﴿وطور سينين﴾، ﴿وشجرة تخرج من طور سيناء تنبت بالدهن وصبغ للآكلين﴾: طُوْر سيناء: هو والله أعلم، اسم جبل أو سلسلة جبال في سيناء لها خصوصية خاصة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التبديل والتغيير والتعويض " وهي: بَدَلَ - يَبْدُلُ، غَارَ - يَغِيْرُ، نَسَخَ - يَنْسَخُ، طارَ - يَطُوْرُ، صَارَ - يَصُورُ (اللازم)، صَارَ - يَصِيْرُ (اللازم) يفرق لفظاً: طَارَ - يَطِيْرُ (اللازم) + الكائن + بشيء (جناح أو نفث): يتحرك مندفعاً بعيداً في السماء: يستخدم شيئاً من أعضائه أو مكوناته كجناح أو نفخ أو نفث، ليندفع بقوته الذاتية عالياً في السماء طَارَ- يَطُوْرُ + الكائن أو الشيء: يقع على دفعات أو مراحل، يسمى كل جزء من الفعل " طورا "، ويصير حال الشيء فيه إلى وضع مختلف عن السابق، ولكنه لم يصل إلى تمام وضعه النهائي بعد طَارَ - يَطِيْرُ (المتعدي)+ كائن أو أمر + كائناً: يشأمه: بصيبه بالشؤم والنحس

أطواراً ﴿وقد خلقكم أطوارا (14)﴾ نوح جبل الطور في سيناء طور سيناء وطور سينين﴿وشجرة تخرج من طور سيناء تنبت بالدهن وصبغ للآكلين (20)﴾ المؤمنون ﴿وطور سينين (2)﴾ التين والطور ﴿والطور(1)﴾ الطور ﴿وطور سينين (2)﴾ التين ﴿فلما قضى موسى الأجل وسار بأهله آنس من جانب الطور نارا قال لأهله امكثوا إني آنست نارا لعلي آتيكم منها بخبر أو جذوة من النار لعلكم تصطلون(29)﴾ القصص ﴿وناديناه من جانب الطور الأيمن وقربناه نجيا(52)﴾ مريم ﴿وما كنت بجانب الطور إذ نادينا ولكن رحمة من ربك لتنذر قوما ما أتاهم من نذير من قبلك لعلهم يتذكرون(46)﴾ القصص ﴿وإذ أخذنا ميثاقكم ورفعنا فوقكم الطور خذوا ما آتيناكم بقوة واذكروا ما فيه لعلكم تتقون(63)﴾ البقرة ﴿وإذ أخذنا ميثاقكم ورفعنا فوقكم الطور خذوا ما آتيناكم بقوة واسمعوا قالوا سمعنا وعصينا وأشربوا في قلوبهم العجل بكفرهم قل بئسما يأمركم به إيمانكم إن كنتم مؤمنين(93)﴾ البقرة ﴿ورفعنا فوقهم الطور بميثاقهم وقلنا لهم ادخلوا الباب سجدا وقلنا لهم لا تعدوا في السبت وأخذنا منهم ميثاقا غليظا(154)﴾ النساء ﴿وإذ نتقنا الجبل فوقهم كأنه ظلة وظنوا أنه واقع بهم خذوا ما آتيناكم بقوة واذكروا ما فيه لعلكم تتقون (171)﴾ الأعراف ﴿وإذ أخذنا ميثاقكم ورفعنا فوقكم الطور خذوا ما آتيناكم بقوة واذكروا ما فيه لعلكم تتقون (63)﴾ البقرة ﴿يابني إسرائيل قد أنجيناكم من عدوكم وواعدناكم جانب الطور الأيمن ونزلنا عليكم المن والسلوى(80)﴾ طه ﴿وناديناه من جانب الطور الأيمن وقربناه نجيا(52)﴾ مريم مختار الصحاح ● [طور] ط و ر: عدا طَوْرَهُ أي جاوز حدَّه و الطَّوْرُ التارة وقوله تعالى ﴿وقد خلقكم أطوارا﴾ قال الأخفش طورا علقة وطورا مُضغة والناس أطْوارٌ أي أخياف على حالات شتى و الطُّورُ الجبل الراغب طور - طوار الدار وطواره: ما امتد منها من البناء، يقال: عدا فلان طوره، أي: تجاوز حده، ولا أطور به، أي: لا أقرب فناءه. يقال: فعل كذا طورا بعد طور، أي تارة بعد تارة، وقوله: }وقد خلقكم أطوارا﴿[نوح/14]، قيل: هو إشارة إلى نحو قوله تعالى:﴾خلقناكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم من مضغة﴿[الحج/5]، وقيل: إشارة إلى نحو قوله:﴾واختلاف ألسنتكم وألوانكم﴿[الروم/22]، أي: مختلفين في الخلق والخلق. والطور اسم جبل مخصوص، وقيل: اسم لكل جبل وقيل: هو جبل محيط بالأرض (وهذا من الإسرائيليات مما لا يصح). قال تعالى:﴾والطور * وكتاب مسطور﴿[الطور /1 - 2]،﴾وما كنت بجانب الطور﴿[القصص/46]،﴾وطور سينين﴿[التين /2]،﴾وناديناه من جانب الطور الأيمن﴿[مريم/52]،﴾ورفعنا فوقهم الطور{ [النساء/154]. ملخص اللسان: 1. والطّوَارُ مَصْدَرُ طارَ يَطُورُ 2. طور: الطَّوْرُ: التارَةُ، تقول: طَوْراً بَعْدَ طَوْرٍ أَي تارةً بعد تارة؛ 3. والطِّوْر: الحالُ، وجمعه أَطْوارٌ. 4. قال الله تعالى: وقد خَلَقكُم أَطْوَاراً؛ معناه ضُرُوباً وأَحوالاً مختلفةً؛ 5. وكل شيء ساوَى شيئاً، فهو طَوْرُه وطُوَارُه؛ 6. وطَوَارُ الدارِ وطِوَارُها: ما كان مُمْتدّاً معَها من الفِنَاء. 7. والطَّوْرُ: الحدُّ بين الشيئين. 8. وطارَ حَوْلَ الشيء طَوْراً وطَوَرَاناً: حام، 9. والطُّورُ: الجبَلُ. وطُورُ سِينَاءَ: جَبل بالشام، وهو الجبل الذي بِمَدْيَنَ الذي كَلّم اللهُ تعالى موسى، عليه السلام، عليه تكليماً. 10- الأَطْوارُ: الحالاتُ المختلفةُ والتاراتُ والحدودُ، واحدُها طَوْرٌ، لسان العرب ● - طور: الطَّوْرُ: التارَةُ، تقول: طَوْراً بَعْدَ طَوْرٍ أَي تارةً بعد تارة؛ وقال الشاعر في وصف السَّلِيم: تُراجِعُه طَوْراً وطَوْراً تُطَلِّقُ قال ابن بري: صوابه: تُطَلِّقُه طَوْراً وطَوْراً تُراجِعُ والبيت للنابغة الذبياني، وهو بكماله: تَناذَرها الراقُونَ من سُوءِ سَمِّها، نُطَلِّقُه طَوْراً وطَوْراً تُراجِعُ وقبله: فبِتُّ كأَنِّي ساوَرَتْني ضَئِيلةٌ من الرُّقْشِ، في أَنيابِها السُّمُّ ناقعُ يريد: أَنه بات من تَوَعُّدِ النعمان على مثل هذه الحالة وكان حَلَف للنُّعْمان أَنه لم يتعرض له بهِجاءٍ؛ ولهذا قال بعد هذا: فإِن كنتُ، لا ذو الضِّغْنِ عَنِّي مُكَذَّبٌ، ولا حَلِفي على البراءةِ نافعُ ولا أَنا مأْمونٌ بشيء أَقُولُه، وأَنْتَ بأَمْرٍ لا محالَة واقعُ فإِنكَ كالليلِ الذي هو مُدْرِكي، وإِن خِلْتُ أَن المُنْتأَى عنكَ واسِعُ وجمع الطَّوْرِ أَطْوارٌ. والناسُ أَطْوَارٌ أَي أَخْيافٌ على حالات شتَّى. والطِّوْر: الحالُ، وجمعه أَطْوارٌ. قال الله تعالى: وقد خَلَقكُم أَطْوَاراً؛ معناه ضُرُوباً وأَحوالاً مختلفةً؛ وقال ثعلب: أَطْواراً أَي خِلَقاً مختلفة كلُّ واحد على حدة؛ وقال الفراء: خلقكم أَطْواراً، قال: نطفة ثم علقة ثم مضغة ثم عظْماً؛ وقال الأَخفش: طَوْراً علقة وطَوْراً مضغة، وقال غيره: أَراد اختلافَ المَناظِر والأَخْلاقِ؛ قال الشاعر: والمرْءُ يَخْلَقُ طَوْراً بعْدَ أَطْوارِ وفي حديث سطيح: فإِنّ ذا الدَّهْرَ أَطْوارٌ دَهاريرُ الأَطْوارُ: الحالاتُ المختلفةُ والتاراتُ والحدودُ، واحدُها طَوْرٌ، أَي مَرّةً مُلْكٌ ومَرَّةً هُلْكٌ ومَرّةً بُؤْسٌ ومَرّةً نُعْم. والطَّوْرُ والطَّوارُ (* قوله: «والطور والطوار» بالفتح والضم): ما كان على حَذْوِ الشيء أَو بِحِذائِه. ورأَيت حَبْلاً بطَوارِ هذا الحائط أَي بِطُوله. ويقال: هذه الدار على طَوَارِ هذه الدار أَي حائطُها متصلٌ بحائطها على نَسق واحدٍ. قال أَبو بكر: وكل شيء ساوَى شيئاً، فهو طَوْرُه وطُوَارُه؛ وأَنشد ابن الأَعرابي في الطَّوَارِ بمعنى الحَدِّ أَو الطُّولِ:وطَعْنَة خَلْسٍ، قد طَعَنْتُ، مُرِشّة كعطِّ الرداءِ، ما يُشَكُّ طَوَارُها قال: طَوارُها طُولُها. ويقال: جانبا فَمِها. وطَوَارُ الدارِ وطِوَارُها: ما كان مُمْتدّاً معَها من الفِنَاء. والطَّوْرةُ: فِنَاءُ الدار. والطَّوْرةُ: الأَبْنِيةُ. وفلان لا يَطُورُني أَي لا يَقْرَبُ طَوَارِي. ويقال: لا تَطُر حَرَانا أَي لا تَقْرَبْ ما حَوْلَنا. وفلان يَطُورُ بفلان أَي كأَنه يَحُوم حَوالَيْه ويَدْنُو منه. ويقال: لا أَطُورُ به أَي لا أَقْرَبُه. وفي حديث علي، كرم الله وجهه: والله لا أَطُورُ به ما سَمَر سَمِيرٌ أَي لا أَقْرَبُه أَبداً. والطَّوْرُ: الحدُّ بين الشيئين. وعدا طَوْرَه أَي جاوَزَ حَدَّه وقَدْرَه. وبلغ أَطْوَرَيْهِ أَي غايةَ ما يُحاوِلُه. أَبو زيد: من أَمثالهم في بلوغ الرجل النهايةَ في العِلْم: بَلَغَ فلانٌ أَطْوَرِيه، بكسر الراء، أَي أَقْصاه. وبلغ فلان في العلم أَطْوَرَيْهِ أَي حدَّيْه: أَولَه وآخرَه. وقال شمر: سمعت ابن الأَعرابي يقول: بلغ فلان أَطورِيه، بخفض الراء، غايتَه وهِمَّتَه. ابن السكيت: بلغت من فلان أَطْوَرَيْه أَي الجَهْدَ والغَايةَ في أَمْرِه. وقال الأَصمعي: لقيت منه الأَمَرِّينَ والأَطْوَرِينَ والأَقْوَرِينَ بمعنى واحد. ويقال: ركب فلان الدهر وأَطْوَرَيه أَي طَرَفَيْه. وفي حديث النَّبِيذ: تعَدَّى طَوْرَه أَي حَدَّه وحالَه الذي يَخُصُّه ويَحِلُّ فيه شُرْبُه. وطارَ حَوْلَ الشيء طَوْراً وطَوَرَاناً: حام، والطّوَارُ مَصْدَرُ طارَ يَطُورُ. والعرب تقول: ما بالدارِ طُورِيٌّ ولا دُورِيٌّ أَي أَحدٌ، ولا طُورَانِيٌّ مِثلُه؛ قال العجاج: وبَلْدة ليس بها طُورِيٌّ والطُّورُ: الجبَلُ. وطُورُ سِينَاءَ: جَبل بالشام، وهو بالسُّرْيانية طُورَى، والنسبُ إِليه طُورِيٌّ وطُورانِيٌّ. وفي التنزيل العزيز: وشجرةٍ تَخْرُجُ من طُورِ سَيْناءَ؛ الطُّورُ في كلام العرب الجَبلُ، وقيل: إِن سَيناء حجارة، وقيل: إِنه اسم المكان، وحَمَامٌ طُورانِيٌّ وطُورِيٌّ منسوب إِليه، وقيل: هو منسوب إِلى جبل يقال له طُرْآن نسب شاذ، ويقال: جاء من بلد بعيد. وقال الفراء في قوله تعالى: والطُّورِ وكتابٍ مَسْطورٍ؛ أَقْسَم الله تعالى به، قال: وهو الجبل الذي بِمَدْيَنَ الذي كَلّم اللهُ تعالى موسى، عليه السلام، عليه تكليماً. والطُّورِيُّ: الوَحْشِيُّ: من الطَّيرِ والناسِ؛ وقال بعض أَهل اللغة في قول ذي الرمة: أَعارِيبُ طُورِيّون، عن كلّ قَريةٍ، حِذارَ المنايا أَبو حِذَارَ المقَادِرِ قال: طُورِيّون أَي وَحْشِيّون يَحِيدُون عن القُرَى حِذارَ الوباء والتَّلَفِ كأَنهم نُسِبُوا إِلى الطُّورِ، وهو جبل بالشام. ورجل طُورِي أَي غَرِيبٌ. مقاييس اللغة: (طور) الطاء والواو والراء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على معنىً واحد، وهو الامتداد في شيءٍ من مكانٍ أو زمان. من ذلك طَوَار الدَّار، وهو الذي يمتدُّ معها من فِنائِها. ولذلك [يقال] عدا طَوْره، أي جاز الحدَّ الذي هو له من دارِهِ. ثم استعير ذلك في كل شيء يُتعدَّى. والطُّور: جبلٌ، فيجوز أن يكون اسماً عَلَمَاً موضوعاً، ويجوز أن يكون سمِّي بذلك لما فيه من امتدادٍ طولاً وعَرضاً. ومن الباب قولهم: فعل ذلك طَوْراً بعد طَوْر. فهذا هو الذي ذكرناه من الزَّمان، كأنَّه فَعَلَه مَدَّةً بعد مدة. وقولهم للوحشيِّ من الطَّير وغيرها طُورِيّ وطُورانيٌّ، فهو من هذا، كأنَّه توحَّشَ فعدا الطَّورَ، أي تباعد عن حدِّ الأنيس. القاموس المحيط: الطَّوْرُ التارَةُ ج أطْوارٌ، وما كان على حَدِّ الشَّيْءِ أو بِحِذائِه، كالطُّورِ والطَّوارِ، والحَدُّ بين الشَّيئينِ، والقَدْرُ، والحَوْمُ حولَ الشَّيءِ،كالطَّوَرانِ.وطَوارُ الدارِ، ويكسرُ ما كانَ مُمْتَدّاً معها.والطُّورِيُّ، بالضم الوَحْشِيُّ،وما بها طُورِيٌّ وطُوْرانِيٌّ أحدٌ. وطُورانُ ة بِهَراةَ، وبناحيةِ المَدائِنِ، وناحيةٌ بالسِّندِ. والطُّورُ الجبلُ، وفِناءُ الدارِ، وجبلٌ قُرْبَ أيْلَةَ يُضافُ إلى سِيناءَ وسيِنينَ، وجبلٌ بالشامِ، وقيل هو المُضافُ إلى سِيناءَ، وجبلٌ بالقُدْسِ عن يَمينِ المسجِدِ، وآخَرُ عن قِبْلِيِّه، به قَبْرُ هارونَ عليه السلامُ، وجبلٌ برأسِ العَيْنِ، وآخَرُ مُطِلٌّ على طَبَرِيَّةَ، وكُورَةٌ بِمِصْرَ من القِبْلِيَّةِ،ود بنَواحي نَصِيبِينَ. وطُورِينُ ة بالرَّيِّ. والطِّوَرَةُ الطِّيَرَةُ. ولَقِيَ منه الْأَطْوَرِينَ، بكسرِ الراءِ، أي الداهيةَ. وبَلَغَ في العِلْمِ أطْوَرَيْهِ، بفَتحها وقد تكسرُ، أي أوَّلَهُ وآخِرَهُ.وطَوْطَرَنِي رَمانِي مَرْمىً بعدَ مَرْمىً. تاج العروس: طور الطَّوْرُ بالفتْح : التَّارَةُ يقال : طَوْراً بعدَ طَوْرٍ أَي تارةً بعدَ تارةٍ قال النّابِغَةُ في وَصْف السَّليِم : فبِتُّ كأَنِّي سَاوَرَتْني ضَئيلَةٌ ... مِنَ الرُّقْشِ في أَنْيابِها السّمُّ ناقِعُ تنَاذَرَها الرّاقُونَ من سُوءِ سمِّهَا ... تُطَلَّقُه طَوراً وطَوْراً تُرَاجِعُ . ج : أَطْوَارٌ . الطَّوْرُ : ما كانَ على حَدّ الشَّيْءِ أَو بِحذَائِهِ أَي مُقَابَلَتِهِ وطُولِه كالطُّورِ بالضّمّ . والطَّوَارِ بالفتْحِ ويقال : رأَيتُ حَبْلاً بطَوارِ هذا الحائطِ أَي بِطُوِلِه ويقال هذه الدّارُ بطَوَارِ هذهِ الدّارِ أَي حائِطُهَا مُتَّصِلٌ بحائِطِها على نَسَقٍ واحدٍ . وقال أَبو بكر : وكلّ شَيْءٍ ساوَي شَيْئاً فهو طَوْرُه وطُوارُه . الطَّوْرُ : الحَدُّ بينَ الشَّيْئَيْنِ . الطَّوْرُ : القَدْرُ وعَدَا طَوْرَه أَي حَدَّه وقَدْرَه . الطَّوْرُ : الحَوْمُ حَوْلَ الشَّيءِ وقد طار حَوْلَ الشّيءِ طَوْراً كالطَّوَرَانِ مُحَرَّكَةً ومنه : فلانٌ لا يَطُورُنِي أَي لا يَقْرَبُ طَوَارِي ويقال : لا تَطُرْ حَرَاناَ أَي لا تَقْرَبْ ما حَوْلَنَا وفُلانٌ يَطُورُ بفُلانٍ كأَنه يَحُومُ حَوَاليْه ويَدْنُو منه وفي حديث عليّ رضي الله عنه : " واللهِ لا أَطُورُ بهِ ما سَمَرَ سَمِيرٌ " . أَي لا أَقْرَبُهُ أَبَداً . وَطَوراُ الدارِ ويُكْسَر : ما كَانَ مُمْتَداًّ مَعَهَا من الفِناءِ . والطُّورِيُّ : بالضّمّ : الوَحْشِيُّ من الطَّيْرِ والنَّاسِ وقال بعضُ أَهلِ اللُّغَةِ في قولِ ذي الرُّمَّةِ : أَعارِيبُ طُورِيُّونَ عَن كُلِّ قَرْيَةٍ ... حِذَارَ المَنَايَا أَو حِذَارَ المَقادِرِ . قال : طُورِيُّونَ أَي وَحْشِيّون يَحِيدُونَ عن القُرَى حِذَارَ الوَباءِ والتّلَف كأَنّهُم نُسِبُوا إِلى الطُّورِ وهو جَبَلٌ بالشام . العَرَبُ تقول : مابِهَا أي بالدّارِ طُورِيٌّ ولا دُورِيّ أي أَحدٌ قال العَجّاج : " وبَلْدَةٍ ليسَ بها طُورِيُّ قال اللّيْثُ : ما بالدارِ طُورَانيٌّ أَي أَحَدٌ . وطُورَانُ : ة بهَرَاةَ وأُخْرَى بنَاحِيَةِ المَدَائِنِ . طُورَانُ : ناحِيَةٌ واسِعَةٌ بالسِّنْدِ . والطُّورُ : الجَبَلُ وفي الرّوْضِ اُلأُنُفِ : الطُّورُ : كُلُّ جَبَل يُنْبِتُ الشَّجَرَ فإِن لم يُنْبِتْ شَيْئاً فليس بطُورٍ . الطُّورُ : فِناءُ الدّارِ كالطُّورةِ . الطُّورُ : جَبَلٌ قُربَ أَيْلَةَ وهو بالسُّريانِيّة طُورَى والنَّسب إليه طُورِىّ وطُورَانيٌّ ويُضافُ إِلى سيناءَ في قوله تعالى " وشَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْنَاءَ " يُضَاف أَيضاً إِلى سِينِينَ في قوله تعالى " والتينِ والزَّيْتُونِ . وطُورِ سِينِينَ " وقيل إِن سِيناءَ حِجَارَةٌ وقيل : إِنه اسمُ المَكانِ . والطُّورُ : جَبَلٌ بالشّامِ وقيل : هو المُضَافُ إلى سَيْنَاءَ وقال الفَرّاءُ في قوله تعالى " والطُّورِ وكِتَابٍ مَسْطُور " إنه هو الجَبَلُ الذي بمَدْيَنَ الذي كلَّم الله تَعَالى موسَى عليه السلامُ عليه تَكْليِماُ وقال المصنّف في البَصَائِر بعد ذِكْر هذه الآية : هو جبل محيط بالأرض والسطور هو جَبَلٌ بالقُدْسِ عن يَمِينِ المَسْجِدِ ويعرفُ بطُورِ زيتَا وقد صعدْتُه وتَبَرّكْتُ به . والطُّورُ : جَبَلٌ آخَرُ عنْ قِبْلِيّهِ به قَبْرُ هَارونَ عليه السّلامُ وهو يُزَازُ إلى الآن . والطُّورُ : جَبَلٌ برأْسِ العَيْنِ . والطُّورُ : جَبَلٌ آخَرُ مُطِلُّ على طَبَرِيَّة الأرْدُنِّ . والطُّورُ أيضاً : جَبَلٌ شاهِقٌ عند كُورَة تَشتملُ على عدَّةِ قُرىً تُعرَف بهذا الاسمِ بمِصْرَ من القِبْليَّةِ ويُنْسَبُ إليه الكُمَّثْرَى الجَيِّد وزَعَمَتْ طائِفَةٌ من اليهودِ أنّه جَبَلُ التَّجَلِّي وهو كَذِبٌ والطُّورُ : د بنَواحِي نَصِيبينَ . وطُورِينُ : ة بالرَّيِّ . وقال ابنُ دُرَيْدٍ : الطِّوَرَةُ مثل الطِّيَرَةِ في بعضِ اللّغَاتِ . وقال الأصمعِيّ : يقال : لَقِيَ منه الأطْوَرِينَ بكسرِ الرّاءِ أي الدَّاهِيَةَ وكذلك الأقْوَرِينَ والأَمَرِّينَ . وعن أبي زَيد قال : من أمثالِهم " بَلَغَ فلانٌ في العِلْمِ أطْوَرَيْهِ " بفَتْحِها وقد تُكْسَرُ أي حَدَّيْه أوّلَهُ وآخِرَهُ أو غايَةَ ما يُحَاوِلُه أو أقصاه . وقال شَمِرٌ : سَمِعتُ ابن الأعرابِيّ يقول : بَلَغَ فُلانٌ أطْوَرِيه بخفضِ الرّاءِ : غايَتَه وهِمَّتَه . وقال ابنُ السِّكِّيتِ : بَلَغْتُ مِن فُلان أطْوَرَيْه أي الجَهْدَ والغايَةَ في أمرِه . وعن الأصْمَعيّ : رَكِبَ فلانٌ الدَّهْرَ وأطْوَرَيْهِ أي طَرَفَيْه . وطَوْطَرَنِي : رَمَاني مَرْمىً بَعْدَ مَرْمَىً وهذا نقَلَه الصّاغانيّ . ومما يستدرك عليه : الناسُ أطْوَارٌ أي أخْيَافٌ على حالاتٍ شَتَّى وقوله تعالى " وقَدْ خَلَقَكُمْ أطْوَاراً " معناهُ ضُروباً وأحْوالاً مختلفةً . وقال ثعلب : أَطْوَراً أي خِلَقاً مختلفَة كلّ واحِدٍ على حِدَةٍ . وقال الفَرّاءُ : أي نُطْفَةً ثم عَلَقَةً ثم مُضْغَةً ثم عَظْماً . وقال الأخْفَشُ : طَوْراً عَلَقَةً وطَوْراً مُضْغةً . وقال غيره : أرادَ اختلافَ المَنَاظِرِ والأَخلاقِ . وتَعَدَّى طَوْرَه : حالَه الذي يخُصّه . وحَمَامٌ طُورَانيٌّ وطوري : منسوبٌ إلى الطُّورِ جَبَل وقيل : هذا الجبلُ يقال له طُرْآن نسبٌ شاذّ ويقال : جاءَ من بَلَدٍ بعيدٍ . ورَجُلٌ طُورِيٌّ : غَرِيبٌ

Sîgalar(6)

Mücavir kökler56 mücavir (74 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جنب

    4 ortak ayet · Yan demektir

  2. سين

    2 ortak ayet · Tin incir demektir

  3. رفع

    3 ortak ayet · Raf’, üzerine bir şeylerin konduğu yer, raftır

  4. وثق

    3 ortak ayet · Anlaşma

  5. فوق

    3 ortak ayet · Üst

  6. جذو

    1 ortak ayet · Ucu korlu ağaç demektir

  7. قوي

    2 ortak ayet · Kuvvet

  8. صبغ

    1 ortak ayet · صِبْغَةً boya ya da boyamak anlamındadır

  9. ندو

    2 ortak ayet · Nedve halkın toplandığı yerdir

  10. سلي

    1 ortak ayet · Ve bıldırcın

  11. دهن

    1 ortak ayet · Duhn (he) : Yağ, kaygan madde demektir

  12. يمن

    2 ortak ayet · Sağ yandır

Geçtiği ayetler(11)

  1. وَنَادَيْنَاهُ مِنْ جَانِبِ الطُّورِ الْأَيْمَنِ وَقَرَّبْنَاهُ نَجِيًّا

    TurOna Tur’un sağ yanından seslendik. Ve onu gizlice söyleşmek için yaklaştırdık.

  2. يَابَنِي إِسْرَائِيلَ قَدْ أَنْجَيْنَاكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَوَاعَدْنَاكُمْ جَانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى

    TurEy İsrailoğulları; sizleri düşmanınızdan kurtardık ve size Tur’un sağ yanını vaad eetik. Ve üzerinize kudret helvasıyla bıldırcın indirdik.

  3. … قَضَى مُوسَى الْأَجَلَ وَسَارَ بِأَهْلِهِ آنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّورِ نَارًا قَالَ لِأَهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ نَارًا لَعَلِّي …

    TurMusa süreyi doldurunca; ailesi ile birlikte yola çıktı. Tur yanında bir ateş gördü. Ailesine dedi ki: Durun, ben bir ateş gördüm. Olur ki size ondan bir haber, yahut ısınmanız için ateşten bir kor getiririm.

  4. وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّورِ إِذْ نَادَيْنَا وَلَكِنْ رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَا أَتَاهُمْ مِنْ نَذِيرٍ مِنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

    TurBiz seslendiğimiz vakit; sen Tur’un yanında da değildin. Fakat sen, kendinden önce onlara uyarıcı gelmeyen bir kavmi uyarman için, Rabbından bir rahmet olarak gönderildin. Olur ki onlar, düşünürler diye.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطور
YapıÜçlü kök
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli: و)
Bağlamsal Yakın Köklerطول, طوف, حدد
Zıt Kökقصر
Çekirdek Özet 1Bir şeyin boyunca uzanan sınır hattı, avlu kenarı, fiziksel ve mekânsal hat
Çekirdek Özet 2Varlığın geçirdiği ardışık yaratılış ve gelişim evreleri ile vahyin indiği belirgin yükselti (Tûr Dağı)
Çekirdek Özet 3Varlık ve bilginin sınırlı evreler halinde tekâmülü; haddi aşmama ve ölçülü gelişim yasası
Kritik Hata RiskiKökü sadece özel bir dağ adına indirgeyerek yaratılış merhalelerini ve ontolojik sınır fikrini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طوUzama, kuşatma, çevreleme ve bükülerek bir hat boyunca devam etme hareketi; طود yüksek dağ kütlesi, طوع boyun eğerek hizaya girme, طوف çevresinde dönme ve dolaşma, طوق boynu çevreleyen halka, طول boyuna uzama, طوي katlayıp dürme köklerinde bu kuşatıcı hat ve uzama ortak paydadır.رÇekirdeğin kuşatma ve uzama hareketine insan başı ve süreklilik bildiren ر harfi eklenerek uzantı belirli bir sınır, kademeli merhale ve belirgin bir yükselti çizgisine dönüştürülmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaBir nesneyi ya da alanı çevreleyen sınır, kuşatıcı çerçeve ve hat hareketini başlatır.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaÇizilen sınırın devamlılığını sağlar, birbirine bağlı halkalar ve birbirini takip eden aşamalar kurar.
رİnsan başı; baş, ilk, üstUzanan hattın belirginleşmesini, nihai bir zirveye veya her aşamanın kendi üst sınırına ulaşmasını sağlar.
طورÇevrelenmiş alanın sınır boyu uzanarak aşama aşama yükselmesi veya ardışık haller oluşturmasıBir sahanın çevresini saran hat, birbiri ardınca gelen durumlar silsilesi ve yeryüzünden göğe doğru sınır oluşturan yükselti imgesi doğar.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir evin avlusunun boylu boyunca uzanan kenar çizgisi veya komşu evin duvarıyla bitişik hat; evin avlu sınırı anlamına gelen طَوَار الدَّار ibaresinden türer. Ayrıca boyuna ve enine uzanan, belirgin sınır çizgisi olan yalçın dağ kütlesi.
Cahiliye şiiri kullanımıEn-Nâbiğa ez-Zübyânî zehirli bir yılan tarafından sokulan adamın nöbetlerinin birbiri ardınca değişen evrelerini anlatırken kökü zaman merhalesi anlamında kullanmıştır: تُطَلِّقُه طَوْراً وطَوْراً تُراجِعُ / Zehir nöbeti onu bir süre bırakır, bir süre sonra da tekrar yoklar.
Erken Arapça kullanımBir kimsenin sınırını ve haddini aşmasını ifade etmek için kullanılan عدا فلان طَوْرَه deyimi ile bir yerin etrafında dolanıp sınırına yaklaşmayı anlatan لا أَطُورُ به ibaresi erken dönem bedevi kullanımında yerleşiktir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânu’n-Nâbiğa ez-Zübyânî.

Sami etimolojik katman

Arapça طور kökü, Kuzeybatı Sami dillerinde ve genel Sami dilleri ailesinde hem «dağ, yüksek kaya kütlesi» hem de «hat, sıra, ardışık merhale» semantik çekirdeğini taşıyan arkaik bir köktür. İbranicede dağ veya sıra anlamındaki tūr (özellikle Aramice etkisiyle şekillenen katmanlarda) ve Aramice/Süryanicede doğrudan «dağ, tepe, yüksek kütle» anlamına gelen ܛܘܪܐ (ṭūrā) sözcüğü ile doğrudan ses ve anlam denkliğine sahiptir. Kökün en ilksel somut çekirdeği, coğrafi bir hat olarak uzanan yükseltiyi ya da bir alanın sınırını belirleyen çizgiyi anlatır; Arapçada bu kök bir yandan coğrafi terim olarak dağ adını korumuş, diğer yandan soyutlaşarak «hâl, biçim, sınır, ardışık evre» manalarını genişletmiştir. Doğu Sami kolunda Akadcada benzer hat ve sınır bildiren formlarla dolaylı irtibatı görülse de kelimenin Kur'an'da yer alan Tûr biçimi, Arap yarımadasının kuzeybatısındaki Arami-Süryani coğrafyasıyla ortak miras niteliği taşır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönطور kökünden türeyen طَوَار (avlu kenarı), طَوْر (hal, sınır, evre) ve الطُّور (dağ)Kök iç Arapçada hem mekânsal uzantı ve sınır çizgisini hem de zamansal evre ve aşamaları kuşatacak biçimde dallanmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAramice ve Süryanice ܛܘܪܐ (ṭūrā dağ), İbranice tūr (sıra, dizi, dağ)Kur'an'daki Tûr kullanımı ile Aramice/Süryanice dağ kavramı ortak kökene ve düzenli ses denkliğine dayanır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ve spekülatif olmayan doğrudan bir soydaş kelime tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طورAnlamlıBoylu boyunca uzanan sınır hattı, evre, merhale, yalçın dağMekânda sınır ve yükselti, zamanda ardışık hâllerHedef köktür; Kur'an'da geçer.
طروAnlamlıTazelik, yenilik, sonradan ortaya çıkmaBir şeyin henüz kurumamış, taze ve yumuşak olması hâliKur'an'da geçmez; hedef kökle zıtlaşan yumuşaklık ve yenilik boyutu taşır.
وطرAnlamlıİhtiyaç, arzu, giderilmesi gereken önemli maksatİnsanın zihninde sınırını çizip elde etmek istediği nihai hedefKur'an'da geçer (Ahzâb 33:37); hedef yöneliş ve sınır bağı vardır.
ورطAnlamlıÇıkmaz, helak çukuru, sarp ve zor durumHayvanların veya insanın düşüp kurtulamadığı bataklık ve çukurKur'an'da geçmez; sınırın aşılıp tehlikeye düşülmesini çağrıştırır.
رطوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.
روطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طورMerkezSınır hattı, merhale ve belirgin yükseltiHem mekânsal sınırı hem zamansal gelişim evrelerini ve sarp dağ kütlesini ifade eder.Mekân ve zaman boyunca sınırlandırılmış ardışık yapı.
طولKomşuBoyuna uzama ve genişlemeطور belirli bir sınır ve evre belirlerken, طول kesintisiz bir mesafeyi ve süreyi anlatır.Süre ve mesafe olarak uzunluk; sınır vurgusu zayıftır.
طوفKomşuBir sınırın veya nesnenin çevresini dolaşmaطور hattın bizzat kendisini ve o hatta durmayı gösterir; طوف hat etrafındaki devri harekettir.Merkezin etrafında dairevi dönüş ve kuşatma.
حددKomşuKesin çizgi ile ayırma ve sınırlamaطور süreçli ve merhaleli bir sınır çizerken, حدد engel koyucu ve keskin bir hudut koyar.İki şeyin birbirine karışmasını önleyen mutlak mania.
قصرZıtKısaltma, sınırın gerisinde kalma, yetersizlikطور boyunca uzanma ve merhaleleri tamamlama iken, قصر boyu ve süreci daraltıp eksik bırakmaktır.İstenen menzile varmadan durma, yetersiz kalma.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaطورSınır, evre, merhale, dağMekânsal sınır hattı ile zamansal süreç basamaklarını tek kökte birleştirir.Kesin
Latincegradus, mons, terminusBasamak, evre; dağ; sınırGradus gelişim evrelerini, terminus sınır çizgisini, mons dağ kütlesini karşılar; üçü tek kelimede toplanmaz.Güçlü
İngilizcestage, phase, boundary, mountainAşama, faz, sınır, dağPhase biyolojik ve ontolojik evreleri (أطوار), boundary hadd-i zatı, mountain ise Tûr Dağı'nı verir.Güçlü
AlmancaStufe, Phase, Grenze, BergAşama, kademe, sınır, dağStufe yaratılış merhalelerindeki ardışıklığı ve basamakları çok iyi karşılar.Güçlü
Fransızcaphase, stade, limite, montEvre, merhale, sınır, dağStade ve phase kelimeleri embriyolojik ve ontolojik gelişim aşamalarını karşılamada yetkindir.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Dictionnaire Larousse.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الطُّور / طُورVahyin indiği, İsrailoğullarından mîsak alınan meşhur Sina DağıTarihsel kıssa ve vahiy bağlamı; mîsak alma ve tecelli sahneleri (Bakara 2:63, Nisâ 4:154, Tâhâ 20:80, Mü'minûn 23:20, Kasas 28:46).
وَالطُّورِ / وَطُورِ سِينِينَÜzerine yemin edilen kutsal yükselti, vahiy ve nübüvvet mekânıKasem bağlamı; peygamberlik silsilesinin ve vahyin şerefine yemin (Tûr 52:1, Tîn 95:2).
أَطْوَارًاBirbirini izleyen yaratılış hâlleri, gelişim evreleri, çeşitlilikKozmolojik ve biyolojik tekâmül bağlamı; insanın nutfe, alaka ve mudga evrelerinden geçirilerek yaratılması (Nûh 71:14).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHilkat, insanın yaratılış merhaleleri ve ilahi kudret deliliİnsanın bir anda değil de aşama aşama (أطواراً) yaratılmasındaki hikmet ve tekâmül kanunu tartışılır.Tedrîcî yaratılış ve ilahi tasarrufun gayeli nizamı.
FıkıhHadler ve mükellefiyet sınırları (kökün deyimsel kullanımı)Kişinin yetki ve salahiyet sınırını aşmaması (عدم تعدي الطور) fıkıh usulünde haddini bilme ve tecavüz etmeme ilkesiyle birleşir.Hukuki sınır, ehliyet ve haddi tecavüz yasağı.
TefsirTûr Dağı'nın mahiyeti ve İsrailoğullarının üzerine kaldırılmasıTûr'un belirli bir dağ mı yoksa Süryanice genel dağ ismi mi olduğu, ref'u't-Tûr hadisesinin fiziksel veya mecazi boyutu incelenir.Ahit ve mîsak mekânı; somut kudret mucizesi.
HadisÂdemoğlunun fıtratı ve geçirdiği değişken hâllerİnsanoğlunun kalbi ve ruh hali için kullanılan değişkenlik rivayetlerinde ve vahiy coğrafyası tariflerinde geçer.Değişken tabiat, fıtri evreler ve kutsal vadi sınırları.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve mîsakKutsal mekân ve ahit zirvesiİlahî irade ile insan iradesinin buluştuğu mukaddes sınırTûr Dağı, dinin kurucu ahdinin tescil edildiği ve hadlerin vaz edildiği dikey eşiktir.Kesin
İlmiEmbriyoloji ve tabiat kanunlarıTedrîcî tekâmül ve gelişim basamaklarıMaddenin basitten karmaşığa doğru evreler halinde inşasıNûh 71:14 ayetindeki kullanım, ilmin merhaleli gelişim ve morfolojik safhalar yasasını temellendirir.Kesin
SiyasiHukuk düzeni ve yetkiAnayasal had ve yetki sınırıBirey ve iktidarın haddini aşmasını önleyen meşru çerçeveDeyimsel kökten gelen haddi aşmama ilkesi, siyasal iktidarın keyfiliğini sınırlandıran kurumsal çerçeveyi kurar.Güçlü
İktisadiÜretim süreçleriKademeli üretim ve değer zinciri basamaklarıHammaddenin mamul maddeye dönüşüm aşamalarıİktisadi süreçlerin bir anda değil, birbirini tamamlayan üretim evreleri ve fazlar halinde örgütlenmesini açıklar.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık durumlar, faz dönüşümü ve basamak fonksiyonu (Heaviside step function)Sistemin sürekli bir akıştan ziyade belirli eşikleri aşarak bir hâlden (fazdan) diğerine sıçramalı ve kurallı geçişi; termodinamik ve kuantum durumları.Güçlü
Beşeri bilimlerGelişim psikolojisindeki dönemler (developmental stages) ve kurumsal sınır kuramıİnsan zihninin ve toplumsal kurumların belirli gelişimsel krizleri aşarak yeni bir olgunluk evresine geçişi ve her evrenin kendi normatif sınırını üretmesi.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca Tevrat kıssalarında geçen Sina Dağı'nın özel adı sayıp lafızdaki dinamik sınır, hat ve tekâmül manasını tamamen dışlamak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hem tarihin en büyük ahitleşmelerine sahne olan coğrafi bir zirveyi hem de kâinatta cari olan aşamalı yaratılış ve gelişim (etvâr) kanununu içine alan geniş bir semantik çerçeve sunar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'daki yaratılış ayetlerini (özellikle Nûh 71:14) statik ve ani bir var oluş gibi okumak; vahyin indiği Tûr mekanını ise soyut bir dağ zannedip ilahi hadler ve mîsakla olan anlamsal bağını koparmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın tesadüfi ve karmaşık değil, tayin edilmiş sınırları (hudûd) ve birbirini izleyen intizamlı evreleri (etvâr) olduğunu gösterir. Vahiy ile fıtratın aynı aşamalı olgunlaşma kanununa tabi olduğunu öğretir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İsrailoğullarının Sina Çölü'ndeki mîsak sahnelerinde (Bakara 2:63, Nisâ 4:154), vahyin başlangıç ve tecelli anlatımlarında (Kasas 28:46, Tûr 52:1, Tîn 95:2) ve insanın biyolojik/ontolojik yaratılışını konu edinen tevhid delillerinde (Nûh 71:14).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratılışın birdenbire ve hikmetsizce tamamlandığı zannını yıkar; insanın halden hale geçerek kemale erdiğini vurgular. Dağ kavramının sıradan bir yükselti değil, yeryüzünün sınır ve direği niteliğinde bir şahit olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir mekânın, avlunun boylu boyunca uzanan sınır çizgisi, bitişik hat ve bu hat boyunca göğe doğru yükselen sarp dağ kütlesi.
  • Soyut anlamBir sürecin belirli eşikler ve basamaklar halinde birbirini takip etmesi; haddini bilme, merhale merhale kemale erme ve ontolojik durumlar silsilesi.
  • Sistematik karşılıkVarlık alanında fazlar halinde tekâmül kanunu; hukuk ve siyasette haddini aşmama (meşru sınır) prensibi; dinde ise vahyin mukaddes zirvesi ve mîsak eşiği.
  • LaTeX modeliS=∑i=1nTio¨yle kiTi→Ti+1  ⟺  x≤Bi
  • LaTeX açıklamasıFormülde S varlığın veya yaratılışın bütünsel gelişim sürecini temsil eder. Ti varlığın geçtiği her bir tekil evreyi ve hâli (etvâr) simgeler. Bi her evrenin meşru ve ontolojik sınır hattını (tûr/tavâr) gösterir. Bir evreden (Ti) bir sonraki evreye (Ti+1) geçiş, ancak o evrenin sınır koşulu (Bi) aşıldığında veya tamamlandığında gerçekleşir; böylece kökün hem merhale hem de sınır mahiyeti tek bir matematiksel bağıntıda ifade edilir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط