غرق
غ - ر - ق
KÖK- 23 geçiş
- 23 ayet
- 13 sîga
- 13 sözlük
Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir. Sonradan boğulmak ve dalmak anlamları almıştır. Yayı sonuna kadar germek anlamında da kullanılmıştır.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir. Sonradan boğulmak ve dalmak anlamları almıştır. Yayı sonuna kadar germek anlamında da kullanılmıştır.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR639 harfباب الغين والقاف والراء معهما
غ ر ق يستعمل فقط غرق: رجلٌ غَرِقٌ وغَريقٌ: رَسَبَ في الماء، وابتُلِيَ بالدين والبلوى تشبيهاً به. وأَغْرَقْتُ النبل وغَرَّقْتُه: بَلَغْتُ به غايَةَ المد في القوس. والفرس إذا خالط الخيل ثم سبقها يقال: اغتَرَقَها، قال:
يُغِرقُ الثعلب في شـرتـه صائب الخدبة في غير فشلْ
والغِرْقىءُ: قشرة البيضِ الداخلةُ.
والغُرْقة: القليل من اللبن، قدر قدحٍ أو أقل.
والتَّغريقُ: القتل،
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR405 harfغَرِقَ في الماء غَرَقاً، فهو غَرِقٌ وغارِقٌ أيضاً. وأغْرَقَهُ غيره وغَرَّقَهُ، فهو مُغَرَّقٌ وغَريقٌ. ولجامٌ مُغَرَّقٌ بالفضّة، أي محلّى. والتَغْريقُ: القتلُ. وأغْرَقَ النازع في القوس، أي استوفى مدَّها. والاستْغراقُ: الاسْتيعابُ. واغْتَرَقَ الفرسُ الخيلَ، إذا خالطها ثم سبقها. واغْتِراقُ النفَس: استيعابه في الزفير. واغْرَوْرَقَتْ عيناه: دمعتا. والغُرْقَةُ بالضم، مثل الشُربة من اللبن وغيره والجمع
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR3.687 harfباب الغين والقاف مع الراء
غرق
استعمل من وجوهها : غرق .
غرق : قَالَ الليثُ : الغَرَقُ : الرسوبُ في الماء ، وَيُشَبَّهُ بِهِ الَّذِي رَكِبَهُ الدَّيْنُ ، وَغَمَرَتْهُ الْبَلاَيا ، يُقَالُ : رَجُلٌ غَرِقٌ وَغَرِيقٌ .
ويقالُ : أغرقتُ النبل ، وغرقته ، إذا بلغت به غاية المد في القوس .
وقال ابن شُميل : يقال نزعَ في قوسِه ، فأَغْرَقَ . قال : والأغراقُ : الطرحُ ، وهو أن يباعدَ السهمَ من شدَّةِ النَّزْعِ ،
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR7.046 harf(باب الغين والراء وما يثلثهما)
(غرز) الغين والراء والزاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على رَزِّ الشَّيء في الشيء. من ذلك غَرَزْتُ الشَّيءَ أغرِزُه غَرْزاً. وغَرَزْتُ رِجله في الغَرْز. وغَرَزَت الجرادةُ بذَنَبِها في الأرض، مثل رَزّت. والطَّبيعة غريزة، كأنَّها شيء غُرِز في الإنسان. فأمَّا قولهم: اغترَزْت الشَّيءَ، واغترَزْت السَّيرَ اغترازاً، إذا دَنَا سيرك فمعناه تقريبُ السَّير، أي كأنِّي الآنَ وضعتُ رِجلي
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR390 harf- الغرق: الرسوب في الماء وفي البلاء، وغرق فلان يغرق غرقا، وأغرقه. قال تعالى: ﴿حتى إذا أدركه الغرق﴾ [يونس/90]، وفلان غرق في نعمة فلان تشبيها بذلك. قال تعالى: ﴿وأغرقنا آل فرعون﴾ [البقرة/50]، ﴿فأغرقناه ومن معه أجمعين﴾ [الإسراء/103]، ﴿ثم أغرقنا الآخرين﴾ [الشعراء /66]، ﴿ثم أغرقنا بعد الباقين﴾ [الشعراء/120]، ﴿وإن نشأ نغرقهم﴾ [يس/43]، ﴿أغرقوا فأدخلوا نارا﴾ [نوح/25]، ﴿فكان من المغرقين﴾ [هود/43].
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR886 harfغ ر ق
" أعوذ بالله من الغرق والحرق ".
وتقول: رأيت عيونهم مغرورقة وأناسيّها في الدموع غرقه.
ومن المجاز: أنا غريق أياديك.
وأغرق الرامي النزع ومنه: الإغراق في القول وغيره وهو المبالغة والإطناب.
وأغرق الكأس: ملأها.
وغرّقت القابلة المولود إذا لم تمخّطه عند ولادته فوقع المخاط في خياشيمه فقتله.
قال الأعشى: ألا ليت قيساً غرّقته القوابل وغرّق اللجام بالحلية ولجام مغرّق.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR7.580 harfالغَرَقُ: الرُّسُوب في الماء. ويشبّه الذي ركبه الدَّيْن وغمرَتْه البَلايا، يقال: رجل غَرِق وغَريق، وقد غَرِقَ غَرَقاً وهو غارِقٌ؛ قال أَبو النجم:
فأَصبحُوا في الماء والخَنادِقِ،
من بين مَقْتول وطَافٍ غارِقِ
والجمع غَرْقى، وهو فعيل بمعنى مُفْعَل، أَغْرَقه الله إِغْراقاً، فهو غَرِيقٌ، وكذلك مريض أَمْرضه الله فهو مريض وقوم مَرْضَى، والنَّزِيفُ: السكران، وجمعه نَزْفَى، والنَّزِيفُ فَعِيل بمعنى
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR394 harf* غ ر ق * * غَرِقَ * في الماء من باب طرِب فهو * غَرِقٌ * و * غَارِقٌ * و * أغْرَقَهُ * غيره و * غَرَّقَهُ * فهو * مُغْرَّق * و * غَرِيقٌ * ولجام * مُغَرَّقٌ * بالفضة أي مُحلى و * التَّغْرِيقُ * أيضا مُطلق القتل و * أغْرَقَ * النازع في القوس أي استوفى مدَّها قلت ومنه قوله تعالى ﴿والنازعات غرقا﴾ و * الاسْتِغْرَاقُ * الاستيعاب و * الغُرْنَيْقُ * بضم الغين وفتح النون من طير الماء الطويل العُنق
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR8.307 harfغرق في الماء كفرح غرقا: رسب فيه، فهو غرق، وغارق، وغريق ومنه الحديث: الشهداء خمسة: المطعون، والمبطون، والغرق، وصاحب الهدم، والشهيد في سبيل الله. وقال أبو النجم:
فأصبحوا في الماء والخنادق
من بين مقتول وطاف غارق
ويقال: الغرق في الأصل: دخول الماء في سمي الأنف حتى تمتلئ منافذه، فيهلك. والشرق في الفم حتى يغص به لكثرته من قوم غرقى وهو جمع غريق، فعيل بمعنى مفعل؛ أغرقه الله إغراقا فهو
غرق في الماء كفرح غرقا: رسب فيه، فهو غرق، وغارق، وغريق ومنه الحديث: الشهداء خمسة: المطعون، والمبطون، والغرق، وصاحب الهدم، والشهيد في سبيل الله. وقال أبو النجم: فأصبحوا في الماء والخنادق من بين مقتول وطاف غارق
ويقال: الغرق في الأصل: دخول الماء في سمي الأنف حتى تمتلئ منافذه، فيهلك. والشرق في الفم حتى يغص به لكثرته من قوم غرقى وهو جمع غريق، فعيل بمعنى مفعل؛ أغرقه الله إغراقا فهو غريق، وكذلك مريض أمرضه الله فهو مريض من قوم مرضى. والنزيف: السكران وجمعه نزفى. والنزيف فعيل بمعنى مفعول أو مفعل؛ لأنه يقال: نزفته الخمر، وأنزفته، ثم يرد مفعل أو مفعول الى فعيل، فيجمع فعلى. وقيل: الغرق: الراسب في الماء. والغريق: الميت فيه. وقال أبو عدنان: الغرق: الذي قد غلبه الماء ولما يغرق، فإذا غرق فهو الغريق. قال الشاعر: أتبعتهم مقلة إنسـانـهـا غـرق هل ما أرى تارك للعين إنسانا? يقول: هذا الذي أرى من البين والبكاء غير مبق للعين إنسانها. وفي الحديث: اللهم إني أعوذ بك من الغرق والحرق وفيه أيضا: يأتي على الناس زمان لا ينجو فيه إلا من دعا دعاء الغرق كأنه أراد إلا من أخلص الدعاء لأن من أشفى على الهلاك أخلص في دعائه طلب النجاة. وفي حديث وحشي: أنه مات غرقا في الخمر، أي: متناهيا في شربها والإكثار منه، مستعار من الغرق. وقال امرؤ القيس يصف سيلا: كأن السباع فيه غرقى عـشـية بأرجائه القصوى أنابيش عنصل وقال ابن فارس: الغرقة، كفرحة: أرض تكون في غاية الري وفي الأساس: بلغت الغاية في الري. والغاروق: مسجد الكوفة؛ لأن الغرق في زمان نوح عليه السلام كان منه. وفي زاوية له فار التنور، وفيه: هلك يغوث ويعوق. ومنه سير جبل الأهواز، ووسطه على روضة من رياض الجنة. وفيه ثلاث أعين أنبتت بالضغث، تذهب الرجس، وتطهر المؤمنين: عين من لبن، وعين من دهن، وعين من ماء، ولو يعلم الناس ما فيه لأتوه حبوا، كذا في حديث علي رضي الله عنه. وقال أبو عبيد: الغرقة، بالضم مثل الشربة من اللبن ونحوه ونص المصنف له: وغيره من الأشربة. ج: غرق كصرد. وأنشد للشماخ: تصبح وقد ضمنت ضراتها غرقا من طيب الطعم حلو غير مجهود
هكذا رواه الصاغاني وابن القطاع. ويروى عرقا بالعين المهمل وقد تقدم. ومنه الحديث: فتكون أصول السلق غرقة. وفي أخرى بالعين المهملة. ورواه بعضهم بالفاء، أي: مما يغرف. وغرق، كفرح: شربها أي: تلك الشربة، عن ابن الأعرابي. وغرق زيد: استغنى. عنه أيضا. وغرق كزفر: د، باليمن لهمدان نقله الصاغاني. وقوله تعالى: )والنازعات غرقا( قال الفراء: ذكر أنهما الملائكة. والنزع: نزع الأنفس من صدور الكفار، وهو كقولك: والنازعات إغراقا، كما يغرق النازع في القوس. قال الأزهري: أقيم الغرق مقام المصدر الحقيقي، أي: إغراقا. قال ابن شميل: نزع في قوسه فأغرق وسيأتي. وغرق بالفتح: ة، بمرو، وليس تصحيف غزق، بالزاي محركة. نبه على ذلك ابن السمعاني، وتبعه الصاغاني وسيأتي الكلام عليه في غ ز ق منها جرموز بن عبد الله. وفي التبصير: عبيد الله الغرقي المحدث روى عن أبي تميلة. والغرقئ كزبرج: قشر البيض الذي تحت القيض. ونظر أبو الغوث الأعرابي الى قرطاس رقيق فقال: غرقئ تحت كرفئ. وقال الفراء: همزته زائدة لأنه من الغرق، ووافقه الزجاج، واختاره الأزهري، وهذا موضعه. ووهم الجوهري. قال شيخنا: لا وهم فيه؛ لأنه نبه هناك على زيادة الهمزة، على أن المصنف قد ذكره هناك، وتابع الجوهري بلا تنبيه عليه، فأوهم أصالته، وأعاده هنا للاعتراض المحض. قلت: وقال ابن جني: ذهب أبو إسحاق ال أن همزة الغرقئ زائدة، ولم يعلل ذلك باشتقاق ولا غيره، قال: ولست أرى للقضاء بزيادة هذه الهمزة وجها من طريق القياس؛ وذلك أنها ليست بأولى فيقضى بزيادتها، ولا نجد فيها معنى الغرق، اللهم إلا أن يقول: إن الغرقئ يحتوي على جميع ما يخفيه من البيضة ويغترقه. قال: وهذا عندي فيه بعد، ولو جاز اعتقاد مثله على ضعفه لجاز لك أن تعتقد في همزة كرفئة أنها زائدة، وتذهب الى أنها في معنى كرف الحمار: إذا رفع رأسه لشم البول، وذلك لأن السحاب أبدا - كما تراه - مرتفع، وهذا مذهب ضعيف. وغرقأت الدجاجة بيضتها: إذا باضتها، وليس لها قشر يابس. وغرقأت البيضة: خرجت وعليها قشرة رقيقة. والغريق، كزبير: واد لبني سليم. وقال ابن عباد: غرقت من اللبن غرقة، أي: أخذت منه كثبة. قال: وإنه لغرق الصوت ككتف أي: منقطعه مذور. وقال ابن دريد: الغرياق، كجريال: طائر زعموا، وليس بثبت. وأغرقه في الماء إغراقا مثل غرقه تغريقا، فهو مغرق وغريق. قال تعالى: )ثم أغرقنا بعد الباقين( وقال تعالى: )وإن نشأ نغرقهم( وقال تعالى: )فكان من المغرقين(. وأغرق الكأس إذا ملأها وهو مجاز. وأغرق النازع في القوس أي: استوفى مدها. وهو مجاز. قال ابن شميل: الإغراق: الطرح، وهو أن تباعد السهم من شدة النزع. يقال: إنه لطروح. وقال أسيد الغنوي: الإغراق في النزع: أن ينزع حتى يشرب بالرصاف، وينتهي الى كبد القوس، وربما قطع يد الرامي. وشرب القوس الرصاف: أن يأتي النزع على الرصاف كله الى الحديدة، يضرب مثلا للغلو والإفراط. كغرق تغريقا. يقال: غرق النبل: إذا بلغ به غاية المد في القوس. ولجام مغرق بالفضة، كمعظم ومكرم أي: محلى بها. وقيل: إذا عمته الحلية، وقد غرق. وتقول: فلان جفن سيفه مغرق، وجفن ضيفه مؤرق، وهو مجاز. والتغريق: القتل وهو مجاز، وأصله من الغرق. يقال: غرقت القابلة الولد؛ وذلك إذا لم ترفق به حتى تدخل السابياء أنفه، فتقتله. قال الأعشى، يعني قيس بن مسعود الشيباني: أطورين في عام غزاة ورحلة ألا ليت قيسا غرقته القوابـل
ويقال: إن القابلة كانت تغرق المولود في ماء السلى عام القحط، فيموت ذكرا كان أو أنثى، ثم جعل كل قتل تغريقا. ومنه قول ذي الرمة: إذا غرقت أرباضها ثني بكرة بتيهاء لم تصبح رؤوما سلوبها الأرباض: الحبال. والبكرة: الناقة الفتية. وثنيها: بطنها الثاني. وإنما لم تعطف على ولدها لما لحقها من التعب. وفي الأساس: غرقت القابلة المولود: لم تمخطه عند ولادته، فوقع المخاط في خياشيمه، فقتله، وهو مجاز. وفي التهذيب: العشراء من النوق إذا شد عليها الرحل بالحبال ربما غرق الجنين في ماء السابياء، فتسقطه. وأنشد قول ذي الرمة السابق. واستغرق: استوعب ومنه قول النحويين: لا: لاستغراق الجنس، وهو مجاز. واستغرق في الضحك مثل استغرب وهو مجاز. ومن المجاز: اغترق الفرس الخيل إذا خالطها ثم سبقها قاله الليث. وقال أبو عبيدة: يقال للفرس إذا سبق الخيل: قد اغترق حلبة الخيل المتقدمة. وفي حديث ابن الأكوع: وأنا على رجلي فأغترقها حتى آخذ بخطام الجمل ويروى أيضا بالعين المهملة، وقد تقدم. واغترقت النفس: استوعبت في الزفير هكذا في النسخ، وهو خطأ، والصواب: اغترق النفس، محركة: استوعب في الزفير. وإنما قلنا: إنه أراد النفس بالتسكين لأنه أنث الضمير، فلو أراد التحريك لذكره، فتأمل. ومن المجاز: اغترق البعير التصدير أو البطان: إذا أجفر جنباه وضخم بطنه فاستوعب الحزام حتى ضاق عنه، كاستغرقه، نقله الصاغاني والزمخشري. وفي اللسان: حتى ضاق عنهما، أي: عن الجنبين. ومن المجاز: فلانة تغترق نظرهم، أي: تشغلهم بالنظر إليها عن النظر الى غيرها؛ لحسنها. ومنه قول قيس بن الخطيم: تغترق الطرف وهي لاهية كأنما شف وجهها نـزف ورواه ابن دريد بالعين المهملة ذاهبا الى أنها تسبق العين، فلا يقدر على استيفاء محاسنها، ونسب في ذلك الى التصحيف، فقال فيه المفجع البصري: ألست قدما جعلت تعترق ال طرف بجهل مكان تغترق وقلت: كان الخباء مـن أدم وهو خباء يهدى ويصطدق والطرف: هنا النظر لا العين. يقال: طرف يطرف طرفا: إذا نظر. أراد أنها تستميل نظر النظار إليها بحسنها وهي غير محتفلة ولا عامدة لذلك، ولكنها لاهية، وإنما يفعل ذلك حسنها. وقوله: كأنما شف وجهها نزف، أي: أنها رقيقة المحاسن، وكأن دمها ودم وجهها نزف، والمرأة أحسن ما تكون غب نفاسها؛ لأنه ذهب تهيج الدم. واغرورقت عيناه بالدموع: امتلأتا ولم تفيضا، نقله الأزهري عن ابن السكيت. وقال غيره: دمعتا كأنها غرقت في دمعها، وهو افعوعلت من الغرق. وغاريقون، أو أغاريقون بالألف: لفظة يونانية أصل نبات، أو شيء يتكون من الأشجار المسوسة، ترياق للسموم مفتح مسهل للخلط الكدر كلها، مفرح للقلب صالح للنسا والمفاصل. ومن خواصه أن من علق عليه لا يلسعه عقرب. والتركيب يدل على انتهاء شيء يبلغ أقصاه. وقد شذ عن هذا التركيب الغرقة من اللبن. ومما يستدرك عليه: الغرق: الرسوب في الماء، وقد غرق كفرح. ورجل غرق، ككتف، وغريق: ركبه الدين، وغمرته البلايا، وهو مجاز. والمغرق: الذي قد أغرقه قوم، فطردوه، وهو هارب عجلان، وهو مجاز. وأغرقه الناس: كثروا عليه فغلبوه، وأغرقته السباع كذلك، عن ابن الأعرابي. وأغرق في القول، وغيره: جاوز الحد، وبالغ، وأطنب، وهو مجاز، وأصله من إغراق السهم. وقول لبيد - رضي الله عنه -:
يغرق الثعلب فـي شـرتـه صائب الجذمة في غير فشل فيه قولان: أحدهما: أنه يعني الفرس يسبق الثعلب بحضره في شرته، أي: نشاطه، فيخلفه وذلك إغراقه. والثاني: أن الثعلب هنا ثعلب الرمح، فأراد أنه يطعن به حتى يغيبه في المطعون؛ لشدة حضره. والمغرق من الإبل: التي تلقي ولدها لتمام أو لغيره، فلا تظأر، ولا تحلب وليست مرية ولا خلفة. وأغرق أعماله: أضاعها بارتكاب المعاصي. وغرقأ البيضة: أزال غرقئها. ويقال: أنا غريق أياديك، أي: نعمك، وهو مجاز. ويقال: خاصمني فاغترقت حلقته أي: خصمته. وغارقني كذا: دانى وشارف. وغارقته المنية، وغارقت الوقفة. وجئت ورمضان مغارق، وكل ذلك مجاز، كما في الأساس. وغرق عجلان: قرية بالفيوم. ومنية الغرقة: أخرى بالغربية، بالقرب من جوجر القديمة، وقد دخلتها مرارا. والغراقة: أخرى بها. والغراق، كغراب: موضع باليمن. واسم مدينة ببلاد الترك. وأبو الحسين بن المهتدي بالله العباسي المسند المشهور، يعرف بابن الغريق، كأمير.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR12.398 harfغَرِقَ
1 غَرِقَ ذ , (S, Mgh, O, Msb, K,) aor. غَرَقَ , (Mgh, Msb,) inf. n. غَرَقٌ, (S, Mgh, O, Msb,) He, or it, (a thing, Msb,) sank, syn. غَارَ, (Mgh,) or رَسَبَ, (TA,) فِى المَآءِ [in water, or in the water]: (S, Mgh, O, Msb:) primarily [he drowned; i. e. he sank under water, and] the water entered the two apertures of his nose so that it filled its passages and he died. (TA.) ― -b2- [Hence,]
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.548 harfغَرَقَ
غَرَقَ U ( n. ac. غَرَق 4 ),
a. see infra (b) .
غَرِقَ
غَرِقَ A ( n. ac. غَرَق 4 ),
a. Was drowned; sank; was submerged, was dipped, plunged into water; was shipwrecked.
b. Took a draught ( of milk ).
غَرَّقَ
غَرَّقَ II ,
a. Plunged, dipped, flung into the water; drowned.
b. [ acc. & Bi ], Ornamented with ( silver: bit ).
أَغْرَقَ
أَغْرَقَ IV ,
a. see II (a) , ( b ).
c. [
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR24.991 harfغرق
غَرِقَ - يَغْرَقُ - غَرَق - غَرْق - غَرْقاً - أَغْرَقَ - يُغْرِقُ، أُغْرِقَ - يُغْرَقُ - مُغْرَق - مُغْرَقُوْن
غَرِقَ - يَغْرَقُ + الكائن: يموت ويهلك لامتلاء منافذه بالماء أو ما شابه: يدخل في سائل أو محيط من الأشياء فتغطيه ثم تغمره وتقطع عنه أسباب الحياة فيموت نتيجة ذلك
غَرَق - الغرق: اسم فعل " غَرِقَ - يَغْرَق ": الموت بسبب الدخول في سائل
Sîgalar(13)
- أَغْرَقْنَاSuda boğduk(أَفْعَلْنَا)×4
- وَأَغْرَقْنَاVe suda boğduk(وَأَفْعَلْنَا)×4
- فَأَغْرَقْنَاهُمْHemen onları suda boğduk(فَأَفْعَلْنَاهُمْ)×3
- مُغْرَقُونَSuda boğulanlar(مُفْعَلُونَ)×3
- أَغْرَقْنَاهُمْOnları suda boğduk(أَفْعَلْنَاهُمْ)×1
- أُغْرِقُواSuda boğuldular(أُفْعِلُوا)×1
- الْغَرَقُSuda boğulmak(الْفَعَلُ)×1
- الْمُغْرَقِينَSuda boğulanlar(الْمُفْعَلِينَ)×1
- غَرْقًاSuda boğmak(فَعْلًا)×1
- فَأَغْرَقْنَاهُHemen onu suda boğduk(فَأَفْعَلْنَاهُ)×1
Mücavir kökler31 mücavir (126 toplam)
- فلك
4 ortak ayet · Fülk (kef), İğ topacı demektir
- كذب
6 ortak ayet · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…
- بحر
3 ortak ayet · Bahr deniz demektir
- خطب
2 ortak ayet · Hitbe: “Hetba” kına yakılmış el demektir
- نقم
2 ortak ayet · Lokma, ağza alınan bir parça yemektir
- فرعون
3 ortak ayet · Firavun
- صنع
2 ortak ayet · İmal ederler
- نجو
3 ortak ayet · Özel konuşmak
- جند
2 ortak ayet · Ordu demektir
- ظلم
5 ortak ayet · Zalimler
- ذنب
2 ortak ayet · Zenb : Kuyruk demektir
- جمع
3 ortak ayet · Yumruk demektir
Geçtiği ayetler(23)
ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ
Suda boğdukSonra diğerlerini suda boğduk.
ثُمَّ أَغْرَقْنَا بَعْدُ الْبَاقِينَ
Suda boğdukSonra geride kalanları suda boğduk.
… الصَّيْحَةُ وَمِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنَا بِهِ الْأَرْضَ وَمِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنَا وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
Suda boğdukHer birini suçüstü yakaladık. Kimine taşlar savuran kasırga gönderdik, kimini bir çığlık tuttu, kimini yerin dibine geçirdik, kimini de suda boğduk. Allah; onlara zulmetmiyordu, ama onlar, kendi kendilerine zulmediyorlardı.
ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ
Suda boğdukSonra diğerlerini suda boğduk.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غرق |
| Yapı | Üçlü kök (sülâsî mücerred) |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | غمر, غطس, خسف |
| Zıt Kök | نجو |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvının nesneyi tamamen kuşatarak dibe batırması, bir şeyin sınır ve nihayet noktasına kadar çekilip tüketilmesi |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi helak aracı olarak suyun bütünüyle kuşatması; canın kökten sökülmesi ve gaflet içinde boğulma hali |
| Çekirdek Özet 3 | Taşkınlık ve ilahi sınırı aşmanın (tuğyan) varlığı tüketici ve kuşatıcı bir çöküşle (helak) nihayete erdirmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fiziksel «suda boğulma» eylemine indirgenerek, kökteki «bir şeyin son sınırına ve dibine kadar tüketilmesi» ilkesinin ve mecazi tükeniş boyutunun göz ardı edilmesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غر | Bir şeyin içine girme, derinleşme, örtünme, aldanarak dalma ve kapılma. Bu çekirdek غرب kökünde gözden kaybolup batmayı, غرر kökünde bilinçsizce tehlikenin içine dalmayı, غرف kökünde sıvıyı dipten çekip almayı, غرم kökünde borcun ve cezanın yakayı bırakmayacak şekilde kuşatmasını, غرو kökünde ise ayrılmayacak biçimde yapışmayı ifade eder. | ق | Boğazlama, sıkıştırma, dip sınıra ulaşma ve kuşatmayı tamamlama niteleği katarak; çekirdekteki derinleşme ve örtülme hareketini nesnenin sıvının dibine batması, nefes alamayacak sınıra erişmesi ve yayın son haddine kadar gerilmesi şeklinde nihai sınıra ulaştırır. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz / kaynağın örtülmesi, kararma (Arap alfabesinde ع piktografik imgesinin ses yoğunlaşması ve örtülmeyle türetilmiş formu) | Görüşün kaybolması, ışığın kesilmesi, derinliğe dalıp dış dünyayla irtibatın kesilmesi ve örtülme hareketini başlatır. |
| ر | İnsan başı; tepe, başlangıç, yöneliş | Başın veya varlığın üst noktasının bir yöne doğru meyledip hareket etmesini, kuşatılacak olan ana özneyi temsil eder. |
| ق | İğne deliği, ufuktaki sınır, büzülme, toplanma | Kuşatmanın kapanması, sınırın son noktasına erişilmesi, çıkışın daralıp yok olması ve nihai sınıra kilitlenme hareketini sağlar. |
| غرق | Örtülerek dalan varlığın başını da aşan sınırın büzülüp çıkış yolunu kapatması | Nesnenin veya canlının bir ortama (özellikle sıvıya) girerek tamamen gözden kaybolması, üst sınırın kapanması ve dip noktaya kadar inerek tüm hareket imkânının tükenmesi hareketini resmeder. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesnenin veya canlının suya tamamen gömülüp dibe çökmesi (rusûb fi’l-mâ’); toprağın suya bütünüyle doyması; yayın son çekilme noktasına kadar (gayetü’l-medd) gerilmesi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-A‘şâ (Meymûn b. Kays) beytinde doğum anında bebeğin hayatına son verilmesi (tahrîk/sahte doğum müdahalesi) bağlamında kökün if‘âl/tef‘îl babındaki erken somut anlamı şahit getirilmiştir: أطَوْرَيْن في عامٍ غَزاةٌ ورِحْلَةٌ / ألا ليت قيساً غَرَّقتْه القوابـلُ (Cahiliye döneminde kıtlık ve zorluk anlarında ebelerin yeni doğanı kendi sıvısında boğarak öldürmesi hadisesi). |
| Erken Arapça kullanım | Ebû en-Necm el-İclî (Emevî dönemi) şiirinde sel veya hendek sularında batanlar için kullanılmıştır: فأَصبحُوا في الماء والخَنادِقِ / من بين مَقْتول وطَافٍ غارِقِ. Ayrıca erken dönemde gözün yaşla bütünüyle dolması (iğravrakat el-‘ayn) ve atın koşu esnasında diğer atların arasına dalıp onları geride bırakması (iğteraka el-feras) kullanımları sabittir. |
Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn (Halîl b. Ahmed), Maqāyīs al-Luğa (İbn Fâris), Lisânü’l-Arab (İbn Manzûr).
Sami etimolojik katman
Arapça غرق kökü, Sami dillerinde bir sıvının dibine batma, bütünüyle kuşatılma ve bir kapasitenin son haddine kadar doldurulması semantik alanında müstakil bir fonetik özelleşme sergiler. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Ârâmîce/Süryânîce) doğrudan aynı kök harfleriyle birebir örtüşen yaygın bir birincil fiil bulunmamakla birlikte, kökün semantik matrisi olan «derinleşme, suya batma, boğulma» anlamı İbranicede טבע (çamura/suya batmak) ve טבע / שקע kökleriyle, Süryânîcede ise ܛܒܥ (suya gömülmek) ile karşılanır. Arapçadaki غ sesinin Proto-Semitik dil katmanındaki sürtünmeli gırtlak seslerinden ayrışması, غرق kökünü özellikle iç Arapça sahada sıvının son sınırına kadar bir şeyi yutması, dibe çekmesi ve yayın son haddine çekilmesi gibi «aşırıya varma, son sınıra erişme» anlamlarıyla birincil bir kök haline getirmiştir. Doğu Sami kolunda (Akadca) ise bu kavramsal alan genel olarak ebēru (geçmek/aşmak) veya tebû (batmak, suya gömülmek) kökleriyle karşılanmakta olup, غرق formunun Arapçada kazandığı «aşırıya varan kuşatma ve dip batış» nüansı güneybatı Sami alanının özgül bir morfo-semantik kristalleşmesidir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisânü’l-Arab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غرق | Temel anlam bir nesnenin sıvıya bütünüyle gömülüp dibe inmesi (rusûb) ve bir şeyin son haddine vardırılmasıdır. Ok atarken yayın son noktasına kadar gerilmesine (iğrâku’n-nez‘), toprağın suya tamamen kanmasına (el-arzu’l-ğarika) ve gözün yaşla dolup taşmasına (iğravrakat) kökün bu nihayet bulma niteliği zemin teşkil eder. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Proto-Semitik *ġ-r-q / *ṭ-b-‘ semantik alanı | Kuzeybatı Sami (İbranice/Aramice) dillerinde doğrudan غرق fonetik sürekliliği zayıf olup, anlam alanı *ṭ-b-‘ (suya batma, gömülme) ve *š-q-‘ (çökme, dibe inme) köklerine dağılmıştır. Arapça, kökteki sürtünmeli gırtlak sesiyle derinliği ve kuşatmayı özelleştirmiştir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik derinlik/batma matrisi | Bazı Berberice ve Çadik dillerinde suya dalma ve gömülmeyle ilişkili *g-r / *q-r kök varyantlarıyla tipolojik benzerlikler ileri sürülmüşse de doğrudan genetik bağ kuracak leksikal süreklilik sınırlıdır. | Muhtemel |
Kaynak Maqāyīs al-Luğa, Dictionnaire des racines sémitiques (D. Cohen).
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غرق | Anlamlı | Suya batmak, nihayete erdirmek | Sıvının içine tamamen gömülüp dibe inmek, yayın son haddine çekilmesi, helak olmak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| غقر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| رغق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Bu fonetik dizilim klasik Arapça lügat geleneğinde mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| رقغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Harflerin bu tertibi Arap dilinde mühmel bırakılmıştır. | Kur'an'da geçmez. |
| قغر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde kayıtlı bir kullanımı bulunmayan mühmel terkip. | Kur'an'da geçmez. |
| قرغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Bu harf dizilişi klasik leksikografide terk edilmiş, kullanılmamıştır. | Kur'an'da geçmez. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غرق | Merkez | Kuşatıcı batış, nihai tükeniş | Sıvının nesneyi bütünüyle sararak dibe çökertmesi ve tüm imkânı tüketmesi | Yalnızca üstünün örtülmesi değil, ağırlıkla dibe çöküş ve son haddine erişi ifade eder. |
| غمر | Komşu | Suyun veya bir şeyin bütünüyle örtmesi | Üstünü örtüp görünmez kılmaya odaklanır; dibe batma veya boğulma şart değildir | غمر üstü kaplamayı, غرق ise dibe batıp tükenmeyi ve nefessiz kalmayı vurgular. |
| غطس | Komşu | Suya daldırıp çıkarma | Sıvının içine geçici veya iradi olarak dalmayı ifade eder | غطس eyleminde batıp geri çıkma imkânı varken, غرق nihai bir mahsur kalış ve yok oluştur. |
| خسف | Komşu | Yerin dibine batma | Katı kütlenin (toprağın) yarılıp içine almasıdır | خسف toprak ve katı zemin yarılmasıyla helakı, غرق akışkan ve sıvı kuşatmasıyla helakı anlatır. |
| نجو | Zıt | Kurtulmak, selametle sıyrılmak | Kuşatıcı tehlikenin dışına çıkarak yüksek ve güvenli bir zemine ulaşmak | غرق derinliğe çekilip yok oluş iken, نجو tehlike çemberini yarıp yüzeye ve felaha çıkıştır. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غرق | Suya batmak, tükenmek, son sınıra varmak | Hem fiziksel olarak suya gömülüp nefessiz kalarak can vermeyi hem de bir işe, borca veya yayın gerilmesine son haddine kadar varmayı içerir. | Kesin |
| Latince | submergere, demergere, suffocare | Suya batırmak, daldırmak, boğmak | Submergere bütünüyle suyun altına girmeyi ve batmayı (rusûb) tam karşılar; ancak yayın son haddine kadar gerilmesi gibi mecazi soyutlama alanlarını dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | to drown, to sink, to submerge, to engross | Boğulmak, batmak, tamamen gömülmek / dalmak | To drown canlıların suda nefessiz kalarak ölmesini, to sink cansızların dibe çöküşünü karşılar; to engross veya to be immersed ise mecazi dalış ve bütünüyle kuşatılmayı yansıtır. | Güçlü |
| Almanca | ertrinken, versinken, untergehen | Boğulmak, batmak, batıp yok olmak | Ertrinken canlılar için boğulmayı, versinken dibe batışı ifade eder. Untergehen ise batışla birlikte gelen nihai çöküş ve helak boyutunu semantik olarak yakalar. | Güçlü |
| Fransızca | se noyer, submerger, sombrer | Boğulmak, su altında kalmak, batmak | Se noyer suda boğulmayı, sombrer ise gemi veya varlığın karanlık sulara gömülerek yok olmasını karşılar. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَغْرَقْنَا / فَأَغْرَقْنَاهُمْ | Fiziksel helak ve suya batırma | Geçmiş kavimlerin (özellikle Firavun ve ordusunun, Nuh kavminin) ilahi ceza olarak denizde veya tufanda boğulması; Bakara 2:50, el-A‘râf 7:64, ez-Zuhruf 43:55. |
| مُغْرَقُونَ / الْمُغْرَقِينَ | Helak hükmü kesinleşmiş oluş hali | İlahi adaletin tecellisi olarak kurtulma imkânı kalmamış, helaki mukadder kılınmış topluluklar; Hûd 11:37, el-Mü’minûn 23:27, ed-Duhân 44:24. |
| الْغَرَقُ | Can çekişme ve boğulmanın son anı | Suyun bütünüyle kuşatıp bilincin kapandığı, tevbenin kabul eşiğinin aşıldığı ölüm anı; Yûnus 10:90. |
| غَرْقًا | Kökten ve en dip sınırdan söküp alma | Meleklerin inkârcıların canını en derin köklerinden, yayın son haddine gerilmesi gibi şiddetle çekip alması; en-Nâzi‘ât 79:1. |
| فَيُغْرِقَكُمْ | Denizde ilahi kudret karşısında çaresizlik | İnsanın nankörlüğüne karşılık denizin ortasında fırtınayla batırılma tehdidi; el-İsrâ 17:69. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ye’s hali tevbesi ve ilahi adalet | Firavun’un boğulma anında (idrâkü’l-ğarak) iman etmesinin geçerli olup olmadığı tartışması (Yûnus 10:90). | İhtiyari iradenin ve teklif alanının sona erdiği, hakikatin zorunlu olarak müşahede edildiği nihai eşik. |
| Fıkıh | Miras ve ölüm karinesi (el-ğarkâ ve’l-hedmâ) | Aynı anda suda boğulan veya enkaz altında kalan akrabaların hangisinin önce öldüğünün bilinememesi durumunda mirasın intikali. | Ölüm anının eşzamanlılığı ve hayatiyet belirtilerinin su tarafından tamamen kesilip yok edilmesi. |
| Tefsir | Tufan ve denizin yarılması mucizeleri | Nuh tufanının ve Kızıldeniz’in kapanmasının tabiat kanunları ve ilahi kudret taallukuyla izahı; istidracın helakle noktalanması. | Suyun bir hayat kaynağı olmaktan çıkıp, haddi aşanları bütünüyle yutan bir ceza kütlesine dönüşmesi. |
| Hadis | Şehitlik ve afetlerden sığınma | Suda boğularak ölen kimsenin (el-ğarîk) hükmen şehit sayılması; Hz. Peygamber’in boğulmaktan ve yangından (el-harak ve’l-ğarak) Allah’a sığınması. | Canın acı ve ızdırap içinde, nefessiz kalarak ve tüm çıkış yolları tıkanarak bedenden ayrılması hali. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık ve kulluk dengesi | İstidracın son bulması ve ilahi sınır | İnkârda haddi aşanların tüm uyarıları tüketmesi sonucu ilahi gazapla kuşatılıp yok edilmesi. | Fiziksel boğulma, manevi körlüğün ve ilahi sınırlara başkaldırının maddi alemdeki kaçınılmaz akıbetidir. | Kesin |
| İlmi | Fiziksel kapasite ve akışkanlar mekaniği | Denge sınırının aşılması ve çöküş | Bir sistemin taşıma kapasitesinin tükenerek dış ortamın baskısı altında ezilip dibe batması. | Nesnenin kendi özgül ağırlığı ve hacim dengesini yitirip kuşatıcı akışkanın mutlak hakimiyetine girmesi. | Güçlü |
| Siyasi | Otorite, güç zehirlenmesi ve tiranlık | Haddi aşan iktidarın (tuğyan) yıkılışı | Firavun örneğinde olduğu gibi, mutlak güç vehmeden siyasi yapıların kendi kibri içinde boğulması. | Güç sarhoşluğuyla sınır tanımayan sistemlerin, en zayıf gördükleri unsurların (su gibi) altında kalarak tasfiyesi. | Kesin |
| İktisadi | Borçlanma ve sermaye dengesi | Borca batma ve iflas (istiğrâk bi’d-deyn) | Yükümlülüklerin varlıkları bütünüyle aşarak iktisadi failin hareket kabiliyetini sıfırlaması. | Gelir-gider dengesini yitiren aktörün borç denizi içinde boğularak piyasadan silinmesi ve tasfiye süreci. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doygunluk eşiği (saturation limit) ve hidrostatik batma (hydrostatic sinking) | Bir eriyikte çözünen maddenin artık kabul edilemez hale gelip çökmesi veya bir cismin yoğunluğunun ortam yoğunluğunu aşmasıyla dibe çöküşü (Archimedes dengesinin negatif kırılması). Sistemin dış baskıyı dengeleyemeyip bütünüyle sıvı kütle tarafından yutulması durumu. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal tükeniş (institutional exhaustion) ve iflas / anomi | Bireyin veya kurumun, çevresinden gelen yük ve kriz dalgalarını absorbe edemeyip tüm yapısal işlevlerini kaybetmesi; hukuki özneliğin borç veya kriz içinde bütünüyle eriyerek yok oluşu. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca denizde veya gölde «nefessiz kalarak can verme» şeklindeki biyolojik/adli vakaya indirgenmesi; kavramın içerdiği «bir kapasitenin son haddine kadar kullanılması» ve «bütünüyle kuşatılma» ilkelerinin gözden kaçırılması. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök yalnızca bir ölüm biçimi değil; ilahi ayetleri yalanlamada son noktaya varanların (tuğyan), kendilerini kuşatan hakikat tarafından yutulması, ruhun kökünden sökülmesi (en-Nâzi‘ât 79:1) ve tüm varoluşsal dayanakların çöküşüdür. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Firavun veya Nuh kavminin helakini sıradan bir doğal afet veya talihsiz bir deniz kazası olarak görmek; kökün anlattığı «kendi taşkınlığının doğurduğu ortamda mahsur kalarak tükenme» mantığını ve ye’s anındaki irade tükenişini kavrayamamak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın helak yasasını (sünnetullah) ve ilahi adaletin tabiat olaylarıyla nasıl içkin bir nedensellik kurduğunu gösterir. İnsanın güç, iktidar ve mülk iddiasının su gibi en temel yaşam kaynağı karşısında nasıl bir anda acziyete ve ölüme dönüşebileceğini kök düzeyinde açıklar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Firavun ve ordusunun takibi ile boğulmasını anlatan kıssalarda (Bakara, A‘râf, Yûnus, Tâhâ, Şuarâ, Kasas, Zuhruf), Nuh kavmi ve tufan anlatılarında (Hûd, Mü’minûn, Şuarâ, Ankebût) ve ölüm anında ruhların kabzedilme şiddetini niteleyen ayetlerde (en-Nâzi‘ât). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Helakin tesadüfi bir kaza değil, varlığın ilahi kanunlara aykırı davranarak kendi sonunu hazırlaması olduğunu ortaya koyar. Ayrıca ölüm anında hakikatin zorunlu olarak ortaya çıkışının (idrâkü’l-ğarak) dünyevi tercihler için artık bir kurtuluş sağlamayacağını netleştirir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir nesnenin veya canlının sıvının içine bütünüyle gömülerek dibe çökmesi, sıvının onun üstünü tamamen kapatması ve yayın gerilmesinde olduğu gibi bir yayın veya sınırın son haddine kadar çekilip tüketilmesi.
- Soyut anlamBir sistemin, failin veya kurumun kendi taşıma kapasitesini aşan bir kuşatma altında kalarak tüm hareket, savunma ve varoluş imkânlarını yitirmesi; haddi aşmanın doğurduğu mutlak tükeniş.
- Sistematik karşılıkOtorite veya varlık iddiasında sınırsızlaşan (tuğyan) unsurların, ilahi sınır ve fıtrat dengesini ihlal etmeleri neticesinde, kuşatıcı bir ceza ve tasfiye mekanizmasıyla soğurularak varlık sahnesinden silinmesi hali.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , kuşatılan cismin veya failin yük ve suç yoğunluğunu; , onu çevreleyen ortamın (sıvının veya ilahi cezanın) kuşatıcı direncini temsil eder. , failin manevra ve direnç kabiliyetini; , zamana bağlı olarak biriken taşkınlık ve haddi aşma (tuğyan) fonksiyonunu gösterir. ifadesi, nesnenin dış alemle hava ve temas irtibatının kesilip hacminin tamamen sıvı tarafından kapatılmasını simgeler. limitinde sistemin hareket, kurtuluş ve hayatiyet fonksiyonu olan sıfıra ulaşarak mutlak helak ve tükenişi (el-ğarak) meydana getirir.