غرم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: غ-ر-م5 sîga, 27 mücavir kök, 6 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.دورمَغْرَمًاغَرَامًامَغْرَمٍنفقغرمثقلصرفوَالْغَارِمِينَأجرربصبنوألفسكن

KökSîga 5Ayet 6Sure 5Mücavir 27

▶ Ağı aç (3B)

غرم

غ - ر - م

KÖK
  • 6 geçiş
  • 6 ayet
  • 5 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ödenemeyecek borç

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.658 harf
باب الغين والراء والميم معهما م ر غ، م غ ر، غ م ر، ر غ م، غ ر م مستعملات مرغ: المَرْغُ: الأشباعُ بالدهن، ورجلٌ أمْرَغُ. وَمَرِغَ عِرْضُه: دنس. والأمراغ مُجاوز من فِعله. ومَرَّغْتُه في التُرابِ فَتَمرَّغَ. وبلغني قوله: فلم أرْغُ منه ولم أتَمَرَّغْ أي: لم أبالِ. ومَراغُ الإبلِ: مُتَمَرَّغُها. والمَراغةُ: الأتانُ التي لا تَمْتَنِعُ من الفُحُول، قال: يا ابنَ المَراغَةِ أينَ خالُك إننـي خالي حبيش ذو
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR564 harf
الغَرامُ: الشرُّ الدائم والعذاب. وقوله تعالى: "إن عذابها كان غراما"، قال أبو عبيدة: أي هلاكاً ولزاماً لهم. قال: ومنه رجلٌ مُغْرَمٌ بالحب حبِّ النساء. ومنه قولهم: رجلٌ مُغْرَمُ من الغُرْمِ والدَيْن. والغَرامُ: الوَلوعُ؛ وقد أُغْرِمَ بالشيء أي أولع به. والغَريمُ: الذي عليه الدَيْنُ. يقال: خذ من غَريمِ السوء ما سَنَح. وقد يكون الغَريمُ أيضاً الذي له الدَيْنُ. قال كثير: قَضى كُلَّ ذي دَيْنٍ فوَفَّى
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.562 harf
غ ر م مرغ ، مغر ، غمر ، غرم ، رغم ، رمغ : مستعملات . مرغ : عمرو عن أبيه : المَرْغةُ : الرَّوْضَةُ ، والعرب تقول : تمَرَّغْنا : أي تَنَزَّهْنا . وقال الليث : المَرْغُ : الإشْباعُ بالدُّهْن ، رجُلٌ أَمْرَغُ ، وقد مَرِغ عِرْضُه : والمُجاوِزُ من فعْله الإمراغ ، وشعرٌ مَرِغٌ : ذو قَبول للدُّهْن ، والْمُتمرِّغ : الذي يصنع نفسه بالادِّهان والتَّزَلُّقِ . أبو العباس عن ابن الأعرابي : المَرْغُ : اللُّعابُ
Maddenin bağlantısı

غ ر م مرغ ، مغر ، غمر ، غرم ، رغم ، رمغ : مستعملات . مرغ : عمرو عن أبيه : المَرْغةُ : الرَّوْضَةُ ، والعرب تقول : تمَرَّغْنا : أي تَنَزَّهْنا . وقال الليث : المَرْغُ : الإشْباعُ بالدُّهْن ، رجُلٌ أَمْرَغُ ، وقد مَرِغ عِرْضُه : والمُجاوِزُ من فعْله الإمراغ ، وشعرٌ مَرِغٌ : ذو قَبول للدُّهْن ، والْمُتمرِّغ : الذي يصنع نفسه بالادِّهان والتَّزَلُّقِ . أبو العباس عن ابن الأعرابي : المَرْغُ : اللُّعابُ ، يقال : فلان أَحْمَقُ ما يَجأَى مَرْغَه : أي لا يَستُر لُعابه ، وجَأَيْتُ الشيءَ : أي : سَتَرْتُه ، والمرغُ : المصير الذي يجتمع فيه بعر الشاة ، والمرْغ : الرَّوْضَة الكثيرة النبات وقد تَمَرَّغَ المالُ : إذا أطال الرَّعي فيها . وقال أبو عمرو : مَرَغَ العَيْرُ في العُشب : إذا أقام فيه ، وأنشد : إنِّي رأيتُ العَيْر في العُشب مَرَغ فجئتُ أمشي مُستَطَاراً في الرَّزَغْ وقال ابن الأعرابي : مَرَاغُ الإبل : مُتَمَرَّغُها ، ونحو ذلك قال الليث . وقال أبو النجم يصف الإبل : يَجْفِلُهَا كلُّ سنامٍ مِجْفَلِ لأْياً بلأْيٍ في المَرَاغِ المُسْهِلِ والمَراغةُ : أَتانٌ لا تمتنعُ من الفحول ، قاله ابن الأعرابي وغيره . قال : وكان الفرزدق يقول لجرير : يا ابن المراغة ينسبه إلى الأتان ، ويقال : مَرَّغْتَهُ في التُّراب فَتَمَرَّغَ فيه . وقال أبو عمرو : يقال : تَمَرَّغْتُ على فلانٍ ، أي : تَلَبَّثْتُ وتمَكَّثْتُ ، وأنا مُتَمَرَّغ عليه . مغر : قال الليث : المَغْرَةُ : الطين الأحمر ، وثوبٌ مُمَغَّرٌ : مصبوغ به ، والأمْغَرُ : الأحمر الشعر والجلد . ابن السكيت عن الأصمعي : أَمْغَرَتِ الشاة وأَنْغَرَتْ : إذا حُلبت فخرج مع لبَنها دمٌ ، وإذا كان ذلك من عادتها فهي مِمْغارٌ . قال : وقال أبو جميل الكلابي : مَغَرَ فلانٌ في البلاد : إذا ذهب فأسرع ، ورأيتُه يَمْغَرُ بِهِ بعيرُه . قال : وقال أبو صاعد الكلابي : مَغَرَتْ في الأرض مَغْرةٌ من مطر ، وهي مطرةٌ صالحة . وقال ابن الأعرابي : المَغْرَةُ : المطرةُ الخفيفة والبَلِيلَةُ الريح المُمَغَّرَة ، وهي التي تمزجها المَغْرة ، وهي المطرةُ الخفيفة . وقال الليث : الأمْغَرُ أيضاً : الذي في وجهه حُمرة في بياض صاف ، وأوسُ بن مَغْراء أحد شعراء مُضَر . وقال عبد الملك لجرير : مَغِّرْ يا جرير ، أي أنشد كلمة ابن مَغْرَاء . وقال نصير : يقال : إنه لأَمْغَرُ أمكرُ أي أحمر ، والمكرةُ : المغْرَةُ . وأنشد غيره : وتَمْتَكِرُ اللِّحَى منه امتكارا وفي الحديث : أن أعرابياً قدم على النبي ( صلى الله عليه وسلم ) فرآهُ مع أصحابه فقال : أيُّكم ابن عبد المطلب ، فقالوا له : هذا الأمْغَرُ المُرْتفِق ، أرادوا بالأمغرِ الأبيضَ الوجه ، وكذلك الأحمر هو الأبيض ، ورأيت في بلاد بني سعد ركيَّة تُعرف بمكانها وكان يقال له الأمْغرُ وبحذائها ركيَّة أخرى يقال لها الْحِمارَةُ وماؤُهما شَروب . غمر : قال الليث : الغَمْرُ : الماء المُغرق ، وغِمَارُ البُحور جمع الغَمْرِ ، وقد غَمَره الماء . الحرانيُّ عن ابن السكيت : الغَمْر : الماءُ الكثير ، ويقال : رَجل غمر الخُلُقِ ، أي : واسع الخلقِ وهو غمر الرِّداءِ : إذا كان كثيرَ المعروفِ واسعهُ وإن كان رداؤُه صغيراً . وقال كثيِّر : غمر الرِّداءِ إذا تَبَسّمَ ضاحكاً غلِقَتْ لضحكتِهِ رقاب المال وفَرَس غمر : إذا كان كثيرَ الجري . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : المَغْمور : المَقْهور ، والمَغمور : المَمْطُور . أبو زيد : يقال للشيء إذا كَثُرَ : هذا كثير غمير . وقال الله تعالى : ( فَذَرْهُمْ فِى غَمْرَتِهِمْ ) ( المؤمنون : 54 ) ، معناه : في عَمايتِهم وحيرَتهم وكذلك قوله : ( بَلْ قُلُوبُهُمْ فِى غَمْرَةٍ مِّنْ هَاذَا ) ( المؤمنون : 63 ) ، يقول : بلْ قُلوبُ هؤلاء في عمايةٍ مِن هذا . وقال الفراء : ( فَذَرْهُمْ فِى غَمْرَتِهِمْ ( أي : في جهلهم . وقال الليث : الغمرةُ : منهَمكُ الباطل . قال : ومرتكَضُ الهول : غمرة الحرب ، ويقال : هو يضربُ في غمرة اللهو ويتسكع في غمرة الفِتنة ، وغمرَةُ الموْتِ : شِدّة هُمومه . وقال ذو الرُّمة : كأنني ضَارِبٌ في غمرةٍ لَجِب أي : سابحٌ في ماء كثيرٍ ، وغمرة : مَنهلةٌ من مناهل طريق مكةَ ، وهي فصل ما بين نجدٍ وتهامة ، وليلٌ غَمْرٌ : شديد الظلمة . وقال الراجز يصف إبلاً : يجتَبْنَ أثناء بهيم غمر داجي الرِّوَاقَين غُدافِ السِّتْرِ وثوبٌ غَمر : إذا كان سابغاً . وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( أطلِقُوا لي غُمَرِي ) . قال أبو عبيدة وغيره : الغُمَرُ : القعب الصغيرُ . وقال أعشَى باهِلة : من الشِّواءِ ويُروى شرْبه الغُمَر والغُمْرُ من الرِّجال : الذي لم تُحَنِّكهُ التجاربُ ، والغِمْرُ : الحِقْدُ ، وقد غَمِرَ صدرُه علَيَّ . وقال الأصمعي : الغُمْرَة : الورْس ، يقال : غمَرَ فلانٌ جاريتَه : إذا طَلَى وجهها بالورْس وغيره . وقال الليث : الغُمْرَةُ : طِلاءٌ يُطلى به العَرُوس . وقال أبو الغَمَيْثل : الغُمْرَة والغُمْنَة : واحدٌ . وقال أبو سعيد : هو تمْرٌ ولبَنٌ يُطلى به وجه المرأة ويداها حتى ترِقّ بشرَتُها وجمعُها : الغُمَرُ والغُمَنُ . وقال أبو حاتم : يقال لمنديلِ الغمَر : المشُوشُ . وقال ابن السكيت : الغمَرُ : السهَك ، وقد غمِرَت يده غمَراً ، ويقال : فلان شُجاع مغامر . يغشى غمَرات الحرْب ، وماءٌ غَمْرٌ : بينُ الغَمارة ورجُلٌ غَمْرٌ : بيِّن الغَمارَةِ . أبو عبيد عن الكسائي : دخل في غُمار الناس وغَمارِهم وخُمارهم وخَمارِهم ، وغمْرةُ الناسِ وخمَرُهم : جماعتُهم . وقال الأصمعي : الغمِيرُ : نبت يَنبت في أصل النبْتِ حتى يغمُرَه الأول ونحو ذلك قال أبو عمرو . وقال أبو عبيدة : الغميرُ : الرَّطبةُ والقتُّ اليابسُ والشَّعيرُ تُعلَفه الخيل عند تضْمِيرها . أبو عبيد عن الأصمعيِّ : أقلُّ الشرْب : التغمُّرُ ، يقال : تغمَّرْتُ مأخوذ من الغُمَر ، وهو القدح الصغيرُ ، ويقال : غَمَره القوم يغمرونه : إذا عَلَوْه بالشرَفِ ، والمغمُور من الرجال الذي ليسَ بمشهورٍ ، ورجل مُغمَّرٌ إذا استجهله الناسُ ، وقد غُمِّرَ فلان تغمِيراً . ثعلب عن ابنِ الأعرابي : الغُمرةُ : الورْسُ والحُصّ والكُركم ، والغمْرة : حيرة الكفار . وقال الليث : الاغتمار : الاغتماس . قال أبو سعيد : المعروف في الغامر : المعاشُ الذي أهله بخير . قال : والذي يقول الناسُ : إن الغامِرَ الأرضُ التي لم تُعمرْ لا أدري ما هو ، وقد سألت عنه فلم يُبيِّنه لي أحد ، يريد قولهم العامِرَ والغامرَ . وفي حديث عمر : أنه مَسَحَ السواد عامِرَه وغامرَه ، فقيل : إنه أراد عامرَه وخرابَه . قلت : قيل للخراب غامر ، لأن الماء قد غمره فلا تمكِن زراعتُه ، أو كَبَسَهُ الرّملُ والتراب ، أو غلبَ عليه النَّزُّ فنَبت فيه الأباءُ والبَرْديُّ فلا يُنبت شَيئاً ، وقيلَ له غامرٌ عَلَى معنى أنه ذُو غَمْر من الماء وغيره الذي قد غمره كما يقال هَمٌّ ناصِبٌ أي ذو نصبٍ . وقال ذو الرُّمة : ترَى قورَها يَغرقنَ في الآل مرة وآوِنةً يخرجْن من غامر ضَحْلِ أي : من سرابٍ قد غمرها وعلاهَا . غرم : قال الليث : الغرمُ : أداء شيء يلزم مثل كفالة يغرمَها ، والغريم : الملزَم ذلك ، والغرام : العذَاب أو العِشق أو الشرُّ اللازِم . قال : والغريمان سَواءٌ . الغَارم والمُغْرِمُ . قال الله تعالى : ( إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَاماً ) ( الفرقان : 65 ) . قال الفراء : يقول : مُلِحّاً دائماً ، والعرب تقول : إن فلاناً لمغرمٌ بالنساء : إذا كان مولعاً بهنّ ، وإنِّي بكَ لمغرم : إذَا لم يَصْبر عنه ، ونرَى أن الغريمَ إنما سمِّيَ غريماً لأنه يطلب حَقَّه ويُلِحُّ حتى يَقْبضه يقال للذي له المال يطلبه مِمَّنْ له عليه غريمٌ ، وللذي عليه المال غريم . وفي الحديث : ( الدَّيْنُ مَقْضيٌّ والزّعيم غارمٌ لأنه لازم لِمَا زَعَم ) أي كفَلَ وَضَمِنَ . وقال الزجَّاج : الغرام : أشَدُّ العذابِ في اللغة . وأنشدَ : إن يعَاقِب يكن غراماً وإن يعط جزيلاً فإنه لا يبالي قال الله تعالى : ( إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَاماً ) ( الفرقان : 65 ) . وقال القُتَيْبي : كان غراماً أي : هَلكةً . ثعلب عن ابن الأعرابي : الغرَمى : المرأة المغاضبَة . قال : وقال أبو عمرو : غرمَى كلمة تقولها العرب في معنى اليَمِين ، يقال : غرمى وجدِّك ، كما يقال أَما وجدِّكَ . وأنشد : غرمَى وجدِّك لو وجدتَ بهم كعَدَاوةٍ يجدونها بَعْدي والمَغْرم والغُرم واحد ، وجمع الغريم غرماء ، ويقال للذي عليه المال غريم . رغم : قال الليث : رَغِمَ فلانٌ : إذا لم يقدِر على الانتصافِ ، وهو يَرْغَمُ رَغماً ، وبهذا المعنى رغم أنفه . وفي الحديث : إذا صَلَّى أحدكمْ فليلزمْ جَبْهَتهُ وأَنفهُ الأرض حتى يخرج منه الرَّغْمُ ، معناهُ : حتى يخضعَ ويذِلَّ ، قال : ويقال : ما أَرْغَمُ من ذاكَ شيئاً : أي : ما أَكرهُ ، قال : والرَّغَامُ : الثَرَى . قال : ويقال : رَغمَ أنفهُ إذا خاسَ في الترابِ . ويقال : رَغَّمَ فلانٌ أَنفَهُ وأَرْغَمَهُ : إذا حَمَلَهُ على ما لا امْتِنَاعَ له منه قال : ورَغَّمْتُهُ : قلت له : رَغْماً ودَغْماً وَهو له رَاغِمٌ دَاغِمٌ . وقال الليثُ : الرُّغَامُ : ما يسيلُ من الأنفِ من داءٍ أو نحوهِ ، قلت : هذا تصحيفٌ وصَوَابه الرُّعام بالعين . وقال أحمد بن يحيى : من قال الرُّغامُ فيما يسيلُ من الأنف فقد صَحَّف ، وكان الزَّجاج يجيزُ الرُّغامَ في موضع الرُّعامِ ، وأَظنه نظر في كتاب الليثِ فَأَخذهُ منهُ . وقال الليثُ : الرُّغَامى لُغةٌ في الرُّخَامى ، وهو نبتٌ . قال شمر : قال أبو عمرِو : الرَّغامُ : دقاقُ التُّرابِ ، ومنه يقال : أَرْغمتُه : أيْ : أَهَنتهُ وَأَلزَقتهُ بالترابِ ، ومنه يقال : أرْغمَ الله أنفهُ ، والرَّغْمُ : الذِّلَّةُ . وقال الأصمعيُّ : الرَّغامُ : من الرَّمْلِ ليس بالَّذِي يسيلُ من اليد . وقال الفرزدقُ يهجو جريراً : تَبكي المَراغةُ بِالرَّغَامِ على ابنهَا والنَّاهِقاتُ يَهِجْنَ بالإعوالِ وقال جلَّ وعزَّ : ( وَمَن يُهَاجِرْ فِى سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِى الاَرْضِ مُرَاغَماً كَثِيراً وَسَعَةً ) ( النساء : 100 ) . قال أبو إسحاق : معنى مُرَاغماً مُهَاجَراً المعنى : يجدُ في الأرضِ مهاجَراً ، لأنَّ المهاجِر لِقومهِ والْمُراغِمَ بمنزلةٍ واحدةٍ وإن اختلفَ اللفظانِ ، وأنشد : إلى بَلَدٍ غير دَاني الْمَحَلِّ بعيدِ المُراغَمِ والمضْطَربْ قال : وهو مأخُوذٌ من الرَّغام ، وهوَ التُّرابُ ، ورَاغمتُ فُلاناً : هجرته وعاديتُه ، ولم أبالِ رَغْمَ أَنفِه : أيْ : وإنْ لَصِقَ أنفهُ بالترابِ . وقال الفرَّاء : المُرَاغَمُ : المضطرَبُ والمذهبُ في الأرضِ . ثعلب عن ابن الأعرابيِّ : الرَّغمُ : التُّرابُ ، والرَّغمُ : الذُّل ، والرغمُ : الْقَسْرُ . قال : وفي الحديثِ : ( إنْ رَغَمَ أنفهُ ) : أي : ذَلَّ ، رَواهُ بفتح الغينِ . قال أبو منصور : وهما لغتان ، رَغَم أَنفه ورَغِمَ رَغْماً ورُغْماً . وقال ابن شميلٍ : على رَغْمٍ منْ رَغَمَ بالفتح أيضاً . وفي حديث عائشةَ أنها سُئلتْ عن المرأَة تَوَضَّأُ وعليها الْخِضَابُ ، فقالت : اسْلِتيهِ وَأَرْغميهِ ، معناهُ : أَهينيهِ وَارْمِي به عنكِ في التُّرابِ . أبو عبيدٍ عن الأمويِّ : الرُّغامَى : زيادة الكبدِ . وقال أبو وجزةَ : شَاكَتْ رُغامَى قذُوفِ الطرف خَائِفَةٍ هَوْلَ الْجنانِ وما هَمَّت بإدلاَج ويقال : ما أَرْغَمُ منْ ذاكَ شيئاً : أيْ : ما أنقمه ، وما أَكْرَهُهُ . وقال أبو ذؤيب : وكُنَّ بِالرَّوْضِ لا يَرْغمنَ واحدَة من عَيشهنَّ وَلاَ يدرينَ كيفَ غد والتَّرَغُّم : التغضبُ . ثعلب عن ابن الأعرابيِّ : يجدْ في الأرض مُرَاغماً : أي مُضْطَرباً ، وعبدٌ مُراغِمٌ : أي مضطرِبٌ على مواليه .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.040 harf
(باب الغين والراء وما يثلثهما) (غرز) الغين والراء والزاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على رَزِّ الشَّيء في الشيء. من ذلك غَرَزْتُ الشَّيءَ أغرِزُه غَرْزاً. وغَرَزْتُ رِجله في الغَرْز. وغَرَزَت الجرادةُ بذَنَبِها في الأرض، مثل رَزّت. والطَّبيعة غريزة، كأنَّها شيء غُرِز في الإنسان. فأمَّا قولهم: اغترَزْت الشَّيءَ، واغترَزْت السَّيرَ اغترازاً، إذا دَنَا سيرك فمعناه تقريبُ السَّير، أي كأنِّي الآنَ وضعتُ رِجلي
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR587 harf
- الغرم: ما ينوب الإنسان في ماله من ضرر لغير جناية منه، أو خيانة، يقال: غرم كذا غرما ومغرما، وأغرم فلان غرامة. قال تعالى: ﴿إنا لمغرمون﴾ [الواقعة/66]، ﴿فهم من مغرم مثقلون﴾ [القلم/46]، ﴿يتخذ ما ينفق مغرما﴾ [التوبة/98]. والغريم يقال لمن له الدين، ولمن عليه الدين. قال تعالى: ﴿والغارمين وفي سبيل الله﴾ [التوبة/60]، والغرام: ما ينوب الإنسان من شدة ومصيبة، قال: ﴿إن عذابها كان غراما﴾ [الفرقان/65]، من
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR192 harf
غ ر م فلان مغرم‏:‏ مثقل بالدين‏.‏ وهو مغرم بفلانة وبه غرام وأغرم بالأمر‏:‏ أولع به‏.‏ وعليه غرمٌ ومغرم ثقيل‏.‏ وتقول‏:‏ عليك بالصدق وإن جرّ عليك المغارم وإياك والكذب وإن ساق إليك الغانم‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.920 harf
غَرِمَ يَغرَمُ غُرْماً وغَرامةً، وأغرَمَه وغَرَّمَه. والغُرْمُ: الدَّيْنُ. ورَجُلٌ غارمٌ: عليه دَيْنٌ. وفي الحديث: لا تَحِلُّ المسأَلة إلاَّ لِذِي غُرمٍ مُفْظِعٍ أَي ذي حاجة لازمة من غَرامة مُثْقِلة. وفي الحديث: أعوذ بك من المَأْثَم والمَغْرَمِ، وهو مصدر وضع موضع الاسم، ويريد به مَغْرَمَ الذنوب والمعاصي، وقيل: المَغْرَم كالغُرْم، وهو الدَّيْن، ويريد به ما اسْتُدِين فيما يكرهه الله أَو فيما يجوز
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR524 harf
* غ ر م * * الغَرَامُ * الشر الدائم والعذاب وقوله تعالى ﴿إن عذابها كان غراما﴾ قال أبو عبيدة أي هلاكا ولزاما لهم ورجل * مُغْرَمٌ * من * الغُرْمِ * والدَّيْن وقد * أُغْرِمَ * بالشيء أي أولع به و * الغَرِيمُ * الذي عليه الدَّيْن يقال خُذ من غريم السوء ما سنح وقد يكون الغريم أيضا الذي له الدَّيْن قال كثير قضى كل ذي دَّيْن فوفَّى غريمه وعَزَّة ممْطول مُعنى غريمها و * أغْرَمَهُ * و * غَرَّمَهُ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.112 harf
| | ( غَرْمَى ، كَسَكْرَى : ع ) . | | ( و ) قَالَ أبو عَمْرٍ و : غَرْمَى ( بِمَعْنَى | أَمَا : كَلِمَةٌ تُقالُ في مَعْنَى اليَمِينِ : يُقالُ : | غَرْمَى وجَدِّكَ كمَا يُقالُ : أمَا وَجَدِّكَ ) | وإهْمالُ العَيْن لُغَةٌ فيه ، وكَذَلِكَ الحَاءُ بَدَلُ | العَيْنِ ، وقد تَقدَّم كُلٌّ منها في مَوْضِعِه ، | وأنشَدَ أبو عَمْرٍ و : | % ( غَرْمَى وَجَدِّكَ لو وَجَدْتَ بِهِمْ % | كعَدَاوَةٍ يَجِدُونَها
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.328 harf
غَرِمَ 1 غَرِمَ ذ , (JK, S, Msb, K,) aor. غَرَمَ , (JK, K,) inf. n. غُرْمٌ (JK, Msb, TA) and غَرَامَةٌ (Msb, TA) and مَغْرَمٌ, (TA,) He paid, or discharged (A K, S, * Msb, K, *) a thing that was obligatory upon him, (JK,) or a bloodwit, (S, Msb, K,) and a responsibility, and the like thereof, after it had become obligatory upon him: (Msb:) (or, accord. to an explanation of الغَرَامَةُ in Har p.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.718 harf
غَرِمَ غَرِمَ A ( a. n. ac غَرْم 1 , غُرْم 3 , مَغْرَم 17 , غَرَاْمَة 22t ), Owed; was bound to pay. b. Paid, discharged ( debt ). c. Incurred expenses, made outlays. d. [ Fī ], Met with losses in ( business ). غَرَّمَ غَرَّمَ II , a. Made, obliged to pay; imposed, levied upon ( tax ). أَغْرَمَ أَغْرَمَ IV , a. see II . b. [ Bi ] [ pass. ], Was attached, devoted to; was in love,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR10.322 harf
غرم غَرِمَ - يَغْرَمُ - غَرَام - غَارِم - مَغْرَم - أَغْرَمَ - يُغْرِمُ - مُغْرَم - مُغْرَمُوْن غَرِمَ - يَغْرَمُ + الكائن + بشيئ أو مصيبة: ينال ويصيب الكائن التزام وعبء ووزر وألم وهم، من أثر شيء أو مصيبة عليه والغرم في المصيبة في المال: هو التزام مادي كدين أو ما شابه ينبغي الوفاء به وتسديده والغرم في نتيجة العمل: هو الألم والهم والعذاب
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler27 mücavir (40 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ثقل

    2 ortak ayet · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir

  2. أجر

    2 ortak ayet · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  3. سأل

    2 ortak ayet · “Sehl” ova demektir

  4. ربص

    1 ortak ayet · “Rebş” ağaçların yaprakları döktükten sonra yeniden…

  5. فرض

    1 ortak ayet · Farz (dat) Ayırmada ayrılacak yerin belirtildiği yer…

  6. فقر

    1 ortak ayet · Omurga kemiğidir

  7. ألف

    1 ortak ayet · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir

  8. رقب

    1 ortak ayet · Rekabe Boyun demektir

  9. عرب

    1 ortak ayet · “A’rafe” üstü düz dağ demektir

  10. صرف

    1 ortak ayet · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…

  11. دور

    1 ortak ayet · Dar : Etrafı çevrili yer demektir

  12. سكن

    1 ortak ayet · “Sikkin” bıçak demektir

Geçtiği ayetler(6)

  1. أَمْ تَسْأَلُهُمْ أَجْرًا فَهُمْ مِنْ مَغْرَمٍ مُثْقَلُونَ

    Ödenemeyecek borçYoksa, sen, kendilerinden bir ücret istiyorsun da onlar ağır bir borç altında mı kalıyorlar?

  2. أَمْ تَسْأَلُهُمْ أَجْرًا فَهُمْ مِنْ مَغْرَمٍ مُثْقَلُونَ

    Ödenemeyecek borçYoksa sen, onlardan bir ücret istiyorsun da ağır bir borç altında mı kalmışlardır?

Sîga sayfası: لَمُغْرَمُونَ
Sîga sayfası: وَالْغَارِمِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökغرم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerدين, وزر, عذب
Zıt Kökغنم
Çekirdek Özet 1Bir kimsenin yakasına yapışıp ayrılmayan ağır borç, tazminat ve peşini bırakmayan yükümlülük
Çekirdek Özet 2İnsanı çaresiz bırakan iflas ettirici mali külfet ve yakayı bırakmayan helak edici azap
Çekirdek Özet 3Yükümlülüğün bireye ayrılmaz biçimde bağlanması ve iflas mekanizmasının toplumsal dayanışmayla çözülmesi
Kritik Hata RiskiKökün ifade ettiği ayrılmaz ve iflas ettirici yükün göz ardı edilip sıradan bir borç veya basit bir para cezası sanılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غرBir şeyin içine çekilme, derinliğe kapılma, batma ve ayrılmaz biçimde bağlanma (غرب, غرر, غرف, غرق, غرو)مİçine çeken ve yakayı bırakmayan hareketin somut bir külfet, borç ve tazminat olarak bireyin üzerine bütünüyle kapanıp sabitlenmesi

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غPerdelenmiş kaynak ve baskın çekim alanıİnsanı görünmeyen bir mecburiyetle saran ve kaçışı engelleyen kuşatıcı çekim (Arap yazısında ikiz harf olan ع göz/kaynak imgesinin buğulu ve derinleşmiş türetimidir)
رİnsan başı; baş, ilk, üstYükün doğrudan şahsın başına, iradesine ve benliğine binmesi
مSu; akış, çokluk, derinlik, toplanmaKülfetin birikerek bireyi bütünüyle örtmesi ve üzerine kapanması
غرمBireyin başını ve benliğini kuşatarak üzerine kapanan, yakasını bırakmayacak biçimde sabitleşen ağır yükümlülük ve mülâzemet hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kimsenin peşini bırakmayan, yakasına yapışan alacaklı veya ödenmesi kaçınılmaz hale gelen ağır tazminat ve cereme yükü
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ divanında geçen beyitte kök, yakayı bırakmayan ve helak eden ceza anlamında kullanılmıştır: إنْ يعاقِبْ يكنْ غَراماً وإن يُعْـطِ جزيلاً فإنَّه لا يُبالِي
Erken Arapça kullanımİki kabile arasındaki kan davasını bitirmek için üstlenilen ağır diyet borcu ve kefalet yükümlülüğü; kişinin kendi kusuru olmaksızın boynuna geçen tazminat

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça غرم kökü, temel Sami dilleri ailesinde köklü bir mülâzemet, yani ayrılmama, yapışma ve kaçınılmaz bağ fikri üzerine kuruludur. İbrânîce ve Ârâmîce gibi Kuzeybatı Sami dillerinde g-r-m kökü genellikle kemik, öz, cisim veya bir şeyin gerçekleşmesine sebep olma, biçme ve kesin hüküm verme anlamlarıyla temsil edilir (İbrânîce gāram 'kemik sıyırmak, sebep olmak', Ârâmîce garmā 'kemik, öz, kendisi'). Arapçada kök, ses denkliklerinin korunmasıyla birlikte kişinin özüne ve varlığına yapışan, kemiğe dayanan borç, kaçınılmaz mali veya cezai yükümlülük yönünde semantik bir uzmanlaşma kazanmıştır. Kökün asli semantik çekirdeği, kişiyi terk etmeyen alacaklı (garîm) ve yakayı bırakmayan felaket/ceza bağlamında gelişmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönغرم kökünden türeyen mülâzeme ve ağır borç kavramıBorcun ve alacaklının şahsın yakasını bırakmaması, ayrılmaz azap ve iflas haliKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbrânîce ve Ârâmîce g-r-m biçimleriÖz, kemik ve sebep olma anlamlarından ayrılmaz yükümlülüğe uzanan semantik uzmanlaşmaGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin Afro-Asyatik dışı soydaş tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غرمAnlamlıAyrılmaz borç, yakaya yapışan yükKişiyi iflas ettiren veya yakasını bırakmayan borç ve azapHedef kök; Kur'an'da geçer
غمرAnlamlıKaplamak, basmak, bürümekSuyun bir yeri basması, cehalet veya sarhoşluk girdabıKur'an'da geçer; kuşatma ve kaplama yönüyle ortak çekirdek
رغمAnlamlıBoyun eğmek, zillet, burnu sürtülmekKişinin istemediği bir duruma mecbur kalması ve zilletKur'an'da geçer; baskı ve mecburiyet yönüyle hedef kökle irtibatlı
رمغAnlamlıIslatmak, yağlamak, bulaştırmakBir şeyin yüzeyine sıvının yapışıp temas etmesiKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta‘meldir
مغرAnlamlıKırmızıya çalmak, kızıl toprakToprağın rengi veya hızlıca çekip gitmekKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta‘meldir
مرغAnlamlıBulanmak, toprağa sürtünmekHayvanın yerde yuvarlanıp toprağa belenmesiKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta‘meldir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غرمMerkezYakayı bırakmayan borç ve azapAyrılmazlık, kaçınılmazlık ve iflas ettirici ağırlıkBireyin üzerine binen ve kendisini terk etmeyen yük
دينKomşuGenel borç ve yükümlülükدين vadeli ve meşru hukuki borcu anlatırken غرم yakayı bırakayan ağır cereme ve iflası içerirHukuki sözleşmeye dayalı borç ilişkisi
وزرKomşuAğır yük ve günahوزر sırtı büken ağırlığı vurgularken غرم yapışıp ayrılmayan mülâzemeti öne çıkarırTaşınması güç manevi ve cezai sorumluluk
عذبKomşuCeza ve azapعذب acı verici eylemi belirtirken غرم azabın yakayı bırakmazlığını nitelerKişiye elem veren yaptırım
غنمZıtZahmetsiz ve karşılıksız kazançغنم külfetsiz kazancı ifade ederken غرم kazançsız külfet ve tazminattırFayda ve nimet boyutu

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغرمYakayı bırakmayan borç, cereme, iflasŞahsı terk etmeyen külfet ve ayrılmaz azapKesin
Latincedamnum, debitum inexorabileZarar, kaçınılmaz borçZorunlu tazminat boyutunu karşılar; mülâzemet vurgusu eksik kalırGüçlü
İngilizcecrippling debt, inescapable liabilityİflas ettirici borç, ayrılmaz yükümlülükHukuki ve mali ağırlığı verir; cehennem azabındaki yapışma hissini tam kapsamazGüçlü
AlmancaSchuldenlast, unabwendbare BußeAğır borç yükü, kaçınılmaz cezaMali cereme yönünü karşılar; yakaya yapışan alacaklı nüansını dışarıda bırakırGüçlü
Fransızcadette écrasante, servitude financièreEzici borç, mali mahkumiyetBireyi çaresiz bırakan yükümlülüğü karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
غَرَامًاYakayı bırakmayan, helak edici ve ayrılmaz azapCehennem azabının ebedi ve kaçınılmaz niteliği; Furkân 25:65
وَالْغَارِمِينَBorç altında ezilip iflas edenlerZekatın sarf edileceği sınıflardan biri olarak borçlular; Tevbe 9:60
مَغْرَمًاBoşa giden harcama, haksız cereme ve ağır ziyanMünafıkların infakı bir kayıp ve angarya sayması; Tevbe 9:98
مَغْرَمٍAltından kalkılamaz mali külfet ve vergiPeygamberin davetine karşılık hiçbir ücret veya ağır bedel istememesi; Tûr 52:40, Kalem 68:46
لَمُغْرَمُونَBütün sermayesini yitirip iflas edenler, ziyana uğrayanlarEmek verdikleri ekinleri mahvolan inkarcıların feryadı; Vâkıa 56:66

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret azabının niteliğiCehennem azabının kesintisiz ve yakayı bırakmaz (garâm) oluşunun adalete uygunluğuAzabın ayrılmaz mülâzemeti
FıkıhZekat hukuku ve borçlarBorçluların (gârimîn) zekat alabilme şartları ve kamu barışı için borçlanan kefilin durumuİflas hali ve kusursuz tazminat
Tefsirİnfak ve davet psikolojisiMünafıkların zekatı angarya (mağram) görmesi ile tebliğin bedelsizliğiAğır külfet ve karşılıksız kayıp
HadisDua ve ahlakBorç ile günah arasındaki bağ; iflas ettirici borçtan (mağram) Allah'a sığınmaİradeyi esir alan borç baskısı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi sorumlulukAyrılmaz cezaCezanın kesinliğini teminİnkarcının kendi eyleminin yakasını bırakmayan bir azaba dönüşmesiKesin
İlmiMantıksal nedensellikZorunlu sonuç bağıNedensel bağlılığı kurmaÖnermelerin kaçınılmaz yükümlülükler doğurmasıGüçlü
SiyasiToplumsal barış ve kamuKefalet ve cereme üstlenmeÇatışmayı dindirmeKabileler arası barış için liderlerin diyeti (hamâle) üstlenmesiGüçlü
İktisadiMali yapı ve iflasBatık borç ve kurtarma fonuEkonomik tıkanıklığı açmaİflas eden borçluların zekatla tasfiye edilerek sisteme döndürülmesiKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik tersinmezlik ve potansiyel yükBir sistemde biriken, geri döndürülemeyen ve sisteme yapışık kalan enerji kaybıGüçlü
Beşeri bilimlerİflas hukuku ve kusursuz sorumlulukKişinin malvarlığını aşarak özgürlüğünü kısıtlayan borçluluk hali ve rehabilitasyon süreciKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca modern dildeki basit para cezası, trafik cezası veya sıradan borç senedine indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın hem mali hem manevi varlığını kuşatan, yakayı bırakmayan varoluşsal iflas, çaresizlik ve helak edici azap
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZekat ayetindeki gârimîn sınıfının sıradan borçlular sanılması veya cehennem azabının geçici bir ceza gibi algılanması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem iktisadi dayanışma modelindeki iflas mekanizmasını hem de cehennem azabının kaçınılmaz ve yakayı bırakmaz niteliğini tek bir kök üzerinden açıklaması bakımından hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Zekatın sarf yerlerini belirleyen Tevbe 9:60 ayetinde, infak psikolojisini anlatan Tevbe 9:98 ayetinde, peygamberlerin tebliğdeki karşılıksızlığını vurgulayan Tûr 52:40 ve Kalem 68:46 ayetlerinde ve cehennem tasvirinde Furkân 25:65 ayetinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Zekatın yalnızca yoksullara dağıtılan bir sadaka olduğu yanılgısını düzeltip, sistemik borç krizlerini ve iflas eden üreticileri kurtaran kurumsal bir güvence fonu olduğunu ortaya koyar; ayrıca cehennem azabının tesadüfi değil, kişinin yakasına yapışan ayrılmaz bir gerçeklik olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKişinin yakasına yapışan alacaklı, ödenmesi kaçınılmaz ağır tazminat ve iflas ettirici yükümlülük.
  • Soyut anlamBireyin varlığını bütünüyle kuşatan, kendisinden ayrılması imkansız hale gelen varoluşsal yük ve yapışık azap.
  • Sistematik karşılıkİktisadi iflas durumunun kamu fonuyla tasfiyesi ve ahlaki eylemin ayrılmaz sonuç bağı.
  • LaTeX modeliL(x)=lim⁡t→∞∑i=1nBi(t)⋅I{Bi>Cx}
  • LaTeX açıklamasıFormülde x bireyi, Cx bireyin taşıma kapasitesini, Bi(t) bireye zamanla bağlanan yükümlülükleri, I gösterge fonksiyonunu ve L(x) ise ayrılmaz biçimde bireye yapışan, kapasiteyi aşarak iflas ve helake sürükleyen toplam yükü (garâm/mağram) temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: غ