غفر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: غ-ف-ر72 sîga, 210 mücavir kök, 202 ayet, 56 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عفوذنبأمنمَغْفِرَةٌغفررحملَغَفُورٌتوبغَفُورٌالْغَفُورُخطأألهخنزر

KökSîga 72Ayet 202Sure 56Mücavir 210

▶ Ağı aç (3B)

غفر

غ - ف - ر

KÖK
  • 234 geçiş
  • 202 ayet
  • 72 sîga
  • 13 sözlük

Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır. Çukur açmaya hafr etmek, açılan çukurun toprağını yerine koymaya ise ğafr etmek demektir. Hufre çukur, ğufre çukurdan alınan topraktır. Ğubar kelimesiyle de akrabadır. Mağfiret etmek demek, suçu, günahı, hatayı kapatmak, cezasını vermemek, görmemezlikten gelmek demektir. Afv ise suçu tamamen silmek, işlememiş hale getirmek demektir. İstiğfar istif’al babındandır. İstif’al babı, Türkçe’deki “isteme” kelimesinin başa gelmesi gibi bir mana taşır. Allah’tan işlenen kusurların, günahların kapatılmasını, örtülmesini talep etmek anlamı taşır. Afv yerine mağfiretin gelmesi “hepten sil” yerine daha mütevazi bir talepte bulunmak anlamı taşır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır. Çukur açmaya hafr etmek, açılan çukurun toprağını yerine koymaya ise ğafr etmek demektir. Hufre çukur, ğufre çukurdan alınan topraktır. Ğubar kelimesiyle de akrabadır. Mağfiret etmek demek, suçu, günahı, hatayı kapatmak, cezasını vermemek, görmemezlikten gelmek demektir. Afv ise suçu tamamen silmek, işlememiş hale getirmek demektir. İstiğfar istif’al babındandır. İstif’al babı, Türkçe’deki “isteme” kelimesinin başa gelmesi gibi bir mana taşır. Allah’tan işlenen kusurların, günahların kapatılmasını, örtülmesini talep etmek anlamı taşır. Afv yerine mağfiretin gelmesi “hepten sil” yerine daha mütevazi bir talepte bulunmak anlamı taşır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.880 harf
باب الغين والراء والفاء معهما ر غ ف، غ ف ر، غ ر ف، ر ف غ، ف ر غ، ف غ ر مستعملات رغف: الرُّغْفانُ جمع الرَّغيفِ، والرُّغُفُ أيضا، والعَدَدُ أَرْغِفةٌ. غرف: الغَرْفُ: غَرْفُكَ المَاءَ باليَدِ وبالمِغْرَفَةِ. والغَرْفةُ: قَدْرُ اغْتِرافِكَ، مثل الكف. والغَرْفَةُ: مرة واحدة. والغُرْفَةُ: بيتٌ فَوقَ بيت. وغَرْبٌ غَرُوفٌ أي كثير الأخذ. ومزادة غَرْفِيَّةٌ: مدبوغة بالغَرْفِ. والغَرْفُ: شجر يجلب من يبرين،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.885 harf
الغَفْرُ: التغطية. والغَفْرُ: الغفران. وغَفَرْتُ المتاع: جعلته في الوعاء. ويقال: اصْبُغْ ثوبك فإنَّه أغْفَرُ للوسخ، أي أحمل له. وغَفَرَ الجُرح يَغْفِرُ غَفْراً: نُكِسَ، وكذلك المريض. قال الشاعر: لعَمْرُكَ إنَّ الدارَ غَفْرٌ لِذي الهـوىكما يَغْفِرُ المحمومُ أو صاحبُ الكَلْمِ وغَفِرَ بالكسر يَغْفَرُ غَفَراً، لغة فيه. والغَفْرُ ثلاثةُ أنجمٍ صغارٍ ينزلها القمر، وهي من الميزان. والغَفْرُ أيضاً:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.681 harf
غ ر ف غرف ، غفر ، فرغ ، فغر ، رغف ، رفغ : مستعملة . غرف : قال الله جل وعز : ( إِلاَّ مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ ) ( البقرة : 249 ) ، وقرىء ) غَرْفةً ، وأخْبَرْني الْمُنذِريُّ عن أبي العباس أنه قال غُرفةً قراءةُ عثمان رواه ابن عامرٍ ، ومعناه الذي يُغترَفُ نفسه وهو الاسم ، والغَرْفَةُ المرَّة من المصدرِ . قال : وقال الكسائي : لوْ كان مَوضعُ اغترَفَ غرفَ اخْترْتُ الفَتْحَ لأنه يخرجُ عَلَى
Maddenin bağlantısı

غ ر ف غرف ، غفر ، فرغ ، فغر ، رغف ، رفغ : مستعملة . غرف : قال الله جل وعز : ( إِلاَّ مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ ) ( البقرة : 249 ) ، وقرىء ) غَرْفةً ، وأخْبَرْني الْمُنذِريُّ عن أبي العباس أنه قال غُرفةً قراءةُ عثمان رواه ابن عامرٍ ، ومعناه الذي يُغترَفُ نفسه وهو الاسم ، والغَرْفَةُ المرَّة من المصدرِ . قال : وقال الكسائي : لوْ كان مَوضعُ اغترَفَ غرفَ اخْترْتُ الفَتْحَ لأنه يخرجُ عَلَى فَعْلةٍ ، ولما كان اغترَفَ لم يخرج عَلَى فَعْلةٍ . قال المنذري : وأخبرنا الحسن بن فهْم عن محمد بن سَلام عن يُونسَ أنه قال : غَرْفَةٌ وغُرْفةٌ عَربيتانِ ، غَرَفْت غَرْفةً وفي الْقِدْر غُرْفَةٌ وحَسَوْتُ حَسْوَةً ، وفي الإناءِ حُسْوَةٌ . وقال الليث : الغرْفُ : غرفك الماءَ بِاليدِ أو بِالْمغرفَةِ . قال : وغَرْبٌ غَروفٌ : كثيرُ الأخْذِ للماءِ قال : ومَزَادَةٌ غَرْفِيَّةٌ وغَرَفِيَّةٌ . فالغرْفية : رَقيقةٌ من جلودٍ يؤتَى بها من البحرَينِ ، وغرَفيَّةٌ : دُبغتْ بالغرَفِ . قال : والغرَفُ شجرٌ ، فإذا يَبسَ فهو الثُّمام . قلتُ : أما الغرْفُ بسكونِ الراء فهيَ شجرةٌ يُدبغُ بها . قال أبو عبيد : وهو الغرْفُ والغلْفُ ، وأما الغرَفُ فهو جِنْسٌ من الثُّمامِ لا يُدبَغُ به ، والثُّمامُ أنواعٌ فمنها الضَّعَة ومنها الجَليلةُ ومنها الغرَفُ يُشبِهُ الأسلَ ويُتخذُ منه المكانِسُ ويُظَلَّلُ بها الأساقي . وقال عمر بنُ لَجَإٍ في الغرْفِ الذي يُدبَغُ به : تهمِزُه الكفُّ على انطوَائها همزَ شعيبِ الغرفِ من عزْلائها أرادَ بِشَعيبِ الغرْفِ مزادةٍ دُبِغتْ بالغرْفِ . ومنه قول ذي الرُّمة : وَفْرَاء غَرْفِيَّة أنأَى خوارزُها وأما الغرِيفُ فإنه الموضعُ الذي تكثرُ فيه الحَلْفاءُ والغرفُ والأباءُ وهو القصبُ والغضَا وسائرُ الشجر . ومنه قول امرىء القيْس : ويَحُشُّ تحتَ القدرِ يُوقِدُها بِغضا الغَريفِ فأَجمعَتْ تغلي وقال الآخر : أُسْدُ غرِيفٍ مَقيلُها الغرْفُ وأما الغِرْيَفُ فهيَ شجرة معروفة . وأنشد أبو عبيدٍ فيه : بخافَتَيْه الشوعُ والغرْيفُ وقال الباهليُّ في قول عمر بنِ لجإٍ : الغَرْفُ جلُودٌ ليست بقرَظِيّة تدبَغُ بهَجَر ، وهو أنْ يُؤخذَ لها هُدْبُ الأرْطَى فيوضعَ في مِنكازٍ ويُدقَّ ثمّ يطرَح عليه التمرُ فتخرُج له رائحةُ خَمْرةٍ ثم يغرَف لكل جلدٍ مقدارٌ ثم يُدبَغ به ، فذلك الذي يغرَفُ يقال له الغَرْفُ ، وكل مقدارِ جلدٍ من ذلك النَّقيع فهو الغرْفُ واحدُه وجميعُه سواءٌ ، قال : وأهلُ الطائف يُسَمونه النفس . قلت : والغرْفُ الذي يُدبَغُ به الجلودُ من شجَرِ البادية معروفٌ وقد رأيتُه والذي عندي أن الجلودَ الغرْفيةَ منسوبةٌ إلى الغرفِ الشجَرِ لا إلى غَرْفة تغترَفُ باليد . وأخبرني المنذريُّ عن ثعلبٍ عن ابن الأعرابيِّ قال : يقال : أعْطني نفْساً أو نفسين أي قدرَ دِبغةٍ من أخلاطِ الدِّباغ يكون ذلك قدرَ كفَ من الغرْفةِ وغيره من لحاء الشجر . قال : والغَرَفُ : الثُّمامُ بعينِه لا يُدبَغُ به . قلت : وهذا الذي قاله ابن الأعرابي صحيحٌ . وحكى ثعلب عن ابن الأعرابي أيضاً أنه قال : الغرْف التثنِّي والانقصاف ، ومنه قول ابن الخطيم : تنامُ عن كبْرِ شأنها فإذا قا مَتْ رُوَيداً تكاد تنغرفُ أي : تنقصفُ من دِقة خصْرِها . وقال الحُصينيُّ : انغرَف العودُ وانغرض إذا كسِرَ ولم يُنْعَمْ كسرُه . وفي الحديث أن رسول الله نهى عن الغارِفةِ . قلت : وتفسيرُ الغارفَة أن تُسَوِّيَ ناصيتها مقطوعة عَلَى وسطِ جبينها مطرّرةً سُمِّيتْ غارِفةً لأنها ذاتُ غَرْفٍ أي ذاتُ قَطْعٍ . وقال ابن الأعرابي يقال : غرَف شَعرَه إذا جَزّهُ ، وملطه إذا حلقه . وأبو عبيد عن الأصمعي : غرَفتُ ناصيتَه : قطعْتها ، وغرفْتُ العُرْف : جَزَزته ، والغُرْفة : الخصلةُ من الشَّعر . قال : ومنه قول قيس : تكاد تنْغرِفُ : أي تنقطع . وقال الليث : الغُرفةُ : العِلِّيَّة ، ويقال للسماء السابعة : غُرْفة . وأنشد بيتَ لبيد : سَوَّى فأغلقَ دونَ غُرْفة عَرْشه سبْعاً شِداداً فوق فرع المَنقل قال : والغرِيف : ماءٌ في الأجمة . قلت : أمّا ما قال في تفسير الغرفة فهو كما قال ، وأما ما قال في الغرِيف إنه ماء الأجَمَة فباطلٌ ، والغرِيفُ : الأجَمَة نفسها بما فيها من شَجرها . أبو عبيد عن الفراء قال : بنو أَسَد يسمونَ النعْل : الغَرِيفة . قال شمر : وطيِّيءٌ تقول ذلك . وقال الطرِماح : خَرِيع النعْو مضطرب النواحي كأخلاقِ الغريفةِ ذا غصون ويقال لنعل السيف إذا كان مِن أدم غريفةٌ أيضاً . وقال الأصمعي : ناقةٌ غارفة : سريعة السير وابِلٌ غوارف وخيْلٌ مغارف كأنها تغرف الجَرْي غرْفاً ، وفرَسٌ مِغرف . وقال مزاحم : بأيدي اللَّهامِيمِ الطُّوال المغارف ابن دريدٍ : فرس غرّاف : رغيب الشّحْوة كثير الأخذ من الأرض بقوائمه ، والغُرفة : الحبل المعْقود بأنشوطَة ، وغرفْت البعير أغرِفه وأَغرُفُه : إذا ألقيت في رأسِه غرفةً وهو الحبْل المعقود بأُنشوطةٍ . رغف : قال الليث : الرغيف يجمع عَلَى الرُّغُف والرُّغفانِ . وقال ابن دريد : رغفْت البعير : إذا ألقمْته البِزْر والدقيق ، وأصل الرّغف : جمعُك العجينَ تكتِّله . فغر : قال الليث : يقال : فَغَر الرجل فاه يفْغَره فغْراً إذا شَحاه ، وهو واسِع فغر الفم . وقال غيره : الفُغَر : أفواه الأودية ، الواحدة فُغْرَة . وقال عديُّ بن زيد : كالبيضِ في الرَّوضِ المنوّر قد أفضى إليْه إلى الكثيب فُغَرْ ودوْيبة لا تزال فاغرةً فاها يقال لها الفاغر ، ويقال : أفغر النّجْم وهو الثريّا إذا حَلَق فصارَ عَلَى قمَّة رأسِك فمن نظر إليه فغر فاه . وقال الليث : الفَغْر : الوَرْد إذا فغم وفَقّحَ . قلت : إخالُه أرادَ الفغوَ بالواو فصَحَّفَه وجعله راءً . وقال ابن دريد : الفاغرة : ضَرْبٌ من الطِّيب ، والمفْغَرة : الأرض الواسعة . أبو عبيد عن الكسائي : فغرَ الفمُ ، انفتح ، وفغره صاحِبه . وقال شمر : فغر فَمَه وأفغرَه . وأنشد : وأفغر الكالئين النجمُ أو كربوا غفر : قال الليث : يقال : اللهم اغفِرْ لنا مغفرةً وغفْراً وغُفراناً إنك أنت الغفور الغفار يا أهل المغفرة . وفي حديث أنس : أن النبي قال في قوله عز وجل : اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ } ( المدثر : 56 ) ، قال : ( هو أهل أن يُتَّقى فلا يشرك به . وأهل أن يَغفِر لمن اتقى أن يُشرك به ) . قلت : أصل الغفْر : السّتر والتغطية ، وغفر الله ذنوبَه : أي سَترها ولم يفضحه بها على رؤوس الملأ . وكلُّ شيء سترتَه فقد غفرتَه ، ومنه قيل للذي يكون تحتَ بيْضة الحديد على الرأس مغفر . وقال ابن شميل : هي حَلَقٌ يجعلُها الرَّجلُ أسفلَ البَيضةِ تُسْبغ على العُنق فتقيه . قال : وربما كان المِغْفَر مِثل القَلنسوة غير أنها أَوْسَع يُلقيها الرجلُ على رأسه فتَبلغ الدِّرعَ ثم تُلبسُ البَيضةُ فوقها فذلك الْمِغفَرُ يُرَفَّلُ على العَاتِقَيْن ، وربّما جُعل المغفَرُ من ديباج وخَز أسفل البيضَة . وقال الأصمعي : غَفر الرجلُ متاعه يَغفِرُه غَفْراً : إذا أَوْعَاه . ويقال : اصبُغْ ثوبَكَ بالسواد فإنه أَغْفَرُ للوسخ : أي أَغْطَى له . ومنه : غَفرَ اللَّهَ ذُنوبه ، أي ستَرها ، ويقال : ما فيهم غَفِيرَةٌ ولا عذيرة : أي : لا يَغفرون ولا يَعذرون . ويقال : جاءوا جمّاً غَفيراً ، وجَمَّاءَ الغفير والجَمّاءَ الغفيرَ والغفيرة : جاءُوا بجماعتِهم ، والغفْرُ : زِئْبِرُ الثَّوب ، والغفْرُ : الشَّعر الذي يكون على ساقِ المرأة ، والغُفْرُ : وَلَدُ الأَرْوِيَّةِ ، وجمعُه أَغفَارٌ ، وأُمُّه مُغفِرٌ إذا كان معها غُفرٌ ، والغِفَارَةُ جِلْدَةٌ تكون على رأس القَوْس يجري عليها الوَتَر . أبو عبيد عن الأصمعي : هي الرُّقْعةُ التي تكون على الحَزِّ الذي يجري عليها الوَتَرُ ، والغِفَارةُ : سحابةٌ كأنها فوقَ سحابة . أبو عبيد عن أبي الوليد الكِلابيِّ قال : الغِفارةُ خِرْقةٌ تكون على رأس المرأة تُوقِّي بها الخِمَارَ من الدُّهْن . الأصمعيُّ : الغَفِيرَةُ : الشَّعْرُ الذي يكون في الأُذُن . وأبو عبيد عن الأصمعي : إذا انتقض الجُرْحُ ثمَّ نُكِس قيل : غفَر يَغفِرُ غفْراً ، وزَرِف يَزْرَفُ زَرَفاً . قال : وقال الكسائيُّ في الغفْرِ والزَّرَفِ مثلُه . وقال أيضاً يقال للرَّجل إذا قام من مَرضِه ثمّ نُكِس غفَرَ يَغفِرُ غفْراً . وقال الليث : غَفِر الثوبُ يَغفَرُ غفَراً إذا ثارَ زئبَرُه ، والغفْرُ : مَنْزِلٌ من منازل القَمَر . أبو عبيد عن الأَمَويّ : اغفِروا هذا الأَمرَ بغُفْرَتِه : أي أَصْلِحوه بما ينبغي أن يُصلَح به ، وكلُّ ثوبٍ يُغطى به شيءٌ فهو غِفارةٌ . ومنه : غِفَارةُ البِزْيَوْن تُغشَّى بها الرِّحَالُ ، وجمعُه غفاراتٌ وغفائِرُ ، ويقال : أَغْفَرَ العُرْفُطُ إذا أَخْرج مَغافيرَه . وقال الليث : المغْفارُ ذَوبة تَخرُج من العُرْفُطِ حُلوة تُنْضَح بالماءِ فتُشرب . قال : وصمغُ الإجَّاصةِ : مِغفار ، وخرج الناس يَتمغْفرون إذا خرجوا يَجْتَنونه من شَجرِه . أبو عبيد عن أبي عمرو : المَغافيرُ مِثْلُ الصمغ يَكون في الرِّمْث وغيره وهو حُلو يُؤكلُ ، وَاحِدُها مُغْفور ، وقد أَغفر الرِّمْثُ . شمر عن ابن شميل : الرِّمْثُ من بين الحَمضِ له مَغافيرُ ، والمغافير : شيءٌ يسيلُ من أَطراف عِيدانِها مِثل الدِّبْس في لونه تراه قَطْراً قَطْراً حُلواً يأْكله الإنسان حتى يَكْدَنَ عليه شِدقاه وهو يُكْلِعُ شَفَتَه وفمَه مِثل الدِّبْق ، وَالرُّبِّ يَعْلُق به ، وإنما يُغفِرُ الرِّمْثُ في الصَّفَرِيَّةِ إذا أَوْرَس . يُقال : ما أحسن مَغافيرَ هذا الرِّمْثِ ، قال : وقال بعضهم : كلُّ الحَمْضِ يورِسُ عند البرْد وهو ترَوُّحه وإِزْبَادُه تُخْرِج مَغافيرَه ، تَجد رِيحَه من بعيد . وقال : المَغافيرُ : عَسَل حُلْو مثلُ الرُّبِّ إِلاَّ أنّه أبيضُ . وقال غيره : ومثلٌ للعرب : هذا الْجَنَى لا أن يُكَدَّ المُغْفُرُ ، يقال ذلك للرَّجل يصيب الخير الكثير ، والمغفرُ هو العود من شجر الصمغ يمسَح منه ما ابيضَّ فيُتخذ منه شرابٌ طيبٌ . وقال بعضهم : ما استدار من الصمغ يقال له : المُغْفُرْ ، وما استطال مثل الإصبع يقال له الصُّعْرُورُ ، وما سال منه في الأرض يقال له : الذَّوْبُ . وقالت الغَنويةُ : ما سال منه فبقي شبه الخيوط بين الشجر والأرض يقال له شآبيبُ الصمغ وأنشدت : كأَنَّ سَيْلَ مَرْغِهِ المُلَعْلَعِ شؤبوبُ صمغٍ طلحهُ لم يُقطع وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه شربَ عسلاً فقالت له امرأةٌ من نسائه : أكلتَ مَغافيرَ ؛ أرادت بالمغافير صمغَ العُرْفُطِ وقد مرَّ تفسيره . رفغ : قال الليث : الرَّفغُ والرُّفْغُ لُغتان ، وهو من باطن الفخذ عند الأُرْبية . وناقة رَفْغَاءُ : واسعة الرفغ . وناقة رَفِغَةٌ : قرحةٌ ، قال : والرَّفْغُ : وسَخُ الظفْرِ . وفي الحديث : أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) صلَّى فأَوْهَمَ في صلاته ؛ فقيل له : يا رسول الله كأَنك أوْهَمْتَ فقال : ( وكيف لا أُوهِمُ ورفْغُ أحدكم بين ظُفره وأَنْمُلَتِهِ ) . قال أبو عبيد : قال الأصمعي : جمع الرفْغِ أَرْفاغٌ ، وهي الآباط والمغَابِنُ من الجسد يكون ذلك في الإبل والناس . قال أبو عبيد : ومعناه في الحديث ما بين الأُنثيين وأصول الفخذين وهي من المغابنِ ، ومما يبين ذلك حديث عمر رضي الله عنه : ( إِذا التقى الرّفْغَان فقد وجبَ الغُسْلُ ) ، يريد : إذا التقى ذلك من الرَّجل والمرأة ولا يكون ذلك إلا بعد التقاء الخِتَانَيْنِ . قال : ومعنى الحديث الأول أن أحدكم يَحُكُّ ذلك الموضع من جسده فَيَعْلَقُ دَرَنَهُ ووَسَخُهُ بأصابعه فيبقى بين الظُّفْرِ والأَنْمُلَةِ إنما أنكر من هذا طول الأظْفَارِ وتركَ قصِّها حتى تطُول . وقال الليث : عيشٌ رَفِيغٌ : خصيبٌ وإنه لَفِي رَفاغةٍ ورفاغِيَةٍ ، وأنشد : تحتَ دُجُنَّاتِ النَّعيم الأَرْفَغِ أبو عبيد : الرَّفاغَةُ والرَّفْغُ : الْخِصبُ والسَّعَةُ . وقال أبو مالك : الرّفْغُ ألأمُ الوادي وشرُّه تُراباً ، وجاء فلان بمالٍ كَرَفْغِ التُّراب . قال أبو ذؤيب : أتَى قريةً كانت كثيراً طعامُها كَرَفْغِ التُّراب كل شيءٍ يَمِيرُها قال : والأرْفاغُ : السفلةُ من الناس ، الواحد رَفْغٌ . أبو زيد : الرَّفْغُ والرّقاقُ واحد وهو الأرض السهلة وجمعهُ رِفاغ والرُّفَغْنِيَةُ والرُّفَهْنِيَةُ : سَعَةُ العيش . فرغ : قال الليث : يقال : فَرَغَ يَفْرُغ وفَرِغَ يَفْرَغُ فراغاً وقُرىء : ( أَذِنَ لَهُ حَتَّى إِذَا فُزِّعَ ) ( سبأ : 23 ) ، وفُسِّر أنه فَرَّغ قلوبهم من الفزع . وأما قوله جلّ وعزّ : ( لاَ يَشْعُرُونَ وَأَصْبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَى فَارِغاً إِن كَادَتْ لَتُبْدِى بِهِ لَوْلا ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 أَن رَّبَطْنَا عَلَى قَلْبِهَا لِتَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ) ( القصص : 10 ) ، فإنه يُفَسَّرُ على وجهين ؛ أحدهما : أصبح فارِغاً من كل شيء إلا ذكر موسى ، والثاني : أن فؤادها أصبح فارغاً من الاهتمام بموسى لأن الله وعدها أن يردَّه عليها ، وكلا القولين يذهب إليه أهل التفسير والعربيَّة . وقال الليث في قوله : ( لاَ يَشْعُرُونَ وَأَصْبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَى فَارِغاً إِن كَادَتْ لَتُبْدِى بِهِ لَوْلا ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 أَن رَّبَطْنَا عَلَى قَلْبِهَا لِتَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ( أي خالياً من الصبر ، وقُرىء ( فُرُغاً ) أي مُفَرَّغاً . قال أبو منصور : القول ما ذكرناه لأهل التفسير ، لا ما قاله الليث برأيه . والفَرْغُ : مَفْرَغُ الدَّلو ، وهي خَرْقُهُ الذي يأخذ الماء ، والفِرَاغُ ناحيته التي يُصبُّ الماء منه ، وأنشد : تَسْقِي به ذاتَ فِراغٍ عَثْجَلاَ وقال الآخر : كأَنَّ شِدْقَيْهِ إذا تَهَكَّمَا فَرْغانِ مِن غَرْبَيْنِ قد تَخَرَّمَا قال : وفَرْغُهُ سَعَةُ خَرْقِهِ . وقال الأصمعي وأبو زيد وأبو عمرو : فُروغُ الدّلاءِ وثُروغُها : ما بين العَراقي ، الواحِدُ فَرْغٌ وثَرْغٌ . وأما الفِرَاغُ فكل إِناءٍ عند العرب فِراغٌ كذلك قال ابن الأعرابي ، والفَرْلأنِ : منزلان من منازل القمر أحدهما الفَرْغُ المُقَدَّمُ والآخر الفَرْغُ المؤخر ، وهما في بُرج الدَّلْو ، والإفراغُ : الصَّبُّ . قال الله جل وعز : ( أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا ) ( البقرة : 250 ) ، أي : اصبب . ويقال : افْتَرَغْتَ إذا صببتَ على نفسك ماءً ، ودرهمٌ مُفْرَغ : أي مصبوب في قالب ليس بمضروب ، وفرس فريغُ المشي ، هِمْلاَج وسَّاع وقد فَرُغَ فَراغَةً . وقال ابن السكيت : الفَرْغُ واحد الفُروغ وهو مخرج الماء من بين العَراقي . قال : ويقال : ذهب دمهُ فِرْغاً أي هدراً . وقال الشاعر : فإن تَكُ أذْوَادٌ أُصِبْنَ ونِسْوةٌ فَلَنْ تَذْهَبوا فَرْغاً بِقَتْلِ حِبالِ وطريق فَريغ : إذا كان واسعاً . وقال أبو كبير الهذليُّ : فَأَجَزْتُه بأَفلَّ تحسبُ أَثرهُ نهْجاً أبانَ بذي فريغٍ مَخْرفِ واسْتَفْرَغَ فلانٌ مجهودَهُ : إذا لمْ يبقِ منْ جهدهِ وَطاقتِه شيئاً ، وفرسٌ مُسْتَفْرَغُ : لا يدَّخِرُ من حضرهِ شيئاً . وقال الأصمعيُّ : الْفِرَاغ حوضٌ من أَدم وَاسعٌ ضخمٌ . قال أبو النَّجْمِ : طَاوِيَةٍ جَنْبَيْ فِرَاغٍ عَثْجَلِ ويقال عني بالْفِرَاغِ ضَرْعها أنَّهُ قد جَفَّ ما فيه من اللَّبنَ فتَغَضَّن . وقال امرؤُ القَيْسِ : وَنَحَتْ له عن أَرْزِ تَالئة فِلْقٍ فرَاغِ معابلٍ طُحْلِ أرادَ بِالْفِرَاغ هَا هُنَا نِصالاً عَرِيضةً . وقال أبو زيد : الْفِراغُ منَ النُّوقِ : الْغَزيرةُ الواسعةُ جرابِ الضَّرْعِ . وقال ابن الأعرابيِّ في قوله جلَّ وعزَّ : ( تُكَذِّبَانِ سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَا الثَّقَلاَنِ ) ( الرحمن : 31 ) ، أي : سنقصدكم .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.831 harf
(باب الغين والفاء وما يثلثهما) (غفق) الغين والفاء والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على خِفّة وسُرعةٍ وتكريرٍ في الشيء، مع فَتَراتٍ تكون بين ذلك. من ذلك قولهم: غَفَقَ إبلَه، وذلك إذا أسرَعَ إيرادَها ثم كرَّرَ ذلك. ويقولون: ظلَّ يتَغَفَّقُ الشَّرَابَ، إذا جعَلَ يشربُه ساعةً بعدَ ساعةٍ. ويقال: غَفَقَ غَفْقَةً من اللَّيل([1]) ، إذا نامَ نومةً خفيفة. والغَفْق: المطر [ليس([2]) بـ] الشَّديد. ويقال غَفَقَه
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.201 harf
- الغفر: إلباس ما يصونه عن الدنس، ومنه قيل: اغفر ثوبك في الوعاء، واصبغ ثوبك فإنه أغفر للوسخ (انظر المجمل 3/863)، والغفران والمغفرة من الله هو أن يصون العبد من أن يمسه العذاب. قال تعالى: ﴿غفرانك ربنا﴾ [البقرة/285]، و ﴿مغفرة من ربكم﴾ [آل عمران/133]، ﴿ومن يغفر الذنوب إلا الله﴾ [آل عمران/135]، وقد يقال: غفر له إذا تجافى عنه في الظاهر وإن لم يتجاف عنه في الباطن، نحو: {قل للذين آمنوا يغفروا للذين لا
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR600 harf
غ ف ر ‏"‏ اللهم غفراً ‏"‏ وليست فيهم غفيرة أي لا يغفرون ذنب أحدٍ‏.‏ قال‏:‏ يا قوم ليست فيهم غفيره فامشوا كما تمشي جمال الحيره أي فامشوا إلى حربهم مشي جمال الحيرة وكانوا يمتارون من الحيرة‏.‏ وهو مغتفر للذنوب‏.‏ واصبغ ثوبك بالسّواد فإنه أغفر للوسخ أي أحمل وأستر‏.‏ وجاؤا جمّاً غفيراً‏.‏ ومعه العير والنفير والجمّ الغفير‏.‏ وتقول‏:‏ ذاك أبعد من معقل الغفر‏:‏ بل من مطلع الغفر وهما ولد
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.570 harf
الغَفُورُ الغَفّارُ، جلّ ثناؤه، وهما من أَبنية المبالغة ومعناهما الساتر لذنوب عباده المتجاوز عن خطاياهم وذنوبهم. يقال: اللهمَّ اغفر لنا مَغْفرة وغَفْراً وغُفْراناً، وإنك أَنت الغَفُور الغَفّار يا أَهل المَغْفِرة. وأَصل الغَفْرِ التغطية والستر. غَفَرَ الله ذنوبه أَي سترها؛ والغَفْر: الغُفْرانُ. وفي الحديث: كان إذا خرج من الخَلاء قال: غُفْرانَك الغُفْرانُ: مصدرٌ، وهو منصوب بإضمار أَطلُبُ، وفي
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR553 harf
* غ ف ر * * الغَفْرُ * التغطية وبابه ضرب و * المِغْفَرُ * بوزن المِبضع زرد يُنسج على قدر الرأس يُلبس تحت القَلَنسوة و * اسْتَغْفَرَ * الله لذنبه ومن ذنبه بمعنى * فَغَفَر * له من باب ضرب و * غُفْرَاناً * و * مَغْفِرةً * أيضا و * اغْتَفَرَ * ذنبه مثله فهو * غَفُورٌ * والجمع * غُفُرٌ * بضمتين ز وقولهم جاءوا جمَّاء * غَفِيرَا * ممدودا والجمَّاء * الغفير * أي جاءوا بجماعتهم الشريف والوضيع ولم يتخلف
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.000 harf
غفره يغفره غفرا: ستره. وكل شئ سترته فقد غفرته. وتقول العرب: اصبغ ثوبك بالسواد فهو أغفر لوسخه: أي أحمل له وأغطى له. وغفر المتاع: جعله في الوعاء، وقال ابن سيده: غفر المتاع في الوعاء يغفره غفرا: أدخله وستره وأوعاه، كأغفره، وكذلك غفر الشيب بالخضاب: غطاه وأغفره، قال: حتى اكتسبت من المشيب عمامة غفراء أغفر لونها بخـضـاب والغفر والمغفرة: التغطية على الذنوب والعفو
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR18.340 harf
غَفَرَهُ 1 غَفَرَهُ ذ , aor. غَفِرَ , (K,) inf. n. غَفْرٌ, (S, Mgh, Msb,) He covered, veiled, concealed, or hid, it; (S, Mgh, Msb, K;) i. e., anything. (TA.) This is the primary signification. (Mgh, Msb.) ― -b2- [Hence] غَفَر الشَّيْبَ بِالخِضَابِ He covered, or concealed, the white, or hoary, hair with dye; (K;) as also ↓ أَغْفَرَهُ. (TA.) ― -b3- And غَفَرَ المَتَاعَ, (S, K,) فِى الوِعَآءِ, (K,)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.535 harf
غَفَرَ غَفَرَ I ( n. ac. غَفْر 1 ), a. Covered, veiled, concealed, hid. b. [ acc. & Bi ], Dyed with ( hair ). c. ( n. ac. غَفْر 1 , مَغْفِرَة 18t , غُفَاْر 24 , غَفِيْر 25 , غَفِيْرَة 25t , غُفُوْر 27 , غُفْرَاْن 35 ) [ acc. & La ], Forgave, pardoned; condoned ( fault & c. ). d. ( n. ac. غَفْر 1 ), Cheapened; depressed ( the market ). e. see infra. غَفِرَ غَفِرَ A ( n. ac.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR61.519 harf
غفر غَفَرَ - يَغْفِرُ - مَغْفِرَة- غُفْرَان - غَافِر - غَفُوْر - غَفّار - اسْتَغْفَرَ - يَسْتَغْفِرُ غَفَرَ - يَغْفِرُ + كائن + شيئاً: حجبة وستره وأخفاه ليبعده عن ضرر أو أذى محتمل غَفَرَ - يَغْفِرُ + كائن + لكائن + شيئاً: يحجبه ويستره ويبعده عنه ليقيه ويحميه من أثره: يحجب الشيء عن الكائن ويبعد أثره عنه، ويجعل بينه وبين الكائن ستراً فلا يضره
Tamamını oku

Sîgalar(72)

Mücavir kökler210 mücavir (522 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. رحم

    91 ortak ayet · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir

  2. توب

    25 ortak ayet · Eveye yuva demektir

  3. ذنب

    19 ortak ayet · Zenb : Kuyruk demektir

  4. أله

    120 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  5. ربب

    62 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  6. حلم

    9 ortak ayet · Halim meme ucu demektir

  7. خطأ

    9 ortak ayet · Hata : Hatve, çizgi ve adım anlamına gelir

  8. عفو

    10 ortak ayet · Affetti

  9. أجر

    16 ortak ayet · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  10. صلح

    21 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  11. أمن

    50 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  12. خنزر

    4 ortak ayet · Domuz

Geçtiği ayetler(202)

  1. إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    BağışlayanO, size; ölüyü, kanı, domuz etini, Allah’tan başkası için kesileni haram kılmıştır. Ancak kim mecbur kalırsa saldırmamak ve sınırı aşmamak şartıyla günah yoktur. Muhakkak ki Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

  2. فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    BağışlayanBununla birlikte, kim vasiyet edenin haksızlığa meylinden, günaha girmesinden korkup aralarını bulursa; ona da bir günah yoktur. Şüphesiz ki Allah, Gafur’dur. Rahim’dir.

  3. فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    BağışlayanEğer onlar vazgeçerlerse; şüphesiz ki Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

  4. ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    BağışlayanSonra insanların döndüğü yerden siz de dönün. Ve Allah’tan mağfiret dileyin. Şüphesiz ki Allah Gafur’dur, Rahim’dir.

  5. إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    BağışlayanMuhakkak ki, iman edenler, hicret edip de Allah yolunda savaşanlar; işte onlar Allah’ın rahmetini umarlar. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

  6. لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ

    BağışlayanYeminlerinizdeki lağvden dolayı Allah, sizi sorumlu tutmaz. Ancak kalblerinizin kazandığı şeyden dolayı sizi sorumlu tutar. Allah Gafur’dur, Halim’dir.

  7. لِلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِنْ نِسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِنْ فَاءُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    BağışlayanKadınlarına yaklaşmamaya yemin edenler için dört ay beklemek vardır. Eğer yeminlerinden dönerlerse şüphesiz ki Allah Gafur’dur, Rahim’dir.

  8. … يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ

    BağışlayanBöyle kadınları nikahlamak isteğinizi bildirmenizden veya bir arzuyu gönüllerinizde saklamanızdan dolayı size bir vebal yoktur. Allah bilmiştir k; siz, onları mutlaka hatırlayacaksınız, fakat uygun bir sözle söylememeniz müstesna, onlarla gizlice sözleşmeyin. İddeti nihayet bulmadıkça nikah bağını bağlamaya kalkmayın. Ve bilin ki; şüphesiz Allah, gönüllerinizde olanı bilir. Artık O’ndan sakının. Ve yine bilin ki; şüphesiz Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

  9. قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    BağışlayanDe ki: Allah’ı seviyorsanız bana uyun ki, Allah sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah Gafur’dur, Rahim’dir.

  10. إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    BağışlayanAncak bunun ardından tevbe edip islah edenler müstesnadır. Doğrusu Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

Sîga sayfası: الْغَفُورُ
Sîga sayfası: مَغْفِرَةٌ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökغفر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعفو, صفح, ستر
Zıt Kökؤخذ
Çekirdek Özet 1Bir şeyin üzerini kir, darbe veya zarardan koruyacak bir örtüyle örtüp kapatmak
Çekirdek Özet 2İlahi koruma ve himaye ile günahın mahvedici ve kirletici sonucunu örtüp engellemek
Çekirdek Özet 3Suçun varlığını inkar etmeden ceza ve yıkım etkisini kalkan altına alarak güvenliği temin eden bağışlama düzeni
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca psikolojik bir görmezden gelme veya kayıtsız şartsız af sayarak, kökün taşıdığı koruyucu zırh ve ıslah edici kalkan işlevini göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غفBir şeyin üzerini gevşekçe kaplama, algıyı veya varlığı bürüyüp örtme, dikkatten veya dış tesirden gizleme; nitekim aynı ikili tabandan gelen غفل kökünde algının ve dikkatin üzerinin bir perdeyle örtülüp dalgınlığa düşülmesi anlamı bulunur.رÇekirdeğe eklenen ر harfi, örtme eylemine süreklilik, sağlamlık, koruyuculuk ve zırh gibi sarıcı bir üst muhafaza niteliği kazandırarak gevşek bir perdelenmeyi aktif bir kalkana dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGözbebeği, kaynak; gözün buğulanması veya perdelenmesi (türetme imge)Nesnenin veya durumun dışarıdan görünürlüğünü azaltan, görüşü ve doğrudan teması kesen bir örtüleme hareketini başlatır.
فAğız; açıklık, nefes, dışa verme veya sınır çizgisiÖrtünün nesneyi dış çevreye karşı bir sınır ve kabuk gibi kuşatmasını, temas yüzeyini belirlemesini ifade eder.
رİnsan başı; üst, tepe, başlama ve kuşatmaKorumanın ve örtünün yukarıdan aşağıya doğru bir miğfer gibi tepe noktasından sararak bütünü güvenceye almasını gösterir.
غفرBaş ve sınır üzerine koruyucu bir örtü çekerek görünürlüğü ve darbeyi perdelemeBütünsel hareket; tehlikeye veya kire açık olan bir varlığın üzerine üstten ve sınırlardan koruyucu bir örtü (zırh, kalkan, kumaş) gererek onu dış darbelerden, kirlenmekten ve cezadan muhafaza etmektir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBaşı darbelerden korumak için miğferin altına veya üstüne giyilen koruyucu zırh başlığı (el-miğfer); bir nesneyi kirden korumak için üzerine örtülen bez parçası (el-ğifâre) ve elbisenin üzerini kaplayan hav (ze’ber).
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ bir beytinde savaşa hazırlanan zırhlı süvariyi koruyucu başlığıyla nitelerken kökü şu şekilde kullanır: والشطبة القوداء تظفر بالمدجج ذي الغفار
Erken Arapça kullanımErken dönem bedevi Arapları saç yağının başörtüsünü kirletmesini veya başın tozlanmasını önlemek için başa bağlanan beze el-ğifâre demiş; bir kadının kızına saçını toplamasını söylerken «اغفري غفيرك» dediği nakledilmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, el-Müfredât, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde غفر kökünün çekirdeği doğrudan örtme, koruma, perdeleme ve muhafaza altına alma sahasına aittir. Kök, Batı Sami dillerinde özellikle fiziksel olarak gizleme ve koruyucu örtüyle kaplama semantiğiyle tespit edilir. Klasik İbranicede aynı anlamsal matris genellikle כפר kökü (üzerini katranla veya örtüyle sıvayıp kapatmak, kefaret etmek) üzerinden gelişirken, Güney Sami ve Arapça sahasında غفر kökü somut bir cismin üzerine koruyucu zırh veya kumaş geçirme hareketini korumuştur. Arapçada bu ilksel anlam, elbisenin üzerini örten kumaş tüyünden (ze'ber), savaşta başı koruyan demir başlıktan (el-miğfer) ve kiri tutsun diye giysiyi koyu renge boyamaktan türeyerek ahlaki ve hukuki alana aktarılmıştır. Semantik kayma; fiziksel bir örtünün başı veya giysiyi dış darbelerden ve kirlerden koruması eyleminden, ilahi bir affın ve himayenin insanı günahın kirinden, utancından ve cezasından koruması (mağfiret) yönünde derinleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMiğfer, ğıfâre, ze’berKoruyucu örtü, başı saran zırh parçası ve kiri saklayan koruyucu tabaka anlamından mecazen günahın üstünü örtüp cezasını engellemeye geçmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Kuzeybatı Sami örtme/koruma matrisiArapçadaki ğ-f-r dizilişi, Sami dillerindeki k-p-r (örtmek, arındırmak, kefaret) ve s-t-r kökleriyle anlamsal örtüşme gösteren özgün bir koruma tabakasıdır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan düzenli ses denkliğiyle kanıtlanmış ortak bir kök formu tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brockelmann (Grundriss).

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غفرAnlamlıÖrtmek, korumakBaşı veya nesneyi dış etkiden koruyacak biçimde örtmek; bağışlamak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
غرفAnlamlıAvuçlamak, koparmak, almakBir şeyi bulunduğu yerden avuçla veya aletle çekip yukarı almak; yüksek oda.Çekirdeğin içe alma ve kaplama hareketi; Kur'an'da geçer.
فغرAnlamlıAğzı açmak, yarılmakBir açıklığın veya ağzın alabildiğine açılması, yarılarak belirmesi.Örtmenin tersine açıklık ve ortaya saçılma; Kur'an'da geçmez.
فرغAnlamlıBoşalmak, tamamlamakİçindekini bütünüyle döküp boşaltmak, bir işi bitirip diğerine yönelmek.Örtünün altındaki yükün düşürülmesi veya alanın açılması; Kur'an'da geçer.
رغفAnlamlıEkmek somunu, yoğurmakHamurun toparlanıp yuvarlak yassı somun haline getirilmesi.Toplama ve biçimlendirme; Kur'an'da geçmez.
رفغAnlamlıGenişlik, bolluk, yumuşak toprakYaşamın sıkıntısız, bol ve rahat olması; toz toprak ve vadi tabanı.Korunmuş ve rahat yaşam ortamı; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غفرMerkezSuçu koruyucu bir kalkanla örtüp cezasını engellemeSuçun varlığını inkar etmeden veya silmeden, üzerine kalkan gererek ceza ve rüsvaylığı önler.Mağfiret, kulu günahın tahribatına ve azaba karşı zırh içine almaktır.
عفوKomşuİzi bütünüyle silme, tamamen yok saymaعفو suçu ve izini rüzgarın ayak izini silmesi gibi tamamen ortadan kaldırır; غفر ise örtüp muhafaza eder.Af kökünde fazlalığı bırakmak ve kökten silmek, mağfirette ise koruyucu örtü esastır.
صفحKomşuYüz çevirme, kınamayı bırakmaصفح suçluya ceza vermekten vazgeçip olgunlukla başka sayfaya geçmektir; koruyucu bir örtü veya ceza kalkanı kurmaz.Suçlunun yüzüne hatasını vurmamak ve defteri kapatmaktır.
سترKomşuDış gözlerden gizleme, perde çekmeستر yalnızca başkalarının görmesini engeller, cezanın bertaraf edilmesini veya koruyucu zırhı tazmin etmez.Sırf perdeleme ve gizlemedir; mağfiret ise hem perdeleme hem de cezadan korumadır.
ؤخذZıtYakalama, cezalandırma, sorumlu tutmaSuçun karşılığını hemen tatbik etmek, kulu suçu sebebiyle kıskıvrak yakalayıp cezaya çarptırmaktır.Örtüp bağışlamanın ve korumanın zıddı olarak suçu açığa vurup cezalandırmadır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغفرÖrtmek, korumak, bağışlamakGünahın üzerini ilahi koruma örtüsüyle kapatıp kulu cezadan esirgemek.Kesin
LatinceCondonare, protegereBağışlamak, örtmek, esirgemekCondonare suçu bağışlamayı karşılar ancak fiziksel koruyucu zırh (miğfer) boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceTo forgive, to shield, to pardonBağışlamak, zırh olmak, affetmekForgive suçun cezasını bırakmayı verir; kökün fiziksel örtme ve kalkan oluşturma derinliğini tam yansıtmaz.Güçlü
AlmancaVergeben, verzeihen, abschirmenBağışlamak, kalkan altına almakVergeben suçtan vazgeçmeyi, abschirmen ise kökün zırhlama ve örtme mekanizmasını karşılar.Güçlü
FransızcaPardonner, préserverBağışlamak, korumakPardonner hukuki vazgeçişi ifade ederken, kökün lekeyi ve darbeyi örten tabaka boyutunu eksik bırakır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
غَفُورٌ / الْغَفُورُKusurları sürekli örten, cezadan koruyan ilahi sıfatİlahî rahmet ve merhametin büyüklüğünü bildiren bağlamlar; örnek: Bakara 2:173, Yûnus 10:107.
مَغْفِرَةٌİlahi kalkan, azaptan ve rüsvaylıktan korunma mükafatıİman ve salih amel karşılığında vaat edilen ilahi koruma ve kurtuluş; örnek: Bakara 2:268, Fâtır 35:7.
يَغْفِرُ / وَيَغْفِرْCezayı kaldırma, günahı örtüp etkisiz kılma eylemiTövbe eden kulların günahlarının ilahi iradeyle örtülmesi; örnek: Âl-i İmrân 3:129, Zümer 39:53.
اغْفِرْ / فَاغْفِرْKulun bağışlanma ve ilahi himaye talep eden duasıPeygamberlerin ve müminlerin kusurlarını itiraf edip sığınma yakarışları; örnek: Âl-i İmrân 3:16, Nûh 71:28.
اسْتَغْفِرْFiili ve kavli olarak kusurun örtülmesini isteme emriTövbe etme, arınma ve ilahi himaye dairesine girme daveti; örnek: Nisâ 4:106, Nûh 71:10.
يَغْفِرُواİnsanların birbirlerinin kusurlarını örtmesi ve müsamahaMüminlerin cahillere ve inkarcıların eziyetlerine karşı tahammül göstermesi; örnek: Câsiye 45:14.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEsmâ-i Hüsnâ ve büyük günah meselesiAllah'ın şirki bağışlamayacağı ancak dilediğinin diğer günahlarını mağfiret edeceği hükmü çerçevesinde, mağfiretin kulun hakkı mı yoksa ilahi bir lütuf mu olduğu tartışılmıştır.İlahi adaletin mutlak cezalandırıcılığı yerine lütuf ve himaye ile günahın örtülmesi.
FıkıhHukukullah ve cezaların düşmesiTövbe ve istiğfar ile kul hakkı dışındaki had ve kefaret gerektiren günahların ahiretteki uhrevi cezasının kalkması.Kusurun dünyevi hukuki takibinden ziyade uhrevi ceza kalkanının devreye girmesi.
Tefsirعفو ile مغفرة kavramlarının mukayesesiÂyetlerde peş peşe gelen af ve mağfiret ifadelerinde, affın günahı kayıtlardan bütünüyle silmek, mağfiretin ise rezil olmaktan örtüp muhafaza etmek olduğu vurgulanmıştır.Kulu utançtan, teşhirden ve azaptan koruyan ilahi set.
Hadisİstiğfar duaları ve arınma ritüelleriHz. Peygamber'in günde yüz defa istiğfar etmesi ve tuvaletten çıkarken «غفرانك» duasını okuması gibi sünnet uygulamaları.Nimete şükürdeki kusurun idraki ve sürekli korunma talebi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTövbe, arınma ve uhrevi kurtuluş düzeniİlahi kalkan ve himayeKulun varoluşsal zaaflarını örtüp onu helak olmaktan korumakGünah işleyen bireyin sistemden tamamen atılmasını önleyerek yeniden entegrasyonunu sağlar.Kesin
İlmiMetodoloji ve hata payı yönetimiHata telafisi ve koruyucu modellemeTeorideki veya uygulamadaki sapmaların bütünü yıkmasını engellemekSistemin tolere edilebilir kusurları absorbe ederek işleyişini sürdürmesi mekanizmasıdır.Güçlü
SiyasiKamu barışı ve toplumsal uzlaşmaGenel af, müsamaha ve rehabilitasyonToplumsal fay hatlarının çatışmaya dönüşmesini önlemekSuçlunun topluma kazandırılması, intikam sarmalının durdurulması ve devletin kapsayıcılığıdır.Güçlü
İktisadiBorç yönetimi ve iflas hukukuBorcun ertelenmesi, konsolidasyon veya silinmesiEkonomik aktörün iflasla yok olmasını engelleyip piyasada tutmakÜreticinin borç batığı sebebiyle piyasadan silinmesini engelleyen koruma ve yapılandırma kalkanıdır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerHata sönümleme filtresi ve koruyucu tampon katmanFizik ve mühendislikte sistemin maruz kaldığı aşırı gerilimi, gürültüyü veya darbeyi emerek çekirdek mekanizmayı tahripten koruyan sönümleyici (buffer/absorber) katman ile eşbiçimlidir; hatayı yok etmez, etkisini nötralize eder.Güçlü
Beşeri bilimlerCezai rehabilitasyon ve onarıcı adalet zırhıHukuk ve kriminolojide suçluyu doğrudan imha etmek veya damgalamak yerine, suçun yıkıcı tesirini tecrit edip faili toplumsal doku içinde koruyarak ıslah etme mekanizmasıyla tam bir yapısal uyum gösterir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca pasif bir «bağışlama», «ceza vermekten vazgeçme» veya içsel-duygusal bir «hoşgörü» düzeyine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamغفر sadece bir af talebi değil; insanın ontolojik kusurlarına karşı ilahi bir kalkan (miğfer) altına girmesi, azabın ve günah kirinin yıkıcı etkilerinden korunarak aktif bir emniyet zırhına bürünmesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİstiğfarı sadece dille söylenen kuru bir söz öbeği sanmak; kökün emrettiği korunma, tedbir alma, hatayı örtüp ıslah etme ve ilahi himaye dairesine fiilen sığınma zorunluluğunu gözden kaçırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan tasavvurunun merkezinde hata yapabilir varlık gerçeği yatar. غفر kökü, insanın kusurlu yapısıyla ilahi mükemmellik arasındaki irtibatı kurar; kulun ümitsizliğe düşmeden daima bir ilahi koruma ve ıslah kalkanı bulabileceğini temin eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İlahi esmâ ayetlerinde (Ğafûr, Ğaffâr), peygamberlerin yakarışlarında (istiğfar kıssaları), savaş ve kriz anlarında yapılan dualarda ve toplumsal ahlak kurallarının belirlendiği ayetlerde kurucudur.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Günah işleyenin sistemden ebediyen dışlandığını varsayan aşırı katı teolojik anlayışları (Haricilik gibi) ve bağışlanmayı hiçbir bedel veya yöneliş gerektirmeyen keyfi bir lütuf gibi gören gevşek yaklaşımları tashih eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBaşı ve vücudu darbelerden korumak için zırhlı başlık (miğfer) takmak; nesnenin üzerini kirden muhafaza edecek bir örtü ile kaplamak.
  • Soyut anlamİşlenen bir kusurun, günahın veya eksikliğin yıkıcı cezasını ve utancını ilahi himaye kalkanıyla örterek kulu güvenceye almak, bağışlamak.
  • Sistematik karşılıkSistemin arızalı unsurunu doğrudan yok etmek yerine, hatanın sistem geneline ve failin kendisine vereceği zararı sönümleyen koruyucu tampon düzeni.
  • LaTeX modeliSt+1=St+[D⋅(1−M)]
  • LaTeX açıklaması

Modelde St kulun veya sistemin t anındaki mevcut durumunu, St+1 sonraki durumunu temsil eder. D ortaya çıkan günahın, hatanın veya dış darbenin yıkıcı potansiyelini simgeler. M ise koruyucu örtüyü, yani mağfiret kalkanını (0≤M≤1) gösterir. Tam mağfiret durumunda (M=1) hatanın sisteme ve kula yansıyan tahrip edici cezai etkisi sıfırlanır [D⋅(1−1)=0] ve varlık korunmuş olur. Mağfiret kalkanı devre dışı kaldığında (M=0) hata bütünüyle cezaya ve yıkıma dönüşerek sisteme eklenir.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: غ