فلك

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-ل-ك6 sîga, 55 mücavir kök, 25 ayet, 20 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فضلالْفُلْكَشكروَالْفُلْكِفلكبحروَالْفُلْكَسخرطريالْفُلْكُالْفُلْكِشحنبغيصنع

KökSîga 6Ayet 25Sure 20Mücavir 55

▶ Ağı aç (3B)

فلك

ف - ل - ك

KÖK
  • 25 geçiş
  • 25 ayet
  • 6 sîga
  • 13 sözlük

Fülk (kef), İğ topacı demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Fülk (kef), İğ topacı demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.378 harf
الكاف واللام والفاء معهما ك ل ف، ل ف ل، ف ك ل، ف ل ك مستعملات كلف: كَلِفَ وجهه يكلفُ كلفاً. وبعير أَكلَفُ، وبه كُلفة، كل هذا في الوجه خاصة، وهو لون يعلو الجلد فيغير بشرته. وبعير أَكْلَف: يكون في خديه سواد خفي. والكَلَفُ: الإيلاع بالشيء، كَلِفَ بهذا الأمر، وبهذه الجارية فهو بها كَلِفٌ ومكلف. وكَلِفتُ هذا الأمر وتكلفته. والكُلفةُ: ما تكلفت من أمر في نائبه أو حق، والجميع: الكُلَف. وفلان يتكلَّفُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR720 harf
فَلْكَةُ المِغزل سمِّيت لاستدارتها. والفَلْكَةُ: قطعةٌ من الأرض أو الرمل تستدير وترتفع على ما حولها؛ والجمع فَلَكٌ. قال الكميت: فلا تَبْكِ العِراصَ ودِمْنَتَيْها بِناظِرةٍ ولا فَلَكَ الأسـيلِ ومنه قيل فَلَّكَ ثديُ الجارية تَفْليكاً وتَفَلَّكَ أي استدار. قال أبو عمرو: التَفْليكُ أن يجعل الراعي من الهُلب مثل الفَلْكَةِ ثم يجعله في لسان الفَصيل لئلاّ يرضع. والفُلْكُ بالضم:السفينة، واحدٌ وجمعٌ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR8.378 harf
ك ل ف كلف ، كفل ، فلك ، فكل ، لفك : مستعملات . كلف : قال الليث : كَلِفَ وجهُهُ يَكْلَفُ كَلَفاً ، وبَعِيرٌ أكْلَفُ ، وبه كُلْفَةٌ كل هذا في الوجه خاصةً ، وهو لونٌ يعلو الجلدَ فيغيِّرُ بشرتَه . ويقال للبَهَقِ : الكَلَفُ والبعير الأَكْلَفُ يكون في خدَّيه سوادٌ خفِيٌّ . قال : وخَدٌّ أَكْلَفُ أي أَسْفَعُ . وقال العجَّاج : عَنْ حَرْفِ حَيْشُومٍ وخَدَ أَكْلَفَا يصف الثور . أبو عبيد عن الأصمعيّ : قال :
Maddenin bağlantısı

ك ل ف كلف ، كفل ، فلك ، فكل ، لفك : مستعملات . كلف : قال الليث : كَلِفَ وجهُهُ يَكْلَفُ كَلَفاً ، وبَعِيرٌ أكْلَفُ ، وبه كُلْفَةٌ كل هذا في الوجه خاصةً ، وهو لونٌ يعلو الجلدَ فيغيِّرُ بشرتَه . ويقال للبَهَقِ : الكَلَفُ والبعير الأَكْلَفُ يكون في خدَّيه سوادٌ خفِيٌّ . قال : وخَدٌّ أَكْلَفُ أي أَسْفَعُ . وقال العجَّاج : عَنْ حَرْفِ حَيْشُومٍ وخَدَ أَكْلَفَا يصف الثور . أبو عبيد عن الأصمعيّ : قال : إذا كان البعيرُ شديدَ الحمرَة يخلِط حُمرَته سوادٌ ليس بخالصٍ فتلكَ الكُلْفَةُ ، وهو أَكْلَفُ ، وناقة كَلفَاءُ . وقال الليث : يقال : كَلِفْتُ هذا الأمرَ وتكلَّفتُه . قال : والكُلْفَة : ما تكلّفْتَ من أمرٍ في نائبةٍ أو حقَ ، والجميعُ : الكُلَفُ . ويقال : فلانٌ يتكلَّفُ لإخوانه الكُلَفَ ، والتكاليفَ . والمُكَلَّفُ : الوقَّاعُ فيما لا يعنيه . وذُو كُلاَفٍ : اسمُ وادٍ في شِعْر ابن مُقبل . وقال شمر وغيره : من أسماء الخمر : الكَلْفَاء والعَذْرَاء . أبو زيد : كَلِفْتُ منك أمراً كَلَفاً ، وكَلِفْتُ بها أشدَّ الكَلَفِ إذا أَحبها ، ورجلٌ مِكْلافٌ : مُحبٌّ للنساء ، ورجل كَلِفٌ بالنساء : مِثلُه . كفل : قال الله جلّ وعز : ( مَّن يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَّهُ نَصِيبٌ مِّنْهَا وَمَن يَشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَّهُ كِفْلٌ مَّنْهَا ) ( النساء : 85 ) . قال الفرّاء : الكِفْلُ : الحظُّ ، ومنه قول الله : ( بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِن ) ( الحديد : 28 ) معناه : حظّين . وقال الزجَّاج : الكِفْلُ في اللغة : النصيب أُخذ من قولهم : اكتَفلْتُ البعيرَ إذا أدرتَ عَلَى سَنَامه أو على موضع من ظهرهِ كساءً وركبْتَ عليه ، وإنما قيل له كِفْل وقيل : اكتَفلَ البعيرَ لأنه لم يستعمل الظَّهرَ كلّه إنما استعمل نصيباً من الظهر . وقال ابن الأنباريِّ في قولهم : قد تكفّلْتُ بالشيء معناه قد ألزمْتهُ نفسي ، وأزلْتُ عنه الضَّيْعة والذّهاب وهو مأخوذ من الكِفْل . والكِفْلُ : ما يحفظُ الرَّاكبَ من خلفه ، والكِفْلُ ، النصيبُ : مأخوذ من هذا ، ورجل كِفْل : لا يثُبت على الجمل : ليس من الأوَّل . وأخبرني المنذريُّ : عن أبي الهيثم أنه قال : سُمِّي ذَا الكِفْل لأنه كفَلَ بمئة ركعةٍ كلَّ يوم . قال : والكِفْلُ : الذي لا يثبُت على مَتْن الفرس ، وجمعه : أكْفال ، وأنشد : مَا كُنْتَ تَلْقى في الحُروب فوَارسي مِيلاً إذا رَكِبُوا ولا أَكفَالا وقال الزجاج : يقال : إنَّ ذَا الكِفْل سُمِّي بهذا الاسم لأنه تكفَّل بأَمر نبيَ في أُمته ، فقام بما يجبُ فيهم . وقيل : تكفّلَ بعمل رجل صالح فقام به . ورُوي عن إبراهيم : أنه كره الشُّربَ من ثُلمةِ القَدَح أو العروة ، ويقال : إنها كِفْلُ الشيطان . قال أبو عبيد : قال أبو عمرو والكسائي : الكِفْلُ : أصله : المرْكَبُ ، فأراد أن العُروةَ والثُّلمةَ : مركبُ الشْيطان . وقال أبو عبيد : والكِفْلُ أيضاً : ضِعفُ الشيءِ . ويقال : إنه النصيبُ . النَّضْرُ عن أبي الدُّقْيشِ : اكتَفَلْتُ بكذا إذا وَلَّيتَه كَفَلَك ، قال : وهو الافتعال ، وأنشد : قدِ اكْتَفلَتْ بالحَزْن واعوَجَّ دُونَها ضَوَارِبُ مِن خَفَّانَ مُجْتابةً سِدْرَا ثعلب عن ابن الأعرابي : أنَّهُ أَنشده بيتَ خِدَاش بن زُهير : إذا ما أَصَاب الغَيْثُ لم يَرْعَ غيثَهُمْ من الناس إلاّ مُحْرِمٌ أو مُكافِلُ قال : والمُحْرِمُ : المُسالِم ، والْمُكافِلُ : المُعَاقِدُ المحالِف ، والكَفِيلُ : من هذا أُخِذ . وقال أبو عبيد : الكافِلُ : الذي لا يَأْكل ، ويقال للذي يَصل الصيامَ من الناس : كافِلٌ . وقال القطاميُّ يصف إبلا عِطاشاً : يَلُذْنَ بِأَعْقَارِ الحِياض كأَنَّها نِساءُ النصارَى أَصبحَتْ فهْيَ كُفَّلُ قال ابن لأعرابي في قوله : وهي كفّلُ أي ضَمِنَتِ الصَّوْم . وروى أبو إسحاق عن أبي الأحوص عن أبي موسى ( يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِن رَحمِته ) قال : ضِعفين ، وقيل : مِثْلين . يقال : ما لفلان كِفْلٌ : أي ماله مِثْلٌ . قال عمرو بن الحارث : يَعْلُو بها ظَهْرَ البعير ولم يوجَد لها في قومها كِفْلُ كأَنّه بمعنى مِثل ، قال الأزهريُّ : والضِّعْفُ يكون بمعنى المِثل . وفي حديثٍ آخر : أنَّ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) قال لرجُل : ( لكَ كِفْلاَنِ من الأجْر ) . أي مِثلان ، والكِفْلُ : النصِيب ، والأجْر يقال : له كِفْلان أي جزآن ونصيبان . أبو عبيد عن أبي زيد : أَكْفَلْتُ فلاناً المالَ إِكْفالاً إذا ضمَّنْتَه إيَّاهُ ، وكفَلَ هو به كُفولاً وكَفْلاً . وقال الله جلّ وعزّ : ( وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَعَزَّنِى فِى ) ( ص : 23 ) . قال الزَّجَّاج : معناه اجْعَلْني أَنا أَكفُلُهَا وانْزِلَ أَنتَ عنها . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : كَفِيلٌ وكَافِلٌ ، وضَمِينٌ وضامِنٌ بمعنًى واحد . وقرىءَ قولُ الله جلَّ وعزَّ : ( وكَفَلَهَا زكريَّاءُ ) ( آل عمران : 37 ) بالتخفيف ، وقُرِىءَ ( وكَفَّلَهَا زكريَّاءَ ) أي وكفَّلَها اللَّهُ زكرياءَ أي ضَمَّنَه إيَّاها حتى تكَفَّل بحَضَانَتها ، ومن قرأَ ( وكَفَلَها زكريَّاءُ ) ( آل عمران : 37 ) فالفعلُ لزكرياء أي ضَمِنَ القيامَ بأَمْرِها . وقال الليث : الكَفَلُ : رِدْفُ العَجُزِ ، وإنها لَعَجْزاءُ الكفَل . قال : والكِفْلُ من الأَجْر والإثمِ : الضِّعْفُ . يقال : له كِفْلاَن من الأجْرِ ، ولا يقال : هذا كِفْلُ فلانٍ حتى تكونَ قد هَيَّأْتَ لغيره مِثلَه كَالنَّصِيب ، فإذا أَفردْتَ فلا يقال : كِفْلٌ ولا نصيب . قال : والكِفْلُ من الرِّجال : الذي يكون في مُؤخَّرِ الحَرْب ، إنما همَّتُه التأخُّر والفِرارُ وهو بَيِّنُ الكُفُولة . قلتُ : الكِفْلُ من الرجال : الذي يكونُ في مؤخّر الحرب لا يَثْبُتُ عَلَى ظَهْر الدَّابة . وقال الليث : الكفِيل : الضامِنُ للشيءِ . يقال : كَفَلَ به يَكْفُلُ كَفَالةً ، وأمّا الكَافلُ . فهو الذي كَفَلَ إنساناً يَعُولُه ويُنْفِقُ عليه . وفي الحديث : ( الرَّبِيبُ كَافِلٌ ) وهو زَوْجُ أُمِّ اليتيم ، كأَنّه كفَل نفقتَه . لفك : عمرو عن أبيه : العَفِيكُ واللَّفِيكُ : المُشْبَعُ حُمْقاً . ثعلب عن ابن الأعرابي الألْفَكُ والألْفَتُ : الأَعْسَرُ . وقال في موضعٍ آخر : الأَلْفَكُ : الأحمَقُ . فلك : قال ابن الأعرابي : الأَفْلَكُ : الذي يَدُور حَوْلَ الفَلَك ، وهو التَّلُّ من الرّمل ، حولَه فضاءٌ . وقال الليثُ : الفَلَكُ جاء في الحديث أنّه دَوَرَانُ السماءِ وهو اسمٌ للدَّوَران خاصَّةً ، وأمَّا المُنَجِّمُونَ فيقولون : سبعةُ أَطْوَاقٍ دُونَ السماءِ قد رُكِّبَتْ فيها النجومُ السبعةُ ، في كلِّ طَوْقٍ منها : نجْمٌ ، وبعضها أَرفعُ من بعض تَدُورُ فيها بإِذن الله . وقال الفرَّاء يقال : إنَّ الْفَلَكَ : مَوْجٌ مَكْفورٌ تجري فيه الشمس والقمر والكواكب . وقال الكَلْبيُّ : الفَلَكُ : اسْتِدارةُ السماءِ . وقال الزَّجَّاج في قول الله : ( سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِى ) ( الأنبياء : 33 ) لكلَ منها فَلَكٌ . أبو عُبيد عن الأصمعي : الفَلَكُ : قِطَعٌ من الأرض تستديرُ وترتفع عما حولهَا ، والواحدة : فَلَكَةٌ ، وقال الرَّاعِي : إِذا خِفْنَ هَوْلَ بُصونِ البِلادِ تَضَمَّنَهَا فَلَكٌ مُزْهِرُ يقول : إذا خافتِ الأدْغَالَ وبطونَ الأرضِ ظَهَرَتِ الفَلَكَ . شمر عن ابن شميلٍ الفَلْكَةُ : أَصَاغِرُ الإكامِ وإنما فَلَّكَهَا اجْتماعُ رَأْسهَا كأَنها فَلْكةُ مِغْزَلٍ لا تُنْبِتُ شيئاً ، والفَلْكَةُ : طويلةٌ قدرُ رُمْحَيْنِ أو رُمْحٍ ونصفٍ ، وأنشد : يَظَلاَّنِ النَّهارَ برَأْسِ قُفَ كُمَيْتِ اللَّوْنِ ذِي فَلكٍ رَفيعِ وقال الليث : الفُلْكُ تُذَكَّرُ وتُؤنَّثُ وهي واحدة ، وتكونُ جَمعاً ، قال الله تعالى في التوحيدِ : ( فِى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ ) ( يس : 41 ) فذكَّرَ الفُلكَ . وقال في الجمعِ ) حَتَّى إِذَا كُنتُمْ فِى الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِم ) ( يونس : 22 ) فأَنَّثَ وجَمعَ ، ويجوزُ أَن يُؤنَّثَ واحدهُ كقولهِ تعالى : ( جَآءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ ) ( يونس : 22 ) فقال : جَاءَتْهَا فأَنَّثَ وقال : ( حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ ( فجمَعَ . وقال الليث : فَلَّكَتِ الجاريةُ تَفْليكاً إذا تَفلَّكَ ثَدْيُهَا أي صَارَ كالفَلْكةِ وأنشد : جَارِيَةٌ شَبَّتْ شَبَاباً هَبْرَكَا لم يَعْدُ ثَدْيَا نَحْرِهَا أَنْ فَلَّكَا مُسْتَنْكِرَانِ المَسَّ قد تَدَمْلَكَا أبو عبيد عن أبي عمرو : التَّفْليكُ : أَنْ يَجْعَلَ الرَّاعِي مِن الهُلْبَ مثلَ فَلْكةِ المِغْزَلِ ثمَّ يَثْقُبُ لِسانَ الفَصِيلِ فيَجْعَلهُ فيه لِئلا يَرضَعَ ثدْي أُمِّهِ . قال ابنُ مُقبلٍ فيه : رُبَيِّبُ لمْ تُفَلِّكهُ الرِّعَاءُ وَلمْ يَقْصُرْ بِحَوْمَلَ أَدْنَى شُرِبْهِ وَرَعُ أي كَفٌّ . وقال الليث : فلَّكتُ الجَدْيَ ، وهو قضيبٌ يُدارُ عَلَى لسانهِ لِئَلاَّ يَرضَعَ . قلت : والصوابُ في التَّفْليكِ ما قال أبو عمرو . وفي حديث ابن مسعودٍ أَنَّ رَجُلاً أَتَى رَجُلاً وهو جَالِسٌ عِندهُ فقال : إِنِّي تركْتُ فرسكَ كأَنَّهُ يَدُورُ في فَلَكٍ . قال أبو عبيد في قوله : في فَلَكٍ ، فيهِ قولانِ : فأَمَّا الذي تَعرفُهُ العامَّةُ شَبَّهَهُ بِفَلكِ السماء الذي تَدُورُ عليه النجومُ وهو الذي يقال له : القُطْبُ ، شُبِّهَ بقُطْبِ الرَّحَا . قال وقال بعضُ الأعراب : الفَلَكُ : المَوْجُ إذا ماج في البحْرِ فَاضْطربَ وجاء وذهب ، فَشبَّه الفرسَ في اضْطِرابهِ بذلك ، وإنما كانتْ عَيْناً أَصَابتْهُ وقول رؤبة : وَلاَ شَظٍ فَدْمٍ وَلاَ عَبْدٍ فَلِكْ قال أبو عمرو : الفَلِكُ : العَبْدُ الذي له أَلْيَةٌ على خِلْقةِ الفَلْكةِ ، وأَليَاتُ الزِّنْجِ مُدَوَّرَةٌ . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الفَيْلَكُونُ : الشُّوبَقُ . ( قلت ) : وهما مُعَرَّبانِ معاً . ويقال فَلْكةٌ ، وفَلَكةٌ لِفَلْكةِ المِغْزَلِ . فكل : قال الليث وغيره : الأَفكَلُ : رِعْدةٌ تَعْلُو الإنسانَ ، وَلا فِعْلَ له . ويقال : أَخذَ فُلاناً أَفْكَلٌ إذا أَخذَتْهُ رعْدةٌ . وفي الحديث : أنَّ موسى لمَّا ضَربَ البَحْرَ بعَصَاهُ فانْفرقَ بَاتَ وله أفْكَلٌ أي رِعْدةٌ . وقال ابن الأعرابي : افْتَكَلَ فلانٌ في فعْلهِ افتكَالاً ، واحْتفل احتفالاً بمعنى واحدٍ .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.067 harf
(باب الفاء واللام وما يثلثهما) (فلم) الفاء واللام والميم كلمةٌ. يقولون الفَيْلم: العظيم من الرِّجال. وفي ذكر الدَّجَّال: "رأيتُه فَيْلَمَانِيَّاً". وقال الشَّاعر([1]) : ويَحمِي المُضافَ إذا ما دَعا *** إذا فرَّ ذُو اللِّمَّةِ الفَيْلَمُ ويقولون: الفَيْلَم: المُشْط([2]) . وليس بشيء. (فلن) الفاء واللام والنون كناية عن كلِّ أحد. ورخَّمه أبو النجمِ فقال: * في لَجَّةٍ أَمْسِكْ فُلانَاً عَنْ فُلِ([3])
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR540 harf
- الفلك: السفينة، ويستعمل ذلك للواحد والجمع، وتقديراهما مختلفان، فإن الفلك إن كان واحدا كان كبناء قفل، وإن كان جمعا فكبناء حمر. قال تعالى: ﴿حتى إذا كنتم في الفلك﴾ [يونس/22]، ﴿والفلك التي تجري في البحر﴾ [البقرة/164]، ﴿وترى الفلك فيه مواخر﴾ [فاطر/12]، ﴿وجعل لكم من الفلك والأنعام ما تركبون﴾ [الزخرف/12]. والفلك: مجرى الكواكب، وتسميته بذلك لكونه كالفلك، قال: ﴿وكل في فلك يسبحون﴾ [يس/40]. وفلكه المغزل،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR617 harf
ف ل ك فلّك ثدي الجارية وتفلّك واستفلك‏:‏ صار كالفلكة‏.‏ قال امرؤ القيس‏:‏ ومستفلك الذّفرى كأن عنانه ومثناته في رأس جذع مشذّب وقال عتيبة بن مرداس‏:‏ تطالع أهل السوق والباب دونها بمستفلك الذّفرى إسيل المذمر صغر الذّفرى‏:‏ مدح في الإبل‏.‏ ويقال‏:‏ تركته كأنه يدور في فلك وتركته يدور كأنه فلك إذا تركته مضطرباً لا يقرّ به قرار كالكوكب الذي لايزال في فلكه أو كما يدور الفلك وقيل‏:‏ الفلك‏:‏ الماء الذي
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.832 harf
الفَلَك: مَدارُ النجوم، والجمع أَفْلاك. والفَلَكُ: واحد أَفْلاك النجوم، قال: ويجوز أَن يجمع على فُعْل مثل أَسَدٍ وأُسْدٍ، وخَشَب وخُشْب. وفَلَكُ كل شيء: مُسْتداره ومُعْظمه. وفَلَكُ البحر: مَوْجُه المسْتَدير المترَدّد. وفي حديث عبد الله بن مسعود: أَن رجلاً أَتى رجلاً وهو جالس عنده فقال: إني تَرَكْتُ فَرَسَك كأنه يدورفي فَلَكٍ، قال أَبو عبيد: قوله في فَلَكٍ فيه قولان: فأَما الذي تعرفه العامّة فإنه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR755 harf
* ف ل ك * * فَلْكَةُ * المغزل بالفتح سميت بذلك لاستدارتها و * الفُلْكُ * السفينة واحد وجمع يذكر وينث قال الله تعالى ﴿في الفلك المشحون﴾ فأفرد وذكر وقال تعالى ﴿والفلك التي تجري في البحر﴾ فأنّث ويحتمل الإفراد والجمع وقال تعالى ﴿حتى إذا كنتم في الفلك وجرين بهم﴾ فجمع وكأنه يذهب بها إذا كانت واحدة الى المركب فيذكر والى السفينة فيؤنث وكان سبويه يقول الفلك التي هي جمع تكسير للفلك التي هي واحد وليس
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.320 harf
الفلك، محركة: مدار النجوم ويقول المنجمون: إنه سبعة أطواق دون السماء قد ركبت فيها النجوم السبعة في كل طوق منها نجم، وبعضها أرفع من بعض، يدور فيها بإذن الله تعالى، وقال الزجاج في قوله تعالى: كل في فلك يسبحون لكل واحد منها فلك أفلاك، وفلك بضمتين ويجوز أن يجمع على فلك بالضم، كأسد وأسد، وخشب وخشب. والفلك من كل شيء: مستداره ومعظمه. والفلك: موج البحر المضطرب المستدير المتردد، وفي حديث عبد الله ابن
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.939 harf
1 فَلڤكَ see the next paragraph, in two places. فلّك 2 فلّك ذ , (S, O, K,) inf. n. تَفْكِيكٌ, (S,) said of a girl's breast, It became round, (S, O, K, TA,) like the فَلْكَة [or whirl (of a spindle)], but less than is denoted by نُهُودٌ [inf. n. of نَهَدَ, q. v.]; (TA;) as also ↓ تفلّك, (S, O, K,) and ↓ افلك, (Th, O, K,) and ↓ فَلَكَ. (Ibn-'Abbلd, O, K.) ― -b2- And فلّكت, (K,) inf. n. as above,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.127 harf
فَلَكَ فَلَكَ U ( n. ac. فَلْك 1 ), a. Was round, spherical. b. Had well-rounded breasts. فَلَّكَ فَلَّكَ II , a. see I (a) , ( b ). c. [ coll. ], Practised astrology. d. [ coll. ], Persisted, persevered. أَفْلَكَ أَفْلَكَ IV , a. see I (b) . تَفَلَّكَ تَفَلَّكَ V , a. see I (a) & II ( c ). فَلْكَة فَلْكَة 1t , ( pl. فَلَك 4 ), a. Whirl ( of a spindle ). فُلْك فُلْك 3 , a. Ship,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR21.550 harf
فلك فَلَكَ - يَفْلُكُ - فَلَك - فُلْك فَلَكَ - يَفْلُكُ + الكائن + في مكان أو حول كائن أو مكان: يدور بحركة معاودة ومتكررة على مسار دائري، حول الكائن أو المكان فَلَك:على وزن " فَعَل": اسم فعل من " فَلَكَ - يَفْلُكُ"، اسم مكان منه: المسار أو المجرى الدائري الذي يحيط بالشيء، والذي ينبغي أن يسير عليه من يريد أن يدور حول الشيء فُلْك: على وزن "
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler55 mücavir (135 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بحر

    9 ortak ayet · Bahr deniz demektir

  2. سخر

    6 ortak ayet · Sahr kayalık sahadır

  3. جري

    7 ortak ayet · Cariye yelkenli sandal demektir

  4. شحن

    3 ortak ayet · İçi dolu kaptır

  5. شكر

    6 ortak ayet · Sütle dolu memedir

  6. نجو

    6 ortak ayet · Özel konuşmak

  7. بغي

    6 ortak ayet · Buğa boğa demektir

  8. غرق

    4 ortak ayet · Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir

  9. طري

    2 ortak ayet · Taze

  10. مخر

    2 ortak ayet · Suyu yaranlar

  11. فضل

    5 ortak ayet · Fadl Deriden yapılan gömlektir

  12. صنع

    3 ortak ayet · İmal ederler

Geçtiği ayetler(25)

  1. فَكَذَّبُوهُ فَأَنْجَيْنَاهُ وَالَّذِينَ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا عَمِينَ

    GemiBunun üzerine onu yalanladılar. Biz de onu ve gemide beraberinde olanları kurtardık. Ayetlerimizi yalan sayanları da suda boğduk. Çünkü onlar, gerçekten kör bir kavim idiler.

  2. … يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ حَتَّى إِذَا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُوا بِهَا جَاءَتْهَا رِيحٌ …

    GemiSizi karada ve denizde yürüten O’dur. Gemide bulunduğunuzda geminin onları hoş bir rüzgarla götürdüğünde ve onunla sevindiklerinde; birden şiddetli bir kasırga gelip onları her taraftan dalgaların sardığı ve çepeçevre kuşatıldıklarını sandıkları anda, Allah’ın dinine sarılarak: Bizi bu tehlikeden kurtarırsan; andolsun ki, şükredenlerden oluruz, diye O’na yalvarırlar.

  3. فَكَذَّبُوهُ فَنَجَّيْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَجَعَلْنَاهُمْ خَلَائِفَ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِينَ

    GemiOnu yalanladılar; ama Biz, onu ve gemide beraberinde bulunanları kurtardık. Bunları yeryüzünün halifeleri yaptık. Ayetlerimizi yalanlayanları ise suda boğduk. Bir bak uyarılanların sonu nice oldu.

  4. وَعَلَيْهَا وَعَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ

    GemiHem onların üzerinde, hem de gemilerin üstünde taşınırsınız.

  5. فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ وَمَنْ مَعَكَ عَلَى الْفُلْكِ فَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي نَجَّانَا مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

    GemiSen ve beraberindekiler, gemiye yerleşince: Bizi zalimler topluluğundan kurtaran Allah’a hamdolsun, de.

  6. فَأَنْجَيْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ

    GemiBunun üzerine Biz de, onu ve beraberindekileri, dolu bir gemi içinde kurtardık.

  7. فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ

    GemiGemiye bindiklerinde; dini yalnız Allah’a tahsis ederek O’na yalvarırlar. Ama onları karaya çıkararak kurtarınca, hemen Allah’a şirk koşarlar.

  8. وَآيَةٌ لَهُمْ أَنَّا حَمَلْنَا ذُرِّيَّتَهُمْ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ

    GemiSoylarını dolu gemiyle taşımış olmamız da onlar için bir ayettir.

  9. إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ

    GemiHani o, dolu bir gemiye kaçmıştı.

  10. وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ وَلِتَبْلُغُوا عَلَيْهَا حَاجَةً فِي صُدُورِكُمْ وَعَلَيْهَا وَعَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ

    GemiOnlarda sizin için daha nice faydalar vardır. Gönüllerinizdeki arzulara, onlara binerek ulaşırsınız. Onlarla ve gemilerle taşınırsınız.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفلك
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerدور, سفن, سبح, مور
Zıt Kökركد
Çekirdek Özet 1İğ ağırşağı veya yuvarlak bir nesnenin kendi ekseninde dönmesi, kabarıp kavis alması
Çekirdek Özet 2Gök cisimlerinin dairesel akış yörüngesi ve suların dalgalı akıntısında yüzen gemi
Çekirdek Özet 3Bir yasa ve akış eksenine bağlı kalarak dengeli, sürekli ve düzenli hareket etme sistemi
Kritik Hata RiskiGemiyi basit bir tahta taşıt, yörüngeyi ise sabit ve hareketsiz gök kubbe sanarak kökteki dinamik akış ve denge yasasını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فلBir bütünü yarmak, açmak, kesmek veya yüzeyini kırarak dışarı çıkarmak; nitekim فلق tohumu veya şafağı yarmak, فلح toprağı yarıp sürmek ve فلن bilinmeyeni açığa vurmak anlamındadırكYarma ve açma hareketini, kendi etrafında kıvrılan, tutunan, yuvarlaklaşan ve eksenel bir kavisle toparlanan düzenli bir harekete dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğız; söz, açıklık, kenarDışarıya doğru açılma, yüzeyde yarık oluşturma ve akışa başlama anı
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHarekete yön verme, onu belirli bir istikamette bükme ve sınırlandırma
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaAçılan ve yönlendirilen hareketi avuç gibi kavrayıp yuvarlama, çevreleme ve eksende tutma
فلكAçıklığın yönlendirilerek kavranıp yuvarlak bir eksende döndürülmesiBir yarıktan veya ortamdan geçerek ilerleyen kütlenin, yönlendirici bir tutuşla kendi ekseni veya kavisli yörüngesi üzerinde akıp gitmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİğ ağırşağı olan فَلْكَةُ الْمِغْزَلِ nesnesidir; eğrilen yünün iğ ucunda dengede dönmesini sağlayan yuvarlak parça, kadının göğsünün yuvarlaklaşıp tomurcuklanması ve çöldeki dairesel yükseltiler bu kökten türemiştir
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays bir beytinde devenin kulak ardındaki yuvarlak ve dolgun kemiği şu lafızla nitelemiştir: ومستفلك الذّفرى كأن عنانه / ومثناته في رأس جذع مشذّب
Erken Arapça kullanımİbn Mes‘ûd’dan nakledilen rivayette hızla ve telaşla dönüp çırpınan at için كأنه يدور في فلك ifadesi kullanılmış; buradaki فلك hem gök yörüngesi hem de denizin çalkantılı dalga girdabı anlamıyla açıklanmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça فلك kökü, Semitik dil ailesinde dairesellik, bükülme, iğ ağırşağı ve dairesel hareket ekseni bildiren ortak leksikal katmana aittir. İbranicede pilekh (פֶּלֶךְ) biçimi doğrudan iğ ağırşağını, çıkrığı ve belirli bir idari bölgeyi ya da dairesel çevreyi karşılar. Süryanicede pelkā (ܦܠܟܐ) yine çıkrık, yuvarlak disk, eksen ve bölge anlamındadır. Akadcada palāku(m) ve pilku(m) kökleri bir bölgeyi sınırlandırmak, dairesel alan belirlemek ve pay ayırmak işlevindedir. Kökün Afro-Asyatik arka planında, bir nesnenin veya sınırın kavis çizerek dönmesi ve birleşmesi yatar. Klasik Arapça bu somut iğ ağırşağı ve kavisli dönme çekirdeğini hem gök cisimlerinin yörüngesi olan فَلَك lafzına hem de akışkan üzerinde dalgaları yararak ilerleyen gemi anlamındaki فُلْك lafzına genişletmiştir; geminin dalgalar arasında dönerek ve dengede kalarak süzülmesi ile gök cisminin yörüngede akması aynı dairesel denge matrisinde buluşmuştur.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago ve Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİğ ağırşağı ve dairesel dönmeKökün asıl somut çekirdeği فَلْكَة olup, buradan göğsün yuvarlaklaşması, tepenin kavis alması, yıldızların yörüngesi ve su üstünde süzülen gemi türetilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice pilekh ve Süryanice pelkāİğ ağırşağı, çıkrık, dairesel çevre ve eksen kavramları ortak Sami mirası olarak korunmuşturKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAkadca palāku ve Sümerce palağSu kanalı veya sınırlandırma ile ilişkili erken Mezopotamya leksikal etkileşimi muhtemeldirMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فلكAnlamlıDairesel dönme, yörünge, gemiKökün merkez anlamı olup eksenel ve dengeli hareketi bildirirKur'an'da geçer
فكلAnlamlıTitreme ve sendeleyerek yürümeYürürken ayakların birbirine dolanması ve eklemlerin zayıflaması halidirKur'an'da geçmez
لفكAnlamlıKarıştırma ve çiğnemeLokmayı ağızda evirip çevirerek döndürme ve yoğurma eylemidirKur'an'da geçmez
لكفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
كفلAnlamlıYüklenme, üstlenme, korumaBir şeyin bakımını ve sorumluluğunu dairesel biçimde sarıp üzerine almaKur'an'da geçer
كلفAnlamlıZahmet, yük, renk değişimiYüze kavisli biçimde yayılan leke ve bir işin külfetini kuşatmaKur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فلكMerkezYörünge ve seyrüseferBir kural, eksen ve dairesel denge dahilinde akıp gitmeHem gök cisminin yörüngesini hem denizde süzülen gemiyi ifade eder
دورKomşuDönmeBaşlangıç noktasına geri dönme hareketine odaklanırEksenin kavisli yapısından ziyade devir sürecini öne çıkarır
سفنKomşuTaşıtGeminin suyun yüzeyini sıyırıp soyması ve kabuğunu kazımasıdırKavis ve akıştan ziyade nesnenin su yüzünü yarmasına ve şekline bakar
سبحKomşuAkış ve süzülmeOrtam içinde hiçbir yere çarpmadan serbestçe süzülüp yüzmeHareketi yönlendiren eksenden ziyade hareketin kesintisiz akışkanlığıdır
مورKomşuDalgalanmaNesnenin bir o yana bir bu yana çalkalanıp akmasıEksenel bir nizam taşımayan sarsıntılı ve hızlı çalkantıdır
ركدZıtDurgunlukHareketin kesilmesi, rüzgarın durması ve suyun hareketsiz kalmasıAkışın, dönüşün ve seyrüseferin tamamen donması halidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفلكYörünge, gemi, dönme ekseniHem uzaydaki dairesel yolu hem su üzerindeki dengeli taşıtı kapsarKesin
LatinceOrbis, navisHalka, daire, gemiOrbis gök çemberini, navis gemiyi karşılar; tek kökte birleşmezGüçlü
İngilizceOrbit, celestial sphere, vesselYörünge, gök kubbe, gemiOrbit yörüngeyi, vessel seyrüsefer aracını karşılarGüçlü
AlmancaUmlaufbahn, Himmelsgewölbe, SchiffYörünge, gök kubbe, gemiUmlaufbahn dönüş hareketini, Schiff su taşıtını açıklarGüçlü
FransızcaOrbite, sphère céleste, navireYörünge, gök küre, gemiOrbite kavisli yolu, navire su üstü ulaşımını ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَلَكGök cisimlerinin akış yörüngesiGüneş ve ayın bir düzen içinde yüzdüğü semavi yörünge bağlamı (Enbiyâ 21:33, Yâsîn 36:40)
الْفُلْك (tekil)Büyük kurtuluş gemisiNûh kavminin tufandan kurtuluşunu sağlayan ilahi vahiyle inşa edilmiş sefine bağlamı (A‘râf 7:64, Hûd 11:37, Mü'minûn 23:27)
الْفُلْك (cins/çoğul)Denizde ticari ve insani seyrüsefer araçlarıİnsanların rızık araması ve deniz yasalarının emre amade kılınması nimeti bağlamı (Bakara 2:164, İsrâ 17:66, Hac 22:65, Rûm 30:46, Câsiye 45:12)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKozmoloji ve ilahi nizamFeleklerin yaratılmışlığı, gök cisimlerinin iradesiz olup ilahi bir takdirle yörüngede yüzdüğüMaddi determinizm yerine ilahi kanunun sürekliliği
FıkıhDeniz ticareti ve seyrüsefer hükümleriDeniz taşımacılığında navlun, can emniyeti, fırtınada yük atma ve deniz ürünleri hukukuGemide gerçekleşen ibadet ve akitlerin geçerlilik şartları
TefsirKehf ve Nûh kıssaları ile kevnî ayetlerفُلْك lafzının hem tekil hem çoğul kullanılması ve gökteki felek ile denizdeki sefine benzerliğiİlahi kudretin tabiat kuvvetlerini insanın istifadesine boyun eğdirmesi
HadisAhir zaman fitneleri ve ibadet vakitleriDeniz yolculuğunda namaz kılınması ve fitnelerin felek gibi dönüp durması rivayetleriÇalkantılı ortamlarda istikameti ve dengeyi koruma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKozmik ve gaybî nizamAyet ve kurtuluş mihveriVahyin rehberliğinde helakten kurtulma ve ilahi azameti temaşaGeminin suda, yıldızın semada yüzmesi Allah'ın değişmez yasasını kanıtlarKesin
İlmiAstronomi ve akışkanlar mekaniğiYörünge geometrisi ve kaldırma kuvvetiKütlelerin belirli bir denge ekseninde serbestçe yol almasını anlamaGök mekaniği ile hidrodinamik yasalar aynı matematiksel denge ilkesine dayanırGüçlü
SiyasiUluslararası hakimiyet ve korunmaDeniz gücü ve sınır kontrolüToplumların savunma, fetih ve iletişim ağlarını açık tutmaDeniz yollarını ve seyrüseferi denetleyen yapılar iktidarı korurGüçlü
İktisadiKüresel ticaret ve lojistikTaşımacılık ve pazar dolaşımıMalların kıtalar arasında düşük maliyetle ve topluca nakledilmesiDeniz ticareti zenginliğin küresel ölçekte tedavülünü sağlarKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYörünge mekaniği ve hidrodinamik yüzmeBir kütlenin yerçekimi veya kaldırma kuvveti dengesinde dairesel veya kavisli bir hat boyunca en az dirençle akmasıdırKesin
Beşeri bilimlerKurumsal denge ve toplumsal dönüşümBir toplumun veya kurumun kriz dalgaları arasında kurucu ilkeler etrafında dağılmadan seyrini sürdürmesidirGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiFelek kelimesini kör talih veya kader; fülk kelimesini ise yalnızca ilkel bir ahşap tekne olarak daraltmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hem makro alemde gök cisimlerinin riayet ettiği kusursuz yörünge yasasını hem de mikro/insani alemde su üstünde süzülen taşıtların tabi olduğu akışkanlar kanununu kuşatır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDoğadaki fiziksel ve kozmolojik kanunların ilahi ayetler olduğu bilincini yitirmek ve Nûh'un gemisini efsanevi bir nesneye indirgeyip taşıdığı medeniyet kurucu kurtuluş modelini kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın gök düzeni ile deniz düzenini aynı kavramsal kökle birbirine bağladığını, tabiat yasalarının ilahi irade ve rahmetin birer tecellisi olduğunu gösterdiği için önemlidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Gök cisimlerinin hareketini bildiren kevnî ayetlerde ve Nûh kıssası başta olmak üzere denizde seyrüseferi ilahi nimet sayan ayet gruplarında belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tabiat olaylarını kör bir rastlantı veya durağan bir mekanik sayma yanılgısını ve feleği kötülüklerin kaynağı olan uğursuz bir çark sanma hurafesini düzeltir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir eksen veya merkez çevresinde dönen yuvarlak nesne, iğ ağırşağı ve su üzerinde çalkantılara rağmen dengede akıp giden kavisli taşıt.
  • Soyut anlamBir ortam içinde dengeli, kurallı, dairesel veya kavisli bir hat izleyerek sürekli akış halinde bulunma hali.
  • Sistematik karşılıkKozmolojik ve fiziksel dinamiklerin belirli bir yasa ekseninde toplanıp seyrüsefer güvenliğini ve düzeni sağlama sistemi.
  • LaTeX modeliF⃗c=mv2rr^∧F⃗b=−ρVg⃗
  • LaTeX açıklamasıModelde birinci ifade, kütlesi m ve çizgisel hızı v olan bir gök cisminin r yarıçaplı dairesel bir yörüngede yani felekte dengede kalmasını sağlayan merkezcil kuvvet bağıntısını gösterir. İkinci ifade ise, hacmi V olan bir geminin özkütlesi ρ olan sıvı içinde yerçekimi ivmesi g⃗ altında batmadan yüzmesini yani fülk halinde akmasını temin eden kaldırma kuvveti dengesini ifade eder. Her iki bağıntı da kökün semada ve denizde sergilediği eksenel ve dengeli akışkanlık hareketini matematiksel olarak simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف