قرأ
ق - ر - أ
KÖK- 88 geçiş
- 79 ayet
- 30 sîga
- 12 sözlük
“Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın çevresinde gelip iskan ettiği yerdir. Halen köy veya belde anlamında kullanılmaktadır. “Kerae", insan beyninde birikmiş olan ifadelerin pınarın kaynaması gibi ağızdan çıkmasına yani okumaya denir. “Tilavet”, kitaptan başkasına okumak olduğu halde “kıraat”, ezberden kendi kendine okumak demektir.devamı ›
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: قرء
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
“Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın çevresinde gelip iskan ettiği yerdir. Halen köy veya belde anlamında kullanılmaktadır. “Kerae", insan beyninde birikmiş olan ifadelerin pınarın kaynaması gibi ağızdan çıkmasına yani okumaya denir. “Tilavet”, kitaptan başkasına okumak olduğu halde “kıraat”, ezberden kendi kendine okumak demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.981 harfالقاف والراء و"وايء" معهما
ق ر و، ق ي ر، ق و ر، و ق ر، ر و ق، ق ر أ، ر ق ي ومستعملات قرو: القَرْوُ، مسيل المعصرة ومثعبها، والجميع القَرِيُّ، والأقْراءُ ولا فعل له.
والقَرْوُ: شبه حوض ضخم يفرغ فيه الماء من الحوض الضخم ترده الإبل والغنم، ويكون من خشب.
والقَرْوُ: كل شيء على طريقة واحدة.
وقَرَوتُ إليهم اقرُو قَرْواً أي قصدت نحوهم، قال:
أقرو إليهم أنابيب القنا قصدا
وقاريةُ الرمح: أسفله مما يلي الزج.
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.585 harfالقَرْءُ بالفتح: الحيض، والجمع أقْراءٌ وقُروءٌ على فُعولٍ، وأَقْرُؤٌ في أدنى العدد. وفي الحديث: "دعي الصلاةَ أيامَ أقْرائِكِ". والقَرْءُ أيضاً: الطُهْرُ، وهو من الأضداد. قال الأعشى:
مُوَرِّثَة مالاً وفي الأصل رفْعَةًلِما ضاع فيها من قروءِ نِسائِكا
وأقْرأتِ المرأة: حاضت، فهي مُقْرِئٌ. وأقْرَأتْ: طَهُرت. وقال الأخفش: أقْرأتِ المرأةُ: إذا صارت صاحبة حيضٍ. فإذا حاضت قلت: قَرَأَتْ - بلا ألفٍ -
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR35.213 harfق ر ( وايء )
قرا ، قرأ ، قري ، قور ، قير ، ورق ، رقا ، أرق ، روق ، ريق ، وقر .
قرا : من ذوات الياء والواو .
قال الليث : القَرْو : مصدَرُ قولك : قَرَوْتُ إليهم أقْرُو قَرْواً ، وهو القَصْد نحو الشيء .
وأنشد :
أقْرُو إليهم أنابِيبَ القَنَا قِصَداً
قال : والقَرْو : مَسِيل المِعصَرة ومَثْعَبها ، والجميع القَرِيُّ والأقراء ولا فعْل له . والقَرْو : شِبْه حَوْض محدودٍ مستطيل إلى جَنْبِ حَوْض ضَخْم
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.123 harf- قرأت المرأة: رأت الدم، واقرأت: صارت ذات قرء، وقرأت الجارية: استبرأتها بالقرء. والقرء في الحقيقة: اسم للدخول في الحيض عن طهر. ولما كان اسما جامعا للأمرين الطهر والحيض المتعقب له أطلق على كل واحد منهما؛ لأن كل اسم موضوع لمعنيين معا يطلق على كل واحد منهما لأن كل اسم موضوع لمعنيين معا يطلق على كل واحد منهما إذا انفرد، كالمائدة: للخوان وللطعام، ثم قد يسمى كل واحد منهما بانفراده به. وليس القرء اسما
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR596 harfق ر أ
قرأت الكتاب واقترأته وأقرأته غيري وهو من قرأة الكتاب وفلان قاريء وقرّاء: ناسك عابد وهو من القرّاء.
وقال جرير: يا أيها القارئ المرخي عمامته هذا زمانك إني قد مضى زمني وقد تقرّأ فلان: تنسّك.
واقرأ سلامي على فلان ولا يقال: أقرئه منّي السلام.
وأقرأت المرأة: حاضت وامرأة مقرئ واعتدّت بثلاثة قروء وأقراء وأقرء.
ودفعت جاريتي إلى فلانة أقرئها أي أمسكها عندها لتحيض وجراية مقرّأة
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR12.704 harfالقُرآن: التنزيل العزيز، وانما قُدِّمَ على ما هو أَبْسَطُ منه لشَرفه.
قَرَأَهُ يَقْرَؤُهُ ويَقْرُؤُهُ، الأَخيرة عن الزجاج، قَرْءاً وقِراءة وقُرآناً، الأُولى عن اللحياني، فهو مَقْرُوءٌ. أَبو إِسحق النحوي: يُسمى كلام اللّه تعالى الذي أَنزله على نبيه، صلى اللّه عليه وسلم، كتاباً وقُرْآناً وفُرْقاناً، ومعنى القُرآن معنى الجمع، وسمي قُرْآناً لأَنه يجمع السُّوَر، فيَضُمُّها. وقوله تعالى: إِنَّ علينا
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR485 harf* ق ر أ * * القَرْءُ * بالفتح الحيض وجمعه * أقْراءٌ * كأفراخ و * قُرُوءٌ * كفلوس و * أقْرُؤٌ * كأفلس و * القَرْءُ * أيضا الطهر وهو من الأضداد و * قَرأَ * الكتاب * قِراءَةً * * قُرُءانا * بالضم و * قَرَأَ * لا شيء * قُرْاانا * بالضم أيضا جمعه وضمه ومنه سمي القرآن لأنه يجمع السور ويضمها وقوله تعالى ﴿إن عينا جمعه وقراءنه﴾ أي قراءته وفلان * قَرَأ * عليك السلام و * أقْرَأكض * السلام بمعنى وجمع *
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR13.002 harfالقرآن هو التنزيل العزيز، أي المقروء المكتوب في المصاحف، وإنما قدم على ما هو أبسط منه لشرفه. قرأه وقرأ به بزيادة الباء كقوله تعالى تنبت بالدهن وقوله تعالى يكاد سنا برقه يذهب بالأبصار أي تنبت الدهن ويذهب الأبصار وقال الشاعر:
هن الحرائر لا ربات أخمـرة سود المحاجر لا يقرأن بالسور
كنصره عن الزجاجي، كذا في لسان العرب، فلا يقال أنكرها الجماهير ولم يذكرها أحد في
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR21.076 harfقَرَأَ الشَّىْءَ
1 قَرَأَ الشَّىْءَ ذ , [aor. قَرَاَ ,] inf. n. قُرْآنٌ, He collected together the thing; put it, or drew it, together; (S, O, K, TA;) part to part, or portion to portion. (S, O, TA.) [This seems to be generally regarded as the primary signification.] ― -b2- Hence the saying of the Arabs, مَا قَرَأَتْ هٰذِهِ النَّاقَةُ سَلًى قَطُّ and مَا قَرَأَتْ جِنِينًا, meaning This she-camel
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.678 harfMadde başı: قرءقَرَأَ
قَرَأَ A , U ( n. ac. قَرْء [ 1 ] , قِرَآءَة [ 23t ] ,
قُرْآن
قُرْآن [ 35 ] )
a. [ acc. or Bi ], Read, recited.
b. ( n. ac. قَرْء 1 , قُرْءَاْن 35 ), Collected, gathered.
c. Conceived, became pregnant; brought forth.
d. ( n. ac. قِرَاْءَة 23t ) [ 'Ala ], Sent, conveyed to; delivered to ( salutations ).
e. see IV (h) & V.
قَاْرَأَ
قَاْرَأَ III ,
a. Read, studied with.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok43.824 harfMadde başı: قرءقرء
قَرَأَ - يَقْرَأُ - قُرْءان - القرآن - قَرْء - قُرُوْء
قَرَأَ - يَقْرَأُ + كائن + شيئاً: يتعرف على مدلول ومعنى رمز أو ظاهرة لنفسه أو لآخر: يتعرف على مدلول محتوى كتاب مكتوب، بأية وسيلة كتابة، على الورق أو الصور أو الرمز أو الإشارة أو الذاكرة، وذلك بمقارنته مع خلفية ذاكرة متعلمة مسبقاً، وقد يرافق التعرف نطق بألفاظ ما يقرأ، أو يتعرف بالنظر
قرء قَرَأَ - يَقْرَأُ - قُرْءان - القرآن - قَرْء - قُرُوْء قَرَأَ - يَقْرَأُ + كائن + شيئاً: يتعرف على مدلول ومعنى رمز أو ظاهرة لنفسه أو لآخر: يتعرف على مدلول محتوى كتاب مكتوب، بأية وسيلة كتابة، على الورق أو الصور أو الرمز أو الإشارة أو الذاكرة، وذلك بمقارنته مع خلفية ذاكرة متعلمة مسبقاً، وقد يرافق التعرف نطق بألفاظ ما يقرأ، أو يتعرف بالنظر فقط (قراءة صامتة) قَرَأَ - يَقْرَأُ + كائن + شيئاً + على كائن: يقرأه مع نطق صوتي ليسمع الكائن: يبين لآخر معنى ودلالة محتوى رمزي مكتوب أو ظاهرة ما بكلام منطوق يصل إليه قُرْءان - القرآن: على وزن " فـُعلان ": اسم فعل مبالغة بمعنى مفعول من " قَرَأَ - يَقْرَأُ ": القراءة بتعظيم واتقان: وهو أيضاً ما يقرأ بتعظيم واتقان: فالقرآن قرأه الله: فهو متقن من الله الذي أتقن كل شيء، وهو معظم، لأن الله هو الذي قرأه، وهو الذي أمرنا أن نتبع قرآنه: طريقة قراءته ﴿إن علينا جمعه وقرآنه(17)﴾ القيامة ﴿فإذا قرأناه فاتبع قرآنه(18)﴾ القيامة قَرْء: اسم فعل " قَرَأَ - يَقْرَأُ ": التعرف على دلالة رمز أو صورة أو كتابة: وهو لفظ يشبه دلالة لفظ " قراءة ": وله معنى اصطلاحي: هوالقراءة الخاصة بعلامات حدوث الحمل: من تأخر الدورة الشهرية، وتفاعل حمل إيجابي، وكبر الرحم، وتغير مخاطية عنق الرحم، وتصبغ حلم الثدي، وما شابه قُرُوْء: جنع " قَرْء " ﴿والمطلقات يتربصن بأنفسهن ثلاثة قروء﴾: يتربصن ثلاث قراءات لعلامات الحمل: يتربصن ثلاث مجموعات من قراءات علامات الحمل، وهو يشبه ما تعارف عليه الأطباء في الوقت الحالي بقولهم: قراءات الحمل readings of pregnancy signes ملاحظة: لا يوجد في القرآن لفظ " قراءة، وقراءات " وإنما " قرء " و " قروء" واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " القراءة والإملاء وتبادل الكلام "، وهي: مَلَا - يَمْلي، نَجَا - يَنْجُو (المتعدي)، كَلَمَ - يَكْلِمُ، تَلا - يَتْلوْ، مَلَّ - يَمُلُّ، قَرَأ َ- يَقْرَأُ يقرأ القراءة في الدنيا ﴿أو يكون لك بيت من زخرف أو ترقى في السماء ولن نؤمن لرقيك حتى تنزل علينا كتابا نقرؤه قل سبحان ربي هل كنت إلا بشرا رسولا(93)﴾ الإسراء ﴿فقرأه عليهم ما كانوا به مؤمنين(199)﴾ الشعراء القراءة في الآخرة ﴿اقرأ كتابك كفى بنفسك اليوم عليك حسيبا(14)﴾ الإسراء ﴿يوم ندعو كل أناس بإمامهم فمن أوتي كتابه بيمينه فأولئك يقرءون كتابهم ولا يظلمون فتيلا(71)﴾الإسراء ﴿فأما من أوتي كتابه بيمينه فيقول هاؤم اقرءوا كتابي(19)﴾ الجاثية القروء ﴿والمطلقات يتربصن بأنفسهن ثلاثة قروء ولا يحل لهن أن يكتمن ما خلق الله في أرحامهن إن كن يؤمن بالله واليوم الآخر وبعولتهن أحق بردهن في ذلك إن أرادوا إصلاحا ولهن مثل الذي عليهن بالمعروف وللرجال عليهن درجة والله عزيز حكيم(228)﴾ البقرة قرآن القرآن والكتاب ﴿الر تلك آيات الكتاب وقرآن مبين(1)﴾ الحجر ﴿طس تلك آيات القرآن وكتاب مبين(1)﴾ النمل ﴿وما علمناه الشعر وما ينبغي له إن هو إلا ذكر وقرآن مبين(69)﴾ يس ﴿ص والقرآن ذي الذكر(1)﴾ ص ﴿ق والقرآن المجيد(1)﴾ ق ﴿بل هو قرآن مجيد(21)﴾ البروج ﴿والقرآن الحكيم(2)﴾ يس ﴿إنه لقرآن كريم(77)﴾ الواقعة الله أوحى القرآن ﴿وكذلك أوحينا إليك قرآنا عربيا لتنذر أم القرى ومن حولها وتنذر يوم الجمع لا ريب فيه فريق في الجنة وفريق في السعير(7)﴾ الشورى ﴿قل أي شيء أكبر شهادة قل الله شهيد بيني وبينكم وأوحي إلي هذا القرآن لأنذركم به ومن بلغ أئنكم لتشهدون أن مع الله آلهة أخرى قل لا أشهد قل إنما هو إله واحد وإنني بريء مما تشركون(19)﴾ الأنعام ﴿نحن نقص عليك أحسن القصص بما أوحينا إليك هذا القرآن وإن كنت من قبله لمن الغافلين(3)﴾ يوسف ﴿فتعالى الله الملك الحق ولا تعجل بالقرآن من قبل أن يقضى إليك وحيه وقل رب زدني علما (114)﴾ طه الله ألقى القرآن ﴿وإنك لتلقى القرآن من لدن حكيم عليم(6)﴾ النمل الله أنزل القرآن ﴿وقال الذين كفروا لولا نزل عليه القرآن جملة واحدة كذلك لنثبت به فؤادك ورتلناه ترتيلا(32)﴾ الفرقان ﴿إنا نحن نزلنا عليك القرآن تنزيلا(23)﴾الإنسان ﴿ما أنزلنا عليك القرآن لتشقى(2)﴾ طه ﴿ولقد آتيناك سبعا من المثاني والقرآن العظيم(87)﴾ الحجر ﴿شهر رمضان الذي أنزل فيه القرآن هدى للناس وبينات من الهدى والفرقان فمن شهد منكم الشهر فليصمه ومن كان مريضا أو على سفر فعدة من أيام أخر يريد الله بكم اليسر ولا يريد بكم العسر ولتكملوا العدة ولتكبروا الله على ما هداكم ولعلكم تشكرون(185)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تسألوا عن أشياء إن تبد لكم تسؤكم وإن تسألوا عنها حين ينزل القرآن تبد لكم عفا الله عنها والله غفور حليم(101)﴾ المائدة الله جعله عربياً وأنزله عربياً ﴿إنا جعلناه قرآنا عربيا لعلكم تعقلون(3)﴾ الزخرف ﴿إنا أنزلناه قرآنا عربيا لعلكم تعقلون(2)﴾ يوسف ﴿وكذلك أنزلناه قرآنا عربيا وصرفنا فيه من الوعيد لعلهم يتقون أو يحدث لهم ذكرا(113)﴾ طه ﴿قرآنا عربيا غير ذي عوج لعلهم يتقون(28)﴾ الزمر ﴿كتاب فصلت آياته قرآنا عربيا لقوم يعلمون(3)﴾ فصلت { ولو جعلناه قرآنا أعجميا لقالوا لولا فصلت آياته أأعجمي وعربي قل هو للذين آمنوا هدى وشفاء والذين لا يؤمنون في آذانهم وقر وهو عليهم عمى أولئك ينادون من مكان بعيد(44){ فصلت الله علم القرآن ﴿علم القرآن (2)﴾ الرحمن الله فرض القرآن ﴿إن الذي فرض عليك القرآن لرادك إلى معاد قل ربي أعلم من جاء بالهدى ومن هو في ضلال مبين(85)﴾ القصص ما كان هذا القرآن أن يفترى من دون الله ﴿وإذا تتلى عليهم آياتنا بينات قال الذين لا يرجون لقاءنا ائت بقرآن غير هذا أو بدله قل ما يكون لي أن أبدله من تلقاء نفسي إن أتبع إلا ما يوحى إلي إني أخاف إن عصيت ربي عذاب يوم عظيم(15)﴾ يونس ﴿وما كان هذا القرآن أن يفترى من دون الله ولكن تصديق الذي بين يديه وتفصيل الكتاب لا ريب فيه من رب العالمين(37)﴾ يونس الرسول يقرأ القرآن ﴿إن علينا جمعه وقرآنه(17)﴾ القيامة ﴿فإذا قرأناه فاتبع قرآنه(18)﴾ القيامة ﴿اقرأ باسم ربك الذي خلق(1)﴾ العلق ﴿اقرأ وربك الأكرم(3)﴾ العلق ﴿سنقرئك فلا تنسى(6)﴾ الأعلى ﴿وقرآنا فرقناه لتقرأه على الناس على مكث ونزلناه تنزيلا(106)﴾ اإسراء ﴿فإذا قرأت القرآن فاستعذ بالله من الشيطان الرجيم(98)﴾ النخل ﴿وإذا قرئ القرآن فاستمعوا له وأنصتوا لعلكم ترحمون(204)﴾ الأعراف ﴿وإذا قرأت القرآن جعلنا بينك وبين الذين لا يؤمنون بالآخرة حجابا مستورا(45)﴾ الإسراء ﴿وإذا قرئ عليهم القرآن لا يسجدون(21)﴾ الإنشقاق ﴿أقم الصلاة لدلوك الشمس إلى غسق الليل وقرآن الفجر إن قرآن الفجر كان مشهودا (78)﴾ الإسراء { إن ربك يعلم أنك تقوم أدنى من ثلثي الليل ونصفه وثلثه وطائفة من الذين معك والله يقدر الليل والنهار علم أن لن تحصوه فتاب عليكم فاقرءوا ما تيسر من القرآن علم أن سيكون منكم مرضى وآخرون يضربون في الأرض يبتغون من فضل الله وآخرون يقاتلون في سبيل الله فاقرءوا ما تيسر منه وأقيموا الصلاة وآتوا الزكاة وأقرضوا الله قرضا حسنا وما تقدموا لأنفسكم من خير تجدوه عند الله هو خيرا وأعظم أجرا واستغفروا الله إن الله غفور رحيم
Sîgalar(30)
- الْقُرْآنَKuran(الْفُعْلَانَ)×22
- الْقُرْآنِKuran(الْفُعْلَانِ)×13
- قُرْآنًاBir kuran(فُعْلَانًا)×9
- الْقُرْآنُKuran(الْفُعْلَانُ)×8
- وَالْقُرْآنِAndolsun ki Kuran+1 anlam(وَالْفُعْلَانِ)×4
- اقْرَأْOku(افْعَلْ)×3
- بِالْقُرْآنِKuranı(بِالْفُعْلَانِ)×2
- فَاقْرَءُواOkuyun(فَافْعَلُوا)×2
- قَرَأْتَOkudun(فَعَلْتَ)×2
- قُرِئَOkundu(فُعِلَ)×2
Mücavir kökler81 mücavir (288 toplam)
- عرب
7 ortak ayet · “A’rafe” üstü düz dağ demektir
- يسر
6 ortak ayet · “Yüsr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak…
- نزل
13 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir
- صرف
5 ortak ayet · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…
- رتل
2 ortak ayet · Tırtıl demektir
- نصت
2 ortak ayet · (nun sad te) Lessa (lam sad sad) birbirine yakın şeyler…
- نفر
4 ortak ayet · Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra…
- وحي
6 ortak ayet · İşaretleşmek için yakılan ateştir
- مجد
2 ortak ayet · Doymuş hayvandır
- ذكر
11 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
- زيد
5 ortak ayet · Zade : Azık demektir
- شفي
2 ortak ayet · Çukur, kuyu gibi yerlerin kenar kısmıdır
Geçtiği ayetler(79)
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا
KuranOnlar hala Ku’an’ı gereği gibi düşünmeyecekler mi? Eğer o, Allah’tan başkası tarafından gelseydi, muhakkak ki içinde birbirini tutmayan bir çok şeyler bulurlardı.
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَذَا الْقُرْآنَ وَإِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِينَ
KuranBiz; sana, bu Kur’an’ı vahyetmekle; kıssaların en güzelini anlatıyoruz. Halbuki sen, daha önce bundan habersizdin.
الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ
KuranOnlar ki; Kur’an’ı parçalara ayırmışlardı.
فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
KuranKur’an okuyacağın zaman; kovulmuş şeytandan Allah’a sığın.
إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ وَيُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا كَبِيرًا
KuranMuhakkak ki bu Kur’an; en doğru olana götürür. Ve salih amel işleyen mü’ minlere kendileri için büyük bir mükafat olduğunu müjdeler.
وَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنَا بَيْنَكَ وَبَيْنَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجَابًا مَسْتُورًا
KuranKur’an okuduğun zaman; seninle ahirete inanmayanların arasına örtülmüş bir perde koyarız.
مَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى
KuranBiz; Kur’an’ı, sana güçlük çekesin diye indirmedik.
وَقَالَ الرَّسُولُ يَارَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا
KuranVe Peygamber dedi ki: Ey RAbbım; doğrusu kavmim bu Kur’an’ı terkedilmiş olarak bıraktı.
وَإِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْآنَ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ
KuranMuhakkak ki sen; Kur’an’ı Alim ve Hakim katından almaktasın.
إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَقُصُّ عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَكْثَرَ الَّذِي هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ
KuranGerçekten bu Kur’an; İsrailoğullarına ayrılığa düştükleri şeyin çoğunu açıklamaktadır.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | قرأ |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Hemzeli (lâmü’l-fiil hemze) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | تلو, نطق, درس, جمع |
| Zıt Kök | كتم |
| Çekirdek Özet 1 | Parçaları bir araya getirip bünyede toplamak, tutmak ve ardından düzenli aralıklarla dışa vurup seslendirmek |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi hitabın harf, kelime ve manalarını zihinde ve kalpte derleyip eksiksiz bir intizamla lafza dökerek tebliğ etmek |
| Çekirdek Özet 3 | Parçalı bilgilerin birikim havuzunda sentezlenerek anlamlı, bağlayıcı ve dönüştürücü bir bildiriye dönüştürülmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca yazılı bir metnin harflerini mekanik olarak seslendirmeye indirgeyerek içsel toplama, kavrama ve dönemsel tezahür boyutunu yok saymak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| قر | Bir şeyin birikmesi, toplanması, yerleşip sükûnet bulması ve bir kapta veya mahalde tutulması (karşılaştır: قرر sükûnet bulup yerleşmek, قري suyu havuzda toplamak, قرب birbirine yaklaşıp birleşmek, قرن iki şeyi birbirine bağlamak) | أ | Toplanan, biriktirilen ve içte tutulan unsurların belirgin bir başlangıç, iradî bir itiş ve sesli bir çıkış hamlesiyle açığa vurulup telaffuz edilmesini sağlamıştır. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Dağınık parçaların belirli bir merkez etrafında odaklanmasını, sınırlandırılmasını ve birikmesini temsil eder. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Toplanan unsurların bilinç, akıl ve yönetim merkezi olan başta kavranmasını ve en üst düzeyde düzenlenmesini ifade eder. |
| أ | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | Biriken ve zihinde derlenen mananın güçlü bir ses, iradeli bir soluk ve etkin bir hamleyle dış dünyaya yöneltilmesini gösterir. |
| قرأ | Birikip odaklanan unsurların zihinsel bir düzenlemeden geçerek güçlü ve etkin bir sesle dışa aktarılması | Dağınık harf ve kavramların içsel bir kapta bir araya getirilip bir bütün halinde yüksek sesle ve bilinçle duyurulması hareketini kurar. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Dişi devenin döl suyunu veya cenini rahminde toplayıp tutması (مَا قَرَأَتِ النَّاقَةُ سَلًى قط), suyun veya sütün bir kapta birikmesi; kadının kanı içinde toplayıp ardından dışarı atmasıyla beliren hayız ve temizlik döngüsü (el-qur'). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairi Amr b. Külsûm muallakasında ve İbn Ahmer’in beytinde kök, gebe kalıp döl tutma veya topluca okuma manasında geçmektedir; Lisânü'l-Arab'da şahit gösterilen beyitte ise kadınların Kur'an surelerini okumadığı durum şu şekilde yer alır: هُنَّ الحَرائِرُ، لا ربَّاتُ أَحْمِرةٍ، / سُودُ المَحاجِرِ، لا يَقْرَأْنَ بالسُّوَرِ |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi Cerîr, ibadet ve kıraat ile öne çıkan kişiyi överken kökü dindarlık ve tertil bağlamında şöyle zikreder: يَا أَيُّهَا القَارِئُ المُرْخِي عِمَامَتَهُ / هَذَا زَمَانُكَ إِنِّي قَدْ مَضَى زَمَنِي |
Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Esâsü’l-Belâga, Kitâbü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde قرأ kökü, en köklü ve ortak kavramsal çekirdeklerden birini oluşturur. Kökün ana Sami biçimi *q-r-ʾ olarak yeniden kurulmakta olup İbranicede קרא (qārāʾ) fiili "yüksek sesle çağırmak, ilan etmek, adlandırmak, metni topluca seslendirmek", Aramice ve Süryanicede ܩܪܐ (qərā) "çağırmak, davet etmek, yüksek sesle okumak", Ugarit dilinde qrʾ "seslenmek, nida etmek" ve Akadcada qerû "çağırmak, davet etmek, ziyafete çağırmak" biçiminde tespit edilmektedir. Erken Sami katmanında kökün birincil eylemi, insanları bir araya getirmek üzere ses çıkarmak, çağırmak ve topluluğa bir beyanı duyurmaktır. Arapçada ise kök, bir yandan bu ilksel "nida etme, çağırma ve seslendirme" anlamını korumuş, diğer yandan قرو ve قرر kökleriyle olan morfo-semantik bağı üzerinden "içte toplamak, biriktirmek, döngüsel olarak tutmak" (rahmin cenini tutması, kadının kan döngüsü) fiziksel derinliğini muhafaza etmiştir. Böylece Arapça, kökün hem içsel birikim (toplama) hem de dışsal nida (okuma/çağırma) boyutlarını eşzamanlı olarak bünyesinde taşıyan özgün bir semantik denge kurmuştur.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | قرأ ile قرو ve قرر arasındaki geçişlilik | Suyun havuzda toplanması (قرو) ve bir yerde sabit kalması (قرر) ile harflerin ve manaların zihinde toplanıp ardışık olarak ağıza dökülmesi arasında doğrudan bir anlam bağı kurulmuştur. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice קרא, Süryanice ܩܪܐ, Ugaritçe qrʾ | Doğu ve Batı Sami kollarında kelime daima "yüksek sesle çağırmak, ilan etmek, toplamak ve bir metni seslendirmek" işlevini görmüştür. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik çatı katmanı | Bazı Berberi ve Kuşitik dillerde seslenme, çağırma ve toplama bildiren *qVr- kök varyantlarıyla paralellikler ileri sürülmüşse de aradaki bağ Sami içi kadar doğrudan değildir. | Muhtemel |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Gesenius Hebrew Grammar.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| قرأ | Anlamlı | Toplamak, okumak, döngüye girmek | Parçaları derleyip zihinde tutmak, ardından düzenli ses ve kelimeler halinde telaffuz etmek. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| قأر | Anlamlı | Çukurlaştırmak, derinleştirmek | Bir nesnenin içini oyup çukur hale getirmek; derin kap veya kuyu açmak. | Kur'an'da geçmez; içe doğru oyup toplama fikriyle akrabadır. |
| رقأ | Anlamlı | Kanın veya gözyaşının durması | Akan bir sıvının kesilmesi, durulması, kuruyup sükûnet bulması. | Kur'an'da geçmez; sıvının akışının durup toplanması yönüyle ilişkilidir. |
| رأق | Anlamlı | Suyun veya şeyin saflaşması | Sıvının durulması, tortusundan arınması, berraklaşması. | Kur'an'da geçmez; durulma ve tortunun dibe çöküp ayrışması anlamı taşır. |
| أقر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik Arapça sözlüklerde müstakil bir kök hüviyeti kazanmamış, قرر kökünün if'âl kalıbı ile karışmıştır. | Kur'an'da geçmez. |
| أرق | Anlamlı | Uykusuzluk çekmek | Gece boyunca uykunun kaçması, yatakta dönüp durma hali. | Kur'an'da geçmez; biliteral çekirdekle doğrudan anlam bağı tespit edilmedi. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| قرأ | Merkez | Toplama ve seslendirme | Harfleri ve manaları zihinde derleyip bir bütün halinde, kavrayarak ve sesli olarak dışa aktarmak. | İfade edilen bilginin önce içselleştirilip toplanmasını ve bir nizamla duyurulmasını gerektirir. |
| تلو | Komşu | Ardı ardına gelme ve takip | Bir metni veya sözü birbiri ardınca, kesintisiz bir sıra ve akış takip ederek okumak. | قرأ kökünde toplama ve derleme vurgusu öne çıkarken تلو kökünde sıralı takip ve boyun eğme esastır. |
| نطق | Komşu | Anlamlı ses çıkarma | Zihindeki düşünceyi lafız kalıbına dökerek anlaşılır kılmak, konuşmak. | نطق sırf lafzi ifadeye odaklanırken قرأ derlenmiş ve bir araya getirilmiş bir hitabın sunumudur. |
| درس | Komşu | İnceleme ve tekrarlama | Bir metnin manasını kavramak için tekrar tekrar üzerinden geçmek, kalıntıları izlemek. | درس anlama ve öğrenme amaçlı yoğun zihinsel çabayı, قرأ ise derlenen bilginin icrasını ifade eder. |
| جمع | Komşu | Parçaları birleştirme | Dağınık nesneleri veya fertleri tek bir alanda bir araya getirmek. | جمع her türlü fiziksel ve soyut birleşmeyi kapsar; قرأ ise metin, ses ve rahim içi birikime özgüdür. |
| كتم | Zıt | Gizleme ve saklama | Bilinen veya toplanan bir manayı kasten dışa vurmayıp bünyede hapsederek gizlemek. | قرأ derleneni sesle açığa çıkarırken كتم onu tamamen görünmez ve duyulmaz kılar. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | قرأ | Toplamak, okumak, ilan etmek | Parçalı verileri derleyip zihinde birleştirdikten sonra sesli bir nizamla tebliğ etmek. | Kesin |
| Latince | legere, recitare | Toplamak, seçmek, okumak; yüksek sesle bildirmek | Latince legere aslen "toplamak, derlemek" demektir ve zihinsel toplamayı tam karşılar; recitare ise yüksek sesli sunumu ifade eder. | Kesin |
| İngilizce | read, recite, proclaim | Okumak, ezberden seslendirmek, ilan etmek | "Read" zihinsel çözümleme ve metin takibini, "recite" ezberden veya makamla sunumu, "proclaim" ise kökün Sami nida kökenini karşılar. | Güçlü |
| Almanca | lesen, vortragen, verkünden | Okumak, toplamak; icra etmek; duyurmak | Almanca "lesen" köken olarak "toplamak" (özellikle meyve toplamak) anlamına gelir ve قرأ kökünün semantik gelişimiyle tam örtüşür. | Kesin |
| Fransızca | lire, réciter, proclamer | Okumak, seslendirmek, halka ilan etmek | Zihinsel metin takibi ve dışa vurumu içerir; ancak kökün rahim içi döngü ve toplanma boyutunu tek başına taşımaz. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache, Lewis & Short.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| قَرَأَ / اقْرَأْ / نَقْرَأُ | Vahyi tebliğ etmek, tertil ve tefekkürle seslendirmek | Peygamber'e gelen vahyin derlenip topluma açıkça okunması emri (Alak 96:1, İsrâ 17:106, Nahl 16:98). |
| قُرْآن | İlahi vahyin derlenmiş, kitaplaşmış ve seslendirilen bütünü | Allah kelamının sure ve ayetlerinin bir araya getirilip mucizevi bir hitap halinde sunulması (Kıyâme 75:17-18, Yûnus 10:15, Bakara 2:185). |
| اقْرَأْ كِتَابَكَ | Ahirette amel defterinin incelenip hesaba çekilmesi | Kıyamet günü insanın kendi kayıtlı eylemlerini bizzat gözden geçirip idrak etmesi (İsrâ 17:14, Hâkka 69:19). |
| قُرُوء (çoğul) | Kadının temizlik veya hayız döngüsü | Boşanma sonrasında kadının bekleme süresini belirleyen fizyolojik toplanma ve arınma dönemleri (Bakara 2:228). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kelâmullah ve Kur'an'ın mahiyeti | Kur'an'ın ezeli kelam sıfatı ile lafızlara dökülüp okunan kıraat arasındaki ontolojik ayrım (Halku'l-Kur'an meselesi). | Kök, ilahi zatın kelamından insanların ağzından dökülen lafzi okumaya kadar uzanan hitap alanında yoğunlaşmıştır. |
| Fıkıh | Namazda kıraat rüknü ve iddet hesabı | Namazın sıhhati için kıraatin farziyeti, fatihasız namazın hükmü ve Bakara 2:228'deki "kurû'" kelimesinin hayız mı yoksa temizlik (tuhr) mi olduğu ihtilafı. | İbadette lafzın asgari telaffuz sınırı ile fıkhi sürelerin belirlenmesindeki biyolojik döngü manasına daralmıştır. |
| Tefsir | İcazü'l-Kur'an ve nazm teorisi | Kur'an isminin iştikakı, ayet ve surelerin mucizevi tertibi ve Kıyâme 75:17-18'deki "onu toplamak ve okutmak" ifadesinin tefsiri. | Dağınık vahiy parçalarının ilahi koruma altında toplanıp bütüncül bir nizam halinde aktarılması anlamı öne çıkar. |
| Hadis | Kıraat faziletleri ve kârî vasfı | Kur'an'ı mahreç ve tecvidle güzel okuyanların (kurrâ) konumu, meleklerle beraberliği ve kıraatin tertil üzere yapılması teşviki. | Sesin güzelleştirilmesi, hıfzın korunması ve lafızların hakkının verilerek icra edilmesi manasında billurlaşmıştır. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahyin intikali ve korunması | Kur'an / Kıraat | İlahi buyrukları insan idrakine taşıyan temel ibadet ve tebliğ vasıtası | Dağınık vahiy birimlerinin birleştirilerek bağlayıcı bir hayat nizamı olarak okunmasını sağlar. | Kesin |
| İlmi | Bilgi üretimi ve epistemoloji | Derleme ve Analitik Okuma | Dağınık verilerin sentezlenip anlamlı bir metin ve bilgi yapısına dönüştürülmesi | Bilgi ancak verilerin zihinde toplanması (قر) ve dışa aktarılması (أ) ile ilim hüviyeti kazanır. | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal sözleşme ve kanun ilanı | İlan / Manifesto / Kanun Metni | Otoritenin ilkelerini tebaaya açık, bağlayıcı ve şeffaf bir dille duyurması | Yasaların gizli kalmayıp kamusal alanda topluca okunması ve hukuki bilinç oluşturulması sürecidir. | Güçlü |
| İktisadi | Kayıtların denetimi ve muhasebe | Denetim / Hesap İncelemesi | Biriken finansal hareketlerin ve defterlerin şeffaf biçimde okunup mutabakata varılması | Ekonomik verilerin bir araya toplanarak ilgililere açıkça sunulmasını ve teftiş edilmesini ifade eder. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Ayrık Veri Entegrasyonu ve Sinyal Modülasyonu | Ayrık halde bulunan dijital verilerin (bitler) bir arabellekte (buffer) toplanıp işlendikten sonra sürekli ve anlamlı bir ses dalgasına (analog sinyal) dönüştürülerek iletilmesi süreciyle yapısal olarak örtüşür. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hermenötik Sentez ve Kamusal Söylem | Bireyin kültür ve gelenekten devraldığı parçalı metinleri zihninde yoğurarak kamu vicdanında bağlayıcı, ahlaki ve hukuki bir söylem olarak dile getirmesi mekanizmasına karşılık gelir. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamını yalnızca matbu bir kağıttan veya ekrandan harfleri gözle takip edip ses tellerini titreterek yapılan mekanik ve yüzeysel "okuma" işlemine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; parçaları bir araya getirmeyi, zihinde ve kalpte kavramsal bir sentez kurmayı, bu sentezi hayatın döngüsel akışında zamana yayarak bilinçli ve bağlayıcı bir hitap halinde topluma duyurmayı kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Alak 96:1'deki "İkra'" emrini sadece okuma-yazma öğrenme veya yazılı metin okuma olarak anlayıp, varlığı, tarihi ve vahyi tefekkürle cem edip ilahi adla inşa etme yükümlülüğünü ıskalamak; ayrıca amel defterinin okunmasını pasif bir seyir zannetmek. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin kendi adını (قرآن) bu kökten seçmiş olması, ilahi hitabın hem parçaların mükemmel birleşimiyle oluşan bir derleme hem de sürekli okunarak, tekrarlanarak ve hayata aktarılarak canlı tutulan dinamik bir nida olduğunu gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Vahyin iniş ve cem sürecini anlatan ayetlerde (Kıyâme 75:16-19), ilk vahiy tecrübesinde (Alak 96:1-5), vahyin peyderpey indiriliş hikmetini açıklayan pasajlarda (İsrâ 17:106) ve aile hukukundaki iddet sürelerinde (Bakara 2:228). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'ın birbirinden kopuk metinler yığını olduğu iddiasını çürütür; onun ilahi bir derleme (toplama) ve kesintisiz bir tebliğ (okuma) projesi olduğunu ortaya koyar. Ayrıca okumanın anlama ve amelden kopuk bir telaffuz ayini olmadığını öğretir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamDağınık parçaların, suyun veya döngüsel kanın bir kapta, rahimde veya mahalde toplanıp tutulması; ardından bunun belirli aralıklarla dışa salınması ve seslendirilmesidir.
- Soyut anlamDağınık kavram, harf ve ilkelerin zihinsel bir süzgeçten geçirilerek toplanması, anlamlı bir dizgeye kavuşturulması ve yüksek bir bilinçle kamusal alana tebliğ edilmesidir.
- Sistematik karşılıkParçalı hakikat verilerinin ilahi bir nizam altında cem edilmesi, bu birikimin hitaba dönüştürülmesi ve toplumsal hafızayı dönüştüren kurucu bir anayasa metni olarak işletilmesidir.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde ifadesi dağınık haldeki bilgi, ses veya vahiy parçalarının bir araya getirilip toplanmasını (قر); operatörü bu birikimin zihinsel, kalbî veya rahmî bir kapta tutulup anlamlı bir yapıya kavuşturulmasını; parametresi birikim ve olgunlaşma döngüsünü (el-qur'); sembolü ise ortaya çıkan nizamlı kıraati, tebliği ve kamusal ilanı (قرأ) temsil eder. Model, kökün özündeki "toplama tutma sesle dışa aktarma" sürecini eksiksiz simgeler.