قرأ

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ر-أ30 sîga, 81 mücavir kök, 79 ayet, 42 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وحيزيدالْقُرْآنِاقْرَأْرتلقرأوَالْقُرْآنِعربيسركتبصرفنفرشفي

KökSîga 30Ayet 79Sure 42Mücavir 81

▶ Ağı aç (3B)

قرأ

ق - ر - أ

KÖK
  • 88 geçiş
  • 79 ayet
  • 30 sîga
  • 12 sözlük

“Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın çevresinde gelip iskan ettiği yerdir. Halen köy veya belde anlamında kullanılmaktadır. “Kerae", insan beyninde birikmiş olan ifadelerin pınarın kaynaması gibi ağızdan çıkmasına yani okumaya denir. “Tilavet”, kitaptan başkasına okumak olduğu halde “kıraat”, ezberden kendi kendine okumak demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: قرء

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın çevresinde gelip iskan ettiği yerdir. Halen köy veya belde anlamında kullanılmaktadır. “Kerae", insan beyninde birikmiş olan ifadelerin pınarın kaynaması gibi ağızdan çıkmasına yani okumaya denir. “Tilavet”, kitaptan başkasına okumak olduğu halde “kıraat”, ezberden kendi kendine okumak demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.981 harf
القاف والراء و"وايء" معهما ق ر و، ق ي ر، ق و ر، و ق ر، ر و ق، ق ر أ، ر ق ي ومستعملات قرو: القَرْوُ، مسيل المعصرة ومثعبها، والجميع القَرِيُّ، والأقْراءُ ولا فعل له. والقَرْوُ: شبه حوض ضخم يفرغ فيه الماء من الحوض الضخم ترده الإبل والغنم، ويكون من خشب. والقَرْوُ: كل شيء على طريقة واحدة. وقَرَوتُ إليهم اقرُو قَرْواً أي قصدت نحوهم، قال: أقرو إليهم أنابيب القنا قصدا وقاريةُ الرمح: أسفله مما يلي الزج.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.585 harf
القَرْءُ بالفتح: الحيض، والجمع أقْراءٌ وقُروءٌ على فُعولٍ، وأَقْرُؤٌ في أدنى العدد. وفي الحديث: "دعي الصلاةَ أيامَ أقْرائِكِ". والقَرْءُ أيضاً: الطُهْرُ، وهو من الأضداد. قال الأعشى: مُوَرِّثَة مالاً وفي الأصل رفْعَةًلِما ضاع فيها من قروءِ نِسائِكا وأقْرأتِ المرأة: حاضت، فهي مُقْرِئٌ. وأقْرَأتْ: طَهُرت. وقال الأخفش: أقْرأتِ المرأةُ: إذا صارت صاحبة حيضٍ. فإذا حاضت قلت: قَرَأَتْ - بلا ألفٍ -
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR35.213 harf
ق ر ( وايء ) قرا ، قرأ ، قري ، قور ، قير ، ورق ، رقا ، أرق ، روق ، ريق ، وقر . قرا : من ذوات الياء والواو . قال الليث : القَرْو : مصدَرُ قولك : قَرَوْتُ إليهم أقْرُو قَرْواً ، وهو القَصْد نحو الشيء . وأنشد : أقْرُو إليهم أنابِيبَ القَنَا قِصَداً قال : والقَرْو : مَسِيل المِعصَرة ومَثْعَبها ، والجميع القَرِيُّ والأقراء ولا فعْل له . والقَرْو : شِبْه حَوْض محدودٍ مستطيل إلى جَنْبِ حَوْض ضَخْم
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.123 harf
- قرأت المرأة: رأت الدم، واقرأت: صارت ذات قرء، وقرأت الجارية: استبرأتها بالقرء. والقرء في الحقيقة: اسم للدخول في الحيض عن طهر. ولما كان اسما جامعا للأمرين الطهر والحيض المتعقب له أطلق على كل واحد منهما؛ لأن كل اسم موضوع لمعنيين معا يطلق على كل واحد منهما لأن كل اسم موضوع لمعنيين معا يطلق على كل واحد منهما إذا انفرد، كالمائدة: للخوان وللطعام، ثم قد يسمى كل واحد منهما بانفراده به. وليس القرء اسما
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR596 harf
ق ر أ قرأت الكتاب واقترأته وأقرأته غيري وهو من قرأة الكتاب وفلان قاريء وقرّاء‏:‏ ناسك عابد وهو من القرّاء‏.‏ وقال جرير‏:‏ يا أيها القارئ المرخي عمامته هذا زمانك إني قد مضى زمني وقد تقرّأ فلان‏:‏ تنسّك‏.‏ واقرأ سلامي على فلان ولا يقال‏:‏ أقرئه منّي السلام‏.‏ وأقرأت المرأة‏:‏ حاضت وامرأة مقرئ واعتدّت بثلاثة قروء وأقراء وأقرء‏.‏ ودفعت جاريتي إلى فلانة أقرئها أي أمسكها عندها لتحيض وجراية مقرّأة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR12.704 harf
القُرآن: التنزيل العزيز، وانما قُدِّمَ على ما هو أَبْسَطُ منه لشَرفه. قَرَأَهُ يَقْرَؤُهُ ويَقْرُؤُهُ، الأَخيرة عن الزجاج، قَرْءاً وقِراءة وقُرآناً، الأُولى عن اللحياني، فهو مَقْرُوءٌ. أَبو إِسحق النحوي: يُسمى كلام اللّه تعالى الذي أَنزله على نبيه، صلى اللّه عليه وسلم، كتاباً وقُرْآناً وفُرْقاناً، ومعنى القُرآن معنى الجمع، وسمي قُرْآناً لأَنه يجمع السُّوَر، فيَضُمُّها. وقوله تعالى: إِنَّ علينا
Maddenin bağlantısı

القُرآن: التنزيل العزيز، وانما قُدِّمَ على ما هو أَبْسَطُ منه لشَرفه. قَرَأَهُ يَقْرَؤُهُ ويَقْرُؤُهُ، الأَخيرة عن الزجاج، قَرْءاً وقِراءة وقُرآناً، الأُولى عن اللحياني، فهو مَقْرُوءٌ. أَبو إِسحق النحوي: يُسمى كلام اللّه تعالى الذي أَنزله على نبيه، صلى اللّه عليه وسلم، كتاباً وقُرْآناً وفُرْقاناً، ومعنى القُرآن معنى الجمع، وسمي قُرْآناً لأَنه يجمع السُّوَر، فيَضُمُّها. وقوله تعالى: إِنَّ علينا جَمْعه وقُرآنه، أَي جَمْعَه وقِراءَته، فَإِذا قَرَأْنَاهُ فاتَّبِعْ قُرْآنَهُ، أَي قِراءَتَهُ. قال ابن عباس رضي اللّه عنهما: فإِذا بيَّنَّاه لك بالقراءة، فاعْمَلْ بما بَيَّنَّاه لك، فأَما قوله: هُنَّ الحَرائِرُ، لا ربَّاتُ أَحْمِرةٍ، * سُودُ المَحاجِرِ، لا يَقْرَأْنَ بالسُّوَرِ فإِنه أَراد لا يَقْرَأْنَ السُّوَر، فزاد الباءَ كقراءة من قرأَ: تُنْبِتُ بالدُّهْن، وقِراءة منْ قرأَ: يَكادُ سَنَى بَرْقِهِ يُذْهِبُ بالأَبْصار، أَي تُنْبِتُ الدُّهنَ ويُذْهِبُ الأَبصارَ. وقَرَأْتُ الشيءَ قُرْآناً: جَمَعْتُه وضَمَمْتُ بعضَه إِلى بعض. ومنه قولهم: ما قَرأَتْ هذه الناقةُ سَلىً قَطُّ، وما قَرَأَتْ جَنِيناً قطُّ، أَي لم يَضْطَمّ رَحِمُها على ولد، وأَنشد: هِجانُ اللَّوْنِ لم تَقْرَأْ جَنِينا وقال: قال أَكثر الناس معناه لم تَجْمع جَنيناً أَي لم يَضطَمّ رَحِمُها على الجنين. قال، وفيه قول آخر: لم تقرأْ جنيناً أَي لم تُلْقه. ومعنى قَرَأْتُ القُرآن: لَفَظْت به مَجْمُوعاً أَي أَلقيته. وروي عن الشافعي رضي اللّه عنه أَنه قرأَ القرآن على إِسمعيل بن قُسْطَنْطِين، وكان يقول: القُران اسم، وليس بمهموز، ولم يُؤْخذ من قَرَأْت، ولكنَّه اسم لكتاب اللّه مثل التوراة والإِنجيل، ويَهمز قرأْت ولا يَهمز القرانَ، كما تقول إِذا قَرَأْتُ القُرانَ. قال وقال إِسمعيل: قَرأْتُ على شِبْل، وأَخبر شِبْلٌ أَنه قرأَ على عبداللّه بن كَثِير، وأَخبر عبداللّه أَنه قرأَ على مجاهد، وأَخبر مجاهد أَنه قرأَ على ابن عباس رضي اللّه عنهما، وأَخبر ابن عباس أَنه قرأَ على أُبَيٍّ، وقرأَ أُبَيٌّ على النبي صلى اللّه عليه وسلم.وقال أَبو بكر بن مجاهد المقرئُ: كان أَبو عَمرو بن العلاءِ لايهمز القرآن، وكان يقرؤُه كما رَوى عن ابن كثير. وفي الحديث: أَقْرَؤُكم أُبَيٌّ. قال ابن الأَثير: قيل أَراد من جماعة مخصوصين، أَو في وقت من الأَوقات، فإِنَّ غيره كان أَقْرَأَ منه. قال: ويجوز أَن يريد به أَكثرَهم قِراءة، ويجوز أَن يكون عامّاً وأَنه أَقرأُ الصحابة أَي أَتْقَنُ للقُرآن وأَحفظُ. ورجل قارئٌ من قَوْم قُرَّاءٍ وقَرَأَةٍ وقارِئِين. وأَقْرَأَ غيرَه يُقْرِئه إِقراءً. ومنه قيل: فلان المُقْرِئُ. قال سيبويه: قَرَأَ واقْتَرأَ، بمعنى، بمنزلة عَلا قِرْنَه واسْتَعْلاه. وصحيفةٌ مقْرُوءة، لا يُجِيز الكسائي والفرَّاءُ غيرَ ذلك، وهو القياس. وحكى أَبو زيد: صحيفة مَقْرِيَّةٌ، وهو نادر إِلا في لغة من قال قَرَيْتُ. وَقَرأْتُ الكتابَ قِراءة وقُرْآناً، ومنه سمي القرآن. وأَقْرَأَه القُرآنَ، فهو مُقْرِئٌ. وقال ابن الأَثير: تكرّر في الحديث ذكر القِراءة والاقْتراءِ والقارِئِ والقُرْآن، والأَصل في هذه اللفظة الجمع، وكلُّ شيءٍ جَمَعْتَه فقد قَرَأْتَه. وسمي القرآنَ لأَنه جَمَعَ القِصَصَ والأَمرَ والنهيَ والوَعْدَ والوَعِيدَ والآياتِ والسورَ بعضَها إِلى بعضٍ، وهو مصدر كالغُفْرانِ والكُفْرانِ. قال: وقد يطلق على الصلاة لأَنّ فيها قِراءة، تَسْمِيةً للشيءِ ببعضِه، وعلى القِراءة نَفْسِها، يقال: قَرَأَ يَقْرَأُ قِراءة وقُرآناً. والاقْتِراءُ: افتِعالٌ من القِراءة. قال: وقد تُحذف الهمزة منه تخفيفاً، فيقال: قُرانٌ، وقَرَيْتُ، وقارٍ، ونحو ذلك من التصريف. وفي الحديث: أَكثرُ مُنافِقي أُمَّتِي قُرّاؤُها، أَي أَنهم يَحْفَظونَ القُرآنَ نَفْياً للتُّهمَة عن أَنفسهم، وهم مُعْتَقِدون تَضْيِيعَه. وكان المنافقون في عَصْر النبي، صلى اللّه عليه وسلم، بهذه الصفة. وقارَأَه مُقارَأَةً وقِراءً، بغير هاء: دارَسه. واسْتَقْرَأَه: طلب إليه أَن يَقْرَأَ. ورُوِيَ عن ابن مسعود: تَسَمَّعْتُ للقَرَأَةِ فإِذا هم مُتَقارِئُون؛ حكاهُ اللحياني ولم يفسره. قال ابن سيده: وعندي أَنّ الجنَّ كانوا يَرُومون القِراءة.وفي حديث أُبَيٍّ في ذكر سورة الأَحْزابِ: إِن كانت لَتُقارئُ سورةَ البقرةِ، أَو هي أَطْولُ، أَي تُجاريها مَدَى طولِها في القِراءة، أَو إِن قارِئَها ليُساوِي قارِئَ البقرة في زمنِ قِراءَتها؛ وهي مُفاعَلةٌ من القِراءة. قال الخطابيُّ: هكذا رواه ابن هاشم، وأَكثر الروايات: إِن كانت لَتُوازي. ورجل قَرَّاءٌ: حَسَنُ القِراءة من قَوم قَرائِين، ولا يُكَسَّرُ. وفي حديث ابن عباس رضي اللّه عنهما: أَنه كان لا يَقْرَأُ في الظُّهر والعصر، ثم قال في آخره: وما كان ربُّكَ نَسِيّاً، معناه: أَنه كان لا يَجْهَر بالقِراءة فيهما، أَو لا يُسْمِع نَفْسَه قِراءَتَه، كأَنه رَأَى قوماً يقرؤُون فيُسَمِّعون نفوسَهم ومَن قَرُبَ منهم. ومعنى قوله: وما كان ربُّك نَسِيّاً، يريد أَن القِراءة التي تَجْهَرُ بها، أَو تُسْمِعُها نفْسَك، يكتبها الملكان، وإِذا قَرأْتَها في نفْسِك لم يَكْتُباها، واللّه يَحْفَظُها لك ولا يَنْساها لِيُجازِيَكَ عليها. والقَارِئُ والمُتَقَرِّئُ والقُرَّاءُ كُلّه: الناسِكُ، مثل حُسَّانٍ وجُمَّالٍ. وقولُ زَيْد بنِ تُركِيٍّ الزُّبَيْدِيّ، وفي الصحاح قال الفرّاءُ: أَنشدني أَبو صَدَقة الدُبَيْرِيّ: بَيْضاءُ تَصْطادُ الغَوِيَّ، وتَسْتَبِي، * بالحُسْنِ، قَلْبَ المُسْلمِ القُرَّاء القُرَّاءُ: يكون من القِراءة جمع قارئٍ، ولا يكون من التَّنَسُّك(1) (1 قوله «ولا يكون من التنسك» عبارة المحكم في غير نسخة ويكون من التنسك، بدون لا.)، وهو أَحسن. قال ابن بري: صواب إِنشاده بيضاءَ بالفتح لأَنّ قبله: ولقد عَجِبْتُ لكاعِبٍ، مَوْدُونةٍ، * أَطْرافُها بالحَلْيِ والحِنّاءِ ومَوْدُونةٌ: مُلَيَّنةٌ؛ وَدَنُوه أَي رَطَّبُوه. وجمع القُرّاء: قُرَّاؤُون وقَرائِئُ(2) (2 قوله «وقرائئ» كذا في بعض النسخ والذي في القاموس قوارئ بواو بعد القاف بزنة فواعل ولكن في غير نسخة من المحكم قرارئ براءين بزنة فعاعل.)، جاؤوا بالهمز في الجمع لما كانت غير مُنْقَلِبةٍ بل موجودة في قَرَأْتُ. الفرَّاء، يقال: رجل قُرَّاءٌ وامْرأَة قُرَّاءةٌ. وتَقَرَّأَ: تَفَقَّه.وتَقَرَّأَ: تَنَسَّكَ. ويقال: قَرَأْتُ أَي صِرْتُ قارِئاً ناسِكاً. وتَقَرَّأْتُ تَقَرُّؤاً، في هذا المعنى. وقال بعضهم: قَرَأْتُ : تَفَقَّهْتُ. ويقال: أَقْرَأْتُ في الشِّعر، وهذا الشِّعْرُ على قَرْءِ هذا الشِّعْر أَي طريقتِه ومِثاله. ابن بُزُرْجَ: هذا الشِّعْرُ على قَرِيِّ هذا.وقَرَأَ عليه السلام يَقْرَؤُه عليه وأَقْرَأَه إِياه: أَبلَغه. وفي الحديث: إِن الرّبَّ عز وجل يُقْرِئكَ السلامَ. يقال: أَقْرِئْ فلاناً السَّلامَ واقرأْ عَلَيْهِ السَّلامَ، كأَنه حين يُبَلِّغُه سَلامَه يَحمِلهُ على أَن يَقْرَأَ السلامَ ويَرُدَّه. وإِذا قَرَأَ الرجلُ القرآنَ والحديثَ على الشيخ يقول: أَقْرَأَنِي فلانٌ أَي حَمَلَنِي على أَن أَقْرَأَ عليه. والقَرْءُ: الوَقْتُ. قال الشاعر: إِذا ما السَّماءُ لم تَغِمْ، ثم أَخْلَفَتْ * قُروء الثُّرَيَّا أَنْ يكون لها قَطْرُ يريد وقت نَوْئها الذي يُمْطَرُ فيه الناسُ. ويقال للحُمَّى: قَرْءٌ، وللغائب: قَرْءٌ، وللبعِيد: قَرْءٌ. والقَرْءُ والقُرْءُ: الحَيْضُ، والطُّهرُ ضِدّ. وذلك أَنَّ القَرْء الوقت، فقد يكون للحَيْض والطُّهر. قال أَبو عبيد: القَرْءُ يصلح للحيض والطهر. قال: وأظنه من أَقْرَأَتِ النُّجومُ إِذا غابَتْ. والجمع: أَقْراء. وفي الحديث: دَعي الصلاةَ أَيامَ أَقْرائِكِ. وقُروءٌ، على فُعُول، وأَقْرُؤٌ، الأَخيرة عن اللحياني في أَدنى العدد، ولم يعرف سيبويه أَقْراءً ولا أَقْرُؤاً. قال: اسْتَغْنَوْا عنه بفُعُول. وفي التنزيل: ثلاثة قُرُوء، أَراد ثلاثةَ أَقْراء من قُرُوء، كما قالوا خمسة كِلاب، يُرادُ بها خمسةٌ مِن الكِلاب. وكقوله: خَمْسُ بَنانٍ قانِئِ الأَظْفارِ أَراد خَمْساً مِنَ البَنانِ. وقال الأَعشى: مُوَرَّثةً مالاً، وفي الحَيِّ رِفعْةً، * لِما ضاعَ فِيها مِنْ قُروءِ نِسائِكا وقال الأَصمعي في قوله تعالى: ثلاثةَ قُرُوء، قال: جاء هذا على غير قياس، والقياسُ ثلاثةُ أَقْرُؤٍ. ولا يجوز أَن يقال ثلاثةُ فُلُوس، إِنما يقال ثلاثةُ أَفْلُسٍ، فإِذا كَثُرت فهي الفُلُوس، ولا يقال ثَلاثةُ رِجالٍ، وإِنما هي ثلاثةُ رَجْلةٍ، ولا يقال ثلاثةُ كِلاب، انما هي ثلاثةُ أَكْلُبٍ. قال أَبو حاتم: والنحويون قالوا في قوله تعالى: ثلاثةَ قُروء. أَراد ثلاثةً من القُروء. أَبو عبيد: الأَقْراءُ: الحِيَضُ، والأَقْراء: الأَطْهار، وقد أَقْرَأَتِ المرأَةُ، في الأَمرين جميعاً، وأَصله من دُنُوِّ وقْتِ الشيء. قال الشافعي رضي اللّه عنه: القَرْء اسم للوقت فلما كان الحَيْضُ يَجِيء لِوقتٍ، والطُّهرُ يجيء لوَقْتٍ جاز أَن يكون الأَقْراء حِيَضاً وأَطْهاراً. قال: ودَلَّت سنَّةُ رسول اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، أَنَّ اللّه، عز وجل، أَراد بقوله والمُطَلِّقاتُ يَتَرَبَّصْن بأَنْفُسِهنّ ثلاثةَ قُروء: الأَطْهار. وذلك أَنَّ ابنَ عُمَرَ لمَّا طَلَّقَ امرأَتَه، وهي حائضٌ، فاسْتَفْتَى عُمرُ، رضي اللّه عنه، النبيَّ، صلى اللّه عليه وسلم، فيما فَعَلَ، فقال: مُرْه فَلْيُراجِعْها، فإِذا طَهُرَتْ فَلْيُطَلِّقْها، فتِلك العِدّةُ التي أَمَر اللّهُ تعالى أَن يُطَلَّقَ لها النِّساءُ. وقال أَبو إِسحق: الَّذي عندي في حقيقة هذا أَنَّ القَرْءَ، في اللغة، الجَمْعُ، وأَنّ قولهم قَرَيْتُ الماء في الحَوْضِ، وإِن كان قد أُلْزِمَ الياءَ، فهو جَمَعـْتُ، وقَرَأْتُ القُرآنَ: لَفَظْتُ به مَجْموعاً، والقِرْدُ يَقْرِي أَي يَجْمَعُ ما يَأْكُلُ في فِيهِ، فإِنَّما القَرْءُ اجْتماعُ الدَّمِ في الرَّحِمِ، وذلك إِنما يكون في الطُّهر. وصح عن عائشة وابن عمر رضي اللّه عنهما أَنهما قالا: الأَقْراء والقُرُوء: الأَطْهار. وحَقَّقَ هذا اللفظَ، من كلام العرب، قولُ الأَعشى: لِما ضاعَ فيها مِنْ قُرُوءِ نِسَائكا فالقُرُوءُ هنا الأَطْهارُ لا الحِيَضُ، لإِن النّساءَ إِنما يُؤْتَيْن في أَطْهارِهِنَّ لا في حِيَضِهنَّ، فإِنما ضاعَ بغَيْبَتِه عنهنَّ أَطْهارُهُنَّ. ويقال: قَرَأَتِ المرأَةُ: طَهُرت، وقَرأَتْ: حاضَتْ. قال حُمَيْدٌ: أَراها غُلامانا الخَلا، فتَشَذَّرَتْ * مِراحاً، ولم تَقْرَأْ جَنِيناً ولا دَما يقال: لم تَحْمِلْ عَلَقةً أَي دَماً ولا جَنِيناً. قال الأَزهريُّ: وأَهلُ العِراق يقولون: القَرْءُ: الحَيْضُ، وحجتهم قوله صلى اللّه عليه وسلم: دَعِي الصلاةَ أَيَّامَ أَقْرائِكِ، أَي أَيامَ حِيَضِكِ. وقال الكسائي والفَرّاء معاً: أَقْرأَتِ المرأَةُ إِذا حاضَتْ، فهي مُقْرِئٌ . وقال الفرّاء: أَقْرأَتِ الحاجةُ إِذا تَأَخَّرَتْ. وقال الأخفش: أَقْرأَتِ المرأَةُ إِذا حاضَتْ، وما قَرَأَتْ حَيْضةً أَي ما ضَمَّت رَحِمُها على حَيْضةٍ. قال ابن الأَثير: قد تكرَّرت هذه اللفظة في الحديث مُفْرَدةً ومَجْمُوعةً، فالمُفْردة، بفتح القاف وتجمع على أَقْراءٍ وقُروءٍ، وهو من الأَضْداد، يقع على الطهر، وإِليه ذهب الشافعي وأَهل الحِجاز، ويقع على الحيض، وإِليه ذهب أَبو حنيفة وأَهل العِراق، والأَصل في القَرْءِ الوَقْتُ المعلوم، ولذلك وقعَ على الضِّدَّيْن، لأَن لكل منهما وقتاً. وأَقْرأَتِ المرأَةُ إِذا طَهُرت وإِذا حاضت. وهذا الحديث أَراد بالأَقْراءِ فيه الحِيَضَ، لأَنه أَمَرَها فيه بِتَرْك الصلاةِ. وأَقْرَأَتِ المرأَةُ، وهي مُقْرِئٌ: حاضَتْ وطَهُرَتْ. وقَرَأَتْ إِذا رَأَتِ الدمَ. والمُقَرَّأَةُ: التي يُنْتَظَرُ بها انْقِضاءُ أَقْرائها. قال أَبو عمرو بن العَلاءِ: دَفَع فلان جاريتَه إِلى فُلانة تُقَرِّئُها أَي تُمْسِكُها عندها حتى تَحِيضَ للاسْتِبراءِ. وقُرئَتِ المرأَةُ: حُبِسَتْ حتى انْقَضَتْ عِدَّتُها. وقال الأَخفش: أَقْرَأَتِ المرأَةُ إِذا صارت صاحِبةَ حَيْضٍ، فإِذا حاضت قلت: قَرَأَتْ، بلا أَلف. يقال: قَرَأَتِ المرأَةُ حَيْضَةً أَو حَيْضَتَيْن. والقَرْءُ انْقِضاءُ الحَيْضِ. وقال بعضهم: ما بين الحَيْضَتَيْن. وفي إِسْلامِ أَبي ذَرّ: لقد وضَعْتُ قولَه على أَقْراءِ الشِّعْر، فلا يَلْتَئِمُ على لِسانِ أَحدٍ أَي على طُرُق الشِّعْر وبُحُوره، واحدها قَرْءٌ، بالفتح. وقال الزمخشري، أَو غيره: أَقْراءُ الشِّعْر: قَوافِيه التي يُخْتَمُ بها، كأَقْراءِ الطُّهْر التي يَنْقَطِعُ عِندَها. الواحد قَرْءٌ وقُرْءٌ وقَرِيءٌ، لأَنها مَقَاطِعُ الأَبيات وحُدُودُها. وقَرَأَتِ الناقةُ والشَّاةُ تَقْرَأُ: حَمَلَتْ. قال: هِجانُ اللَّوْنِ لم تَقْرَأْ جَنِينا وناقة قارئٌ، بغير هاء، وما قَرَأَتْ سَلىً قَطُّ: ما حَمَلَتْ مَلْقُوحاً، وقال اللحياني: معناه ما طَرَحَتْ. وقَرَأَتِ الناقةُ: وَلَدت. وأَقْرَأَت الناقةُ والشاةُ: اسْتَقَرَّ الماءُ في رَحِمِها؛ وهي في قِرْوتها، على غير قياس، والقِياسُ قِرْأَتها. وروى الأَزهري عن أَبي الهيثم أَنه قال يقال: ما قَرَأَتِ الناقةُ سَلىً قَطُّ، وما قَرَأَتْ مَلْقُوحاً قَطُّ. قال بعضهم: لم تَحْمِلْ في رَحِمها ولداً قَطُّ. وقال بعضهم: ما أَسْقَطَتْ ولداً قَطُّ أَي لم تحمل. ابن شميل: ضَرَبَ الفحلُ الناقةَ على غير قُرْءٍ(1) (يتبع...) (تابع... 1): قرأ: القُرآن: التنزيل العزيز، وانما قُدِّمَ على ما هو أَبْسَطُ منه... ... (1 قوله «غير قرء» هي في التهذيب بهذا الضبط.) ، وقُرْءُ الناقةِ: ضَبَعَتُها. وهذه ناقة قارئٌ وهذه نُوقٌ قَوارِئُ يا هذا؛ وهو من أَقْرأَتِ المرأَةُ، إلا أَنه يقال في المرأَة بالأَلف وفي الناقة بغير أَلف. وقَرْءُ الفَرَسِ: أَيامُ وداقِها، أَو أَيام سِفادِها، والجمع أَقْراءٌ.واسْتَقْرَأَ الجَملُ الناقةَ إِذا تارَكَها ليَنْظُر أَلَقِحَت أَم لا. أبو عبيدة: ما دامت الوَدِيقُ في وَداقِها، فهي في قُرُوئها، وأَقْرائِها.وأَقْرأَتِ النُّجوم: حانَ مغِيبها. وأَقْرَأَتِ النجومُ أَيضاً: تأَخَّر مَطَرُها. وأَقْرَأَتِ الرِّياحُ: هَبَّتْ لأَوانِها ودَخلت في أَوانِها. والقارئُ: الوَقْتُ. وقول مالك بن الحَرثِ الهُذَليّ: كَرِهْتُ العَقْرَ عَقْرَ بَنِي شَلِيلٍ، * إِذا هَبْتْ، لقارئِها، الرِّياحُ أَي لوَقْتِ هُبُوبِها وشِدَّة بَرْدِها. والعَقْرُ: مَوضِعٌ بعَيْنِه. وشَلِيلٌ: جَدُّ جَرِير بن عبداللّه البَجَلِيّ. ويقال هذا قارِيءُ الرِّيح: لوَقْتِ هُبُوبِها، وهو من باب الكاهِل والغارِب، وقد يكون على طَرْحِ الزَّائد. وأَقْرَأَ أَمْرُك وأَقْرَأَتْ حاجَتُك، قيل: دنا، وقيل: اسْتَأْخَر. وفي الصحاح: وأَقْرَأَتْ حاجَتُكَ: دَنَتْ. وقال بعضهم: أَعْتَمْتَ قِراكَ أَم أَقْرَأْتَه أَي أَحَبَسْتَه وأَخَّرْته؟ وأَقْرَأَ من أَهْله: دَنا. وأَقرأَ من سَفَرِه: رَجَعَ. وأَقْرَأْتُ من سَفَري أي انْصَرَفْتُ. والقِرْأَةُ، بالكسر، مثل القِرْعةِ: الوَباءُ. وقِرْأَةُ البِلاد: وَباؤُها. قال الأَصمعي: إِذا قَدِمْتَ بلاداً فَمَكَثْتَ بها خَمْسَ عَشْرةَ ليلة، فقد ذَهَبت عنكَ قِرْأَةُ البلاد، وقِرْءُ البلاد. فأَما قول أَهل الحجاز قِرَةُ البلاد، فإِنما هو على حذف الهمزة المتحرِّكة وإِلقائها على الساكن الذي قبلها، وهو نوع من القياس، فأَما إِغرابُ أبي عبيد، وظَنُّه إِياه لغة، فَخَطأٌ. وفي الصحاح: أَن قولهم قِرةٌ، بغير همز، معناه: أَنه إِذا مَرِضَ بها بعد ذلك فليس من وَباءِ البلاد.

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR485 harf
* ق ر أ * * القَرْءُ * بالفتح الحيض وجمعه * أقْراءٌ * كأفراخ و * قُرُوءٌ * كفلوس و * أقْرُؤٌ * كأفلس و * القَرْءُ * أيضا الطهر وهو من الأضداد و * قَرأَ * الكتاب * قِراءَةً * * قُرُءانا * بالضم و * قَرَأَ * لا شيء * قُرْاانا * بالضم أيضا جمعه وضمه ومنه سمي القرآن لأنه يجمع السور ويضمها وقوله تعالى ﴿إن عينا جمعه وقراءنه﴾ أي قراءته وفلان * قَرَأ * عليك السلام و * أقْرَأكض * السلام بمعنى وجمع *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR13.002 harf
القرآن هو التنزيل العزيز، أي المقروء المكتوب في المصاحف، وإنما قدم على ما هو أبسط منه لشرفه. قرأه وقرأ به بزيادة الباء كقوله تعالى تنبت بالدهن وقوله تعالى يكاد سنا برقه يذهب بالأبصار أي تنبت الدهن ويذهب الأبصار وقال الشاعر: هن الحرائر لا ربات أخمـرة سود المحاجر لا يقرأن بالسور كنصره عن الزجاجي، كذا في لسان العرب، فلا يقال أنكرها الجماهير ولم يذكرها أحد في
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR21.076 harf
قَرَأَ الشَّىْءَ 1 قَرَأَ الشَّىْءَ ذ , [aor. قَرَاَ ,] inf. n. قُرْآنٌ, He collected together the thing; put it, or drew it, together; (S, O, K, TA;) part to part, or portion to portion. (S, O, TA.) [This seems to be generally regarded as the primary signification.] ― -b2- Hence the saying of the Arabs, مَا قَرَأَتْ هٰذِهِ النَّاقَةُ سَلًى قَطُّ and مَا قَرَأَتْ جِنِينًا, meaning This she-camel
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.678 harf
Madde başı: قرءقَرَأَ قَرَأَ A , U ( n. ac. قَرْء [ 1 ] , قِرَآءَة [ 23t ] , قُرْآن قُرْآن [ 35 ] ) a. [ acc. or Bi ], Read, recited. b. ( n. ac. قَرْء 1 , قُرْءَاْن 35 ), Collected, gathered. c. Conceived, became pregnant; brought forth. d. ( n. ac. قِرَاْءَة 23t ) [ 'Ala ], Sent, conveyed to; delivered to ( salutations ). e. see IV (h) & V. قَاْرَأَ قَاْرَأَ III , a. Read, studied with.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok43.824 harf
Madde başı: قرءقرء قَرَأَ - يَقْرَأُ - قُرْءان - القرآن - قَرْء - قُرُوْء قَرَأَ - يَقْرَأُ + كائن + شيئاً: يتعرف على مدلول ومعنى رمز أو ظاهرة لنفسه أو لآخر: يتعرف على مدلول محتوى كتاب مكتوب، بأية وسيلة كتابة، على الورق أو الصور أو الرمز أو الإشارة أو الذاكرة، وذلك بمقارنته مع خلفية ذاكرة متعلمة مسبقاً، وقد يرافق التعرف نطق بألفاظ ما يقرأ، أو يتعرف بالنظر
Tamamını oku

Sîgalar(30)

Mücavir kökler81 mücavir (288 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عرب

    7 ortak ayet · “A’rafe” üstü düz dağ demektir

  2. يسر

    6 ortak ayet · “Yüsr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak…

  3. نزل

    13 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

  4. صرف

    5 ortak ayet · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…

  5. رتل

    2 ortak ayet · Tırtıl demektir

  6. نصت

    2 ortak ayet · (nun sad te) Lessa (lam sad sad) birbirine yakın şeyler…

  7. نفر

    4 ortak ayet · Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra…

  8. وحي

    6 ortak ayet · İşaretleşmek için yakılan ateştir

  9. مجد

    2 ortak ayet · Doymuş hayvandır

  10. ذكر

    11 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  11. زيد

    5 ortak ayet · Zade : Azık demektir

  12. شفي

    2 ortak ayet · Çukur, kuyu gibi yerlerin kenar kısmıdır

Geçtiği ayetler(79)

Sîga sayfası: الْقُرْآنَ
  1. أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا

    KuranOnlar hala Ku’an’ı gereği gibi düşünmeyecekler mi? Eğer o, Allah’tan başkası tarafından gelseydi, muhakkak ki içinde birbirini tutmayan bir çok şeyler bulurlardı.

  2. نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَذَا الْقُرْآنَ وَإِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِينَ

    KuranBiz; sana, bu Kur’an’ı vahyetmekle; kıssaların en güzelini anlatıyoruz. Halbuki sen, daha önce bundan habersizdin.

  3. الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ

    KuranOnlar ki; Kur’an’ı parçalara ayırmışlardı.

  4. فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

    KuranKur’an okuyacağın zaman; kovulmuş şeytandan Allah’a sığın.

  5. إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ وَيُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا كَبِيرًا

    KuranMuhakkak ki bu Kur’an; en doğru olana götürür. Ve salih amel işleyen mü’ minlere kendileri için büyük bir mükafat olduğunu müjdeler.

  6. وَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنَا بَيْنَكَ وَبَيْنَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجَابًا مَسْتُورًا

    KuranKur’an okuduğun zaman; seninle ahirete inanmayanların arasına örtülmüş bir perde koyarız.

  7. مَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى

    KuranBiz; Kur’an’ı, sana güçlük çekesin diye indirmedik.

  8. وَقَالَ الرَّسُولُ يَارَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا

    KuranVe Peygamber dedi ki: Ey RAbbım; doğrusu kavmim bu Kur’an’ı terkedilmiş olarak bıraktı.

  9. وَإِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْآنَ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ

    KuranMuhakkak ki sen; Kur’an’ı Alim ve Hakim katından almaktasın.

  10. إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَقُصُّ عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَكْثَرَ الَّذِي هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

    KuranGerçekten bu Kur’an; İsrailoğullarına ayrılığa düştükleri şeyin çoğunu açıklamaktadır.

Sîga sayfası: الْقُرْآنِ
Sîga sayfası: وَالْقُرْآنِ
Sîga sayfası: بِالْقُرْآنِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقرأ
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli (lâmü’l-fiil hemze)
Bağlamsal Yakın Köklerتلو, نطق, درس, جمع
Zıt Kökكتم
Çekirdek Özet 1Parçaları bir araya getirip bünyede toplamak, tutmak ve ardından düzenli aralıklarla dışa vurup seslendirmek
Çekirdek Özet 2İlahi hitabın harf, kelime ve manalarını zihinde ve kalpte derleyip eksiksiz bir intizamla lafza dökerek tebliğ etmek
Çekirdek Özet 3Parçalı bilgilerin birikim havuzunda sentezlenerek anlamlı, bağlayıcı ve dönüştürücü bir bildiriye dönüştürülmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca yazılı bir metnin harflerini mekanik olarak seslendirmeye indirgeyerek içsel toplama, kavrama ve dönemsel tezahür boyutunu yok saymak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قرBir şeyin birikmesi, toplanması, yerleşip sükûnet bulması ve bir kapta veya mahalde tutulması (karşılaştır: قرر sükûnet bulup yerleşmek, قري suyu havuzda toplamak, قرب birbirine yaklaşıp birleşmek, قرن iki şeyi birbirine bağlamak)أToplanan, biriktirilen ve içte tutulan unsurların belirgin bir başlangıç, iradî bir itiş ve sesli bir çıkış hamlesiyle açığa vurulup telaffuz edilmesini sağlamıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırDağınık parçaların belirli bir merkez etrafında odaklanmasını, sınırlandırılmasını ve birikmesini temsil eder.
رİnsan başı; baş, ilk, üstToplanan unsurların bilinç, akıl ve yönetim merkezi olan başta kavranmasını ve en üst düzeyde düzenlenmesini ifade eder.
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçBiriken ve zihinde derlenen mananın güçlü bir ses, iradeli bir soluk ve etkin bir hamleyle dış dünyaya yöneltilmesini gösterir.
قرأBirikip odaklanan unsurların zihinsel bir düzenlemeden geçerek güçlü ve etkin bir sesle dışa aktarılmasıDağınık harf ve kavramların içsel bir kapta bir araya getirilip bir bütün halinde yüksek sesle ve bilinçle duyurulması hareketini kurar.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDişi devenin döl suyunu veya cenini rahminde toplayıp tutması (مَا قَرَأَتِ النَّاقَةُ سَلًى قط), suyun veya sütün bir kapta birikmesi; kadının kanı içinde toplayıp ardından dışarı atmasıyla beliren hayız ve temizlik döngüsü (el-qur').
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Amr b. Külsûm muallakasında ve İbn Ahmer’in beytinde kök, gebe kalıp döl tutma veya topluca okuma manasında geçmektedir; Lisânü'l-Arab'da şahit gösterilen beyitte ise kadınların Kur'an surelerini okumadığı durum şu şekilde yer alır: هُنَّ الحَرائِرُ، لا ربَّاتُ أَحْمِرةٍ، / سُودُ المَحاجِرِ، لا يَقْرَأْنَ بالسُّوَرِ
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Cerîr, ibadet ve kıraat ile öne çıkan kişiyi överken kökü dindarlık ve tertil bağlamında şöyle zikreder: يَا أَيُّهَا القَارِئُ المُرْخِي عِمَامَتَهُ / هَذَا زَمَانُكَ إِنِّي قَدْ مَضَى زَمَنِي

Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Esâsü’l-Belâga, Kitâbü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde قرأ kökü, en köklü ve ortak kavramsal çekirdeklerden birini oluşturur. Kökün ana Sami biçimi *q-r-ʾ olarak yeniden kurulmakta olup İbranicede קרא (qārāʾ) fiili "yüksek sesle çağırmak, ilan etmek, adlandırmak, metni topluca seslendirmek", Aramice ve Süryanicede ܩܪܐ (qərā) "çağırmak, davet etmek, yüksek sesle okumak", Ugarit dilinde qrʾ "seslenmek, nida etmek" ve Akadcada qerû "çağırmak, davet etmek, ziyafete çağırmak" biçiminde tespit edilmektedir. Erken Sami katmanında kökün birincil eylemi, insanları bir araya getirmek üzere ses çıkarmak, çağırmak ve topluluğa bir beyanı duyurmaktır. Arapçada ise kök, bir yandan bu ilksel "nida etme, çağırma ve seslendirme" anlamını korumuş, diğer yandan قرو ve قرر kökleriyle olan morfo-semantik bağı üzerinden "içte toplamak, biriktirmek, döngüsel olarak tutmak" (rahmin cenini tutması, kadının kan döngüsü) fiziksel derinliğini muhafaza etmiştir. Böylece Arapça, kökün hem içsel birikim (toplama) hem de dışsal nida (okuma/çağırma) boyutlarını eşzamanlı olarak bünyesinde taşıyan özgün bir semantik denge kurmuştur.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقرأ ile قرو ve قرر arasındaki geçişlilikSuyun havuzda toplanması (قرو) ve bir yerde sabit kalması (قرر) ile harflerin ve manaların zihinde toplanıp ardışık olarak ağıza dökülmesi arasında doğrudan bir anlam bağı kurulmuştur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice קרא, Süryanice ܩܪܐ, Ugaritçe qrʾDoğu ve Batı Sami kollarında kelime daima "yüksek sesle çağırmak, ilan etmek, toplamak ve bir metni seslendirmek" işlevini görmüştür.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çatı katmanıBazı Berberi ve Kuşitik dillerde seslenme, çağırma ve toplama bildiren *qVr- kök varyantlarıyla paralellikler ileri sürülmüşse de aradaki bağ Sami içi kadar doğrudan değildir.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Gesenius Hebrew Grammar.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قرأAnlamlıToplamak, okumak, döngüye girmekParçaları derleyip zihinde tutmak, ardından düzenli ses ve kelimeler halinde telaffuz etmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
قأرAnlamlıÇukurlaştırmak, derinleştirmekBir nesnenin içini oyup çukur hale getirmek; derin kap veya kuyu açmak.Kur'an'da geçmez; içe doğru oyup toplama fikriyle akrabadır.
رقأAnlamlıKanın veya gözyaşının durmasıAkan bir sıvının kesilmesi, durulması, kuruyup sükûnet bulması.Kur'an'da geçmez; sıvının akışının durup toplanması yönüyle ilişkilidir.
رأقAnlamlıSuyun veya şeyin saflaşmasıSıvının durulması, tortusundan arınması, berraklaşması.Kur'an'da geçmez; durulma ve tortunun dibe çöküp ayrışması anlamı taşır.
أقرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik Arapça sözlüklerde müstakil bir kök hüviyeti kazanmamış, قرر kökünün if'âl kalıbı ile karışmıştır.Kur'an'da geçmez.
أرقAnlamlıUykusuzluk çekmekGece boyunca uykunun kaçması, yatakta dönüp durma hali.Kur'an'da geçmez; biliteral çekirdekle doğrudan anlam bağı tespit edilmedi.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قرأMerkezToplama ve seslendirmeHarfleri ve manaları zihinde derleyip bir bütün halinde, kavrayarak ve sesli olarak dışa aktarmak.İfade edilen bilginin önce içselleştirilip toplanmasını ve bir nizamla duyurulmasını gerektirir.
تلوKomşuArdı ardına gelme ve takipBir metni veya sözü birbiri ardınca, kesintisiz bir sıra ve akış takip ederek okumak.قرأ kökünde toplama ve derleme vurgusu öne çıkarken تلو kökünde sıralı takip ve boyun eğme esastır.
نطقKomşuAnlamlı ses çıkarmaZihindeki düşünceyi lafız kalıbına dökerek anlaşılır kılmak, konuşmak.نطق sırf lafzi ifadeye odaklanırken قرأ derlenmiş ve bir araya getirilmiş bir hitabın sunumudur.
درسKomşuİnceleme ve tekrarlamaBir metnin manasını kavramak için tekrar tekrar üzerinden geçmek, kalıntıları izlemek.درس anlama ve öğrenme amaçlı yoğun zihinsel çabayı, قرأ ise derlenen bilginin icrasını ifade eder.
جمعKomşuParçaları birleştirmeDağınık nesneleri veya fertleri tek bir alanda bir araya getirmek.جمع her türlü fiziksel ve soyut birleşmeyi kapsar; قرأ ise metin, ses ve rahim içi birikime özgüdür.
كتمZıtGizleme ve saklamaBilinen veya toplanan bir manayı kasten dışa vurmayıp bünyede hapsederek gizlemek.قرأ derleneni sesle açığa çıkarırken كتم onu tamamen görünmez ve duyulmaz kılar.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقرأToplamak, okumak, ilan etmekParçalı verileri derleyip zihinde birleştirdikten sonra sesli bir nizamla tebliğ etmek.Kesin
Latincelegere, recitareToplamak, seçmek, okumak; yüksek sesle bildirmekLatince legere aslen "toplamak, derlemek" demektir ve zihinsel toplamayı tam karşılar; recitare ise yüksek sesli sunumu ifade eder.Kesin
İngilizceread, recite, proclaimOkumak, ezberden seslendirmek, ilan etmek"Read" zihinsel çözümleme ve metin takibini, "recite" ezberden veya makamla sunumu, "proclaim" ise kökün Sami nida kökenini karşılar.Güçlü
Almancalesen, vortragen, verkündenOkumak, toplamak; icra etmek; duyurmakAlmanca "lesen" köken olarak "toplamak" (özellikle meyve toplamak) anlamına gelir ve قرأ kökünün semantik gelişimiyle tam örtüşür.Kesin
Fransızcalire, réciter, proclamerOkumak, seslendirmek, halka ilan etmekZihinsel metin takibi ve dışa vurumu içerir; ancak kökün rahim içi döngü ve toplanma boyutunu tek başına taşımaz.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache, Lewis & Short.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قَرَأَ / اقْرَأْ / نَقْرَأُVahyi tebliğ etmek, tertil ve tefekkürle seslendirmekPeygamber'e gelen vahyin derlenip topluma açıkça okunması emri (Alak 96:1, İsrâ 17:106, Nahl 16:98).
قُرْآنİlahi vahyin derlenmiş, kitaplaşmış ve seslendirilen bütünüAllah kelamının sure ve ayetlerinin bir araya getirilip mucizevi bir hitap halinde sunulması (Kıyâme 75:17-18, Yûnus 10:15, Bakara 2:185).
اقْرَأْ كِتَابَكَAhirette amel defterinin incelenip hesaba çekilmesiKıyamet günü insanın kendi kayıtlı eylemlerini bizzat gözden geçirip idrak etmesi (İsrâ 17:14, Hâkka 69:19).
قُرُوء (çoğul)Kadının temizlik veya hayız döngüsüBoşanma sonrasında kadının bekleme süresini belirleyen fizyolojik toplanma ve arınma dönemleri (Bakara 2:228).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKelâmullah ve Kur'an'ın mahiyetiKur'an'ın ezeli kelam sıfatı ile lafızlara dökülüp okunan kıraat arasındaki ontolojik ayrım (Halku'l-Kur'an meselesi).Kök, ilahi zatın kelamından insanların ağzından dökülen lafzi okumaya kadar uzanan hitap alanında yoğunlaşmıştır.
FıkıhNamazda kıraat rüknü ve iddet hesabıNamazın sıhhati için kıraatin farziyeti, fatihasız namazın hükmü ve Bakara 2:228'deki "kurû'" kelimesinin hayız mı yoksa temizlik (tuhr) mi olduğu ihtilafı.İbadette lafzın asgari telaffuz sınırı ile fıkhi sürelerin belirlenmesindeki biyolojik döngü manasına daralmıştır.
Tefsirİcazü'l-Kur'an ve nazm teorisiKur'an isminin iştikakı, ayet ve surelerin mucizevi tertibi ve Kıyâme 75:17-18'deki "onu toplamak ve okutmak" ifadesinin tefsiri.Dağınık vahiy parçalarının ilahi koruma altında toplanıp bütüncül bir nizam halinde aktarılması anlamı öne çıkar.
HadisKıraat faziletleri ve kârî vasfıKur'an'ı mahreç ve tecvidle güzel okuyanların (kurrâ) konumu, meleklerle beraberliği ve kıraatin tertil üzere yapılması teşviki.Sesin güzelleştirilmesi, hıfzın korunması ve lafızların hakkının verilerek icra edilmesi manasında billurlaşmıştır.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin intikali ve korunmasıKur'an / Kıraatİlahi buyrukları insan idrakine taşıyan temel ibadet ve tebliğ vasıtasıDağınık vahiy birimlerinin birleştirilerek bağlayıcı bir hayat nizamı olarak okunmasını sağlar.Kesin
İlmiBilgi üretimi ve epistemolojiDerleme ve Analitik OkumaDağınık verilerin sentezlenip anlamlı bir metin ve bilgi yapısına dönüştürülmesiBilgi ancak verilerin zihinde toplanması (قر) ve dışa aktarılması (أ) ile ilim hüviyeti kazanır.Güçlü
SiyasiToplumsal sözleşme ve kanun ilanıİlan / Manifesto / Kanun MetniOtoritenin ilkelerini tebaaya açık, bağlayıcı ve şeffaf bir dille duyurmasıYasaların gizli kalmayıp kamusal alanda topluca okunması ve hukuki bilinç oluşturulması sürecidir.Güçlü
İktisadiKayıtların denetimi ve muhasebeDenetim / Hesap İncelemesiBiriken finansal hareketlerin ve defterlerin şeffaf biçimde okunup mutabakata varılmasıEkonomik verilerin bir araya toplanarak ilgililere açıkça sunulmasını ve teftiş edilmesini ifade eder.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık Veri Entegrasyonu ve Sinyal ModülasyonuAyrık halde bulunan dijital verilerin (bitler) bir arabellekte (buffer) toplanıp işlendikten sonra sürekli ve anlamlı bir ses dalgasına (analog sinyal) dönüştürülerek iletilmesi süreciyle yapısal olarak örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerHermenötik Sentez ve Kamusal SöylemBireyin kültür ve gelenekten devraldığı parçalı metinleri zihninde yoğurarak kamu vicdanında bağlayıcı, ahlaki ve hukuki bir söylem olarak dile getirmesi mekanizmasına karşılık gelir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca matbu bir kağıttan veya ekrandan harfleri gözle takip edip ses tellerini titreterek yapılan mekanik ve yüzeysel "okuma" işlemine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; parçaları bir araya getirmeyi, zihinde ve kalpte kavramsal bir sentez kurmayı, bu sentezi hayatın döngüsel akışında zamana yayarak bilinçli ve bağlayıcı bir hitap halinde topluma duyurmayı kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAlak 96:1'deki "İkra'" emrini sadece okuma-yazma öğrenme veya yazılı metin okuma olarak anlayıp, varlığı, tarihi ve vahyi tefekkürle cem edip ilahi adla inşa etme yükümlülüğünü ıskalamak; ayrıca amel defterinin okunmasını pasif bir seyir zannetmek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin kendi adını (قرآن) bu kökten seçmiş olması, ilahi hitabın hem parçaların mükemmel birleşimiyle oluşan bir derleme hem de sürekli okunarak, tekrarlanarak ve hayata aktarılarak canlı tutulan dinamik bir nida olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin iniş ve cem sürecini anlatan ayetlerde (Kıyâme 75:16-19), ilk vahiy tecrübesinde (Alak 96:1-5), vahyin peyderpey indiriliş hikmetini açıklayan pasajlarda (İsrâ 17:106) ve aile hukukundaki iddet sürelerinde (Bakara 2:228).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın birbirinden kopuk metinler yığını olduğu iddiasını çürütür; onun ilahi bir derleme (toplama) ve kesintisiz bir tebliğ (okuma) projesi olduğunu ortaya koyar. Ayrıca okumanın anlama ve amelden kopuk bir telaffuz ayini olmadığını öğretir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDağınık parçaların, suyun veya döngüsel kanın bir kapta, rahimde veya mahalde toplanıp tutulması; ardından bunun belirli aralıklarla dışa salınması ve seslendirilmesidir.
  • Soyut anlamDağınık kavram, harf ve ilkelerin zihinsel bir süzgeçten geçirilerek toplanması, anlamlı bir dizgeye kavuşturulması ve yüksek bir bilinçle kamusal alana tebliğ edilmesidir.
  • Sistematik karşılıkParçalı hakikat verilerinin ilahi bir nizam altında cem edilmesi, bu birikimin hitaba dönüştürülmesi ve toplumsal hafızayı dönüştüren kurucu bir anayasa metni olarak işletilmesidir.
  • LaTeX modeliQ=ψ(∑i=1ndi)→ΔtO
  • LaTeX açıklamasıFormülde ∑i=1ndi ifadesi dağınık haldeki di bilgi, ses veya vahiy parçalarının bir araya getirilip toplanmasını (قر); ψ operatörü bu birikimin zihinsel, kalbî veya rahmî bir kapta tutulup anlamlı bir yapıya kavuşturulmasını; Δt parametresi birikim ve olgunlaşma döngüsünü (el-qur'); O sembolü ise ortaya çıkan nizamlı kıraati, tebliği ve kamusal ilanı (قرأ) temsil eder. Model, kökün özündeki "toplama → tutma → sesle dışa aktarma" sürecini eksiksiz simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق