قول

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-و-ل120 sîga, 552 mücavir kök, 1.383 ayet, 84 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عندأخوقُلْيَقُولُونَكونقولرببسحرقَالَألهأبوقوميَقُولُ

KökSîga 120Ayet 1.383Sure 84Mücavir 552

▶ Ağı aç (3B)

قول

ق - و - ل

KÖK
  • 1.722 geçiş
  • 1.383 ayet
  • 120 sîga
  • 13 sözlük

Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda eden kimsenin adından gelişmiş bir kelimedir. Bu sesten kinaye olunmuştur. Kelamdan farkı bağlayıcı olmasıdır. Türkçe’deki ”söz“ kelimesi de böyledir. O halde “söyle” olarak tercüme edilmelidir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda eden kimsenin adından gelişmiş bir kelimedir. Bu sesten kinaye olunmuştur. Kelamdan farkı bağlayıcı olmasıdır. Türkçe’deki ”söz“ kelimesi de böyledir. O halde “söyle” olarak tercüme edilmelidir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.980 harf
القاف واللام و"وايء" معهما ق ل و، ل ق و، ق و ل، ل و ق، ل ي ق، و ل ق، ق ي ل، و ق ل، ل ق ي مستعملات قلو: القُلوُ: رميك ولعبك بالقُلَةِ، وتجمع على قُلينَ. وهو أن ترمي بها في الجو ثم تضربها بمِقْلاةٍ، وهي خشبة قدر ذراع فتستمر القُلَةُ، فإذا وقعت كان طرفاها ناشبين عن الأرض. وجاء فلان يقلُو به دابته قَلْواً، وهو تقديها به في السير سرعة. واقلَوْلَتِ الحمر والدواب في السرعة. وكان ابن عمر لا يرى إلا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.046 harf
قال يقول قولاً، وقَوْلَةً، ومَقالاً، ومقالَةً. ويقال: كَثُرَ القيلُ والقالُ. وفي الحديث: "نَهى عن قيلٍ وقالٍ" وهما اسمان. وفي حرفِ عبد الله: "ذلك عيسى ابنُ مريمَ قَوْلَ الحَقِّ الذي فيه يَمتَرون"، وكذلك القالَةُ، يقال: كَثُرَت قالَةُ الناس. وأصلُ قلتُ قَوَلْتُ بالفتح، ولا يجوز أن يكون بالضم، لأنه يَتَعدَّى. ورجلٌ قَؤولٌ. وقومٌ قُوُلٌ. ورجلٌ مِقْوَلٌ ومِقْوالٌ، وقُوَلَةٌ، وقَوَّالٌ، وتِقْوالةٌ، أي
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok22.045 harf
باب القاف واللام قول ، قيل ، قلا ، لقا ، ليق ، يلق ، ولق ، وقل ، ألق . قلا : قال الله جل وعز : ( سَجَى مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ ) ( الضحى : 3 ) . قال الفراء : نزلتْ في احتباس الوَحْي عن رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) خمسَ عشرةَ ليلة ، فقال المشركون : قد وَدّعَ محمداً ربُّه ، وقَلاه التابعُ الذي يكون معه ، فأنزَل الله جل وعز : ( سَجَى مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ ( يريد : وما قَلاك ، فأُلقِيت الكافُ كما
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.194 harf
(باب القاف والواو وما يثلثهما) (قوي) القاف والواو والياء أصلانِ متباينان، يدلُّ أحدُهما على شِدَّة وخِلافِ ضَعْف، والآخَر على خلافِ هذا وعلى قِلّة خَيْر. فالأوَّل القُوّة، والقوِيّ: خلاف الضّعيف. وأصل ذلك من القُوَى، وهي جَمْعُ قوةٍ من قُوَى الحبل. والمُقْوِي: الذي أصحابُه وإبلُه أقوياء. والمُقْوِي: الذي يُقْوِي وَتَرَه، إذا لم يُجِدْ إغارتَه فتراكبَتْ قُواه. ورجلٌ شديد القُوى، أي شديدُ أسْرِ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR3.667 harf
- القول والقيل واحد. قال تعالى: ﴿ومن أصدق من الله قيلا﴾ [النساء/122]، والقول يستعمل على أوجه: أظهرها أن يكون للمركب من الحروف المبرز بالنطق، مفردا كان أو جملة، فالمفرد كقولك: زيد، وخرج. والمركب، زيد منطلق، وهل خرج عمرو، ونحو ذلك، وقد يستعمل الجزء الواحد من الأنواع الثلاثة أعني: الاسم والفعل والأداة قولا، كما قد تسمى القصيدة والخطبة ونحوهما قولا. الثاني: يقال للمتصور في النفس قبل الإبراز باللفظ:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR656 harf
ق و ل رجل قؤول ومقولٌ‏:‏ منطيق وقولةٌ وتقوالة وقوّالة‏:‏ كثير القول وسمعت مقاله ومقالته ومقالاتهم وأقاويلهم‏.‏ وكثر القيل والقال‏.‏ وانتشرت له في الناس قالةٌ‏.‏ وقولتني ما لم أقل‏.‏ وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ ما قالته لكن قوّلته ‏"‏‏.‏ وله مقولٌ من المقاول الفصاح‏:‏ لسان‏.‏ وهو مقولٌ من مقاول حمير ومقاولتهم وقيلٌ من أقوالهم وأقيالهم‏.‏ واقتال قولاً‏:‏ اجترّه إلى نفسه من خير أو شرّ‏.‏ واقتال
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok16.545 harf
القَوْل: الكلام على الترتيب، وهو عند المحقِّق كل لفظ قال به اللسان، تامّاً كان أَو ناقصاً، تقول: قال يقول قولاً، والفاعل قائل، والمفعول مَقُول؛ قال سيبويه: واعلم أَن قلت في كلام العرب إِنما وقعت على أَن تحكي بها ما كان كلاماً لا قَوْلاً، يعني بالكلام الجُمَل كقولك زيد منطلق وقام زيد، ويعني بالقَوْل الأَلفاظ المفردة التي يبنى الكلام منها كزيد من قولك زيد منطلق، وعمرو من قولك قام عمرو، فأَما
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR804 harf
* ق و ل * * قالَ * يقول * قَوْلاً * و * قَوْلَةً * و * مَقَالاً * و * مَقَالضةً * ويقال كثر * القِيلُ * و * القالُ * وفي الحديث ﴿نهى عن قيل وقال﴾ وهما اسمان وفي حرف عبد الله رضي الله عنه ﴿ذلك عيسى بن مريم قال الحق الذي فيه يمترون﴾ وكذا * القَالَةُ * يقال كثرت قالة الناس وأصل قلت قولت بالفتح ولا يجوز أن يكون بالضم لأنه متعد ورجل * قَوُولٌ * وقوم * قُوُلٌ * مثل صبور وصبر وأن شئت سكنت الواو ورجل
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.433 harf
القول: الكلام على الترتيب، أو كل لفظ مذل به اللسان تاما كان أو ناقصا، تقول: قال يقول قولا، والفاعل: قائل، والمفعول: مقول، وقال الحرالي: القول ابداء صور التكلم نظما، بمنزلة ائتلاف الصور المحسوسة جمعا، فالقول مشهود القلب بواسطة الأذن، كما أن المحسوس مشهود القلب بواسطة العين وغيرها. وقال الراغب: القول يستعمل على أوجه؛ أظهرها أن يكون للمركب من الحروف المنطوق بها مفردا كان أو جملة، والثاني: يقال
Maddenin bağlantısı

القول: الكلام على الترتيب، أو كل لفظ مذل به اللسان تاما كان أو ناقصا، تقول: قال يقول قولا، والفاعل: قائل، والمفعول: مقول، وقال الحرالي: القول ابداء صور التكلم نظما، بمنزلة ائتلاف الصور المحسوسة جمعا، فالقول مشهود القلب بواسطة الأذن، كما أن المحسوس مشهود القلب بواسطة العين وغيرها. وقال الراغب: القول يستعمل على أوجه؛ أظهرها أن يكون للمركب من الحروف المنطوق بها مفردا كان أو جملة، والثاني: يقال للمتصور في النفس قبل التلفظ قول، فيقال: في نفسي قول لم أظهره، والثالث: الاعتقاد، نحو: فلان يقول بقول الشافعي، والرابع: يقال للدلالة على الشيء، نحو: امتلأ الحوض فقال قطني والخامس: يقال للعناية الصادقة بالشيء نحو: فلان يقول بكذا، والسادس: يستعمله المنطقيون فيقولون: قول الجوهر كذا، وقول العرض كذا، أي حدهما، والسابع: في الإلهام نحو: قلنا يا ذا القرنين إما أن تعذب فإن ذلك لم يخاطب به، بل كان إلهاما فسمي قولا، انتهى. وقال سيبويه: واعلم أن قلت في كلام العرب إنما وقعت على أن تحكي بها ما كان كلاما لا قولا. يعني بالكلام الجمل، كقولك: زيد منطلق، وقام زيد، ويعني بالقول الألفاظ المفردة التي يبنى الكلام منها، كزيد من قولك: زيد منطلق، وأما تجوزهم في تسميتهم الاعتقادات والآراء قولا فلأن الاعتقاد يخفى فلا يعرف إلا بالقول أو بما يقوم مقام القول من شاهد الحال، فلما كانت لا تظهر إلا بالقول سميت قولا إذ كانت سببا له، وكان القول دليلا عليها، كما يسمى الشيء باسم غيره إذا كان ملابسا وكان القول دليلا عليه، وقد يستعمل القول في غير الإنسان، قال أبو النجم: قالت له الطير تقدم راشدا إنك لا ترجع إلا حامدا وقال آخر: قالت له العينان سمعا وطاعة وحدرتا كالدر لما يثـقـب وقال آخر: بينما نحن مرتعون بفلج قالت الدلح الرواء إنيه إنيه: صوت رزمة السحاب وحنين الرعد، وإذا جاز أن يسمى الرأي والاعتقاد قولا - وإن لم يكن صوتا - كان تسميتهم ما هو أصوات قولا أجدر بالجواز، ألا ترى أن الطير لها هدير، والحوض له غطيط، والسحاب له دوي، فأما قوله: قالت له العينان: سمعا وطاعة فإنه وإن لم يكن منهما صوت فإن الحال آذنت بأن لو كان لهما جارحة نطق لقالتا سمعا وطاعة، قال ابن جني: وقد حرر هذا الموضع وأوضحه عنترة بقوله: لو كان يدري ما المحاورة اشتكى أو كان يدري ما جواب تكـلـم

ج: أقوال، جج جمع الجمع أقاويل، وهو الذي صرح به سيبويه، وهو القياس، وقال قوم: هو جمع أقوولة كأضحوكة، قال شيخنا: وإذا ثبت فالقياس لا يأباه. أو القول في الخير والشر والقال، والقيل، والقالة في الشر خاصة، يقال: كثرت قالة الناس فيه، وقد رد هذه التفرقة أقوام، وضعفوها بورود كل من القال والقيل في الخير، وناهيك بقوله تعالى: وقيله يا رب إن هؤلاء الآية، قاله شيخنا. أو القول مصدر، والقيل والقال: اسمان له، الأول مقيس في الثلاثي المتعدي مطلقا، والأخيران غير مقيسين. أو قال قولا وقيلا وقولة ومقالة ومقالا فيهما وكذلك قالا، وأنشد ابن بري للحطيئة: تحنن علي هداك المليك فإن لكل مقام مقـالا ويقال: كثر القيل والقال، وفي الحديث: نهى عن قيل وقال، وإضاعة المال . قال أبو عبيد: في قيل وقال نحو وعربية، وذلك أن جعل القال مصدرا، ألا تراه يقول عن قيل وقال، كأنه قال: عن قيل وقول، يقال على هذا: قلت قولا وقيلا وقالا، قال: وسمعت الكسائي يقول - في قراءة عبد الله بن مسعود -: ذلك عيسى بن مريم قال الحق الذي فيه يمترون فهذا من هذا. وقال الفراء: القال في معنى القول، مثل العيب والعاب، وقال ابن الأثير في معنى الحديث: نهى عن فضول ما يتحدث به المتجالسون من قولهم: قيل كذا، وقال فلان كذا، قال: وبناؤهما على كونهما فعلين محكيين متضمنين للضمير، والإعراب على إجرائهما مجرى الأسماء خلوين من الضمير، ومنه قولهم: إنما الدنيا قال وقيل. وإدخال حرف التعريف عليهما لذلك في قولهم: ما يعرف القال من القيل. فهو قائل وقال، ومنه قول بعضهم لقصيدة: أنا قالها: أي قائلها، وقؤول، كصبور بالهمز وبالواو، قال كعب بن سعد الغنوي: وما أنا للشيء الذي ليس نافعي ويغضب منه صاحبي بقؤول ج: قول وقيل بالواو وبالياء، كركع فيهما، وأنشد الجوهري لرؤبة: فاليوم قد نهنهني تنهنهي وأول حلم ليس بالمسفه وقـول إلا ده فـلا ده وقالة عن ثعلب، وقؤول مضموما بالهمز والواو هكذا في النسخ، والذي في الصحاح: رجل قؤول وقوم قول، مثل صبور وصبر، وإن شئت سكنت الواو، قال ابن بري: المعروف عند أهل العربية قؤول وقول بإسكان الواو، يقولون: عوان وعون، والأصل عون، ولا يحرك إلا في الشعر، كقوله: .... تمنحه سوك الإسحل ورجل قوال وقوالة، بالتشديد فيهما، من قوم قوالين، وتقولة وتقوالة، بكسرهما: الأولى عن الفراء والثانية عن الكسائي، حكى سيبويه: مقول، كمنبر، قال: ولا يجمع بالواو والنون؛ لأن مؤنثه لا تدخله الهاء، قال ومقوال، كمحراب، هو على النسب، وقولة، كهمزة، كل ذلك: حسن القول أو كثيره، لسن، كما في الصحاح، وهي مقول ومقوال وقوالة. والاسم القالة والقيل والقال. وقال ابن شميل: يقال للرجل: إنه لمقول: إذا كان بينا ظريف اللسان، والتقولة: الكثير الكلام البليغ في حاجته وأمره، ورجل تقوالة: منطيق. وهو ابن أقوال، وابن قوال: فصيح، جيد الكلام، وفي التهذيب: تقول للرجل، إذا كان ذا لسان طلق: إنه لابن قول، وابن أقوال. وأقوله ما لم يقل، وهو شاذ كقوله: صددت فأطولت الصدود...

وقيل إنه غير مسموع في غير أطول، نقله شيخنا. كذلك قوله ما لم يقل، وأقاله ما لم يقل: أي ادعاه عليه، الأخيرة عن اللحياني. وقال شمر: تقول: قولني فلان حتى قلت: أي علمني وأمرني أن أقول، وقيل: قولني وأقولني: أي علمني ما أقول وأنطقني وحملني على القول، وفي حديث علي رضي الله تعالى عنه: أنه سمع امرأة تندب عمر فقال: أما والله ما قالته ولكن قولته، أي لقنته وعلمته وألقي على لسانها، يعني من جانب الإلهام، أي إنه حقيق بما قالت به. وقول مقول ومقؤول، عن اللحياني، قال: والإتمام لغة أبي الجراح. وتقول قولا: ابتدعه كذبا، ومنه قوله تعالى: ولو تقول علينا بعض الأقاويل . وتقول فلان علي باطلا: أي قال علي ما لم أكن قلت. وكلمة مقولة، كمعظمة: قيلت مرة بعد مرة. والمقول، كمنبر: اللسان، يقال: إن لي مقولا، وما يسرني به مقول، أي لسانه. أيضا: الملك بلغة أهل اليمن، وجمعها المقاول، أو من ملوك حمير خاصة، يقول ما شاء فينفذ ما يقوله، كالقيل، أو هو دون الملك الأعلى كما في العباب، وهو قول أبي عبيدة، قال: يكون ملكا على قومه ومخلافه ومحجره، أي فهو بمنزلة الوزير، وأصله قيل، بالتشديد، كفيعل، قال أبو حيان: لا ينبغي أن يدعى في قيل وشبهه التخفيف حتى يسمع من العرب مشددا، كنظائره نحو ميت وهين وبين، فإنها سمعت بهما، ويبعد القول بالتزام تخفيف هذا خاصة، مع أنه غير مقيس عند بعض النحاة مطلقا، أو في اليائي وحده، وإن أجاب عنه الشهاب الخفاجي بما لا يجدي، وخالف أبو علي الفارسي في ذلك كله فقصره على السماع، والصواب خلافه، وفيه كلام طويل لابن الشجري وغيره، وادعى فيه البدر الدماميني في شرح المغني أنهم تصرفوا فيه للفرق، نقله شيخنا. سمي به لأنه يقول ما شاء فينفذ، وهذا على أنه واوي، وأصل قيل: قيول، كسيد وسيود، وحذفت عينه، وذهب بعضهم إلى أنه يائي العين من القيالة وهي الإمارة، أو من تقيله: إذا تابعه أو شابهه، ج؛ أي جمع القيل: أقوال، قال سيبويه: كسروه على أفعال تشبيها بفاعل، من جمعه على أقيال لم يجعل الواحد منه مشددا، كما في الصحاح، وقال ابن الأثير: أقيال محمول على لفظ قيل، كما قيل في جمع ريح أرياح، والسائغ المقيس أرواح، وفي التهذيب: هم الأقوال والأقيال، الواحد قيل، فمن قال: أقيال بناه على لفظ قيل، ومن قال: أقوال بناه على الأصل، وأصله من ذوات الواو. جمع المقول مقاول، وأنشد الجوهري للبيد: لها غلل من رازقي وكرسف بأيمان عجم ينصفون المقاولا أي يخدمون الملوك، ومقاولة، دخلت الهاء فيه على حد دخولها في القشاعمة. واقتال عليهم: احتكم، وأنشد ابن بري للغطمش من بني شقرة: فبالخير لا بالشر فارج مودتي وإني امرؤ يقتال مني الترهب قال أبو عبيد: سمعت الهيثم بن عدي يقول: سمعت عبد العزيز بن عمر بن عبد العزيز يقول في رقية النملة: العروس تحتفل، وتقتال وتكتحل، وكل شيء تفتعل، غير أن لا تعصي الرجل. قال: تقتال: تحتكم على زوجها، وأنشد الجوهري لكعب بن سعد الغنوي: ومنزلة في دار صدق وغبطة وما اقتال من حكم علي طبيب وأنشد ابن بري للأعشى: ولمثل الذي جمعت لريب الد هر تأبى حكومة المقتـال

اقتال الشيء: اختاره هكذا في النسخ، وفي الأساس واللسان: واقتال قولا: اجتره إلى نفسه من خير أو شر. وقال به: أي غلب به، ومنه حديث الدعاء: سبحان من تعطف بالعز، والرواية: تعطف العز وقال به قال الصاغاني: وهذا من المجاز الحكمي، كقولهم: نهاره صائم، والمراد وصف الرجل بالصوم، ووصف الله بالعز، أي غلب به كل عزيز، وملك عليه أمره، وقال ابن الأثير: تعطف العز: أي اشتمل به فغلب بالعز كل عزيز، وقيل: معنى قال به: أي أحبه واختصه لنفسه، كما يقال: فلان يقول بفلان: أي بمحبته واختصاصه. وقيل: معناه حكم به، فإن القول يستعمل في معنى الحكم، وفي الروض للسهيلي في تسبيحه صلى الله تعالى عليه وسلم: الذي لبس العز وقال به أي ملك به وقهر، وكذا فسره الهروي في الغريبين. قال ابن الأعرابي: العرب تقول: قال القوم بفلان: أي قتلوه، وقلنا به: أي قتلناه، وهو مجاز، وأنشد لزنباع المرادي: نحن ضربناه على نطابه قلنا به، قلنا به، قلنا به نحن أرحنا الناس من عذابه فليأتنا الدهر بما أتى به وقال ابن الأنباري اللغوي: قال يجيء بمعنى تكلم، وضرب، وغلب، ومات، ومال، واستراح، وأقبل، وهكذا نقله أيضا ابن الأثير، وكل ذلك على الاتساع والمجاز، ففي الأساس: قال بيده: أهوى بها، وقال برأسه: أشار، وقال الحائط فسقط: أي مال. ويعبر بها عن التهيؤ للأفعال والاستعداد لها، يقال: قال فأكل، وقال فضرب، وقال فتكلم، ونحوه، كقال بيده: أخذ، وبرجله: مشى أو ضرب، وبرأسه: أشار، وبالماء على يده: صبه، وبثوبه: رفعه، وتقدم قول الشاعر: وقالت له العينان سمعا وطاعة أي أومأت، وروى في حديث السهو: ما يقول ذو اليدين? قالوا صدق ، روي أنهم أومئوا برؤوسهم: أي نعم، ولم يتكلموا. قال بعضهم في تأويل الحديث: نهى عن قيل وقال القال: الابتداء، والقيل، بالكسر: الجواب، ونظير ذلك قولهم: أعييتني من شب إلى دب، ومن شب إلى دب، قال ابن الأثير: وهذا إنما يصح إذا كانت الرواية: قيل وقال، على أنهما فعلان، فيكون النهي عن القول بما لا يصح ولا تعلم حقيقته، وهو كحديثه الآخر: بئس مطية الرجل زعموا وأما من حكى ما يصح وتعرف حقيقته وأسنده إلى ثقة صادق فلا وجه للنهي عنه ولا ذم. والقولية: الغوغاء وقتلة الأنبياء، هكذا تسميه اليهود، ومنه حديث جريج: فأسرعت القولية إلى صومعته. وقول، بالضم: لغة في قيل بالكسر، نقله الفراء عن بني أسد، وأنشد: وابتدأت غضبى وأم الرحال وقول لا أهل له ولا مال ويقال: قيل على بناء فعل، غلبت الكسرة فقلبت الواو ياء. العرب تجري تقول وحدها في الاستفهام كتظن في العمل، قال هدبة بن خشرم: متى تقول الذبل الرواسما والجلة الناجية العياهما إذا هبطن مستجيرا قاتما ورفع الهادي لها الهماهما أرجفن بالسوالف الجماجما يبلغن أم خازم وخازما وقال الأحول: حازم وحازما بالحاء المهملة، قال الصاغاني: ورواية النحويين: متى تقول القلص الرواسما يدنين أم قاسم وقاسما وهو تحريف، فنصب الذبل كما ينتصب بالظن. قلت: وأنشده الجوهري كما رواه النحويون، وأنشد أيضا لعمرو بن معد يكرب: علام تقول الرمح يثقل عاتقـي إذا أنا لم أطعن إذا الخيل كرت وقال عمر بن أبي ربيعة: أما الرحيل فدون بعد غد فمتى تقول الدار تجمعنا

قال: وبنو سليم يجرون متصرف قلت في غير الاستفهام أيضا مجرى الظن، فيعدونه إلى مفعولين، فعلى مذهبهم يجوز فتح أن بعد القول. والقال: القلة مقلوب مغير، أو خشبتها التي تضرب بها، نقله الجوهري عن الأصمعي، وأنشد: كأن نزو فراخ الهام بينهـم نزو القلات قلاها قال قالينا قال ابن بري: هذا البيت يروى لابن مقبل، قال: ولم أجده في شعره. ج: قيلان، كخال وخيلان، قال: وأنا في ضراب قيلان القله وقولة، بالضم: لقب ابن خرشيد، بضم الخاء وتشديد الراء المفتوحة وكسر الشين، وأصله خورشيد، بالتخفيف، فارسية بمعنى الشمس، وهو شيخ أبي القاسم القشيري صاحب الرسالة. ومما يستدرك عليه: القالة: القول الفاشي في الناس خيرا كان أو شرا. والقالة: القائلة. وابن القوالة: عبد الباقي بن محمد بن أبي العز الصوفي، سمع أبا الحسين ابن الطيوري، مات سنة 573. وقاولته في أمري: وتقاولنا: أي تفاوضنا. واقتاله: قاله، وأنشد الجوهري للبيد: فإن الله نافلة تـقـاه ولا يقتالها إلا السعيد أي لا يقولها. وقال ابن بري: اقتال بالبعير بعيرا، وبالثوب ثوبا: أي استبدله به. ويقال: اقتال باللون لونا آخر: إذا تغير من سفر أو كبر، قال الراجز: فاقتلت بالجدة لونا أطحلا وكان هداب الشباب أجملا وقال عنه: أخبر. وقال له: خاطب. وقال عليه: افترى. وقال فيه: اجتهد. وقال كذا: ذكره. ويقال عليه: يحمل ويطلق. ومن الشواذ في القراءات: فاقتالوا أنفسكم كذا في المحتسب لابن جني، وقرأ الحسن: قول الحق الذي فيه تمترون بالضم.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.304 harf
قَالَ 1 قَالَ ذ . The objective complement of قال, meaning He said, or what is termed مَقُولُ القَوْلِ, must be a complete proposition, or a word signifying at least one complete proposition, as كَلَامًا; or a word signifying a command or the like; or a word significant of a sound, termed اـِسْمُ صَوْتٍ: it may be a verb; but cannot be an inf. n., as عِبَادَةٌ. (Gr.) [This is what is meant where]
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.543 harf
قَالَ قَالَ ( w ) U ( n. ac. قَوْل 1 , قَال [ 1A ] , قَوْلَة 1t , قِيْل قِيْل [ 2I ] , مَقَال [ 17A ] , مَقَالَة [ 17tA ] ), a. Said; spoke; uttered, pronounced. b. [ La ], Spoke to, addressed, accosted. c. [ Bi ], Professed, held, maintained, asserted; preached ( doctrine, opinion ). d. [ 'An ], Related, told about; repeated from. e. [ 'Ala ], Spoke against, maligned. f. [ Fī ],
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR115.112 harf
قول قَالَ - يَقُوْلُ - قِيْل - يُقالُ- قُل- قُولوا - قَوْل - قِيْلا (قِيلَة) تقَوَّل - يَتَقَوَّل قَالَ - يَقُوْلُ - قِيْل - يُقالُ- قُل- قُولوا - قَوْل - قِِيْلا (قِيلَة) تقَوَّل - يَتَقَوَّل ( 1724 لفظة ) قَال - يَقُوْلُ + كائن + أمراً أو كلاماً + لـِ كائن أو شيء: يبنى في نفسه قولاً مخصصاً لكائن، ثم ينقله إليه على شكل كلام : يبني في نفسه
Tamamını oku

Sîgalar(120)

Mücavir kökler552 mücavir (1.115 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ربب

    329 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  2. سحر

    44 ortak ayet · Kesilmiş koyunun akciğeri demektir

  3. جيأ

    118 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  4. أبو

    60 ortak ayet · Bab kapı demektir

  5. كون

    358 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  6. موسى

    66 ortak ayet · Musa

  7. أله

    514 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  8. رأي

    113 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  9. علم

    230 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  10. ملك

    80 ortak ayet · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  11. أخو

    43 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…

  12. قوم

    186 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

Geçtiği ayetler(1.383)

Bu kök 1.383 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.

  1. وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا …

    SöylediHani Rabbın meleklere: Ben, yeryüznde bir halife yaratacağım, demişti de melekler: Biz seni hamd ile tesbih, takdis eder dururken yeryüzünde fesad çıkarıp, kanlar dökecek kimse mi yaratacaksın? demişlerdi. Allah da: Sizin bilmediklerinizi ben bilirim, buyurmuştu.

  2. … فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ

    SöylediHani Rabbın meleklere: Ben, yeryüznde bir halife yaratacağım, demişti de melekler: Biz seni hamd ile tesbih, takdis eder dururken yeryüzünde fesad çıkarıp, kanlar dökecek kimse mi yaratacaksın? demişlerdi. Allah da: Sizin bilmediklerinizi ben bilirim, buyurmuştu.

  3. قَالَ يَاآدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ قَالَ أَلَمْ …

    SöylediAllah: Ey Adem, onları`adları ile kendilerine bildir, dedi. Adem, adlarını söyleyince; Size demedim mi ki ben, göklerin de, yerin de gizliliklerini muhakkak bilirim. Ve sizlerin neyi açıklayıp neyi gizler olduğunuzu da bilirim, buyurdu.

  4. قَالَ يَاآدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ …

    SöylediAllah: Ey Adem, onları`adları ile kendilerine bildir, dedi. Adem, adlarını söyleyince; Size demedim mi ki ben, göklerin de, yerin de gizliliklerini muhakkak bilirim. Ve sizlerin neyi açıklayıp neyi gizler olduğunuzu da bilirim, buyurdu.

  5. وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَاقَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ …

    SöylediHani, Musa, kavmine: Ey kavmim, buzağıya tapınmakla nefsinize zulmetmiş oldunuz. Hemen yaradanınıza tevbe edip nefislerinizi öldürün. Bu yaradanınızın katında sizin için daha hayırlıdır, demişti. Allah da tevbenizi kabul etmişti. Muhakkak ki Tevvab, Rahim O’dur, O.

  6. … تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا …

    SöylediHani; siz, Ey Musa, biz bir çeşit yemeğe elbette dayanamayız. Rabbına dua et de bizim için yerde yetişen samısak, sebze, acur, mercimek ve soğan bitirsin, demiştiniz, Musa da; siz bayağı olan şeyle hayırlı olanı değiştirmek mi istiyorsunuz? Öyleyse bir şehre inin, istediğiniz şeyler vardır, demişti. Onların üstüne horluk ve yoksulluk vuruldu. Allah’ın gazabına uğradılar, şüphesiz ki bu; Allah’ın âyetlerini inkâr ettiklerinden, peygamberlerini de haksız yere öldürdüklerindendi. Bu, isyan ettiklerinden, aşırı gider olduklarındandı.

  7. وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ

    SöylediHani, bir de Musa kavmine: Allah, herhalde bir sığır boğazlamanızı emrediyor, demişti. Onlar: Sen bizimle alay mı ediyorsun, demişlerdi. Musa da: Ben cahillerden olmaktan Allah’a sığınırım, demişti.

  8. وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ

    SöylediHani, bir de Musa kavmine: Allah, herhalde bir sığır boğazlamanızı emrediyor, demişti. Onlar: Sen bizimle alay mı ediyorsun, demişlerdi. Musa da: Ben cahillerden olmaktan Allah’a sığınırım, demişti.

  9. قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ عَوَانٌ بَيْنَ ذَلِكَ فَافْعَلُوا مَا تُؤْمَرُونَ

    SöylediOnlar, Bizim için Rabbına dua et de onu bize iyice bildirsin, demişlerdi. Musa da: Allah, o, ne çok kart, ne de çok körpedir. İkisi ortası dinç bir sığırdır, buyuruyor. Artık emrolunduğunuz şeyi yapın, demişti.

  10. قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا لَوْنُهَا قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاءُ فَاقِعٌ لَوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِينَ

    SöylediDediler ki: Bizim için Rabbına dua et de onun ne renk olduğunu bize iyice açıklasın. O da: Rabbım diyor ki: O bakanları rahatlatacak sapsarı renkli bir inektir, demişti.

Sîga sayfası: يَقُولُونَ
Sîga sayfası: وَيَقُولُونَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقول
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef-vâvî
Bağlamsal Yakın Köklerكلم, نطق, لفظ, حدث
Zıt Kökصمت
Çekirdek Özet 1Dilden dökülen sesli ya da zihinde kurulan anlamlı ibare, telaffuz etme
Çekirdek Özet 2İlahi bildirim, hakikatin tebliği, peygamberi hitap ve varoluşsal buyruk
Çekirdek Özet 3Bağlayıcı irade beyanı, itikadi kanaat, hüküm ve ahlaki sorumluluk doğuran taahhüt
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir ses çıkarma veya rastgele konuşma sanıp onun inanç, bağlayıcı ahit ve ontolojik emir niteliğini göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قوGüç, toparlanma, bir merkezden dışa doğru beliren iradi kuvvet ve potansiyelin harekete geçmesi; قوي, قوم, قوت köklerinde olduğu gibi varoluşsal bir kudret ve duruşu temsil eder.لÇoban değneği ve yöneltme imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle, içteki güç ve irade bir hedefe, muhataba yönelen anlamlı ve bağlayıcı bir söze, sesli ya da zihni bir bildiriye dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırİç dünyada veya zihinde mananın toplanması, odaklanması ve yoğunlaşması payını taşır.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaToplanan anlam parçalarını birbirine bağlama, kavramları bitişik bir yapı haline getirme hareketini temsil eder.
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBirleştirilen ve odaklanan bu manayı belirli bir gayeye, muhataba doğru sevk etme ve yönlendirme gücünü ifade eder.
قولOdaklanıp bağlanan mananın muhataba yöneltilmesiZihinde derlenip toparlanan düşünce ve iradenin, dış dünyaya ve muhataba yönlendirilmiş tutarlı bir bildirim olarak aktarılması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDilden dökülen düzenli ses, organ olarak dilin hareketiyle anlamlı bir lafzın dışa vurulması; Yemen ve Himyer dilinde kabilenin reisi veya sözü dinlenen hükümdar anlamında kullanılan el-Kayl / el-Mıkvel kavramı.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde kabile reislerinin bağlayıcı sözleri ve fermanları için mıkvel veya kavl kökünün türevleri kullanılmıştır; ayrıca havuzun dolup taşma sınırına gelerek lisan-ı hal ile dur demesini anlatan meşhur recez beytinde de kök lisan-ı hal anlamında geçer: امتلأ الحوض وقال قطني / مهلا رويدا قد ملأت بطني
Erken Arapça kullanımErken dönem Arapçada hem lafzen telaffuz edilen cümle veya tekil sözcük hem de kişinin içsel kanaati, mezhebi ve zihnen benimsediği görüşü ifade etmek üzere geniş bir kullanım kazanmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, el-Mufradāt.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde قول kökü, özellikle Güney Sami (Güney Arapça, Ge'ez/Etiyopya) ve Arapça sahasında belirginleşen, ses verme, konuşma, çağırma ve komuta etme semantik matrisine dayanan köklü bir geçmişe sahiptir. Saba ve Himyer kitabelerinde q-w-l / qyl kökü doğrudan kabile önderi, bey, sözü geçen yönetici ve söz söyleme yetkisine sahip kimse anlamında merkezi bir yere sahiptir. Ge'ez dilinde qāl kelimesi doğrudan ses, söz, kelime ve lisan anlamını taşır. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice qōl ve Süryanice qālā) kök, ses, gürültü, nida ve seda anlamlarına yoğunlaşırken, Arapçada bu fiziksel ses çıkarma boyutu hem eklemli ve anlamlı bir lafza hem de içsel kanaat ve bağlayıcı irade beyanına doğru tekamül etmiştir. Fonetik olarak Sami dillerindeki gırtlaksı /q/ ve yarı ünlü /w/ birleşimi, derinden gelen güçlü ve iradi bir rezonansı temsil eder.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDilden dökülen anlamlı ses, irade beyanı, kanaat ve mezhepSes çıkarma eyleminden başlayarak zihindeki tasavvura ve oradan da bağlayıcı fikrî duruşa genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice qōl, Süryanice qālā, Ge'ez qāl, Saba qwlKuzey Sami dillerinde genel ses ve nida anlamındayken, Güney Sami ve Arapçada eklemli söz ve önderlik/buyruk boyutuna evrilmiştir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ses yansımalı çağırma ve ses çıkarma kökleriTemel boğaz sesleriyle üretilen ilksel nida ve seda vokalleriyle bağlantılıdır.Muhtemel

Kaynak HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قولAnlamlıSöz söylemek, bildirmekBir manayı sesli veya zihnen muhataba yöneltmek, kanaat belirtmek.Hedef kök; Kur'an'da çok sık geçer.
قلوAnlamlıKızartmak, fırlatmak, atmakÇelik çomak oyununda değnek fırlatmak veya tavada bir şeyi ateşte kavurmak.Ortak ses ve hareket unsuru; Kur'an'da geçer.
وقلAnlamlıDağa tırmanmak, yükselmekBir yere sığınmak veya taşlık dağ yolunda yukarı doğru adım atmak.Kur'an'da geçmez.
ولقAnlamlıHızlı yürümek, atılmak, yalan uydurmakSözde veya yürüyüşte acele etmek, birbiri ardınca laf uydurup yaymak.Kur'an'da geçer; sözün süratle yayılması yönüyle hedef kökle yakınlaşır.
لقوAnlamlıYüz felci, hızlı yakalamaAğzın ve yüzün eğrilmesi; devenin çabucak gebe kalması veya bir şeyi kapıp almak.Kur'an'da geçmez.
لوقAnlamlıYağla yumuşatmak, yoğurmakLokmayı veya hamuru yağ sürerek kaygan ve yumuşak hale getirmek.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قولMerkezİfade, söz, bildirimSesli veya zihni olabilen, lafızdan inanca kadar uzanan geniş kapsamlı beyan.Hem tekil lafzı hem cümleyi hem de zihni kanaati kapsayan ana bildirim.
كلمKomşuHitap, yaralama, etki bırakmaMutlaka tam bir cümle veya anlamlı bir terkip gerektirir ve muhatapta iz bırakma kastı taşır.قول tek bir kelimeye de denilebilirken كلم bağımsız bir ifade bütünlüğü ve etki şartı arar.
نطقKomşuEklemli ses çıkarma, konuşmaHarfleri belirgin biçimde sese dökmeyi ve akıl yürütmeyi gerektirir; hayvanlara mecazen atfedilir.نطق telaffuz yeteneğini ve sesin eklemlenişini vurgular; قول ise zihni kanaati de içerir.
لفظKomşuAğızdan atmak, ses dökmekAğızdan çıkan her türlü hece ve sestir; anlamlı olması zorunlu değildir.لفظ işin fiziksel olarak dışa atılma boyutudur; قول ise daima bir anlam ve gaye içerir.
حدثKomşuYeni bilgi aktarmak, haber vermekÖnceden bilinmeyen bir olayı veya durumu muhataba taze bir haber olarak iletmek.Bilginin yeniliği ve muhataba ilk kez ulaşması ön plandadır.
صمتZıtSusmak, ses çıkarmamakBilinçli olarak söz söylemekten ve ses çıkarmaktan kaçınma hali.Sözün, nidanın ve iradi beyanın tamamen kesilmesini ifade eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقولSöz söylemek, bildirimde bulunmak, kanaat taşımakDilden çıkan lafız, içte kurulan düşünce veya benimsenen itikadi görüş.Kesin
LatinceDico, dictum; sententiaSöylemek, söz; kanaat, yargıDico fiziksel söylemeyi karşılarken sententia zihindeki kanaat ve hüküm boyutunu karşılar.Güçlü
İngilizceSay, saying; utterance; convictionSöylemek, söz; ifade; inançSay eylemi bildirimi, utterance dışa vurumu, conviction ise zihni kanaat anlamını karşılar.Güçlü
AlmancaSagen, Ausspruch; AuffassungSöylemek, deyiş; anlayış, kanaatSagen genel söz söylemeyi verirken Auffassung benimsenen fikri duruşu temsil eder.Güçlü
FransızcaDire, parole; assertionSöylemek, söz; sav, iddiaDire söyleme eylemini, assertion ise doğruluğu iddia edilen bağlayıcı tezi karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قَالَ / قَالُواTarihsel diyalog ve aktarımGeçmiş kavimlerin, peygamberlerin ve meleklerin karşılıklı konuşmaları (Bakara 2:30, Yûsuf 12:36).
قُلْDoğrudan ilahi talimat ve tebliğPeygambere muhataplarına ne söyleyeceğini bildiren vahyî emir kalıbı (Bakara 2:80, İhlâs 112:1).
الْقَوْلُİlahi vaat, tehdit veya nihai azap hükmüHakikati inkâr edenler üzerine hükmün kesinleşmesi ve cezanın kaçınılmaz hale gelmesi (Secde 32:13, Yâsîn 36:7).
كُنْ فَيَكُونُ kalıbındaki قولTekvînî irade ve ontolojik emirYaratılışın bir irade beyanıyla derhal vücuda gelmesi (Âl-i İmrân 3:47, Nahl 16:40).
قَوْلٌ فِي النَّفْسِİçsel konuşma ve gizli kanaatAğızla telaffuz edilmeyip kalpte gizlenen düşünce ve zan (Mücâdele 58:8).
قَوْلٌ مَعْرُوفٌ / سَدِيدٌAhlaki ve toplumsal ilkeAdaletli, yapıcı, kırıcı olmayan ve gerçeğe tam uyan söz (Bakara 2:263, Ahzâb 33:70).
تَقَوَّلَYalan uydurma ve iftiraGerçekte söylenmemiş bir sözü peygambere veya vahye yakıştırma iddiası (Hâkka 69:44, Tûr 52:33).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKelamullah ve ilahi sıfatlarAllah'ın kavl ve kelam sıfatının zatıyla kaim kadim bir mana mı yoksa yaratılmış ses ve harfler mi olduğu tartışması.İlahî iradenin tecellisi, emir ve nehiylerin varoluşsal kaynağı.
FıkıhAkitler, ikrar, talak ve yeminİrade beyanının lafızla nasıl kurulduğu; zihni niyet ile zahiri kavl arasındaki hukuki geçerlilik bağı.Bağlayıcı hukuki tasarruf, borçlanma ve taahhüt vasıtası.
TefsirMuhatap psikolojisi ve vahyî hitapKur'an kıssalarındaki diyalogların literal sözler mi yoksa durum aktarımı (lisan-ı hal) mi olduğu ayrımı.Vahyin dinamik diyalog yapısı ve tebliğ metodolojisi.
HadisRivayet ve isnad sistemiSözün sahibine nispeti, 'kâle' ve 'kîle' lafızlarının kesinlik ve zayıflık bildiren sîga farkları.Sözün aidiyeti, metin sıhhati ve nakil disiplini.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve inançTebliğ ve itikatHakikatin ilanıDinin temeli peygamberin ilahi kavli insanlığa duyurması ve kalbin bunu ikrar etmesidir.Kesin
İlmiİlim felsefesi ve mantıkTanım ve önermeAnlamın tespitiİlmi araştırmada kavl, bir kavramın özünü ortaya koyan tanım (hadd) veya yargı bildiren tezdir.Güçlü
SiyasiYönetim ve fermanYasa ve emirOtoritenin icrasıKabile ve devlet yönetiminde önderin (mıkvel/kayl) buyruğu meşru otoritenin sesidir.Güçlü
İktisadiTicari akitlerİcap ve kabulMülkiyetin intikaliAlışveriş ve sözleşmeler tarafların bağlayıcı sözleri ve taahhütleriyle hukuki geçerlilik kazanır.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKomut satırı ve algoritma girdisi (instruction / command)Bir sistemde potansiyel durumun belirli bir girdi veya yönlendirici komut ile aktif bir operasyona dönüştürülmesi; varlığa 'ol' denilerek sürecin başlatılması yapısıyla eşdeğerdir.Güçlü
Beşeri bilimlerEdimsel söz eylemi (performative speech act)Dil felsefesinde bir sözün sadece bilgi vermeyip söylendiği anda hukuki, ahlaki veya toplumsal yeni bir gerçeklik ve sorumluluk inşa etmesi durumudur.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece gündelik konuşma, ağızdan çıkan rastgele ses veya dedikodu düzeyinde algılamak; içsel inanç ve bağlayıcı ferman boyutunu unutmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kavl, varlığın yaratılış emrinden (kûn), ilahi adalet hükmünün kesinleşmesine, kulun kalbindeki gizli inançtan adaletli şahitlik beyanına kadar her düzeydeki ontolojik ve ahlaki duruşu ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki 'kavl' ifadelerini basit bir lafazanlık sanıp, onların ahiret sorumluluğu doğuran ahitler, itikadi tercihler ve ilahi yasalar olduğunu gözden kaçırma tehlikesi doğar.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an metninin ana dokusunu oluşturan diyaloglar, peygambere yönelik 'De ki' (Kul) emirleri, yaratılış buyrukları ve ilahi azap hükümleri bu kökle kurulur; metnin dinamizmini doğrudan taşır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin muhataplarıyla tartışmalarını içeren kıssalarda, itikadi esasların tebliğ edildiği 'Kul' ile başlayan hitaplarda ve ilahi hükmün kesinleştiğini bildiren kıyamet sahnelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vahyin mekanik veya edilgen bir metin olduğu yanılgısını yıkar; sözün bir irade beyanı, muhatabı eyleme çağıran dinamik bir güç ve sorumluluk doğuran bir edim olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAğız ve dil aracılığıyla eklemli ses çıkarma, anlamlı bir lafız veya ibareyi dışa vurma.
  • Soyut anlamZihindeki kanaati, inancı veya hükmü bir hedefe yönelterek bağlayıcı bir tutum ve beyan haline getirme.
  • Sistematik karşılıkVaroluşsal buyruk, hukuki taahhüt, tebliğ ve sorumluluk yükleyen performatif eylem.
  • LaTeX modeliQ:(M×I)→LR  ⟹  ΔS
  • LaTeX açıklamasıModelde M zihindeki manayı, I kastı ve iradeyi temsil eder. Bu iki unsurun birleşimi, lisan ve telaffuz operatörü olan L aracılığıyla bir hedefe yönlendirilerek Q (kavl) fonksiyonunu oluşturur. Bu fonksiyon bir muhataba ulaştığında ortaya çıkan R (bildirim), ilgililer üzerinde ΔS kadar bağlayıcı bir ahlaki, hukuki veya ontolojik sorumluluk ve durum değişikliği meydana getirir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق