كفر
ك - ف - ر
KÖK- 525 geçiş
- 465 ayet
- 102 sîga
- 13 sözlük
Hufre, çukur demektir. Ğafere, çukurun dışarı atılmış toprağı demektir. Kefere ise tohumu örten toprağın adıdır. Kafir, çiftçi demektir. Sonraları bu kelime gerçekleri ve hakikatleri kapatan, gizleyen anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Tohumun sonradan yeşermesi gibi hakikatin de bir gün yeşereceğini de bu kelime içermektedir. « Kafirun » kurallı erkek çoğuldur, muhatap örgütlenmiş bir topluluktur. Böylece İslam düzeninde onların kendi cemaatlerini kurabilecekleri ve diledikleri gibi yaşabilecekleri ifade edilmektedir. Burada kafirler arasında bir fark gözetilmediğinden bunların Ehl-i Kitap olma şartı yoktur. Tarihte de Mecusiler Ehl-i Kitap olmadıkları halde İslam ülkelerinde yaşadılar ve yaşıyorlar. Burada küfredenler belli ama küfür belirsizdir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Hufre, çukur demektir. Ğafere, çukurun dışarı atılmış toprağı demektir. Kefere ise tohumu örten toprağın adıdır. Kafir, çiftçi demektir. Sonraları bu kelime gerçekleri ve hakikatleri kapatan, gizleyen anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Tohumun sonradan yeşermesi gibi hakikatin de bir gün yeşereceğini de bu kelime içermektedir. « Kafirun » kurallı erkek çoğuldur, muhatap örgütlenmiş bir topluluktur. Böylece İslam düzeninde onların kendi cemaatlerini kurabilecekleri ve diledikleri gibi yaşabilecekleri ifade edilmektedir. Burada kafirler arasında bir fark gözetilmediğinden bunların Ehl-i Kitap olma şartı yoktur. Tarihte de Mecusiler Ehl-i Kitap olmadıkları halde İslam ülkelerinde yaşadılar ve yaşıyorlar. Burada küfredenler belli ama küfür belirsizdir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.810 harfالكاف والراء والفاء معهما
ك ر ف، ك ف ر، ف ك ر، ف ر ك مستعملات كرف:
كَرَف يكرفُ ويكرفُ، لغتان، الحمار، وكل دابة كذلك، كرفاً، وهو شمه البول ورفعه رأسه، حتى يقلص شفتيه، وربما قالوا: كَرَفَها، أي: تشمم بولها، قال:
مشاخساً طوراً و طوراً كارفا
كفر: الكُفرُ: نقيض الإيمان. ويقال لأهل دار الحرب: قد كَفَروا، أي: عصوا وامتنعوا.
والكُفرُ: نقيض الشكر. كَفَر النعمة، أي: لم يشكرها.
والكُفرُ أربعة أنحاء: كُفرُ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR2.409 harfالكُفْرُ: ضدُّ الإيمان. وقد كَفَرَ بالله كُفْراً. وجمع الكافِرِ كُفَّارٌ وكَفَرَةٌ وكِفارٌ أيضاً. وجمع الكافِرَةِ الكَوافِرُ. والكُفْرُ أيضاً: جُحودُ النعمةِ، وهو ضدُّ الشكر. وقد كَفَرَهُ كُفوراً وكُفْراناً. وقوله تعالى: "إنَّا بكُلٍّ كافِرون"، أي جاحدون. وقوله عز وجل: "فأبَى الظالمونَ إلا كُفوراً". قال الأخفش: هو جمع الكُفْرِ، والكَفْرُ بالفتح: التغطيةُ. وقد كفرْتُ الشيءَ أكْفِرُهُ بالكسر
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR13.726 harfك ر ف
كرف ، كفر ، فرك ، فكر ، ركف : ( مستعملة ) .
كرف : قال الليث : كرَفَ الحمارُ والبِرْذَوْن يكرِفُ كرفاً وهو شَمُّه البول ورفعه رأسه حتى تقْلص شفتاه . وأنشد :
مشاخساً طَوْراً وطوْراً كارفا
( أبو عبيد عن الأصمعي ) : الكرْفىءُ واحدتها : كرْفئةٌ وهي قطعٌ متراكمةٌ من السحاب وهي الكرْثىءُ أيضاً بالثاء .
قال : وقال الأحمر : الكرْفِىءُ من البيضة قِشْرُها الأعلى الذي يقال له : القيض .
كفر : قال الليث
ك ر ف كرف ، كفر ، فرك ، فكر ، ركف : ( مستعملة ) . كرف : قال الليث : كرَفَ الحمارُ والبِرْذَوْن يكرِفُ كرفاً وهو شَمُّه البول ورفعه رأسه حتى تقْلص شفتاه . وأنشد : مشاخساً طَوْراً وطوْراً كارفا ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : الكرْفىءُ واحدتها : كرْفئةٌ وهي قطعٌ متراكمةٌ من السحاب وهي الكرْثىءُ أيضاً بالثاء . قال : وقال الأحمر : الكرْفِىءُ من البيضة قِشْرُها الأعلى الذي يقال له : القيض . كفر : قال الليث : الكفر : نقِيض الإيمان آمَنّا بالله وكفرْنا بالطاغُوتِ ويقال لأهل دَارِ الحرب : قد كفَرُوا أَي عَصوْا وامتنعوا . قال : والكفر : كُفرُ النعمة ، وهو نقيضُ الشكر . قال : وإذا ألجأت مُطيعَك إلى أن يَعْصيكَ فقد أكفَرْتَه . وروي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( قتالُ المسلم كُفرٌ ، وسِبابُه فِسْقٌ ) . قال شمر : قال بعضُ أهلِ العلم : الكفر على أربعة أنحاء : كفر إنكارٍ ، وكفرُ جُحودٍ ، وكفر مُعاندةٍ . وكفر نفاقٍ . ومن لِقي رَبَّهُ بشيء من ذلك لم يغفر له ويغفرُ ما دونَ ذلك لمن يَشَاء ، فأَما كُفرُ الإنكارِ فهو أن يَكفُرَ بقلْبه ولسانِه ولا يَعْرفُ ما يُذكَر له من التوحيد . وكذلك رُوي في تفسير قوله جل وعز : ( إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ سَوَآءٌ عَلَيْهِمْ ءَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ ) ( البقرة : 6 ) ، أي الذين كفروا بتوحيد الله . وأما كُفرُ الجُحُودِ فأَنْ يعرِفَ بقلبه ولا يُقِرَّ بلسانه ، فهذا كافرٌ جاحِدٌ ككُفر إبليسَ ، وكفر أُمَيَّةَ ابن أَبي الصَّلْت . ومنه قوله سبحانه : ( فَلَمَّا جَآءَهُم مَّا عَرَفُواْ كَفَرُواْ بِهِ ) ( البقرة : 89 ) يعني كُفر الجُحود . وأما كُفْرُ المعاندة فهو أَنْ يَعرف بقلبه ويَقِرَّ بلسانه ، ويأْبَى أَنْ يَقبَل ككفْر أَبي طالب حيثُ يقول : ولقد عَلِمْتُ بأَنَّ ديِنَ محمدٍ مِن خيرِ أَدْيان البَرِيَّة دينَا لوْلا المَلامةُ أو حِذارُ مَسَبَّةٍ لوَجَدْتَنِي سمْحاً بذاكَ مُبينَا وأما كُفر النِّفاق فأَن يَكفر بقلبه ويقِرَّ بلسانه . وقال شمر : ويكون الكفر أيضاً بمعنى البراءَة كقول الله جلّ وعزّ حكايةً عن الشيطان في خَطيئته إذا دخل النار ) إِنِّى كَفَرْتُ بِمَآ أَشْرَكْتُمُونِ مِن قَبْلُ ) ( إبراهيم : 22 ) أي تبرَّأْتُ . ورُوي عن عبد الملك أنَّهُ كَتب إلى سعيد بن جُبَيْرٍ يسأَلُه عن الكُفْرِ ، فقال : الكفر عَلَى وُجوه ، فكفْرٌ هو شِرْكٌ يَتَّخِذُ مع الله إلهاً آخرَ ، وكفرٌ بكتاب الله ورسوله ، وكفر بادِّعاء وَلَدٍ لله ، وكفرُ مُدَّعِي الإسلام ، وهو أَنْ يعملَ أعمالاً بغير ما أنزل الله : يَسْعَى في الأرضِ فساداً ويقتُل نفساً محرَّمةً بغير حقَ ، ثم نحو ذلك من الأعمال . وكفران أحدهما يَكفر بنعمةِ الله ، والآخر التكذيب بالله . وقال الله جلّ وعزّ : ( إِنَّ الَّذِينَ ءَامَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ ءَامَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ ازْدَادُواْ كُفْراً لَّمْ يَكُنْ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ ) ( النساء : 137 ) . قال أبو إسحاق الزَّجَّاج : قيل فيه غيرُ قَوْلٍ ، قال بعضهم : يعني به اليهودَ لأنهم آمنوا بموسى عليه السلام ثمّ كفروا بعيسى عليه السلام ثمّ ازدَادُوا كفراً بِكفرِهم بمحمدٍ ( صلى الله عليه وسلم ) قال أبو إسحاق : وجائزٌ أنْ يَكونَ مُحاربٌ آمن ثمّ كَفَرَ ثمّ آمنَ ثمّ كَفَرَ . وقيل جائزٌ أنْ يَكون منافقٌ أَظْهَر الإيمانَ وأَبطَنَ الكفرَ ثمّ آمن بَعْدُ ثمّ كفر وازداد كفراً بإقامتِه عَلَى الكُفْرِ . قال فإن قال قائلٌ : إن الله جلّ وعزّ : لا يَغْفِرُ كفرَ مرّةٍ واحدةٍ ، فلِمَ قيل ها هنا فيمن آمنَ ثم كفر ثمّ آمن ثم كفر : ( لَّمْ يَكُنْ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ ( وما الفائدةُ في هذا ؟ فالجواب في هذا والله أعلم أن اللَّهَ يغفر للكافر إذا آمَنَ بَعْدَ كفرِه ، فإِن كَفَرَ بعد إيمانه لمْ يَغفر الله له الكفر الأوَّل ، لأنّ اللَّه جلّ وعزّ يَقبل التَّوبة ، فإذا كفر بَعْد إيمانٍ قبلَه كفر فهو مُطالَبٌ بجميع كفرِه ، ولا يجوزُ أنْ يكونَ إذا آمنَ بعد ذلك لا يُغفَر له ، لأنّ الله يَغفرُ لكلِّ مؤمن بعد كفره . والدليل على ذلك قولُه تعالى : ( الصُّدُورِ وَهُوَ الَّذِى يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَعْفُواْ عَنِ السَّيِّئَاتِ وَيَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ ) ( الشورى : 25 ) وهذا سيئةٌ بالإجماع . وقوله جل وعز : ( وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَآ أَنزَلَ اللَّهُ فَأُوْلَائِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ } ( المائدة : 44 ) معناه أَنّ مَن زَعَم أَنّ حُكْماً من أحكام اللَّهِ الذي أَتَتْ به الأنبياءُ باطلٌ فهو كافرٌ . وقد أَجَمع الفقهاءُ أَنّ من قالَ : إنّ المُحصَنَيْنِ لا يجبُ أَن يُرْجَما إذا زَنَيَا وكانَا حُرَّيْنِ كافرٌ ، وإنما كُفِّرَ مَنْ رَدَّ حُكماً من أحكام النبيِّ عليه السلام لأنه مُكذِّبٌ له . ومن كذّبَ النبيَّ عليه السلام فهو كافرٌ . وقال الليث : يقال : إنّه سُمِّيَ الكافرُ كافرّاً لأنَّ الكُفْر غطّى قَلْبَه كلَّه . قال : والكافرُ من الأرض : ما بَعُدَ عن الناس لا يكادُ يَنْزِلُه أَحدٌ ولا يَمرُّ به أَحدٌ . وأنشد : تَبَيَّنَتْ لَمْحَةً من فَزِّ عِكرِشَةٍ في كافرٍ ما به أَمْتٌ ولا عِوَجُ شمر عن ابن شميل : الكافر : الحائط الواطىء . وأنشد هذا البيت . ( قلت ) : ومعنى قول الليث : قيل له كافرٌ لأنّ الكفر غطَّى قلبَه ، يحتاج إلى بيانٍ يَدلُّ عليه ، وإيضاحه أنّ الكفر في اللغة معناه التَّغْطيةُ ، والكافرُ ذو كفرٍ أي ذُو تغطيةٍ لقلبه بكفرِه كما يقال للابِس السِّلاح : كافرٌ وهو الذي غطّاه السلاحُ . ومثله : رجلٌ كاسٍ : ذُو كسوةٍ ، وماءٌ دافقٌ : ذو دَفْقٍ . وفيه قولٌ آخرُ : وهو أَحسنُ مما ذهب إليه الليث . وذلك أَنّ الكافرَ لمّا دعاه الله جلّ وعزّ إلى توحيدِه فقد دعاه إلى نعمةٍ يُنعِم بها عليه إذا قَبِلها ، فلمَّا رَدَّ ما دعاه إليه من توحيده كان كافراً نعمةَ الله أي مُغَطِّياً لها بِإبائِه حاجباً لها عنه . وأخبرني المنذريُّ عن الحرانيّ عن ابن السكيت أنه قال : إذا لبس الرجل فوق دِرْعِه ثوباً فهو كافرٌ ، وقد كَفَرَ فوق دِرْعِه . قال : وكل ما غَطّى شيئاً فقد كَفَره . ومنه قيل لليل : كافرٌ لأنه ستَر بظلمته كل شيء وغطَّاه . وأنشد لثَعْلَبَة بن صُعَيْرٍ المازني يصف الظليم والنعامة ورواحهما إلى بيضهما عند إياب الشمس فقال : فتَذَكَّرَا ثَقَلاً رَثِيداً بَعْدَمَا ألْقَتْ ذُكَاءُ يمينها في كافرِ وذُكاءُ : اسمٌ للشمس وهي معرفةٌ لا تُصْرَفُ ، ألقت يمينها في كافر أي بَدَأتْ في المغيب . قال : ومنه سُمِّي الكافرُ كافراً لأنه ستَر نعمَ الله . ( قلت ) : ونعمُ اللَّهِ جل وعز : آياتُهُ الدَّالةُ على تَوْحيده . حدثنا السَّعْدِي ، قال : حدثنا الرَّمادِيّ قال : حدثنا عبد الرزاق ، قال : أخبرنا مَعْمَرٌ عن أيوب عن ابن سيِرِينَ عن عبد الرحمن بن أبي بَكْرَةَ عن أبيه ، قال : قال رسول الله صلى الله عليه وآله في حَجَّةِ الوَدَاع : ( ألاَ لا تَرْجِعُنَّ بَعْدِي كُفَّاراً يضربُ بعضُكم رقابَ بعض ) . قال أبو منصور : في قوله كُفَّاراً قولانِ أحدهما : لابسينَ السِّلاحَ متهيئينَ للقتالِ . والقول الثاني : أنه يُكَفِّرُ الناسَ فيكفُرُ كما تفعل الخوارجُ إذا استعرضوا الناسَ فيكفِّروهم وهو كقوله عليه السلام : ( مَنْ قالَ لأخِيه يا كافرُ . فقد بَاءَ به أَحُدُهما ) . ويقال : رَمَادٌ مَكْفُورٌ أَي سَفَتْ عليه الرِّياحْ التُّراب حتى وارَتْه . قال الراجز : قدْ دَرَسَتْ غَيْرَ رمادٍ مَكْفُورْ مُكتئبِ اللونِ مَرُوحٍ مَمْطور وقال الآخر : فَوَرَدتْ قبلَ انبلاجِ الفَجْرِ وابنُ ذُكاءٍ كامنٌ في كَفْرِ ويروى في كِفْرٍ ، وهما لغتان ، وابنُ ذكاءَ يعني الصبحَ . ويروى في كَفْرٍ أَي فيما يواريه من سواد الليل ، وقد كَفَرَ الرَّجلُ متاعهُ أَي أوعاهُ في وعاءٍ . ( قلت ) : ومَا قاله ابن السكيت ، فهو بَيِّنٌ صحيح ، والنِّعَمُ التي سترها الكافُر هي الآياتُ التي أبانت لذوي التمييز أنَّ خالقها وَاحد لا شريكَ له ، وكذلك إرسالُه الرسلَ بالآيات المعجزة ، والكتب المنزلة ، والبَراهِينِ الواضحة : نِعَمٌ منه جلّ اسمُه بينةٌ ، ومن لم يصدِّقْ بها وردّها فقد كَفَرَ نعمة الله أي سَتَرها وحَجَبَها عن نفسه . والعرب تقول للزارع : كافرٌ لأنه يَكْفُرُ البَذْرَ المبذورَ في الأرض بتراب الأرض التي أثارها ثم أمَرَّ عليها مالَقَه . ومنه قول الله جل وعز ) وَالاَوْلْادِ كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ ) ( الحديد : 20 ) ، أي أعجب الزُّرَّاعَ نباتُه مع علمهم به فهو غايةُ ما يُسْتَحْسَنُ ، والغيثُ هَا هُنَا : المطرُ ، والله أعلم . وقد قيل : الكفَّارُ في هذه الآية : الكفارُ باللَّهِ ، وهم أشد إعجاباً بزينة الدنيا وحَرْثِها من المؤمنين . وروي عن أبي هريرة أنه قال : ( لَيُخْرِجَنَّكُمُ الرُّومُ منها كَفْراً كَفْراً إلى سُنْبُكٍ مِنَ الأَرْض ) قيل وما ذلك السُنْبُكُ ؟ قال : حِسْمَي جُذَامٍ . قال أبو عبيد : قوله كَفْراً كَفْراً يَعْنِي قَرْيةً قريةً ، وأَكْثرُ من يتكلم بهذه الكلمة أهلُ الشام ، يُسَمُّونَ القريةَ : الكَفْرَ . ولهذا قالوا كَفْرُ تُوثا ، وكَفْرُ يعْقابَ وكَفْرُ بيا . وإنما هي قرى نسبت إلى رجالٍ . وقد روي عن معاوية أنه قال : ( أهْلُ الكُفُور هم أهلُ القُبور ) . ( قلت ) : أراد بالكفور القرى النائية عن الأمصار ومجتمع أهل العلم والمسلمين ، فالجهل عليهم أغلب ، وهم إلى البِدع والأهواء المضِلة أسرع . ويقال : كافَرَني فلانٌ حَقي إذا جحده حقَّه والكفَّارَاتُ سمِّيت كفاراتٍ لأنها تُكفِّرُ الذنوبَ أي تستُرها مِثل كفارة الأيمان ، وكفارة الظِّهَارِ ، والقَتل الخطأ ، قد بينها الله جل وعز في كتابه وأمر بها عباده . وأما الحُدودُ فقد روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( ما أدْري : الحدودُ كفاراتٌ لأهلها أمْ لا ) . وروي غير ذلك ، وكافُورُ الطَّلعةِ : وِعاؤها الذي يَنشَقُّ عنها ، سمي كافوراً لأنه قد كفرها أي غَطَّاها . وروى أبو عبيد عن الأصمعي أنه قال : الكافُور : وِعاء طَلْعِ النّخْل . قال ويقال له : قَفُورٌ . قال : وهو الكفُرَّى ، والجُفُرَّى . ( أبو عبيد عن الفراء ) قال : الكفِرُ : العظيمُ من الجِبال ، وأنشد : تَطلّعَ رَيَّاهُ من الكفِرَاتِ وقال أبوعبيد : التكفيرُ : أنْ يضعَ الرجلُ يَديهِ على صَدْره وأنشد قول جرير : وإذا سمعتَ بحرْبِ قَيسٍ بعْدَها فَضَعُوا السِّلاحَ وكَفِّروا تكْفيرا واخْضُعوا وانقَادُوا . حدّثنا الحسين بن إدريس قال : حدثنا محمد بن موسى الحَرشيُّ البصري قال : أخبرنا حماد بن زيد قال : حدثنا أبو الصهباء عن سعيد بن جبير عن أبي سعيد الخُدْري ، رفَعه قال : ( إذا أصبح ابنُ آدمَ فإن الأعضاء تكَفِّرُ كلها للسانِ ، تقول : اتقِ الله فينا ، فإن استقمتَ استقمنا ، وإن اعوجَجْت اعوجَجْنا ) ، وقوله تكفِّر كلهَا للسان أي تذلُّ وتقرّ بالطاعة له ، وتخضع لأمره ، والتكفير أيضاً : أن يتكفر المحاربُ في سلاحه ، ومنه قول الفرزدق : حَرْبٌ تردّدُ بينها بتشاجُرٍ قد كفّرَتْ آباؤها أبناؤها رفع أبناؤها بقوله : تَرَدّدُ ، ورفع قوله : آباؤها . بقوله قد كَفّرَتْ أي كفرت آباؤها في السلاح . وقال الليث : التكفيرُ : إيماء الذمِّي برأْسِه ، لا يقال : سَجدَ فلانٌ لفلانٍ وإنما كَفّرَ له تكفيراً . قال : والتكفيرُ : تَتويج الملك بتاج إذا رؤى كُفِّرَ له وأنشد : ملكٌ يُلاثُ برأسِهِ تكفيرُ قال : جعل التاج نفسه ها هنا تكفيراً . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : اكْتَفَرَ فلانٌ إذا لزمَ الكُفورَ . وقال العجاج : كالكرْمِ إذْ نادَى من الكافورِ وكافور الكرمِ : الورقَ المغطِّي لما في جَوْفهِ من العُنقودِ ، شبّهَه بكافورِ الطّلع لأنه ينفرجُ عما فيه أيضاً . وقال الله جل وعز ) ( وَسَعِيراً إِنَّ الاَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ ) ( الإنسان : 5 ) قال الفراء يقال : إنها عَينٌ تُسَمَّى الكافورَ ، وقد يكون : كان مِزَاجُهَا كالكافورِ لطيب ريحه . وقال أبو إسحاق : يجوز في اللغةِ أن يكون طعمُ الطيب فيها والكافور ، وجائزٌ أن تمْزَجَ بالكافورِ ، ولا يكون في ذلك ضَرَرٌ ، لأنّ أهلَ الجنة لا يَمسهمْ فيها ضَرَرٌ ولا نَصَبٌ ولاَ وَصَبٌ . وقال الليث : الكافور : نَبَاتٌ له نَوْرٌ أبيض كنورِ الأقحوان ، والكافور : عَيْن ماء في الجنةِ طيبِ الريح ، والكافور : من أخلاط الطيب ، والكافور : وعاء الطلع . ومنهم من يقول : هذه كفرّاة واحدة ، وهذا كفرّي واحد . قال : والكَفْرُ : اسمٌ للعصا القصيرة ، وهي التي تقطع من سَعفِ النخل . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : الكَفْرُ : الخشَبَةُ الغليظة القصيرة ، والكَفْرُ : تَعْظيم الفَارسيِّ لمِلكِهِ . وقال الليث : رجل كفرِّين عفرِّين أي عفريت خبيث ، ورجل مُكَفَّرٌ وهو المحسان الذي لا يُشْكر على إحْسانِه . وكلمةٌ يلهجون بها لمن يُؤمر بأمرٍ فيعمل على غير ما أُمر به فيقولون له : مكْفُورٌ بكَ يا فلان عَنَّيْت وآذَيْتَ . ويقال : كَفَرَ نعمةَ الله وبنعمة الله كُفْراً وكُفْرَاناً وكُفُوراً . والكافر : البَحر ، ويجمع الكافِرُ : كِفَاراً . وأنشد اللحياني : وغُرِّقَتِ الفَرَاعنةُ الكِفَارُ وفي ( نوادر الأعراب ) : الكافرتانِ والكافِلَتانِ : الألْيَتانِ . وقال ابن شميل : القِيرُ : ثلاثة أَضْرُبٍ الكُفْرُ ، والقِير ، والزِّفت ، فالكُفر يُطلى به السُّفنُ ، والزِّفت يجعل في الزِّقاق والكُفْرُ يُذاب ثم يُطلى به السُّفن ، ويقال : كافرٌ وكُفَّارٌ ، وكَفَرَةٌ . فكر : قال الليث : التَّفَكُّرُ : اسم للتَّفكير ، ويقولون : فكّرَ في أمره ، وتفكَّرَ ، ورجل فِكِّيٌ ر : كثير الإقبال على التّفكُّرِ والفِكْرَة ، وكلُّ ذلك معناه واحد . ومن العرب من يقول : الفِكرُ للفكرة والفِكرى على فعْلى : اسم وهي قليلةٌ . فرك : قال الليث : الفَرْك : دَلكك شيئاً حتى يتقّلعَ قشرهُ عن لُبِّه كاللَّوْز . والفَرِكُ : المُتفرِّكْ قشره . وتقول : قد أَفرَكَ البُرُّ إذا اشتد في سُنْبله وبُرٌّ فَرِيكٌ ، وهو الذي فُرِك ونُقِّيَ ، والفِرْك : بُغضُ المَرْأَةِ زوجها ، وهي امرأةٌ فَرُوكٌ ، وفارِكٌ ، وجمعها فَوَارِكُ ، ورجل مُفَرَّك : يُبْغضه النِّساء . قال : ويقال للرجل أيضاً : فَرَكَها فَرْكاً أي أَبْغَضها . قال رُؤبة : ولم يُضِعها بين فِرْكٍ وعَشَقْ وفي حديث ابن مسعود : أن رجلاً أتاه فقال له : إني تزوَّجت امرأة شابةً أخاف أن تَفْرَكَني . فقال عبد الله : إنّ الحبَّ من الله والفِرْك من الشّيطان فإذا دخَلتْ عليك فَصَلِّ ركْعتْين ثم ادْعُ بكَذَا وكذا . قال أبو عبيد : الفِرْك : أن تُبغِضَ المرأة زوجها ، وهي امرأةٌ فَرُوك ، وهذا حرف مخصوص به المرأة والزوج . وقال ذو الرُّمة يصف إبلاً : إذا اللْيل عنْ نَشْزٍ تجلى رَمَيْنه بأَمثال أَبصارِالنِّساءِ الفَوَارِك يصف إِبلاً شبَّهها بالنِّساءِ الفَوَاركِ لأنّهُنَّ يطمحنَ إلى الرِّجال ولَسْن بقاصراتِ الطّرْف على الأَزْوَاج . يقول : فهذه الإبلُ تصبح وقد أسْأَدَتِ الليْلَ كلّه فَكلّمَا أشرف لها نَشْزٌ رميْنه بأبصارِهنَّ من النّشاط ، والقوَّة على السَّير . وقال أبو عبيد : قال أبو زيد والكسائي : إذا أبغضَتِ المرأة زوجها قيل : قد فركَتْهُ تفْرَكُه فِرْكاً وفُروكاً . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : أولادُ الفِرْك فيهم نجابةٌ لأنهم أشبَه بآبائهم ، وذلك أنّه إذا وَاقَعَ امرأتَه وهي فارِكٌ لم يُشبهها وَلدُه منها . وقال أبو زيد : فارَكَ فلانٌ صاحبَه مُفاركةً ، وتارَكهُ مُتارَكةً بمعنى واحد . أبو بكر عن ثعلب عن سلمة عن الفراء قال : المُفَرَّك : المتروك المبْغَضُ . يقال : فارك فلانٌ فلاناً إذا تاركه ، فإذا أبغض الزوجُ المرأة ، قيل : صَلَفها ، وصلِفَت عنده ، وإذا أبغضته هي . قيل : فَرِكَتْه ، تَفْرَكُه . قال : وأخبرني أبي عن أبي هِفّان عن أبي عبيدة ، قال : خرج أعرابيّ ، وكانت امرأتُه تَفْرَكه ، وكان يَصْلِفها فأتبعَتْه نواةً وقالت : شَطّتْ نواكَ ، ثم أتبعَتْه رَوْثة وقالت : رثَيْتُكَ ورَاثَ خبَرُك ، ثم أتبعته حَصاة . وقالت : حاصَ رزْقُكَ ، وحُصَّ أثرُك ، وأنشد : وَقَدْ أُخبِرْتُ أنّكِ تَفْرَكِينِي وأصلِفُكِ الغَدَاةَ فلا أبالي وقال الليث : إذا زالتِ الوابلة من العَضُدِ عن صدفةِ الكتِفِ فاسترخى المَنكب قيل : قد انفرك مَنْكِبُه ، وانفركت وابِلَتُه ، وإن كان مثل ذلك في وابلةِ الفَخِذ ، والورك لا يقال : انفرَك ولكن يقال : حُرقَ فهو محروق . ( أبو عبيدة ) : الفَرَك : استرخاءٌ في الأذُن . يقال : أذنٌ فركاءُ ، وقد فَرِكَتْ فَرَكاً . وقال : هي أشدَّ أصلاً من الخذْوَاء . وقال النضرُ : بعيرٌ مفروك وهو الأفَكُّ الذي ينخرم منكِبهُ وتنفكُّ العصبة التي في جوف الأَخرم . ركف : أهمله الليث . وقال شمر : ارتكفَ الثلجُ إذا وقع فثبت على الأرض .
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR7.808 harf(باب الكاف والفاء وما يثلثهما)
(كفل) الكاف والفاء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تضمُّنِ الشَّيء للشيء. من ذلك الكِفْل: كِساءٌ يدار حَولَ سَنام البعير. ويقال هو كساءٌ يُعقَد طَرَفاه على عَجُز البعير ليركبَه الرَّدِيف. وفي الحديث: "لا تَشْرَبوا من ثُلْمةِ الإناء فإنَّه كِفْلُ الشَّيطان"، وإنَّما سمِّي بذلك لما ذكرناه من أنَّه يدور على السَّنام أو العَجُز، فكأنَّه قد ضُمِّنه. فأمَّا قولُهم للرّجل
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR6.686 harf- الكفر في اللغة: ستر الشيء، ووصف الليل بالكافر لستره الأشخاص، والزارع لستره البذر في الأرض، وليس ذلك باسم لهما كما قال بعض أهل اللغة لما سمع:
*ألقت ذكاء يمينها في كافر*
(هذا عجز بيت لثعلبة بن صعير المازني، وشطره:
فتذكرت ثقلا رئيدا بعد ما
وهو من مفضليته التي مطلعها:
هل عند عمرة من بتات مسافر * ذي حاجة متروح أو باكر
والبيت في المفضليات ص 130؛ واللسان (كفر) ؛ والأفعال 2/174)
والكافور: اسم أكمام
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.040 harfك ف ر
كفر الشيء وكفّره: غطّاه يقال: كفر السحاب السماء وكفر المتاع في الوعاء وكفر الليل بظلامه وليل كافر.
ولبس كافر الدروع وهو ثوب يلبس فوقها.
وكفرت الريح الرّسم والفلاح الحب ومنه قيل للزرّاع: الكفار.
وفارس مكفّر ومتكفّر وكفّر نفسه بالسلاح وتكفّر به.
قال ابن مفرّغ: حمى جاره بشر بن عمرو بن مرثد بألفي كميٍّ في السلاح مكفّر وتكفّر بثوبك: اشتمل به.
وطائر مكفر: مغطّى
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR yok19.760 harfالكُفْرُ: نقيض الإِيمان؛ آمنَّا بالله وكَفَرْنا بالطاغوت؛ كَفَرَ با يَكْفُر كُفْراً وكُفُوراً وكُفْراناً. ويقال لأَهل دار الحرب: قد كَفَرُوا أَي عَصَوْا وامتنعوا.
والكُفْرُ: كُفْرُ النعمة، وهو نقيض الشكر. والكُفْرُ: جُحود النعمة، وهو ضِدُّ الشكر. وقوله تعالى: إِنا بكلٍّ كافرون؛ أَي جاحدون. وكَفَرَ نَعْمَةَ الله يَكْفُرها كُفُوراً وكُفْراناً وكَفَر بها: جَحَدَها وسَتَرها. وكافَرَه حَقَّه: جَحَدَه.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.153 harf* ك ف ر * * الكُفْرُ * ضد الإيمان وقد * كَفَرَ * بالله من باب نصر وجمع * الكافِر كُفَّارٌ * و * كَفَرةٌ * و * كِفَارٌ * بالكسر مخففا كجائع ويجاع ونائم ونيام وجمع الكافرة * كَوَافِرُ * و * الكُفْرُ * أيضا جحود النعمة وهو ضد الشكر وقد * كَفَرهُ * من باب دخل و * كُفْرَاناً * أيضا بالضم وقوله تعالى ﴿إنا بكل كافرون﴾ أي جاحدون وقوله تعالى ﴿فأبى الظالمون إلا كفورا﴾ قال الأخفَش هو جمع كفر مثل برد
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR16.669 harfالكفر، بالضم: ضد الإيمان، ويفتح، وأصل الكفر من الكفر بالفتح مصدر كفر بمعنى الستر، كالكفور والكفران بضمهما، ويقال: كفر نعمة الله يكفرها، من باب نصر، وقول الجوهري تبعا لخاله أبي نصر الفارابي إنه من باب ضرب لا شبهة في أنه غلط، والعجب من المصنف كيف لم ينبه عليه وهو آكد من كثير من الألفاظ التي يوردها لغير فائدة ولا عائدة، قاله شيخنا. قلت: لا غلط، والصواب ما ذهب إليه الجوهري والأئمة، وتبعهم المصنف، وهو
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR23.596 harfكَفَرَ الشَّىْءَ
1 كَفَرَ الشَّىْءَ ذ , (S, A, Mgh, Msb, K, &c,) aor., in the sense first explained below كَفِرَ , (S, K, &c.;) [respecting which Fei observes,] ElFلrلbee, whom J follows, says that it is like يَضْرِبُ, but in a trustworthy copy of the T it is written كَفُرَ , and this is the proper form, because they say that كَفَرَ النِّعْمَةَ [of which the aor. is كَفُرَ ] is borrowed from
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.708 harfكَفَرَ
كَفَرَ U ( n. ac. كَفْر 1 , كُفْر 3 ),
a. Hid, concealed.
b. Was ungrateful, thankless.
c. ( n. ac. كُفْر 3 , كُفُوْر 27 , كُفْرَاْن 35 ), Was an unbeliever.
d. [ Bi ], Denied, disacknowledged; renounced ( faith ).
e. [ coll. ], Cursed, swore, blasphemed.
f. see II (d) .
كَفَّرَ
كَفَّرَ II ,
a. see I (a) .
b. [ acc. & La ], Pardoned, forgave; absolved from, remitted (
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR113.751 harfكفر
كَفَرَ- يَكْفُرُ، كُفِرَ - يُكْفَرُ - كُفُور - كُفْرَان - كَافِر
كَفَرَ- يَكْفُرُ، كُفِرَ - يُكْفََرُ - كُفُور - كُفْرَان - كَافِر - كَافِرُوْن - كَافِرَة- كَوافِر- أَكْفَر - كَفُور- كُفَّار- كَفَرَة - كَفَّار - كَفَّارَة
كَفَرَ - يَكْفُرُ + كائن + بـِ شيء أو أمر أو حكم: ينكر وجود الشيء أو يأبى التصديق والقبول بصواب الأمر أو الحكم
كُفِرَ -
Sîgalar(102)
- كَفَرُواÖrttüler(فَعَلُوا)×189
- الْكَافِرِينَÖrtenler(الْفَاعِلِينَ)×52
- لِلْكَافِرِينَÖrtenlere+3 anlam(لِلْفَاعِلِينَ)×23
- كَفَرَÖrttü(فَعَلَ)×18
- الْكَافِرُونَÖrtenler(الْفَاعِلُونَ)×17
- كَافِرُونَÖrtenler(فَاعِلُونَ)×15
- يَكْفُرُونَÖrterler(يَفْعُلُونَ)×12
- تَكْفُرُونَÖrtersiniz(تَفْعُلُونَ)×11
- كَافِرِينَÖrtenler(فَاعِلِينَ)×8
- يَكْفُرْÖrter(يَفْعُلْ)×8
Mücavir kökler369 mücavir (773 toplam)
- أمن
126 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
- أله
225 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- عذب
68 ortak ayet · Su yosunudur
- نور
44 ortak ayet · Ateş demektir
- أيي
83 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir
- ألم
22 ortak ayet · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir
- قتل
28 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
- صدد
14 ortak ayet · Alıkoyarlar
- سبل
31 ortak ayet · Biribirini kesen yoldur
- بأس
18 ortak ayet · Bes besese dağınık taşlar demektir
- جهم
19 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
- مثل
28 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
Geçtiği ayetler(465)
Bu kök 465 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ
ÖrttülerŞüphesiz ki o küfretmiş olanları uyarsan da uyarmasan da birdir, inanmazlar.
… آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا يُضِلُّ بِهِ …
ÖrttülerŞüphe yok ki, Allah, bir sivri sineği ve ondan küçük bir şeyi misal getirmekten çekinmez. İman etmiş olanlar bunun Rablarından bir gerçek olduğunu bilirler. Kafirler ise; Allah bu misali vermekle ne murad etmiş? derler. Allah onunla bir çoğunu sapıtır, bir çoğunu da hidayete erdirir. Bununla fasıklardan başkasını saptırmaz.
وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
ÖrttülerKüfredenler, ayetlerimizi yalanlamış olanlar, işte onlar cehennemliklerdir. Ve onlar ateşte temelli kalıcıdırlar.
… لِمَا مَعَهُمْ وَكَانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ …
ÖrttülerNe zaman ki; Allah’ın katından, kendilerinde olanı tasdik eden kitab geldi, onlar bundan önceki küfredenlere karşı kendilerine yardım gelmesini beklerlerken, bildikleri gelince onu inkar ettiler. Allah’ın la’neti kafirlerin üzerinedir.
… يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكَافِرِينَ
ÖrttülerNe zaman ki; Allah’ın katından, kendilerinde olanı tasdik eden kitab geldi, onlar bundan önceki küfredenlere karşı kendilerine yardım gelmesini beklerlerken, bildikleri gelince onu inkar ettiler. Allah’ın la’neti kafirlerin üzerinedir.
… عَلَى مُلْكِ سُلَيْمَانَ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَكِنَّ الشَّيَاطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَا أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ …
ÖrttülerVe onlar şeytanların Süleyman’ın mülkü aleyhine uydurdukları şeylerin ardına düştüler. Halbuki Süleyman asla küfretmedi. Sadece şeytanlar küfrettiler. Onlar, insanlara sihri ve Babil’de ki iki meleğe; Harut ile Marut a indirilenleri öğretiyorlardı. Bu iki melek ise: «Biz ancak imtihan için gönderildik, sakın küfretme. «demedikçe kimseye sihirden bir şey öğretmezlerdi. Onlardan koca ile karısının arasını ayıracak şeyler öğrendiler. Halbuki bunlar, Allah’ın izni olmadıkça o sihirle kimseye zarar verici değillerdi. Onlarsa kendilerine zarar verip fayda vermeyen şeyleri öğreniyorlardı. Andolsun ki, onlar onu satın alan kimse için ahirette hiçbir olmayacağını biliyorlardı. Ne fena birşey karşılığında nefislerini sattılar. Şayet bilmiş olsalardı?
مَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَلَا الْمُشْرِكِينَ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْكُمْ …
ÖrttülerEhl-i Kitab’dan kafir olanlar da, müşrikler de Rabbınızdan size hiç bir hayır indirilmesini istemezler. Allah, rahmetini dilediğine tahsis eder. Allah, büyük lütuf ve ihsan sahibidir.
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
ÖrttülerMuhakkak ki küfredip de, kafir olarak ölenlere Allah’ın, meleklerin ve bütün insanların la’neti işte onların üzerinedir.
وَمَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ إِلَّا دُعَاءً وَنِدَاءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ
ÖrttülerKüfredenlerin misali; bağırıp çağırmadan başka bir şey duymayana haykıranınki gibidir. Onlar sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler, akledemezler.
زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ
ÖrttülerKüfredenlere dünya hayatı pek süslendi. Ve onlar, iman edenlerden kimiyle eğleniyorlar. Halbuki takvaya erenler kıyamet gününde onların üstündedirler. Allah, dilediğine hesabsız rızık verir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كفر |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ستر, جحد, غفر |
| Zıt Kök | شكر |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin üzerini örtüp gizlemek, görünmez kılmak, tohumu toprağa gömmek |
| Çekirdek Özet 2 | Kendisine sunulan hakikati, delili veya ilahi nimeti bilerek örtmek, görmezden gelmek ve nankörlük etmek |
| Çekirdek Özet 3 | Hakikatle bağı koparıp onu zihinsel, ahlaki ve hukuki planda işlevsiz kılma tavrı |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca soyut bir inançsızlık veya ateizm sanılması; bilinçli örtme, nankörlük ve eylemsel boyutunun ıskalanması |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| كف | El ayasıyla tutmak, engellemek, sınır çekmek, geri çevirmek ve bir şeyi toplayıp içine almak; nitekim كفف men etmek ve sınırlamak, كفت toplamak ve gizlemek, كفل bakımını üstlenip kuşatmak, كفي ise ihtiyacı karşılayıp başka şeye el açtırmamak manasındadır. | ر | Çekirdeğin içerdiği tutma, toplama ve sınırlama hareketine yayılma ve yüzey boyutu eklenerek bir nesnenin üzerini bütünüyle bir örtü gibi kaplayıp onu dış algıya kapatma, gizleme ve görünmez kılma manası oluşmuştur. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | Avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Bir nesnenin üzerine elin ayasını koyarak onu tutma, üzerine eğilme ve yüzeyini denetim altına alma hareketidir. |
| ف | Ağız; açıklık, kenar, söz | Dışarıya açılan boşluğu, sınır hattını ve bir örtünün temas ettiği dış çeperi temsil eder. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Bir varlığın en üst noktasını, görünen tepe kısmını ve üst yüzeyini simgeler. |
| كفر | Üst yüzeyi bütünüyle kaplayarak sınırları dış algıya kapatma | Avucun (ك) bir varlığın en üst yüzeyine (ر) yayılarak dış kenarlarını ve açıklıklarını (ف) bütünüyle örtmesi; böylece içerideki özün görünmez kılınması hareketidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyin üzerini kalın bir örtüyle kaplayıp görünmez hale getirmektir. Çiftçinin tohumu toprağa gömüp örtmesi (كَافِر), gecenin karanlığıyla yeryüzünü kaplaması (لَيْلٌ كَافِرٌ), savaşçının zırhını bir elbisenin altına gizlemesi (كَفَرَ دِرْعَهُ) ve rüzgarın küllerin üzerini kumla örtmesi (رَمَادٌ مَكْفُورٌ) bu kökün ilk somut kullanımlarıdır. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Sa‘lebe b. Su‘ayr el-Mâzinî’nin beytinde güneşin batıp karanlığa gömülmesi tasvir edilirken gece karanlığı ve güneşin battığı ufuk için bu kök kullanılmıştır: فتذكرا ثقلا رثيدا بعدما / ألقت ذكاء يمينها في كافر |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi dilinde zırhının üzerine cübbe giyerek silahını gizleyen askere المُكَفِّر denilmiş, üzüm salkımının henüz açılmamış tomurcuk zarfına da taneleri örttüğü için كَافُور adı verilmiştir. |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, el-Müfredât, el-Mufaddaliyyât.
Sami etimolojik katman
Proto-Sami ortak mirasından gelen كفر kökü, ailenin diğer kollarında hem fiziksel örtme ve sıvama hem de dinî-ritüel arınma ve kefaret anlamlarını barındırır. İbranicede kafar (כָּפַר) ziftle kaplamak, üzerini örtmek, yatıştırmak ve günahı bağışlamak anlamına gelirken kipur (כִּפּוּר) günahın örtülüp temizlendiği kefareti ifade eder. Akadcada kapāru kökü bir yüzeyi silmek, kazıyıp temizlemek, ziftle sıvamak veya ayinle arındırmak manasındadır. Süryanicede kpar (ܟܦܪ) hem bir şeyi silip süpürmek hem de inkar etmek, bağını koparmak anlamında gelişmiştir. Arapçada kök fiziksel örtme çekirdeğini en yalın haliyle muhafaza etmiş, ardından hakikatin ve ilahi nimetin üzerini örterek nankörlük etme ve tanımama yönünde semantik genişleme yaşamıştır.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Assyrian Dictionary (CAD).
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Somut örtme eyleminden zihni ve ahlaki örtmeye geçiş | İlk anlam tohumu toprağa, bedeni zırha veya yeryüzünü karanlığa gömmektir; buradan hakikati kasten örtmeye geçilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice kafar, Süryanice kpar, Akadca kapāru | İbranice ve Akadcada ziftle sıvamak, silmek ve kefaret; Süryanicede ise inkar etmek ve reddetmek anlamları ortaktır. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik katmanda örtme ve sürme fiilleri | Kuzey Afrika ve Berberi dillerinde yüzey sıvama ve gizleme ile ilgili fonetik benzerlikler kaydedilmişse de kök en kararlı halini Sami dillerinde korumuştur. | Muhtemel |
Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كفر | Anlamlı | Örtmek, gizlemek | Bir nesnenin üzerini örtüp görünmez kılmak, nimeti ve gerçeği örtmek. | Hedef kök; Kur'an'da 525 defa geçer. |
| كرف | Anlamlı | Koklamak, burnunu dikmek | Bir hayvanın burnunu kaldırıp koku alması veya yüzünü ekşitmesi. | Hedef kökle anlam bağı zayıftır; Kur'an'da geçmez. |
| فكر | Anlamlı | Düşünmek, zihinde evirip çevirmek | Bir işin sonucunu anlamak için kalbi ve zihni işletmek, tahlil etmek. | Kalb ve içsel araştırma yönüyle örtmenin zıddına hakikati açma bağı kurulabilir; Kur'an'da geçer. |
| فرك | Anlamlı | Ovalamak, ufalayarak ayırmak | İki şeyi birbirine sürtüp aşındırmak, birbirinden ayırmak; nefret etmek. | Yüzeyi aşındırarak örtüyü kaldırma veya nesneyi dağıtma hareketi; Kur'an'da geçmez. |
| ركف | Anlamlı | Yürüyüşte sallanmak, birikmek | Devenin adımlarını daraltarak yürümesi veya sütün üzerinde köpüğün toplanması. | Üstte tabaka oluşumu bakımından örtmeyle uzaktan ilgilidir; Kur'an'da geçmez. |
| رفك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş altında müstakil bir kök kullanımı kaydedilmemiştir. | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilir. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كفر | Merkez | Örtmek, gizlemek, inkar etmek | Varlığını veya hakikatini bildiği bir şeyin üzerini kasten kapatıp yok saymak. | Çekirdek anlam fiziksel örtmedir; ahlaki ve ontolojik düzlemde hakikati perdelemeyi anlatır. |
| ستر | Komşu | Perdelemek, koruyucu örtü koymak | Bir şeyi zarar görmesin veya başkası görmesin diye bir perde veya örtüyle korumaya almak. | ستر eyleminde koruma ve perdeleme ön plandayken, كفر kökünde görünmez kılma ve yok sayma kastı esastır. |
| جحد | Komşu | Bile bile inkar etmek | Kalben doğruluğunu kabul ettiği halde dille ve açıkça reddetmek, karşı çıkmak. | جحد tamamen sözlü ve zihni inkara odaklanır; كفر ise hem ontolojik örtmeyi hem nankörlüğü kapsayan daha geniş bir eylemdir. |
| غفر | Komşu | Günahı örtüp bağışlamak | Kusuru başkalarına karşı örtmek, silmek ve faili cezadan korumak. | غفر lütuf ve merhametle günahın üstünü örtmek iken, كفر hakkın veya nimetin üstünü nankörlükle örtmektir. |
| شكر | Zıt | Nimeti açığa vurmak, takdir etmek | İyiliği ve nimeti itiraf edip görünür kılmak, sahibine övgü ve taatle karşılık vermek. | شكر nimeti dolup taşarak meydana çıkarmak, كفر ise onu toprağa gömer gibi saklayıp inkar etmektir. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كفر | Örtmek, nankörlük etmek, hakkı inkar etmek | Hem fiziksel olarak üzerini örtmeyi hem ahlaki ve itikadi olarak gerçeği karartmayı karşılar. | Kesin |
| Latince | Tegere, occultare, abnegare | Örtmek, gizlemek, reddetmek | Tegere ve occultare fiziksel örtmeyi karşılarken abnegare inkar boyutunu karşılar; nankörlük nüansını tam taşımaz. | Güçlü |
| İngilizce | Cover, conceal, disbelieve, deny | Örtmek, gizlemek, inkar etmek | Disbelieve sadece zihni inançsızlığı verir; kökün tohum örtme ve nankörlük boyutunu karşılamak için cover ve ingratitude eklenmelidir. | Güçlü |
| Almanca | Bedecken, verhüllen, leugnen | Örtmek, perdelemek, yalanlamak | Bedecken kökün maddi çekirdeğini verir; leugnen ise bilinçli inkarı aktarır ancak nimet nankörlüğü dışarıda kalır. | Güçlü |
| Fransızca | Couvrir, dissimuler, mécroire, nier | Örtmek, gizlemek, inanmamak, inkar etmek | Couvrir somut örtmeyi verir; mécroire dini inançsızlığı anlatır ancak kökün aktif gizleme iradesini zayıflatır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary; Lewis & Short; Wehr, Dictionary of Modern Written Arabic.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| كَفَرُوا / كَافِرِينَ | İmanın zıddı olarak hakkı inkar etmek | Peygamberleri ve ilahi delilleri bile bile reddeden, gerçeğin üzerini örten kimseler için kullanılır (Bakara 2:6, Enbiyâ 21:36). |
| كُفْرَان / تَكْفُرُون | Nimete karşı nankörlük etmek | Verilen nimeti görmezden gelmek, şükrü terk etmek ve nimeti örtbas etmek anlamındadır (Bakara 2:152, İbrâhîm 14:7). |
| الْكُفَّار | Toprağı eken çiftçiler | Tohumu toprağın altına gömerek üzerini örttükleri için ziraatçılar manasında kullanılmıştır (Hadîd 57:20). |
| يُكَفِّرُ / كَفِّرْ | Günah ve kusurları silip örtmek | İlahi af tecellisi olarak günahların örtülmesi, yok sayılması ve kefaret kılınması bağlamındadır (Âl-i İmrân 3:193, Mâide 5:65). |
| كَفَرْنَا / يَكْفُرُ | Beri olmak, ilişiği kesmek, reddetmek | Sahte ilahların, tağutun veya kıyamet günü ortakların birbirini reddedip tanımazlıktan gelmesidir (Mümtehine 60:4, Ankebût 29:25). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İman-küfür sınırı ve tekfir meselesi | Küfrün cehalet mi, inat mı yoksa yalanlama mı olduğu; büyük günah işleyenin küfre girip girmeyeceği tartışılmıştır. | Anlam, vahyin getirdiği zaruriyat-ı diniyyeyi inkar veya tasdik etmeme şeklinde itikadi sınıra kilitlenmiştir. |
| Fıkıh | Hukuki statü, mürted ve zimmi ahkamı | Darü’l-harp/darü’l-İslam ayrımı, evlilik ve miras engelleri, kefaret (كفارة) müessesesi ile cezanın örtülmesi. | Anlam, hak ve sorumlulukları belirleyen hukuki bir statüye ve günahı örten mali-bedeni ibadetlere daralmıştır. |
| Tefsir | Kur'an'daki sîgaların bağlamsal tahlili | Lafzın geçtiği yerde nimet nankörlüğü mü, tevhid inkarı mı yoksa çiftçi gibi hakiki lügat manası mı kastettiğinin tespiti. | Ayetlerin siyak ve sibakına göre küfrün farklı yüzlerini (cuhûd, inat, nifak, nankörlük) açığa çıkarma yönünde derinleşmiştir. |
| Hadis | Ameli ve ahlaki günahların nitelenmesi | Müslümana kılıç çekmek veya nesebe dil uzatmak gibi büyük günahların dinden çıkaran küfür mü yoksa nankörlük mü olduğu meselesi. | Dinden çıkaran itikadi küfür ile İslam dairesinde kalan ameli küfür (küfrün dûne küfr) ayrımında yoğunlaşmıştır. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık ve yaratılış bilinci | Delili ve fıtratı örtme | Tevhid gerçeğini perdeleme | Kişinin fıtratındaki yaratıcı bilgisini ve dış dünyadaki ayetleri kasten görmezden gelmesidir. | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve hakikat arayışı | Bilgi tahrifatı ve sansür | Olguyu manipüle etme | Ortaya konmuş nesnel bir hakikatin, verinin veya delilin üstünü örterek yok saymaktır. | Güçlü |
| Siyasi | Toplum sözleşmesi ve meşruiyet | Ahdi inkar ve tebaa dışılık | Toplumsal barışı baltalama | Yapılan barış ve vatandaşlık ahdini bozarak meşru otoritenin ve hukukun üzerini örtmektir. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve nimet dağılımı | Nankörlük ve kaynak tekeli | Nimeti dolaşımdan saklama | İktisadi zenginliği ve üretimi toplumdan saklayıp şükrünü (paylaşımını) yapmayarak tekel kurmaktır. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sinyal kalkanlama, maskeleme ve filtreleme | Fizikte bir kaynağın yaydığı elektromanyetik dalganın veya ışığın önüne opak bir cisim koyarak sinyalin iletimini engellemek; algılayıcıya ulaşan dalganın üzerini örtüp görünmez kılmaktır. | Kesin |
| Beşeri bilimler | Hakikatin inkarı, bilişsel bastırma ve anomi | Psikolojide bireyin kabullenmek istemediği bir travma veya gerçeği bilinçdışına iterek bastırması; sosyolojide ise toplumsal bağları ve ortak değerleri bilinçli olarak hiçe sayıp yok farz etmesidir. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca modern anlamdaki metafizik inançsızlık, Tanrı tanımazlık veya soyut şüphecilik biçiminde daraltılmasıdır. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, gerçeğin apaçık bilinmesine rağmen gurur, haset veya menfaat sebebiyle üzerinin örtülmesini, nimete karşı nankörlüğü ve yapılan ahdin bozulmasını da kuşatan ahlaki ve ontolojik bir duruştur. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kök daraltıldığında, Kur'an'ın muhatap aldığı kafir tipinin gerçeği hiç bilmeyen masum bir bilgisiz olduğu zannedilir; böylece bilginin değil ahlakın ve dürüstlüğün belirleyici olduğu hakikat mücadelesi anlaşılamaz. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an muhataplarını temelde iki ana tavra ayırır: Gerçeğe açılıp onu itiraf edenler ile gerçeği bilip üzerini örtenler. كفر kökü, sapmanın entelektüel bir yetersizlikten ziyade ahlaki bir karartma ve nankörlük olduğunu gösteren anahtar kavramdır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Tevhid mücadelesini anlatan peygamber kıssalarında, nimetlerin sayılıp şükrün istendiği ayetlerde, ahitlerin bozulmasını kınayan pasajlarda ve kıyametteki amellerin iptali konusundaki tehdit ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnanmamanın basit bir fikir ayrılığı olduğu zannını yıkar; küfrün daima var olan, görünür kılınmış bir nimeti veya apaçık bir hakkı aktif bir iradeyle gömme ve yok farz etme eylemi olduğunu açığa çıkarır. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir nesneyi, tohumu veya yüzeyi bir örtüyle bütünüyle kapatıp dış algıya görünmez kılmak.
- Soyut anlamApaçık delil ve nimetle sabit olan hakikati bilinçli bir eylemle örtmek, yok saymak ve nankörlük etmek.
- Sistematik karşılıkVar olan hakikat kaynağı ile bilinç arasına opak bir perde koyarak sistemin bilgi ve adalet akışını kesmek.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde bilince veya evrene ulaşan yalın hakikati ve ilahi nimeti temsil eder. değişkeni örtme katsayısı olup durumu küfrü (hakikatin bütünüyle örtülmesini ve görünmez kılınmasını), durumu ise örtünün kalktığı şükür ve iman halini simgeler. ise örtme filtresinden geçen ve dışarıya yansıtılan net hakikat çıktısını gösterir; olduğunda olur, yani hakikat var olduğu halde üzeri örtülerek etkisiz kılınır.