مدد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-د-د26 sîga, 25 mücavir kök, 29 ayet, 24 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عينمَدًّازوجمَدَّأرضمددرسوجعلأَمَدَّكُمْمولمَمْدُودًابحرمُدَّتِهِمْملكنفدنبتمتع

KökSîga 26Ayet 29Sure 24Mücavir 25

▶ Ağı aç (3B)

مدد

م - د - د

KÖK
  • 32 geçiş
  • 29 ayet
  • 26 sîga
  • 9 sözlük

Kiriş demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Kiriş demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.259 harf
باب الدال والميم د م، م د يستعملان دم: الدَّمُّ: الفِعل من الدِّمام، وهو كُلُّ دَواءٍ يُلطخ به على ظاهِر العَيْن، قال: تَجْلُو بقادَمِتَيْ حَمامةِ أَيْكَةٍ بَرَداً تُعَلُّ لِثاتُهُ بـدِمـامِ يعني النُّؤور قد طُلِيَت به حتى رَسَخَ. ويقال للشيءِ السَّيمنُ كأنَّما دُمَّ بالشَّحْمِ دَمّاً وقال علقمة: كأنّه من دَمِ الأجْواف مَدمُوم ويُدَمُّ الصَّدُعُ بالدَّمِ والشَّعرِ المُحْرَقِ يُجْمَع بينهما،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.195 harf
مَدَدْتُ الشيء فامتد. والمادَّةُ: الزيادة المتّصلة. ومَدَّ الله في عمره. ومَدَّهُ في غيِّه، أي أمهله وطَوَّلَ له. والمَدُّ: السيل. يقال: مَدَّ النهرُ، ومَدَّهُ نهرٌ آخر. قال العجاج: سيلٌ أتيٌّ مَدَّهُ أتيُّ ومَدُّ النهار: ارتفاعه. ويقال: هناك قطعةُ أرضٍ قَدْرُ مَدِّ البصر، أي مدى البصر. ورجلٌ مَديدُ القامة، أي طويل القامة. وطِرافٌ مُمَدَّدٌ، أي ممدودٌ بالأطناب، شدد للمبالغة. وتَمَدَّدَ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.512 harf
م د د مدّ الحبل وغيره فامتدّ وهذا ممدّ الحبل‏.‏ قال ابن مقبل‏:‏ وللشمس أسباب كأن شعاعها ممد حبال في خباء مطنّب وتمدّ الأديم‏.‏ وطراف ممدّد‏.‏ ومادّه الثوب وتماداه‏.‏ وأمد الجيش وضمّ إليه ألف رجل مدداً واستمدّوا الأمير فأمدهم‏.‏ وأمددت الدّواة بالمداد ومددتها‏.‏ وأمددت ومددت الأرض بالدمال والسراج بالسليط‏.‏ والسرقين مداد الأرض والدهن مداد السراج‏.‏ قال الأخطل‏:‏ روا بارقات بالأكف كأنها
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.277 harf
الـمَدُّ: الجَذْب والـمَطْلُ. مَدَّه يَمُدُّه مَدّاً ومدَّ به فامتَدّ ومَدَّدَه فَتَمَدَّد، وتَمَدَّدناه بيننا: مَدَدْناه. وفلان يُمادُّ فلاناً أَي يُماطِلُه ويُجاذِبه. والتَّمَدُّد: كَتَمَدُّدِ السِّقاء، وكذلك كل شيء تبقى فيه سَعَةُ الـمَدِّ. والـمادَّةُ: الزيادة المتصلة. ومَدَّه في غَيِّه أَي أَمهلَه وطَوَّلَ له. ومادَدْتُ الرجل مُمادَّةً ومِداداً: مَدَدْتُه ومَدَّني؛ هذه عن اللحياني. وقوله
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR853 harf
* م د د * * مَدَّهُ * فامتد من باب ردَّ و * المادّةُ * الزيادة المُتصلِة و * مَدَّ * الله في عُمره و * مَدَّهُ * في غَيِّه أي أمهله وطوَّل له و * المَدُّ * السيل يقال * مَدَّ * النهر ومدَّه نهر آخر ويُقال قدْرُ * مَدّ * البصر أي مدى البصر ورجل * مَدِيدُ * القامةأي طويل القامة و * تَمَدَّدَ * الرجل تمطَّى و * المُدُّ * مكيال وهو رطل وثُلث عند أهل الحجاز ورطلان عند أهل العِراق و * مُدّةٌ * من
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.656 harf
المد: السيل، يقال مد النهر ومده نهر آخر، قال العجاج: سيل أتـي مـده أتـي غب سماء فهو رقراقي من المجاز: المد: ارتفاع النهار والظل، وقد مد وامتد، ويقال: جئتك مد النهار وفي مد النهار، وكذلك مد الضحى، يضعون المصدر في كل ذلك موضع الظرف. المد الاستمداد من الدواة، ومعنى الاستمداد منها أن يستمد منها مدة واحدة. المد: كثرة الماء أيام المدود، وجمعه مدود، وقد مد الماء يمد مدا وامتد. المد:
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.474 harf
مَدَّ مَدَّ U ( n. ac. مَدّ 1 ) a. [ acc. or Bi ], Stretched, extended; pulled; strained; drew ( bow ); lengthened, prolonged; elongated. b. Rose ( river & c. ); was advanced, high ( day ). c. Deferred, postponed; protracted; granted a delay to. d. [ acc. or Bi ], Aided; reinforced. e. Replenished. f. [ Min ], Took ink from, dipped into. g. Increased, made copious. h. [ Ila ],
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR38.967 harf
مدد مَدَّ - يَمُدُّ - مَدّ - مَمْدُوْد - مُدَّة - مَدَد - مَدَداً - مِدادا - مِداداً - أَمَدَّ - يُمِدُّ - مُمِدّ - مَدَّدَ - يُمَدِّدُ - مُمَدَّد - مُمَدَّدَة مَدَّ - يَمُدُّ + كائن + شيئاً: يفرده ويمطه ليزيد في طوله فيجعله طويلاً ممتداً يسير بعيداً: يؤثرعلى الشيء بحيث تتغير أبعاده فيصبح طوله أكبر بكثير من عرضه وسمكه ويجعله يمتط ويسير بعيداً
Maddenin bağlantısı

مدد مَدَّ - يَمُدُّ - مَدّ - مَمْدُوْد - مُدَّة - مَدَد - مَدَداً - مِدادا - مِداداً - أَمَدَّ - يُمِدُّ - مُمِدّ - مَدَّدَ - يُمَدِّدُ - مُمَدَّد - مُمَدَّدَة مَدَّ - يَمُدُّ + كائن + شيئاً: يفرده ويمطه ليزيد في طوله فيجعله طويلاً ممتداً يسير بعيداً: يؤثرعلى الشيء بحيث تتغير أبعاده فيصبح طوله أكبر بكثير من عرضه وسمكه ويجعله يمتط ويسير بعيداً ﴿وهو الذي مد الأرض﴾ ﴿ألم ترى إلى ربك كيف مد الظل﴾ مَدَّ - يَمُدُّ + كائن + شيئاً + إلى شيء: يجعله يطول حتى يصل إلى الشيء الاخر ﴿لا تمدن عينيك إلى ما متعنا به أزواجا منهم﴾ مَدَّ - يَمُدُّ + كائن + بشيء + إلى شيء: يستعمله ليصير به طويلاً حتى يصل إلى الشيء الاخر ﴿فليمدد بسبب إلى السماء﴾ مَدَّ - يَمُدُّ + كائن + كائناً + في أمر: يزيد له فيه فيجعله يمتد ويبلغ مسافة ومقداراً أكبر ﴿وإخوانهم يمدونهم في الغي ثم لا يقصرون﴾ مَدَّ - يَمُدُّ + كائن + لـ ِكائن + من شيء أو أمر: يزيد له فيه لأجل نفعه أو التأثر به ﴿ونمد له من العذاب مدا﴾ مَدّ: اسم فعل " مَدَّ - يَمُدُّ " مَمْدُوْد: اسم مفعول صفة مشبهة من " مَدَّ - يَمُدُّ ": الشيء الطويل البعيد الأثر مُدَّة: على وزن " فُعْلة " اسم فعل بمعنى مفعول للمرة الصغيرة: الزيادة والتطويل القليل الذي يزاد على شيء أو أمر: وهو اصطلاحاً لفظ للزمن يدل على مقدار من الزمن يضاف إلى زمن سابق ليطوله ويجعله أكبر ويمتد لأجل أبعد مَدَد: على وزن " فَعَل" اسم فعل بمعنى مفعول من " مَدَّ - يَمُدُّ ": الشيء الذي يدخل على شيء فيجعله طويلاً زائد الطول والمقدار مَدَداً: حال من " مَدَد": بأثر يجعل الشيء يمتد ويطول: كناية عن الإمداد بالعون والزيادة مِداد: على وزن " فِعال " اسم فعل مبالغة بمعنى مفعول من " مَدَّ - يَمُدُّ ": الشيء الذي يُمَدّ: الشيء الذي يمكن مطه وفرده ليمتد: وهو اصطلاحاً حبر الكتابة لأنه يمكن أن يُمَدَّ بالريشة والقلم أثناء الكتابة على صحيفة أَمَدَّ - يُمِدَُ + كائن + كائناً + بشيء: على وزن " أفْعَلَ " من " مَدَّ - يَمُدُّ " : جعله " يَمُدُّ " بواسطة الشيء: زوده بمدد: زوده بشيء من خارجه يؤثر على الشيء بحيث يجعل مقداره أكبر فيمكن أن يُمَدَّ بشكل أفضل: وهذا كناية عن التقوية بزيادة وإضافة تمكنه من أن يصير قادراً على الامتداد مسافة أطول مُمِدّ: اسم فاعل صفة مشبهة من " أَمَدَّ - يُمِدَُ " مَدَّدَ - يُمَدِّدُ: على وزن " فَعَّلَ " من " مَدَّ - يَمُدُّ ": جعله " يَمُدُّ " نفسه أو آخر على وجه التكرار والشدة مُمَدَّد: اسم مفعول من " مَدَّدَ - يُمَدِّدُ": الشيء الذي " مُُدَّ " بشدة: الزائد الطول والامتداد مُمَدَّدَة: مؤنث " مُمَدَّد " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " المد والبسط والفرد ضد الضم والثني"، وهي: بَسَطَ - يَبْسُطُ، بَصَطَ - يَبْصُطُ، يَدَى - يَدِي (يَدِيَ - يَيْدى)، ذَرَعَ - يَذْرَعُ، مَدَّ - يَمُدُّ، مَطاَ - يَمْطوُ مَدَّ - يَمُدُّ ﴿وهو الذي مد الأرض وجعل فيها رواسي وأنهارا ومن كل الثمرات جعل فيها زوجين اثنين يغشي الليل النهار إن في ذلك لآيات لقوم يتفكرون(3)﴾ الرعد ﴿وإذا الأرض مدت (3)﴾ الإنشقاق ﴿والأرض مددناها وألقينا فيها رواسي وأنبتنا فيها من كل شيء موزون(19)﴾ الحجر ﴿والأرض مددناها وألقينا فيها رواسي وأنبتنا فيها من كل زوج بهيج(7)﴾ ق ﴿ألم ترى إلى ربك كيف مد الظل ولو شاء لجعله ساكنا ثم جعلنا الشمس عليه دليلا (45)﴾ الفرقان ﴿وظل ممدود (30)﴾ الواقعة ﴿الله يستهزئ بهم ويمدهم في طغيانهم يعمهون (15)﴾ البقرة ﴿وإخوانهم يمدونهم في الغي ثم لا يقصرون (202)﴾ الأعراف ﴿قل من كان في الضلالة فليمدد له الرحمان مدا حتى إذا رأوا ما يوعدون إما العذاب وإما الساعة فسيعلمون من هو شر مكانا وأضعف جندا(75)﴾ مريم ﴿كلا سنكتب ما يقول ونمد له من العذاب مدا (79)﴾ مريم يمد بـ ﴿من كان يظن أن لن ينصره الله في الدنيا والآخرة فليمدد بسبب إلى السماء ثم ليقطع فلينظر هل يذهبن كيده ما يغيظ(15)﴾ الحج يمد إلى ﴿لا تمدن عينيك إلى ما متعنا به أزواجا منهم ولا تحزن عليهم واخفض جناحك للمؤمنين(88)﴾ الحجر ﴿ولا تمدن عينيك إلى ما متعنا به أزواجا منهم زهرة الحياة الدنيا لنفتنهم فيهورزق ربك خير وأبقى (131)﴾ طه مداً ﴿قل من كان في الضلالة فليمدد له الرحمان مدا حتى إذا رأوا ما يوعدون إما العذاب وإما الساعة فسيعلمون من هو شر مكانا وأضعف جندا(75)﴾ مريم ﴿كلا سنكتب ما يقول ونمد له من العذاب مدا (79)﴾ مريم مدادا ﴿قل لو كان البحر مدادا لكلمات ربي لنفد البحر قبل أن تنفد كلمات ربي ولو جئنا بمثله مددا (109)﴾ الكهف ولو أنما في الأرض من شجرة أقلام والبحر يمده من بعده سبعة أبحر ما نفدت كلمات الله إن الله عزيز حكيم(27) } لقمان مددا ﴿قل لو كان البحر مدادا لكلمات ربي لنفد البحر قبل أن تنفد كلمات ربي ولو جئنا بمثله مددا (109)﴾ الكهف مدة ﴿إلا الذين عاهدتم من المشركين ثم لم ينقصوكم شيئا ولم يظاهروا عليكم أحدا فأتموا إليهم عهدهم إلى مدتهم إن الله يحب المتقين(4)﴾ التوبة ممدودا ﴿وجعلت له مالا ممدودا (12)﴾ المدثر ﴿وظل ممدود (30)﴾ الواقعة أَمَدَّ - يُمِدَُ ﴿إذ تقول للمؤمنين ألن يكفيكم أن يمدكم ربكم بثلاثة آلاف من الملائكة منزلين (124)﴾ آل عمران ﴿بلى إن تصبروا وتتقوا ويأتوكم من فورهم هذا يمددكم ربكم بخمسة آلاف من الملائكة مسومين (125)﴾ آل عمران ﴿إذ تستغيثون ربكم فاستجاب لكم أني ممدكم بألف من الملائكة مردفين (9)﴾ الأنفال ﴿ثم رددنا لكم الكرة عليهم وأمددناكم بأموال وبنين وجعلناكم أكثر نفيرا(6)﴾ الإسراء ﴿ويمددكم بأموال وبنين ويجعل لكم جنات ويجعل لكم أنهارا(12)﴾ نوح ﴿أيحسبون أنما نمدهم به من مال وبنين (55)﴾ المؤمنون ﴿أمدكم بأنعام وبنين (133)﴾ الشعراء ﴿كلا نمد هؤلاء وهؤلاء من عطاء ربك وما كان عطاء ربك محظورا(20)﴾ الإسراء ﴿واتقوا الذي أمدكم بما تعلمون (132)﴾ الشعراء ﴿وأمددناهم بفاكهة ولحم مما يشتهون (22)﴾ الطور ﴿فلما جاء سليمان قال أتمدونني بمال فما آتاني الله خير مما آتاكم بل أنتم بهديتكم تفرحون(36)﴾ النمل ممدكم ﴿إذ تستغيثون ربكم فاستجاب لكم أني ممدكم بألف من الملائكة مردفين (9)﴾ الأنفال ممددة ﴿في عمد ممددة (9)﴾ الهمزة مختار الصحاح ● [مدد] م د د: مَدَّهُ فامتد من باب ردَّ و المادّةُ الزيادة المُتصلِة و مَدَّ الله في عُمره و مَدَّهُ في غَيِّه أي أمهله وطوَّل له و المَدُّ السيل يقال مَدَّ النهر ومدَّه نهر آخر ويُقال قدْرُ مَدّ البصر أي مدى البصر ورجل مَدِيدُ القامةأي طويل القامة و تَمَدَّدَ الرجل تمطَّى و المُدُّ مكيال وهو رطل وثُلث عند أهل الحجاز ورطلان عند أهل العِراق و مُدّةٌ من الزمان بُرهة منه و المُدَّةُ بالضم اسم ما استمددت به من المِداد على القلم وبالفتح المرة الواحدة من قولك مَدَدْتُ الشيء و المِدَّةُ بالكسر القيْح و المِدَادُ النِّفْسُ تقول منه مَدَّ الدواة و أَمَدَّها أيضا و أمْدَدْتُ الرجل إذا أعطيته مُدَّةً بقلم وأمددت الجيش بِمَدَدٍ و الاسْتِمْدَادُ طلب المَدَد قال أبو زيد مَدَدْنا القوم صِرنا مددا لهم و أمْدَدْنَاهم بغيرنا وأمددناهم

Sîgalar(26)

Mücavir kökler25 mücavir (147 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. رسو

    3 ortak ayet · Sıra dağlar

  2. مول

    5 ortak ayet · Onların malları

  3. ألف

    3 ortak ayet · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir

  4. نفد

    2 ortak ayet · Tükenir

  5. زوج

    4 ortak ayet · İlik ve düğme çiftinin her biridir

  6. بنو

    4 ortak ayet · Oğullar

  7. نبت

    2 ortak ayet · Bitki

  8. ظلل

    2 ortak ayet · Gölge demektir

  9. بحر

    2 ortak ayet · Bahr deniz demektir

  10. جعل

    5 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  11. عين

    2 ortak ayet · Ayn göz, “evya” göze demektir

  12. متع

    2 ortak ayet · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…

Geçtiği ayetler(29)

  1. وَاتَّقُوا الَّذِي أَمَدَّكُمْ بِمَا تَعْلَمُونَ

    Size yardım ettiBildiğiniz şeylerle sizi destekleyenden sakının.

  2. أَمَدَّكُمْ بِأَنْعَامٍ وَبَنِينَ

    Size yardım ettiO, desteklemiştir sizi, hayvanlar ve oğullarla;

Sîga sayfası: فَلْيَمْدُدْ
Sîga sayfası: مَدَدْنَاهَا
Sîga sayfası: أَتُمِدُّونَنِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمدد
YapıÜçlü (Mükerrer)
Özel DurumMükerrer kök
Bağlamsal Yakın Köklerبسط, وسع, نشر, طول
Zıt Kökقبض
Çekirdek Özet 1İpi, deriyi veya bir nesneyi çekerek boyuna uzatmak; bitişik ve kesintisiz ilave ile devamlılık sağlamak
Çekirdek Özet 2Zaman, mekân, rızık veya destek unsurlarının kesintisiz bir akış ve takviye ile yayılması, uzatılması veya mühlet verilmesi
Çekirdek Özet 3Bir varlığın veya sürecin dışarıdan gelen ardışık takviye ve bitişik ekleme ile varlığını sürdürmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel bir boyutsal uzama veya tek seferlik yardım sanarak, arkası kesilmeyen ilave akış ve besleme (meded ve madde) ilkesini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مدBir hat boyunca çekilme, boyuna uzama, gerilme ve sınırın ötesine doğru yayılma anlamını taşır; مدين kökünde görülen menzil, süre ve belirlenmiş sınır boyutu bu çekirdekle irtibatlıdır.دİkinci dal harfinin eklenmesiyle çekilme hareketi süreklilik kazanmış; uzama eylemi sadece tekil bir esneme olmaktan çıkıp ardışık takviyelerle beslenen kesintisiz bir ekleme, takviye etme ve yayma niteliğine kavuşmuştur.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikSüreklilik arz eden akışkanlığı, birbiri ardınca gelen ve kesilmeyen kaynak hareketini temsil eder.
دkapı; giriş, geçiş, hareketBir noktadan dışarıya doğru açılmayı, eşiği aşarak ileriye doğru geçiş hareketini ifade eder.
دkapı; giriş, geçiş, hareketAçılan geçişin yinelenmesini, sınırın peş peşe aşılarak hareketin devam ettirilmesini gösterir.
مددKapıdan kapıya, eşikten eşiğe kesintisiz bir su akışı gibi birbirine eklenerek boylu boyunca uzanan, gerilen ve ardışık olarak desteklenen yayılma hareketi.Harflerin birleşimi, kaynaktan çıkan akışın kesintiye uğramadan ardışık merhaleler boyunca ileriye doğru uzatılmasını ve takviye edilmesini tasvir eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir cismi, ipi veya işlenmiş deriyi çekerek boyuna germek; çadır iplerini çekip kazıklara bağlayarak çadırı yaymak; lambaya yanmayı sürdürmesi için sürekli yağ ilave etmek ve hokkaya kalemin yazması için mürekkep koymak.
Cahiliye şiiri kullanımıİbn Mukbil bir beytinde güneş ışınlarının ufuktan süzülüşünü gerilmiş çadır iplerine benzeterek kökü şu şekilde kullanmıştır: وللشمس أسباب كأن شعاعها / ممد حبال في خباء مطنب
Erken Arapça kullanımSavaşta ana birliğin arkasından gelen takviye kuvvetlere «meded» (مَدَد), yazının akışını kesintisiz kılan mürekkebe «midâd» (مِدَاد), toprağın verimini artıran gübreye ve kandilin yanmasını sağlayan yağa da aynı kökten türeyen takviye edici unsurlar anlamında yer verilmiştir.

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Lisânü’l-Arab, Asâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde مدد kökü, ilksel düzeyde boyuna çekme, germe, yayma ve ölçme matrisiyle temsil edilir. İbranicede mâdad (מָדַד) fiili ölçmek, boyunu veya mesafesini tespit etmek, gererek yaymak anlamlarına gelir; makkef veya middâh gibi türevlerde uzatılmış ölçü veya miktar boyutu belirgindir. Süryanice ve Aramicede m'dad (ܡܕܰܕ) kökü benzer biçimde ölçme, germe ve uzatma anlamlarını korur. Akadcada madādu eylemi bir şeyi boylu boyunca ölçmek, tahıl veya pay tevzi etmek işlevini yüklenmiştir. Arapçada kök, hem geometrik ve fiziksel boyutta boyuna uzama (imtidad) hem de bir şeyin arkasından gelen bitişik ve kesintisiz ilave (meded, madde) anlamını muhafaza ederek Sami dillerindeki ortak kökenden daha zengin ve dinamik bir türetim sahası geliştirmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; Payne Smith Syriac Dictionary; The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönGermek, boyuna çekmek, ilave etmekKök fiziksel olarak ipi veya tulumu germekten, lambaya yağ ekleyerek yanmayı sürdürmeye ve orduya taze güç katmaya doğru genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice mâdad, Süryanice m'dad, Akadca madāduKuzeybatı ve Doğu Sami dillerinde ölçmek, germek ve yaymak anlamında kök birliği gösterir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu fonetik dizilişle doğrudan doğrulanabilir kökdeşlik verisi tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, CAD, Lisânü’l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مددAnlamlıÇekmek, uzatmak, takviye etmekBoyuna esnetmek, yaymak, bir kaynağa ardışık ilave yapmak.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
دمدAnlamlıHelak etmek, örtmek, öfkelenmekBir şeyin üzerini kaplayıp ezmek, yere geçirmek veya şiddetle kızmak anlamlarında kullanılır.Kur'an'da geçmez; دمدم biçimiyle akrabadır.
ددمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiş, bu dizilişte bir kullanım kaydedilmemiştir.Kitâbü’l-ʿAyn kaydında mühmeldir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مددMerkezUzama, takviye, yayılmaBir çekme veya dış takviye ile boyuna uzama ve kesintisiz eklenme.Varlığın veya sürenin dışarıdan gelen akışla sürdürülmesidir.
بسطKomşuYayma, açmaEnine ve serbestçe düzleme yayma; daralmanın karşıtı olarak genişletme.مدد boyuna ve eklenerek uzamayı imlerken بسط alansal yayılmayı bildirir.
وسعKomşuKapasite genişliğiHacimce geniş olma, kuşatma ve içine alma imkânının büyüklüğü.مدد dinamik bir uzama ve ilave akışıyken وسع hacimsel kapsayıcılıktır.
نشرKomşuDağıtma, saçmaDürülü olanı çözüp etrafa dağıtarak görünür kılma.نشر etrafa yayılmayı, مدد ise bir hat boyunca uzamayı belirtir.
طولKomşuSüre ve boy uzunluğuStatik olarak uzun olma; zamanın veya mesafenin kendiliğinden uzunluğu.طول durumu anlatır, مدد ise eylemsel uzatmayı ve eklemeyi içerir.
قبضZıtToplama, daraltma, tutmaBir şeyi avuçlayıp çekmek, kısmak, akışı ve yayılmayı durdurup geri çekmek.مدد akıtıp uzatırken قبض tutup daraltır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمددUzatmak, takviye etmekBir hattı germek, süreyi yaymak veya ardışık destek sağlamak.Kesin
Latinceextendere, suppeditareUzatmak, tedarik etmekExtendere fiziksel uzatmayı ve germeyi karşılarken, suppeditare alttan desteklemeyi ve takviye vermeyi karşılar.Güçlü
İngilizceextend, supply, prolongUzatmak, tedarik etmek, süresini artırmakExtend boyutsal uzamayı, supply ihtiyaç duyulan takviyeyi kesintisiz sunmayı, prolong zamanı uzatmayı ifade eder.Güçlü
Almancaausdehnen, versorgen, verlängernGenişletmek/uzatmak, ikmal etmek, uzatmakAusdehnen mekânsal yayılmayı, versorgen gerekli akışı ve desteği sağlamayı, verlängern zamanı esnetmeyi karşılar.Güçlü
Fransızcaétendre, approvisionner, prolongerYaymak/uzatmak, ikmal etmek, sürdürmekÉtendre yüzey ve çizgi boyunca yaymayı, approvisionner kesintisiz girdi sağlamayı içerir.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مَدَّ / مَدَدْنَاهَا / مُدَّتْMekânın ve gölgenin yayılıp uzatılmasıYeryüzünün canlı yaşamına elverişli kılınması ve gölgenin uzatılması bağlamı (Furkan 25:45, Ra'd 13:3, Hicr 15:19, Kâf 50:7, İnşikâk 84:3).
مَدًّا / يَمُدُّهُمْMühlet verme, serbest bırakarak ipini uzatmaAzgınlık ve sapkınlık içinde olanlara cezalarının ertelenerek hareket alanlarının uzatılması (Bakara 2:15, Meryem 19:75, Meryem 19:79).
أَمَدَّكُمْ / يُمْدِدْكُمْ / مَدَدManevi ve maddi takviye, ilave güçMüminlere savaşta meleklerle veya toplumlara mal ve evlatla yardım ulaştırılması (Âl-i İmrân 3:124, İsrâ 17:6, Şuarâ 26:132, Neml 27:36).
مِدَادًاYazıyı sürekli kılan tüketilemez akışkan (mürekkep)Allah'ın kelimelerinin sonsuzluğunu ve yaratılış hikmetlerinin tükenmezliğini tasvir eden bağlam (Kehf 18:109, Lokmân 31:27).
مُمَدَّدَةٍFiziksel olarak boyuna uzatılmış nesneCehennem kapılarının üzerine çekilen veya kapatılan uzunlamasına sütunlar (Hümeze 104:9).
تَمُدَّنَّGözü dikmek, tamahla bakışı uzatmakBaşkalarına verilen geçici dünya nimetlerine imrenerek sürekli nazar etmeme uyarısı (Hicr 15:88, Tâhâ 20:131).
مُدَّتِهِمْBelirlenmiş zaman dilimi, ahit süresiAntlaşmalarda tarafların riayet etmesi gereken sürenin sonuna kadar tamamlanması (Tevbe 9:4).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstidrâc ve imdâd-ı ilâhî meselesiAllah'ın zalimlere mühlet vermesi (istidrâc) ile müminlere ilahi inayet ve meleklerle nusret ulaştırmasının (imdâd) adalet ve irade ilkeleriyle ilişkisi.İlahî iradenin fiillere kesintisiz güç ve imkân akıtması yönünde yoğunlaşır.
FıkıhMüddet ve ahit süreleriAnlaşmalarda, kiralarda, iddet ve ceza sürelerinde belirlenen zaman sınırlarının uzatılması veya tamamlanması; yardım nafakasının kesintisizliği.Hukuki sürelerin (müddet) başlangıç ve bitiş sınırlarının belirlenmesi.
TefsirGölgenin uzatılması ve kelimelerin tükenmezliğiFurkan 25:45 ve Kehf 18:109 ayetlerinde kâinattaki kozmik düzen ile ilahî ilmin sınırsızlığının somut mecazlarla tevil edilmesi.Kesintisiz ilahi tecelli ve yaratıcı takviyenin sürekliliği.
HadisNamazda medd (uzatma) ve orduya imdatKıraatte harflerin hakkını vererek uzatılması (medd) ile gazvelerde orduya taze süvari veya mühimmat takviyesi gönderilmesi uygulamaları.Sesin akışkan uzatılması ve fiilî askerî lojistik destek.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık-Yaratıcı ilişkisiİmdâd-ı Rahmânî (sürekli yaratılış ve destek)Varlığın devamlılığını sağlamaVarlıklar kendi başlarına kaim değildir; Allah'ın kesintisiz varlık ve rızık akıtmasıyla hayatta kalırlar.Kesin
İlmiSüreç ve bilgi iletimiMadde ve süreklilik zinciriVerinin ve bilginin birikimsel uzamasıBilimsel bilginin tükenmeyen bir kaynak gibi birbirine eklenerek kümülatif büyümesi.Güçlü
SiyasiSavunma ve egemenlikLojistik ikmal ve müttefik takviyesiGüç dengesini koruma veya lehine çevirmeBir siyasi odağın veya ordunun ana cephe gerisinden gelen düzenli yedek güçle ayakta kalması.Kesin
İktisadiÜretim ve kaynak akışıLikidite akışı ve ham madde arzıÜretim döngüsünün kesintisiz işlemesiÜretim mekanizmasına sürekli ham madde (madde) ve finansal takviye sağlanarak çarkların durmasının önlenmesi.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektörel uzama ve sürekli besleme fonksiyonuBir doğrunun bir doğrultuda uzatılması (ekstrapolasyon) veya bir dinamik sisteme dışarıdan sürekli enerji/madde girdisi sağlayan akış denklemi.Güçlü
Beşeri bilimlerTedarik zinciri ve hukuki mühlet (mehil)Toplumsal kriz anlarında kurumların çöküşünü önleyen dış kaynak transferi ve bireylere taahhütlerini yerine getirmeleri için tanınan süre esnekliği.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir «yardım» (muavenet) veya salt metrik bir «uzunluk» olarak algılamak; kavramın taşıdığı arkası kesilmeyen takviye, dinamik akış ve ontolojik besleme boyutunu göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; yerin serilip canlılar için bir beşik haline getirilmesinden, zalimlerin azgınlıkları içinde iplerinin gevşetilerek kendilerine süre verilmesine; savaş meydanında meleklerin inip orduya eklemlenmesinden, ilahî kelimelerin denizler mürekkep olsa tükenmeyeceğine kadar varoluşsal bir süreklilik ilkesini kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAllah'ın zalimleri «uzatmasını» (medd) onların haklılığına veya serbest bırakıldığına yormak; meleklerin «imdadını» mucizevi bir bitiş gibi görüp arkasından gelen sürekli ilahi destek yasasını ıskalamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın durağan olmadığını, her an bir takviye (meded), bir yayılma (vechi arz) ve ilahî bir mühlet (müddet) içinde varlığını sürdürdüğünü; yaratılışın bir defada bitmeyip sürekli bir akışla beslendiğini anlamayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmolojik ayetlerde (yeryüzünün yayılması, gölgenin uzaması), kriz ve savaş bağlamlarında (meleklerin yardıma gönderilmesi), küfürde direnenlere mühlet verilmesi sahnelerinde ve ilahî kelimelerin sınırsızlığının anlatıldığı ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İlahi cezanın gecikmesini Allah'ın ihmali zanneden bakışı düzeltir; oradaki mühletin bir «medd» (ipin uzatılması ve sorumluluğun artırılması) olduğunu gösterir. Ayrıca yardımın sadece anlık bir temas değil, bir sistem ve akış olduğunu fark ettirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesneyi, ipi veya deriyi boyuna çekerek germek; bir hazneye (lamba veya hokka) yanmanın ya da yazmanın sürmesi için arkası kesilmeyen bir takviye ilave etmek.
  • Soyut anlamBir sürecin, zamanın, mekânın veya varoluşsal durumun dışarıdan gelen ardışık girdilerle kesintiye uğramaksızın sürdürülmesi, genişletilmesi ve vadesinin uzatılması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin kendi iç tükenişine karşı dış kaynaktan (ilahi inayet, lojistik güç, hammadde akışı) gelen kesintisiz ikmalle dengesini koruması ve süreklilik kazanması.
  • LaTeX modeliS(t+Δt)=S(t)+∫tt+ΔtM(τ) dτ
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t) sistemin veya varlığın mevcut durumunu (uzunluk, ömür, askerî güç veya varoluşsal kapasite) ifade eder. M(τ) sisteme dışarıdan dahil olan kesintisiz takviye, ilave akış ve destek fonksiyonunu (meded/madde) temsil eder. Δt süresi boyunca bu ilavenin entegrasyonu, sistemin tükenmeyip durumunun S(t+Δt) seviyesine uzatılmasını ve devamlı kılınmasını sağlar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م