نفر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ف-ر11 sîga, 85 mücavir kök, 16 ayet, 10 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نذرلِيَنْفِرُواانْفِرُوازيدنفرفقهوَنُفُورٍقرأمُسْتَنْفِرَةٌنُفُورًاجهدحذرلجج

KökSîga 11Ayet 16Sure 10Mücavir 85

▶ Ağı aç (3B)

نفر

ن - ف - ر

KÖK
  • 18 geçiş
  • 16 ayet
  • 11 sîga
  • 13 sözlük

Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra bunların işi gezmek olduğundan “nefire” bir işi yapmak için memleketten çıkmak demektir. “Nefret” hoşlanılmayan şey demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra bunların işi gezmek olduğundan “nefire” bir işi yapmak için memleketten çıkmak demektir. “Nefret” hoşlanılmayan şey demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.040 harf
باب الراء والنون والفاء معهما ر ن ف، ن ف ر، ف ر ن مستعملات رنف: الرّانف: جُلَيْدة طَرَف الرَّوْثة، وطَرَف غُرضُوف الأذن. وما اسْتَرْخَى من أَلْية الإنسان. والرّانف: أليةُ اليد. نفر: النَّفَر: من الثّلاثة إلى العشرة. يُقال: هؤلاءِ عشرةُ نَفَر، أي: عشرة رجال، ولا يقال: عشرون نفراً، ولا ما فوقَ العَشَرة. وهؤلاء نَفَرُك، أي: رَهْطُك الذّين أنتَ منهم. والنَّفرُ النَّفير، والجماعةُ: أَنفار، وهم
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.644 harf
نَفَرَتِ الدابَّةُ تَنْفِرُ وتَنْفُرُ نِفاراً ونُفوراً. يقال: في الدابَّة نِفارٌ، وهو اسمٌ مثل الحِرانِ. ونَفَرَ الحاجُّ من مِنًى نَفْراً. ونَفَرَ القوم في الأمور نُفوراً. والنَفيرُ: القوم الذين يتقدَّمون فيه. يقال: جاءت نَفْرَةُ بني فلان ونَفيرُهُمْ، أي جماعتهم الذين يَنْفِرونَ في الأمر. والإنْفارُ عن الشيء، والتَنْفيرُ عنه، والاسْتِنْفارُ، كله بمعنًى. والاسْتِنْفارُ أيضاً: النُفورُ. ومنه:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.588 harf
ر ن ف رنف ، رفن ، نفر ، فرن . رنف : أبو عُبيد ، عن أبي عُبيدة : الرَّانفة : ناحيةُ الأَلْية ؛ وأَنْشد : مَتَى ما نَلْتَقِي فَرْدَيْنِ تَرْجُفْ روانِفُ ألْيَتَيْك وتُسْتَطَارَا وقال اللّيث : الرَّانف : ما اسْتَرْخَى من الأَلْية للإِنْسان . قال : وأَلْيَةٌ رانِفٌ . وقال غيره : أَرْنف البعير إرنافاً ، إذا سار فَحرَّك رَأْسه فتقدَّمت هامَتُه . أبو عُبيد : الرَّنَفُ : بَهْرَامَجُ البَرّ . ويقال :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR10.740 harf
(باب النون والفاء وما يثلثهما) (نفق) النون والفاء والقاف أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدُهما على انقطاعِ شيءٍ وذَهابه، والآخر على إخفاءِ شيءٍ وإغماضِه. ومَتَى حُصِّل الكلامُ فيهما تقارَبا. فالأوَّل: نَفَقَت الدّابةُ نُفوقاً: ماتت، ونَفَق السِّعر نَفَاقاً، وذلك أنَّه يمضي فلا يَكْسُد ولا يَقِف. وأنْفَقوا: نَفَقت سُوقُهم. والنَّفَقة لأنَّها تمضي لوجهها. ونفَق الشيءُ: فني يقال قد نَفِقَتْ نفقةُ القوم.
Maddenin bağlantısı

(باب النون والفاء وما يثلثهما) (نفق) النون والفاء والقاف أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدُهما على انقطاعِ شيءٍ وذَهابه، والآخر على إخفاءِ شيءٍ وإغماضِه. ومَتَى حُصِّل الكلامُ فيهما تقارَبا. فالأوَّل: نَفَقَت الدّابةُ نُفوقاً: ماتت، ونَفَق السِّعر نَفَاقاً، وذلك أنَّه يمضي فلا يَكْسُد ولا يَقِف. وأنْفَقوا: نَفَقت سُوقُهم. والنَّفَقة لأنَّها تمضي لوجهها. ونفَق الشيءُ: فني يقال قد نَفِقَتْ نفقةُ القوم. وأنْفَق الرّجُل: افتَقَر، أي ذهب ما عِندَه. قال ابنُ الأعرابي: ومنه قوله تعالى: ﴿إذاً لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإنْفَاقِ﴾ [الإسراء 100].وفرسٌ نَفِقُ الجرْيِ، أي سريعُ انقطاع الجري. والأصل الآخر النَّفَق: سَرَبٌ في الأرض لـه مَخْلَصٌ إلى مكان. والنَّافقاء: موضِعٌ يرقِّقه اليَربوعُ من جُحْرِه فإذا أُتِيَ من قِبَل القاصعاء ضَرَب النَّافقاءَ برأسه فانتفَقَ، أي خرج. ومنه اشتقاق النِّفاق، لأن صاحبَه يكتُم خلافَ ما يُظهِر، فكأن الإيمان يَخرُج منه، أو يخرج هو من الإيمانِ في خفاء. ويمكن أنَّ الأصلَ في الباب واحد، وهو الخُرُوجُ. والنَّفَق: المَسلك النَّافذ الذي يُمكن الخروجُ منه. أمَّا نَيْفَق السَّراويل فقد قال أبو بكر([1]): هو فارسيٌّ معرَّب. (نفل) النون والفاء واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على عَطاء وإعطاء. منه النَّافلة: عَطِيَّة الطَّوْعِ من حيثُ لا تَجِب. ومنه نافلة الصَّلاة. والنَّوْفل: الرّجُل الكثيرُ العطاء. قال: * يأبَى الظُّلامةَ منه النَّوفلُ الزُّفَر([2]) * ومن الباب النفَل: الغُنْم. والجمع أنفال، وذلك أن الإمام ينفِّل المحارِبينَ، أي يُعطِيهم ماغَنِموه. يقال: نفَّلتُك: أعطيتُك نَفَلا. وقولهم: انتَفَلَ من الشَّيء انتفى منه، فمن الإبدال، واللام بدل من الياء. قال المتلمِّس: أَمنْتفِلاً من نَصْر بُهْثة خِلْتَني *** ألاَ إنَّني منهم وإن كنتُ أيْنَما([3]) (نفه) النون والفاء والهاء أصلٌ واحد يدلُّ على إعياءٍ وضعف. منه نَفِهت النَّفسُ: أعْيَتْ وكَلَّت. وهو نافِهٌ ونُفَّهٌ. قال: * بنا حَرَاجِيجُ المَهَارِي النُّفَّهِ([4]) * وهو مُنَفَّهٌ ومَنْفُوهٌ: ضعيفٌ جَبان. (نفي) النون والفاء والحرف المعتلّ أُصَيلٌ يدلُّ على تعْرِية([5]) شيء من شيءٍ وإبعاده منه. ونَفَيتُ الشّيءَ أنفيه نفياً، وانتفى هو انتفاء. والنُّفَاية: الرَّدِيُّ يُنفَى. ونَفِيُّ الرِّيحِ: ما تَنفيه من التُّرابِ حتى يصيرَ في أصولِ الحِيطان. ونَفِيُّ المطر: ما تنفيه الرِّيحُ أو ترُشُّه. ونَفِيُّ الماء: ما تطاير من الرِّشاءِ على ظهر المائح. قال: * على تِلك الجِفَارِ من النّفيِّ * والمهموز منه كلمةٌ واحدة، هي النُّفأُ: قطعٌ من الكلأ متفرّقة من([6]) عُظْم الكلأ، الواحدة نُفَأة. قال: جَادَتْ سوارِيه وآزَرَ نَبتَهُ *** نُفَأٌ من الصَّفراءِِ والزُّبَّادِ([7])(نفت) النون والفاء والتاء. يقولون: نَفَتَت القِدرُ: غَلَتْ ويَبِسَ مَرَقُها عليها. قال: وصاحبٍ لِصدرِهِ كَتِيتُ *** عليَّ مثلَ المِرْجَلِ النَّفُوتِ ونفت صَدْرُه بالعَداوة: غَلاَ. (نفث) النون والفاء والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خروج شيء من فمٍ أو غيره بأدنَى جَرْس. منه نَفَثَ الرّاقِي رِيقَه، وهو أقلُّ من التَّفْل. والساحرة* تَنْفُِثُ السمّ. و "لابدَّ للمصدور أن يَنْفُث([8])" مثَل. و "لو سألني نُفَاثَةَ سِوَاكٍ ما أعطيته"، وهو ما بقي في أسنانه فنفَثَه. ودمٌ نفيثٌ: نَفَثَهُ الجُرحُ، أي أظهَرَه. (نفج) النون والفاء والجيم: أصلٌ يدلُّ على ثُؤُورِ شيءٍ وارتفاعِه. ونفجَ اليَربوعُ: ثار. وأنْفَجَه صائدُه. ونَفَجَت الفَرُّوجة من بَيضها: خرجَتْ. وانتَفَجَ جَنْبَا البعيرِ: ارتفعا. والنَّوَافج: مؤخَّرات الضُّلوع، واحدتها نافجة([9]). والنَّفّاج: المفتخر بما ليس عنده. ونَفَجَتِ الرِّيح: جاءت بقُوَّة. والنَّفِيجة: الشّطبية من النَّبْع تُتَّخذ قوساً، كأنَّها تنتفج على الشّجرة. (نفح) النون والفاء والحاء: أصلٌ يدلُّ على اندفاعِ الشَّيء أو رَفْعِه. ونَفَحتْ رائحةُ الطِّيب نَفحاً: انتشرَتْ واندفعت. ولهذا الطِّيب نَفحةٌ طيِّبة. ثم قيس عليه فقيل: نَفَح بالمال نَفحاً، كأنَّه أرسله من يده إرسالاً. ولا تزالُ لفلانٍ نَفَحاتٌ من معروف. ونَفَحت الرِّيح. هبَّت. وقوسٌ نَفُوحٌ: بعيدة الدَّفع للسَّهم. ونَفَحت الدّابّةُ: رمَتْ بحافرها فضربَتْ به. وكذلك نَفَحَه بالسَّيف: تناوَله به. والنَّفوح من ا لنُّوق: ما يخرُج لبنُها من أحاليلها من غير حَلْب. (نفخ) النون والفاء والخاء: أصلٌ صحيح يدلُّ على انتفاخٍ وعلوّ. منه انتفَخَ الشّيءُ انتفاخاً. ويقال انتَفَخَ النَّهار: علا. ونَفْخَة الرَّبيع: إعْشابه([10])؛ لأنَّ الأرضَ تربو فيه وتنتفِخ. والمْنفُوخُ: الرَّجل السَّمين. والنَّفْخاء من الأرض مثلُ النَّبْخاء؛ وقد مَضَى. (نفد) النون والفاء والدال: أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على انقطاعِ شيء وفَنائِه. ونفِدَ الشّيءُ يَنفَد نَفاداً. وأنفَدُوا: فَنِيَ زادُهم. ويقال للخَصْم مُنافِدٌ، وذلك أن يَتخاصمَ الرَّجُلانِ يريد كلٌّ منهما إنفادَ حجَّةِ صاحِبه. وفي الحديث: "إنْ نافَدْتَهم نافَدُوك"، أي إنْ قلتَ لهم قالوا لك. (نفذ) النون والفاء والذال: أصلٌ صحيح يدلُّ على مَضاءٍ في أمْرٍ وغيرِه. ونَفذ السَّهمُ الرمية نَفاذاً([11]). وأنْفذْتُه أنا. وهو نافذٌ: ماضٍ في أمره. (نفر) النون والفاء والراء: أصلٌ صحيح يدلُّ على تجافٍ وتباعد. منه نَفَر الدّابّةُ وغيرُه نِفاراً، وذلك تَجافِيهِ وتباعُدُه عن مكانِه ومَقرِّه. ونَفَر جلدُه: وَرِمَ. وفي الحديث: "أنَّ رجلاً تخلَّلَ بالقَصَب فنَفَرَ فَمُه"، أي وَرِم. قال أبو عبيد: وإنَّما هو من نِفَار الشَّيءِ عن الشَّيءِ وتَجافِيهِ عنه؛ لأنَّ الجلد يَنفِر عن اللَّحم للدَّاء الحادثِ بينهما. ويوم النَّفْر: يومَ يَنفِر النّاسُ عن مِنىً. ويقولون: لقيته قبل صَيحٍ ونَفْر، أي قبلَ كلِّ صائح ونافر. والمنافرة: المحاكمة إلى القاضي بين اثنَين، قالوا: معناه أنَّ المُبتغَى تفضيلُ نَفَر على نفر([12]). وأنفرت أحدَهما على الآخر. والنَّفَر أيضاً من قياس الباب لأنَّهم يَنفِرون للنُّصْرة. والنَّفير: النَّفَر، وكذا النَّفْر والنَّفْرة: كلُّ ذلك قياسُه واحد. وأنشَدَ الفرّاء في النَّفْرة: حَيَّتْكَ ثُمَّتَ قالتْ إنَّ نَفْرَتَنا *** اليومَ كلّهُمُ يا عُرْوَ مشتَغِلُ([13])وتقول العرب: نَفَّرْتُ عن الصَّبيِّ، أي لقَّبتُه لَقَباً، كأنَّه عِندهم تنفيرٌ للجِنّ عنه وللعَيْن. قال أعرابيّ: قيل لأبي لما وُلِدْت: نَفِّرْ عن ابنك! فسمَّاني قُنفُذاً، وكَنَّاني أبا العَدّاء. (نفز) النون والفاء والزاء أُصَيْلٌ يدلُّ على الوُثوب وشِبْه الوُثوب. ونَفَزَ الظَّبي: وَثَبَ في عَدْوِه. والمرأة تنفِّز ولدها: ترقِّصه. وأنْفَزتُ السَّهمَ على ظهر يدي: أدَرْتُه. قال: يَخُرْنَ إذا أُنْفزْن في ساقِط النَّدَى *** وإن كانَ يوماً ذا أهاضيبَ مُخْضِلا([14])(نفس) النون والفاء والسين أصلٌ واحد يدلُّ على خُروج النَّسيم كيف كان، من ريح أو غيرها، وإليه يرجعُ فروعه. منه التَّنَفُّس: خُروج النَّسِيم من الجوف. ونَفَّسَ الله كُربَته، وذلك أنَّ في خُروج النَّسيم رَوْحاً وراحةً*. والنَّفَس: كلُّ شيءٍ يفرَّجُ به عن مكروب. وفي الحديث: "لا تَسُبُّوا الرِّيح فإنَّها من نَفَس الرَّحمن" يعني أنَّها رَوحٌ يتنفَّس به عن المكروبين. وجاء في ذكر الأنصار: "أجِدُ نَفَس رَبِّكم من قِبَلِ اليَمَن"، يراد أن بالأنصار نُفِّسَ عن الذين كانوا يؤذَوْن من المؤمنين بمكَّة([15]). ويقال للعَيْن نَفَسٌ. وأصابت فلاناً نَفْسٌ. والنَّفْس: الدَّم، وهو صحيح، وذلك أنَّه إذا فُقِد الدّمُ من بَدَنِ الإنسان فَقَدَ نَفْسَه. والحائض تسمَّى النُّفَساءَ([16]) لخرُوج دَمِها. والنِّفاس: وِلادُ المرأة، فإذا وَضَعت فهي نُفَساء. ويقال: ورِثْتُ هذا قبل أن يُنْفَسَ فلانٌ، أي يولَد. والولدُ منفوس. والنِّفاس أيضاً: جمع نُفَساء. ويقال: كرَعَ في الإناء نَفَساً أو نَفَسَيْن. ويقال: للماء نَفَسٌ، وهذا على تسميته الشَّيء باسم غيرِه، ولأنَّ قِوام النَّفس به. والنَّفسُ قِوامُها بالنَّفَس. قال: تَبِيت الثَّلاثُ السُّودُ وهي مناخةٌ ***على نَفَسٍ من [ماءِ] ماوِيّةَ العَذْبِ([17])ومن الاستعارة: تَنفّسَت القَوسُ: انشقَّت. وشيءٌ نفيس، أي ذو نفس وخَطَر يُتنافَسُ به. والتّنافُس: أن يُبرِزَ كلُّ واحد من المتبارزَين قوَّةَ نَفْسه. وقولُهم في الدِّباغ نَفس([18])، هذا هو القياس، أي يَسير منه، قَدرُ ما يُدبَغ به الإهاب مَرَّة، شبّهه في قلَّته بنَفَسٍ يُتَنفَّس. وقياس الباب في هذا وفيما معناه واحد([19]). (نفش) النون والفاء والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على انتشار. من ذلك نَفْش الصُّوف، وهو أن يُطْرَق حَتَّى يتنفّش. ونَفَش الطّائرُ جناحَيه. ونَفَشَت الإبلُ: تردَّدَتْ وانتشرَتْ بلا راع. وفِعلُها النَّفْش؛ وإبلٌ نُفّاشٌ ونَوافش. (نفص) النون والفاء والصاد كلماتٌ يتقارب قِياسُها، وهي تدلُّ على إخْراج شيءٍ من البدن أو إلقائِهِ بقُوّة. منه أنفَصَ فلانٌ في ضَحِكه: استغْربَ. وأنفصَ ببَولِه مثل أوْزَعَ. ويقال إنَّ النُّفَص: أنضاحُ الدّم، الواحدة نُفْصَة. قال: * تَرَى الدِّماءَ على أكتافها نُفَصا([20]) * قال ابن دريد([21]): والنُّفَاص: داءٌ يصيب الغَنَم فيبول حتى يموت. (نفض) النون والفاء والضاد أصلٌ صحيح يدلُ على تحريكِ شيءٍ لتنظيفه من غبارٍ أو نحوه، ثم يُستَعار. ونَفَضت الثّوبَ وغيرَه نَفْضاً. والنَّفَض: ما نفضَتْه الشَّجرةُ من ثَمَرِها. وامرأةٌ نَفوضٌ: نَفَضَتْ بطنَها عن وَلدها. والنَّافض: الحُمَّى ذات الرِّعْدة، لأنَّها تَنفُض البَدن نَفْضاً. وأنْفَضوا: فَنِيَ زادُهم، أي لمَّا نفِدَ زادُهم وَفَنِيَ نَفَضُوا أوعيتَهم. وتقول العربُ مثلاً: "النُّفاض([22]) يُقطِّرُ الجَلَب"، إذا أنْفَضُوا وقلَّ ما عِندهم جَلَبوا إبلَهم للبيْع. ويُستعار من الباب قولهم: نَفَضْتُ الأرضَ، إذا بَعَثْتَ مَن ينظر أبِها عدوٌّ أم لا. ونَفَضْتُ اللَّيلَ، إذا عَسَسْتَ لتنفُض عن أهل الرِّيبة. والنَّفِيضة والنَّفَضَة: القومُ يفعلون ذلك. قال: يَرِدُ المياهَ حضيرَةً ونَفِيضةً *** وِرْدَ القطاةِ إذا اسْمَألَّ التُّبَّعُ([23])وتقول العرب: "إذا تكلَّمتَ ليلاً فاخفِضْ، وإذا تكلَّمت النّهارَ فانْفُض". تقول: انظر حَوالَيْك، فلعلَّ ثَمَّ مَنْ لا يَصلُح أن يَسمَع كلامَك. والنِّفاض: إزار الصِّبْيان. ويمكن أن يكون من الباب. قال: * جارية بيضاء في نِفَاضِ([24]) * (نفط) النون والفاء والطاء: ثلاثُ كلماتٍ: النِّفط معروف، مكسور النون. والنَّفَط: قَرْحٌ يخرج في اليَدِ من العمل. ونَفَطَ الصَّبِيُّ نَفِيطاً: صَوّت. وماله عافطَةٌ ولا نافطة. فالنَّافطة: الشاة تَنْفِط من أنْفها. (نفع) النون والفاء والعين: كلمة تدلُّ على خلاف الضَّرّ. ونَفَعَه ينفَعُه نَفْعاً ومَنفَعة. وانتفَعَ بكذا. والله أعلَمُ بالصَّواب. --------------ـــ ([1]) الجمهرة (3، 155)، ونصها: "ونئفق القميص مهموز مكسور الفاء فارسي معرب". ([2]) لأعشى باهلة في اللسان (زفر) من قصيدة يرثي بها المنتشر بن وهب الباهلي. انظر الأصمعيات 89 طبع المعارف وجمهرة أشعار العرب 135 ومختارات ابن الشجري 10 وأمالي المرتضى (3: 105-113) والخزانة (1: 79-97). وقد سبق في (زفر). وصدره: * أخو رغائب يعطيها ويسألها * ([3]) ديوان المتلمس الورقة 1 ومخطوطة الشنقيطي، واللسان (نفل). ([4]) لرؤبة في ديوانه 167 واللسان (نفه). وقبله: * به تمطت غول كل ميله * ([5]) في الأصل: "تغرية". ([6]) في الأصل: "عن"، صوابه في المجمل واللسان. ([7]) للأسود بن يعفر في المفضليات (2: 19) واللسان (نفأ). ([8]) انظر البيان (2: 97/ 4: 46). وأنشد في المختار من شعر بشار وحواشيه 146: لا بد للمصدور أن ينفثا *** وللذي في الصدر أن يبعثا ([9]) ونافج أيضاً. ([10]) بدله في المجمل واللسان: "حين أعشب". ([11]) يقال: نفذ السهم الرمية، ونفذ فيها أيضاً. ([12]) في الأصل: "عن نفر". وفي المجمل: "كأن معناها تفضيل أحد الرجلين على الآخر". ([13]) في الأصل: "ياعز"، صوابه في اللسان (نفر). ([14]) لأوس بن حجر في ديوانه 22 والمجمل (نفز) واللسان (نفز، خور). وفي الأصل: "وإن كان ما بوذا أهاديب"، صوابه في المراجع السابقة. وبعده: خوار المطافيل الملمعة الشوى *** وأطلائها صادفن عرنان مبقلا ([15]) والأنصار يمانون، لأنهم من الأزد. اللسان (نفس). ([16]) في اللسان: "ثعلب: النفساء: الوالدة، والحامل، والحائض". ([17]) أنشده في المجمل، وكذا أنشده ياقوت في معجم البلدان (رسم ماوية). ([18]) كذا ضبط في الأصل والمجمل، وهو ما يقتضيه التعليل بعده. لكن ضبط في اللسان والقاموس بسكون الفاء. وأنشد في اللسان: أتجعل النفس التي تدير *** في جلد شاة ثم لا تسير ([19]) كذا وردت هذه العبارة. ([20]) أنشده في المجمل واللسان (نفص). ([21]) في الجمهرة (3: 83). ([22]) يقال بضم النون وفتحها. ([23]) لسعدى بنت الشمردل الجهنية، من قصيدة في الأصمعيات 41-43. وسبق إنشاده في (تبع). ([24]) بعده في اللسان (نفض): * تنهض فيه أيما انتهاض *

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.138 harf
- النفر: الانزعاج عن الشيء وإلى الشيء، كالفزع إلى الشيء وعن الشيء. يقال: نفر عن الشيء نفورا. قال تعالى: ﴿ما زادهم إلا نفورا﴾ [فاطر/ 42]، ﴿وما يزيدهم إلا نفورا﴾ [الإسراء/41] ونفر إلى الحرب ينفر وينفر نفرا، ومنه: يوم النفر. قال تعالى: ﴿انفروا يعذبكم عذابا أليما﴾ [التوبة/39]، ﴿ما لكم إذا قيل لكم انفروا في سبيل الله﴾ [التوبة/38]، ﴿وما كان المؤمنون لينفروا كافة فلولا نفر من كل فرقة منهم طائفة﴾
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR980 harf
ن ف ر نفرت الدابة نفراً ونفوراً ونفاراً واستنفرت ونفّرتها واستنفرتها وقريء ‏"‏ مستنفرة ومستنفرة ‏"‏‏.‏ ونفر القوم إلى الثغر نفيراً‏.‏ وجاء نفير بني فلان ونفرهم ونفرتهم وهم الجماعة الذين ينفرون إلى العدوّ‏.‏ وجاء القوم أنفرةً‏:‏ نفيراً نفيراً‏.‏ واستنفر الإمام الرعيّة‏:‏ كلّفهم أن ينفروا خفافاً وثقالاً‏.‏ وهم نافرة فلان وزافرته‏:‏ للذين يغضبون لغضبه وينفرون معه وينصرونه‏.‏ قال‏:‏ لو أن حولي
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.165 harf
النَّفْرُ: التَّفَرُّقُ. ويقال: لقيته قبل كل صَيْحٍ ونَفْرٍ أَي أَولاً، والصَّيْحُ: الصِّياحُ. والنَّفْرُ: التفرق؛ نَفَرَتِ الدابةُ تَنْفِرُ وتَنْفُر نِفاراً ونُفُوراً ودابة نافِرٌ، قال ابن الأَعرابي: ولا يقال نافِرَةٌ، وكذلك دابة نَفُورٌ، وكلُّ جازِعٍ من شيء نَفُورٌ. ومن كلامهم: كلُّ أَزَبَّ نَفُورٌ؛ وقول أَبي ذؤيب: إِذا نَهَضَتْ فيه تَصَعَّدَ نَفْرُها، كَقِتْر الغِلاءِ مُسْتَدِرٌّ صيابُها قال
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR759 harf
* ن ف ر * * نَفَرتِ * الدابة تَنْفِرُبالكسر * نِفَاراً * وتنفر بالضم * نُفُوراً * و * نَفَرَ * الحاج من مِنًى من باب ضرب و * أَنْفَرَهُ * عن الشيء و * نَفَّرَهُ تَنْفِيراً * و * اسْتَنْفَرَهُ * كله بمعنى و * الاسْتِنْفَارُ * النفور أيضا ومنه ﴿حُمُرٌ * مُسْتَنْفِرَةٌ *﴾ أي * نَافِرَةٌ * و * مُسْتَنْفَرَةٌ * بفتح الفاء أي مذعورة و * النَّفَرُ * بفتحتين عدة رجال من ثلاثة إلى عشرة وكذا * النَّفِيرُ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.917 harf
النفر، بالفتح: التفرق، وهو مجاز، ومنه المثل: لقيته قبل كل صيح ونفر. أي أولا. والصيح: الصياح، والنفر: التفرق. النفر: جمع نافر، كصاحب وصحب، وزائر وزور، وبه فسر ابن سيده قول أبي ذؤيب: إذا نهضت فيه تصعد نفرها كقتر الغلاء مستدر صيابها من المجاز: النفر: الغلبة. والمنفور: المغلوب، والنافر: الغالب، وقد نافره فنفره ينفره، بالضم لا غير، غلبه. وقيل نفره ينفره وينفره
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.836 harf
نَفَرَ 1 نَفَرَ ذ , (T, M, L, Msb, K,) aor. نَفِرَ , (T, M, K,) and نَفُرَ , (M, K,) inf. n. نَفْرٌ and نَفَرَانٌ (M, K) or نُفُورٌ, (Msb,) said of a wild animal, (T, Msb,) a gazelle, (M, K,) or other beast, (M,) He took fright, and fled, or ran away at random; or became refractory, and went away at random; or ran away, or broke loose, and went hither and thither by reason of his sprightliness;
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.824 harf
نَفَرَ نَفَرَ I , U , ( n. ac. نِفَاْر 23 , نُفُوْر 27 ) a. [ Min ], Fled from, was scared by. b. ( n. ac. نَفْر 1 , نُفُوْر 27 , نَفَرَاْن 36 ), Shied; ran away. c. ( n. ac. نَفْر 1 ), Dispersed. d. I ( n. ac. نَفْر 1 , نَفَر 4 , نُفُوْر 27 ), Departed, returned ( pilgrims ). e. [ Min ], Disliked, shrank from. f. [ 'An ], Receded from. g. U ( n. ac. نَفْر 1 ), Vanquished. h.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR31.175 harf
نفر نَفَرَ - يَنْفِرُ - نُفُوْر - نَفَر - نَفِيْر - استَنْفَرَ - يسْتَنْفِرُ - مُسْتَنْفِر - مُسْتَنْفِرَة نَفَرَ - يَنْفِرُ + كائن أو جمع من الكائنات: ينطلق بشكل جماعي بعيداً عن موطن الأمن والسكن، طلباً لحاجة أو إنفاذاً لرغبة نَفَرَ - يَنْفِرُ + كائن أو جمع من الكائنات + لـٍ أمر: ينطلقون بشكل جماعي لإنفاذ وفعل الأمر {فلولا نفر من كل فرقة
Tamamını oku

Sîgalar(11)

Mücavir kökler85 mücavir (114 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. فقه

    3 ortak ayet · Kavrarlar

  2. قرأ

    4 ortak ayet · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  3. مول

    4 ortak ayet · Onların malları

  4. جهد

    3 ortak ayet · Cehd düz, sert yer demektir

  5. زيد

    3 ortak ayet · Zade : Azık demektir

  6. ثبي

    1 ortak ayet · Küme küme

  7. حذر

    2 ortak ayet · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi

  8. ثقل

    2 ortak ayet · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir

  9. صرف

    2 ortak ayet · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…

  10. نصت

    1 ortak ayet · (nun sad te) Lessa (lam sad sad) birbirine yakın şeyler…

  11. نذر

    3 ortak ayet · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür

  12. لجج

    1 ortak ayet · Dalgalandılar

Geçtiği ayetler(16)

  1. وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِي هَذَا الْقُرْآنِ لِيَذَّكَّرُوا وَمَا يَزِيدُهُمْ إِلَّا نُفُورًا

    Topluca uzlaşmakAndolsun ki; Biz, öğüt alsınlar diye bu Kur’an’da çeşitli açıklamalar yaptık. Fakat bu, onların nefretinden başka bir şeyi artırmıyor.

  2. وَجَعَلْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا وَإِذَا ذَكَرْتَ رَبَّكَ فِي الْقُرْآنِ وَحْدَهُ وَلَّوْا عَلَى أَدْبَارِهِمْ نُفُورًا

    Topluca uzlaşmakOnu anlarlar diye kalblerine örtüler koyduk. Kulaklarına da ağırlık. Kur’an’da Rabbını tek olarak zikrettiğin zaman da onlar nefret ederek arkalarına döner giderler.

  3. وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اسْجُدُوا لِلرَّحْمَنِ قَالُوا وَمَا الرَّحْمَنُ أَنَسْجُدُ لِمَا تَأْمُرُنَا وَزَادَهُمْ نُفُورًا

    Topluca uzlaşmakOnlara: Rahman’a secde edin, denildiği zaman: Rahman da nedir? Senin bize emredegeldiğine mi secde edeceğiz? derler. Ve bu, onların nefretini arttırır.

  4. وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ جَاءَهُمْ نَذِيرٌ لَيَكُونُنَّ أَهْدَى مِنْ إِحْدَى الْأُمَمِ فَلَمَّا جَاءَهُمْ نَذِيرٌ مَا زَادَهُمْ إِلَّا نُفُورًا

    Topluca uzlaşmakVar güçleriyle Allah’a yemin ettiler ki; kendilerine bir uyarıcı gelecek olursa; muhakkak ki, ümmetlerin herhangi birinden daha doğru yolda olacaklardır. Fakat kendilerine bir uyarıcı gelince; onların sadece nefretlerini artırdı.

Sîga sayfası: لِيَنْفِرُوا
Sîga sayfası: مُسْتَنْفِرَةٌ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنفر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفزع, شرد, نهض
Zıt Kökقعد
Çekirdek Özet 1Bir canlının aniden ürkerek yerinden sıçraması, ayrılması ve hızla uzaklaşması
Çekirdek Özet 2İlahi davetten ürküp kaçma veya çağrı üzerine topluca ve ivedilikle sefere fırlama
Çekirdek Özet 3Durgun durumdan dinamik ve organize harekete geçiş; mobilizasyon ve intikal
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca psikolojik bir hoşnutsuzluk ve kin anlamına indirgenerek dinamik sefere çıkış ve mevziden kopuş boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نفİçeriden dışarıya doğru basınçla püskürme, aniden fırlama, yayılma ve ayrılma; نفخ üfleyip şişirme, نفث tükürüp püskürtme, نفذ delip geçme, نفس nefes verme ve açılma, نفق tünelden dışarı çıkıp tükenme, نفي sürüp uzaklaştırma köklerinde görüldüğü üzere kapalı veya durgun halden dışarıya doğru ivmeli bir çıkışı ifade eder.رÇekirdeğin fırlama ve dışa vurum hareketine baş, öncülük ve yönelim boyutu eklenerek hareketin bir hedefe doğru toplu intikale veya bir etkenden dehşetle kaçışa dönüşmesini sağlar.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkGizli ve potansiyel enerjinin aniden uyanarak canlı bir kıpırdanış başlatması
فAğız; söz, açıklık, kenarBir açıklıktan, sınırdan dışarıya doğru boşalma, fırlama ve ağızlaşma
رİnsan başı; baş, ilk, üstHareketin bir yön, liderlik, irade veya öne atılma doğrultusunda odaklanması
نفرCanlı potansiyelin bir eşikten dışarıya doğru baş doğrultusunda fırlamasıDurgun haldeki bir varlığın ya da topluluğun bir dış uyaran veya çağrıyla aniden yerinden kopup açık alana doğru hızla akması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir binek veya av hayvanının aniden ürkerek bulunduğu yerden fırlayıp kaçması, yabani bir ürpertiyle dağılması; bedende derinin şişlik ve iltihap sebebiyle etten kabarıp ayrılması.
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr bin Ebî Sulmâ bir beytinde hak arayışı ve anlaşmazlıkların çözüm yollarını sayarken kökü tahkime ve üstünlük iddiasıyla hakeme başvurmaya atıfla şöyle kullanır: فإِنّ الحقّ مَقْطَعُه ثلاثٌ / يمينٌ أو نِفارٌ أو جَلاءُ
Erken Arapça kullanımHac ibadetinde Mina'dan Mekke'ye doğru topluca harekete geçilip ayrılınan günlere «Eyyâmü'n-Nefr» denilmesi; ani bir tehlike karşısında kabilenin ortak savunma amacıyla topyekûn silahlanıp yola çıkması için yapılan «istinfâr» ve bu çağrıyla toplanan savaşçı birlik.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde نفر kökü, ani fırlama, yerinden sıçrama, ayrılma ve dağılma semantik matrisi etrafında şekillenir. Süryanice ve Batı Ârâmîcesinde yer alan benzer fonetik dizilimler, bir kuşun veya hayvanın aniden kanatlanıp kaçmasını, yerinden koparak uzaklaşmasını ve dağılmasını ifade eden fiillerle semantik paralellik gösterir. Klasik Arapçada bu kök çift yönlü bir ivme kazanmıştır: Bir şeyden dehşetle ürküp kaçarak uzaklaşma (nufûr) ile bir çağrıya icabet ederek organize bir biçimde ileriye doğru atılma, sefere çıkma (nefr, istinfâr). Bu çift yönlülük, Arapçanın göçebe ve kabile savunma dinamikleri içinde somutlaşmış; av hayvanının ürkmesinden kabilenin topyekûn seferberliğine kadar uzanan geniş bir eylem zincirini tek bir morfolojik gövdede birleştirmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Payne Smith (Thesaurus Syriacus), Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönتجاف, تباعد, انزعاجBir şeyden tedirgin olup ayrılma, yerinden fırlayıp uzaklaşma ve ortak bir amaç için aniden toplanıp intikal etme ekseninde gelişmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiÂrâmîce ve Süryanice ani uçuş ve sıçrama kökleriHayvanın ürkmesi, fırlayıp kaçması ve hızlı yer değiştirme anlam örüntüsü Sami dillerinin ortak hareket semantiğiyle uyumludur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelgelenmiş Afro-Asyatik dışı doğrudan genetik kök ilişkisi tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نفرAnlamlıÜrküp kaçmak, sefere fırlamakDurgunluktan çıkıp hızla uzaklaşmak veya hedefe doğru atılmakHedef kök; Kur'an'da geçer
نرفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon
فنرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon
فرنAnlamlıYuvarlamak, pişirmekBir nesneyi büküp yuvarlamak veya hamuru fırında pişirmekKitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydı; Kur'an'da geçmez
رنفAnlamlıSüzülmek, gevşemekGöz kapağının süzülmesi veya bir nesnenin yavaşça dalgalanmasıKitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydı; Kur'an'da geçmez
رفنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نفرMerkezİvme ile hareketBir uyaranla yerinden sıçrayıp uzaklaşma veya ortak bir hedefe organize olarak fırlamaÜrkme ile sefere çıkışı aynı dinamik kökte birleştirir
فزعKomşuKorku ile sarsılmaAni bir tehlike karşısında dehşete kapılıp yardım arayarak bir yere sığınmaنفر eyleminde fiziksel kaçış ve uzaklaşma baskınken فزع kökünde içsel dehşet ve sığınma öne çıkar
شردKomşuBaşıboş kaçışKontrol ve itaatten çıkarak hedefsizce dağılma ve kaçmaنفر bilinçli bir intikal veya güdüsel bir ürkme iken شرد itaatsizlik ve dağılmadır
نهضKomşuKalkış ve hamleAğır veya oturur halden doğrulup eyleme geçmeنهض sadece kalkış ve hamleyi anlatırken نفر yerini terk edip uzaklaşmayı ve intikali içerir
قعدZıtDurgunluk ve yerleşmeHarekete geçmeyip geride kalma, oturma, sefere katılmaktan imtina etmeÇağrıya rağmen yerinden kımıldamama ve pasif kalış

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنفرYerinden fırlayıp uzaklaşmak veya sefere çıkmakHem ürküntü ile kaçışı hem de askeri ve ilmi seferberliği karşılarKesin
LatinceEffugere, mobilizareKaçıp kurtulmak, harekete geçirmek«Effugere» ürkerek kaçmayı, «mobilizare» ise askeri amaçla sefere çıkışı kısmen karşılarGüçlü
İngilizceTo bolt, to mobilize, detachmentÜrküp kaçmak, seferber olmak, müfreze«Bolt» yabani hayvanın fırlamasını, «mobilize» ordu intikalini, «detachment» ise küçük askeri birliği (nefer) karşılarGüçlü
AlmancaAufscheuchen, ausrückenÜrküp dağılmak, sefere intikal etmek«Aufscheuchen» ürkütülüp kaçırılmayı, «ausrücken» askeri birliğin kışladan çıkışını ifade ederGüçlü
FransızcaDécamper, se mobiliserYerinden fırlamak, seferber olmakHayvanın ürkmesi ve askeri birliğin harekete geçmesi anlamlarını ayrı ayrı taşırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
نُفُورًا / نَفُورHakikatten ve zikirden ürkerek uzaklaşmaMuhatapların Kur'an'ın uyarıları karşısında yaban eşekleri gibi kaçıp gerçeğe sırt çevirmesi; İsrâ 17:41, Fâtır 35:42, Mülk 67:21.
انْفِرُوا / تَنْفِرُواTopluca savaşa ve savunma seferine çıkmaMüminlerin gevşeklik göstermeksizin hızla silahlanıp askeri intikal yapması emri; Nisâ 4:71, Tevbe 9:38, Tevbe 9:39, Tevbe 9:41.
لِيَنْفِرُوا / نَفَرَİlim tahsili ve tefakkuh için sefere çıkmaToplumun tamamının savaşa gitmeyip bir grubun din ilimlerini öğrenmek ve kavmini uyarmak üzere yola çıkması; Tevbe 9:122.
نَفَرٌ / نَفَرًاKüçük grup, tim, üç ila on kişilik heyetCinlerin veya insanların oluşturduğu küçük ve hareketli keşif veya dinleme ekibi; Kehf 18:34, Ahkāf 46:29, Cin 72:1.
نَفِيرًاDestek kuvveti, yardıma koşan savaşçı kitleBir topluluğun arkasında duran, çağrıldığında derhal yardıma koşan insan ve asker sayısı; İsrâ 17:6.
مُسْتَنْفِرَةٌDehşet içinde kaçışan yaban hayvanıAslandan veya avcıdan kaçan yaban eşeklerinin sergilediği şuursuz kaçış hali; Müddessir 74:50.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHidayet ve inat psikolojisiMüşriklerin mucize ve vahiy karşısında delille yüzleşmek yerine nefret ve nufûr ile kaçışlarının iradi sorumluluğuHakikate karşı psikolojik ve ontolojik direnç, kaçış
FıkıhCihad ve sefer hükümleri (Nefîr-i Âmm)Düşman saldırısı anında genel seferberliğin (nefîr-i âmm) farz-ı ayn haline gelmesi ve hacda Mina'dan ayrılış günleri (Eyyâmü'n-Nefr)Toplu askeri intikal ve hac menâsikindeki intikal vakti
TefsirCihad ve ilim dengesiTevbe Suresi 122. ayetteki «nefr» emrinin savaşa mı yoksa ilim tahsiline mi ait olduğu ve kabilelerin temsiliToplumsal iş bölümünde ilmi seferberlik ile askeri seferberliğin ayrışması
HadisAskeri disiplin ve fetih sonrası«Fetih'ten sonra hicret yoktur, lakin cihad ve niyet vardır; sefere çağrıldığınızda (istünfirtüm) derhal fırlayıp çıkın (fenfirû)» ilkesiİmamın çağrısına anında icabet eden askeri mobilizasyon

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy çağrısı karşısında tavırKaçış veya icabetKalbi yönelimin pratik eyleme dönüşmesiHakikatten yüz çevirip kaçmak bir nufûr iken, Allah yolunda canı ortaya koyarak fırlamak da bir nefrdir.Kesin
İlmiBilgi üretimi ve tefakkuhİlim heyeti (nefer)Toplumsal aydınlanma ve tebliğBilgi merkezine intikal edip kavmini uyarmak üzere geri dönen uzman ilim timi.Kesin
SiyasiSavunma ve genel seferberlikNefîr-i ÂmmKamusal güvenlik ve teyakkuzOtoritenin çağrısıyla toplumun askeri tehditlere karşı yekvücut harekete geçirilmesi.Kesin
İktisadiKriz anında kaynak intikaliAcil durum seferberliğiLojistik ve iktisadi mobilizasyonBir kriz veya sefer anında taşınabilir sermaye ve insan gücünün anında ihtiyaç bölgesine akıtılması.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerParçacık saçılması ve itme kuvveti (Repulsion / Emission)Durgun bir sistemdeki parçacıkların ani bir enerji yüklemesiyle (potansiyel fark veya dış alan) bir merkezden dışarıya doğru hızla fırlaması ve dağılmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKolektif mobilizasyon ve panik davranışıToplumsal kitlelerin bir tehdit algısıyla aniden mevzilerini terk etmesi (kaçış) ya da ortak bir idealle organize birlikler halinde harekete geçmesi (seferberlik)Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün Türkçedeki «nefret» kelimesinin çağrıştırdığı salt pasif, duygusal ve soyut bir kin veya hoşnutsuzluk hissine hapsedilmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün durağanlıktan dinamizme geçişi sağlayan çift yönlü bir intikal motoru olması: Ya vahiyden şuursuzca kaçış (nufûr) ya da adalet ve ilim için organize intikal (nefr).
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki «infirû» emirlerinin sadece savaş meydanına koşmak şeklinde daraltılması veya Tevbe 122'deki ilim seferberliğinin anlaşılamaması; «nüfûr» halinin ise fiziksel ve zihinsel bir kaçış değil sadece pasif bir sevmeme durumu zannedilmesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın fert ve toplum psikolojisindeki durgunluk, rehavet ve yere çakılıp kalma (is̱s̱âkaltüm) zaafını hangi dinamik hamleyle kırdığını gösterir. İmanın kuru bir kabulleniş değil, çağrı geldiğinde derhal intikal edebilme esnekliği ve çevikliği olduğunu ortaya koyar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tebük Seferi bağlamında münafıkların ve gevşeklerin tavrını eleştiren Tevbe Suresi ayetlerinde; cihad stratejisinin belirlendiği Nisâ Suresi'nde; hakikat karşısında müşriklerin psikolojik kaçışını tasvir eden Müddessir, İsrâ ve Fâtır surelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müminlerin her an pasif bir inzivada kalabileceği zannını yıkarak gerektiğinde askeri, gerektiğinde ilmi seferberliğin (Tevbe 9:122) hayati bir farz olduğunu gösterir. Ayrıca müşrik inkârının mantıki bir delile değil, vahşi hayvanların kaçışına benzer irrasyonel bir ürküntüye (nufûr) dayandığını ifşa eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYabani bir hayvanın veya binek devesinin aniden ürkerek yerinden sıçraması, kaçıp uzaklaşması; buna bağlı olarak bir insan grubunun bir uyaranla derhal toplanıp sefere fırlaması.
  • Soyut anlamBir etki, tehdit veya çağrı karşısında durgunluk halini terk ederek ya hakikatten panik halinde uzaklaşmak ya da meşru bir gaye doğrultusunda ivedilikle organize olup hedefe doğru harekete geçmek.
  • Sistematik karşılıkSistemin potansiyel enerjisini kinetik enerjiye dönüştüren dinamik mobilizasyon fonksiyonu; toplumsal yapının statik konumdan intikal ve eylem konumuna ani geçiş mekanizması.
  • LaTeX modeliM(S)=lim⁡Δt→0(Δx⃗Δt)⋅sgn⁡(Fext)
  • LaTeX açıklamasıFormülde S sistemi (birey veya topluluk), x⃗ konum vektörünü, t zamanı temsil eder; lim⁡Δt→0(Δx⃗Δt) ifadesi sistemin durgunluktan aniden fırlayarak kazandığı anlık ivmeli yer değiştirmeyi gösterir. Fext sisteme dışarıdan gelen uyaranı (ilahi çağrı veya dehşet verici tehdit) ifade eder. sgn⁡(Fext) fonksiyonu hareketin yönünü belirler: Uyaran bir tehdit ve hakikatten kaçış ise işaret negatif yönlü uzaklaşmayı (nufûr), meşru bir çağrıya icabetle sefere fırlama ise pozitif yönlü mobilizasyonu (nefr) simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن