وكأ
و - ك - أ
KÖK- 11 geçiş
- 11 ayet
- 5 sîga
- 11 sözlük
“Vika” arkalık, sırtın yaslandığı şeydir.devamı ›
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: وكء
Notlarım
Sözlükler(11)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
“Vika” arkalık, sırtın yaslandığı şeydir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.022 harfالكاف والتاء و"وايء" معهما
و ك ت، و ت ك، ك ي ت، ك ت أ، و ك أ مستعملات وكت: عين مَوْكُوتة: فيها وَكْتٌ، وهي نكتة كالنقطة من بياض على سوادها، والاسم من الوَكْت: الوَكْتةُ.
وتك: الأَوْتَكَى: التمر السهريز.
كتو: اكتوتَى الرجل يكَتْوَتي، إذا بالغ في صفة نفسه من غير فعل. وعند العمل يَكْتَوْتي، كأنه يتتعتع.
كيت: يقال: كان من الأمر كَيْتَ وكَيْتَ. هذه التاء في الأصل: هاء التأنيث، أطلقوها وخففوا،
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR383 harfرجلٌ تُكَأَةٌ مثال هُمَزَةٍ: كثير الاتكاءِ. والتكَأَةُ أيضاً: ما يُتَّكَأُ عليه. واتَّكَأَ على الشيءِ، فهو مُتَّكيءٌ، والموضعُ مُتَّكَأٌ، وقرئ: "وأَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَأً". قال الأخفش: هو في معنى مجلسٍ. وطعنه حتَّى أَتْكَأَهُ، على أفعَلَهُ، أي ألقاه على هيئةِ المُتَّكيءِ. وتَوَكَّأْتُ على العصا، وأصل التاء في جميع ذلك واوٌ. وأَوْكَأْتُ فلاناً إيكاءً، إذا نَصَبْتَ له مُتَّكَأً.
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR486 harf- الوكاء: رباط الشيء، وقد يجعل الوكاء اسما لما يجعل فيه الشيء فيشد به، ومنه أوكأت فلانا: جعلت له متكأ، وتوكأ على العصا: اعتمد بها وتشدد بها. قال تعالى: ﴿هي عصاي أتوكأ عليها﴾ [طه/18]، وفي الحديث: (كان يوكي بين الصفا والمروة) (هذا في حديث الزبير أنه كان يوكي بين الصفا والمروة سعيا.
فسره المؤلف بتفسير، وله تفسير آخر: أنه لا يتكلم، كأنه أوكى فاه فلم ينطق. انظر: النهابة 5/223؛ وغريب الحديث 4/8) قال
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR432 harfو ك أ
جاء يتوكأ على هراوته: يتحال عليها ورأيته متكئاً على وسادة وسوّيت له متّكأً وتكأةً ورجل تكأةٌ: كثير الاتكاء وأوكأت الرجل: نصبت له متّكأ وأتكأته: حملته على الاتكاء.
ومن المجاز: ضربه فأتكأكه: ألقاه على هيئة المتكئ.
واتكأنا عند فلان: طعمنا.
قال جميل: فظللنا نعمة واتكأنا وشربنا الحلال من قلله ومنه " وأعتدت لهنّ متكأً " لأن من دعوته أعددت له تكأةً.
ويقال: إنه
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR2.814 harfتَوَكَّأَ على الشيءِ واتَّكَأَ: تَحَمَّلَ واعتمَدَ، فهو مُتَّكِئٌ. والتُكأَةُ: العَصا يُتَّكَأُ عليها في المشي. وفي الصحاح: ما يُتَكَأُ عليه. يقال: هو يَتَوَكَّأُ على عصاه، ويَتَّكِئُ.
أَبو زيد: أَتْكَأْتُ الرجُلَ إِتْكاءً إِذا وَسَّدْتَه حتى يَتَّكِئَ. وفي الحديث: هذا الأَبيضُ الـمُتَّكِئُ الـمُرْتَفِقُ؛ يريد الجالِسَ الـمُتَمَكِّنَ في جلوسه. وفي الحديث: التُّكَأَةُ مِن النَّعْمةِ. التُكَأَةُ،
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR146 harf* و ك أ * * المُتَكَأُ * موضع * الاتِّكاءِ * وفَّسره الأَخفش في الآية بالمجلس و * تَوَكَّأَ * على العصا و * أَوْكَأَهُ إيكاءً * أي نصب له مُتَّكأً
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR1.633 harfتوكأ عليه أي الشيء: تحمل واعتمد وهو متوكئ، كأوكأ، وهذه عن نوادر أبي عبيدة. وتوكأت الناقة: أخذها الطلق فصرخت، وقال الليث: تصلقت عند مخاضها. والتكأة، كهمزة: العصا يتكأ عليها في المشي، وفي الصحاح: ما يتكأ عليه ولو غير عصا، كسيف أو قوس، يقال: هو يتوكأ على عصاه ويتكئ. وعن أبي زيد: أتكأت الرجل إتكاء، إذا وسدته حتى يتكئ. وفي الحديث هذا الأبيض المتكئ المرتفق يريد الجالس المتمكن في جلوسه، وفي الحديث
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR3.260 harf1 وَكڤاَ see 8.
واكأ عَلَى يَدَيْهِ
3 واكأ عَلَى يَدَيْهِ ذ He leaned upon his hands, or arms. Mohammad was seen to do so when he raised and extended his hands in supplication to God. (IAth.)
أَوْكَأَهُ
4 أَوْكَأَهُ ذ , (S, K,) inf. n. اِيكَاءٌ, (S,) He set up for him a thing upon which to recline (مُتَّكَأٌ.) (S, K.) ― -b2- أَتْكَأَهُ, (in which ت is substituted for و,) inf. n. اِتْكَاهُ, He
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR518 harfMadde başı: وكءوَكَأَ
وَكَأَ أَوْكَأَ IV
a. [ 'Ala ], Leant upon.
b. Made to rest; seated.
تَوَكَّأَ
تَوَكَّأَ V ,
a. see IV (a) .
b. Bellowed.
اِوْتَكَأَ
اِوْتَكَأَ VIII )ت( ,
a. see IV (a) .
b. Reclined.
مُتَّكِى
mut~akiY^ [ N. Ag.
a. VIII], Reclining, recumbent.
مُتَّكَأ
مُتَّكَأ [ N. P.
a. VIII ], ( pl. مُتَّكَأَات ), Couch.
اِتِّكَآء
اِتِّكَآء [ N. Ac.
a. VIII], Leaning posture;
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR9.301 harfMadde başı: وكءوكء
وَكَأَ - يَكَأُ - تَوَكَّأَ - يَتَوَكَّأُ
وَكَأَ - يَكَأُ + الكائن + إلى كائن أو مكان: يتجه ويقبل إليه أو عليه بشكل قائم ومنتصب ومعامد ومباشر
وَكَأَ - يَكَأُ + الكائن + إلى كائن أو مكان + على شيء: يتجه ويقبل إليه مباشرة معتمداً ومستعيناً بالشيء
تَوَكَّأَ - يَتَوَكَّأُ: على وزن " تفَعَّلَ " من " وَكَأَ - يَكَأُ " يقوم بفعل " وَكَأَ -
Mücavir kökler59 mücavir (77 toplam)
- أرك
3 ortak ayet · Misvak ağacıdır
- خضر
2 ortak ayet · Hudr : Sebzedir
- برق
2 ortak ayet · Berg parlak taş demektir
- رفرف
1 ortak ayet · Deve kuşu kanadı demektir
- زمهر
1 ortak ayet · Zehre çiçek demektir
- عبقر
1 ortak ayet · عبقر “Habek” bir tür güzel kokulu yabani bitkidir
- هشش
1 ortak ayet · Ve çırparım
- أرب
1 ortak ayet · Ürbiye alça demektir
- جني
1 ortak ayet · Cena toplanmış meyve demektir
- حاش
1 ortak ayet · İstisna edilir
- سرر
2 ortak ayet · Serer üstüne oturulan kanepe türü divandır
- سندس
1 ortak ayet · İpek kumaş
Geçtiği ayetler(11)
… مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا
Yaslananlarİşte onlara; altlarından ırmaklar akan Adn cennetleri vardır. Orada altın bilezikler takınırlar, ince ve kalın ipekliden yeşil elbiseler giyerek tahtları üzerine otururlar. O ne güzel mükafat ve ne güzel duraktır.
مُتَّكِئِينَ فِيهَا يَدْعُونَ فِيهَا بِفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ وَشَرَابٍ
YaslananlarOrada tahtlara yaslanmış olarak birçok meyveler ve içecekler isterler.
مُتَّكِئِينَ عَلَى سُرُرٍ مَصْفُوفَةٍ وَزَوَّجْنَاهُمْ بِحُورٍ عِينٍ
YaslananlarSıra sıra dizilmiş tahtlara yaslanarak. Ve onları iri siyah gözlü hurilerle evlendirdik.
مُتَّكِئِينَ عَلَى فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ
YaslananlarHepsi de örtüleri atlastan döşemelere yaslanırlar. İki cennetin meyvelerini de kolayca toplarlar.
مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ
YaslananlarYeşil yastıklara ve güzel işlemeli döşeklere yaslanırlar.
مُتَّكِئِينَ عَلَيْهَا مُتَقَابِلِينَ
YaslananlarKarşılıklı olarak üzerinde yaslanırlar.
مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ لَا يَرَوْنَ فِيهَا شَمْسًا وَلَا زَمْهَرِيرًا
YaslananlarOrada tahtlara yaslanırlar, ne yakıcı sıcak ne de dondurucu soğuk görmezler.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | وكأ |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Misâl-i vâvî ve mehmûzü'l-lâm |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سند, عمد, عتد |
| Zıt Kök | نصب |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesneye dayanarak veya yaslanarak ağırlığı ona aktarma, yükten kurtulup rahatlama |
| Çekirdek Özet 2 | Dünyada asaya dayanarak destek alma, ahirette sedirlere yaslanarak vakar, güven ve nimet içinde bulunma |
| Çekirdek Özet 3 | Varlığın kendi ağırlığını haricî bir desteğe bırakmasıyla oluşan statik denge ve emniyet hali |
| Kritik Hata Riski | Yaslanma fiilini sadece fiziksel bir gevşeme veya tembellik sanıp, onun Kur'an'da egemenlik, vakar ve ebedî sükûnet sembolü olduğunu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| وك | Bir nesneyi bir noktaya raptetme, sabitleme ve yük aktarma; aynı ikili çekirdeği paylaşan وكد (sağlam bağlamak), وكز (baskıyla itip yüklemek) ve وكل (işi birine dayandırmak) köklerinde de bu sabitlik ve yükleme hareketi esastır | أ | Çekirdeğin sonuna gelen hemze, ağırlık aktarma hareketini ani, doğrudan ve tam bir istinat zeminine oturtarak bedenin veya yükün tümüyle bir dayanağa bırakılması haline dönüştürmüştür |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Ağırlığın veya bedenin haricî bir noktaya bağlanıp raptedilmesini imler |
| ك | Avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Dayanağın yükü kavramasını, taşınacak desteğin elle tutulmasını veya minderin bedeni sarmasını imler |
| أ | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | Yükü taşıyan desteğin sağladığı gücü, sarsılmaz kararlılığı ve istinat kabiliyetini imler |
| وكأ | Çadır kazığı gibi rapteden bir bağ ile kavrayıcı bir zeminin birleşip ağırlığı güçlü bir desteğe aktarması | Bedenin veya yükün sarsılmaz bir dayanağa iliştirilip taşınması ve bu sayede ayakta durma veya rahatlama hareketidir |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir asaya veya bastona abanarak yürümek, bedenin ağırlığını desteğe vermek; mindere ya da sedire arkasını yahut yanını verip oturmak |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi Cemîl Büseyne refah ve nimet meclisinde mindere yaslanarak içmeyi anlatırken kökü kullanmıştır: فظللنا نعمة واتكأنا / وشربنا الحلال من قلله |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde وكأ kökünün aslı /w-k-ʾ/ biçimindedir ve Arapçada ifti‘âl babı üzerinden /t-k-ʾ/ biçimine dönüşerek yaygınlaşan türevleri (ittikâ, tüke'e, müttekâ) bulunur. Güney Sami (Arapça ve Güney Arabistan) dil alanında kök, bir dayanağa yaslanma, bedenin ağırlığını haricî bir nesne üzerine bırakma ve istinat etme çekirdeğini korumuştur. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde /w-k-ʾ/ dizilişi bağımsız bir fiil kökü olarak belirginleşmemiş, benzer semantik ihtiyaçlar daha çok /s-m-k/ (desteklemek) veya /š-ʿ-n/ (yaslanmak) kökleriyle karşılanmıştır; ancak Güney Sami sahasında bir nesneden güç alma ve konforla oturma nüansı köke raptedilmiştir. Arapçada kökün ilk harfi olan vav harfinin ifti‘âl babında te harfine idgam edilerek تكأ şeklinde algılanması, kökün morfolojik olarak istinat kavramıyla özdeşleşmesini sağlamıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | وكأ kökünden ifti'âl kalıbında ف fiilinin teye dönüşmesiyle اتكأ ve türevleri türetilmiştir | Asıl harf vav olduğu halde dilde te harfi asıl gibi benimsenmiş, dayanma ve yaslanma mekanizması bu kalıpla yerleşmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami havzasında korunan istinat ve dayanma çekirdeği | Kuzeybatı Sami dillerinde bu fonetik diziliş kök olarak zayıftır, anlam alanı komşu köklerle karşılanır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Geniş Afro-Asyatik dil ailesi karşılaştırması | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu kökle doğrudan doğrulanmış soydaş biçim tespit edilememiştir | Veri bulunamadı |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Lane’s Lexicon, David Cohen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| وكأ | Anlamlı | Bir nesneye dayanmak, yaslanmak | Asaya dayanıp yürümek veya sedire yaslanıp oturmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| وأك | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| كوأ | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| كأو | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| أوك | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| أكو | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| وكأ | Merkez | Dayanmak, yaslanmak, ağırlığı aktarmak | Bedenin veya yükün bir desteğe (asa, yastık, taht) bırakılarak taşınması | Hem zayıflık desteğini hem de saltanat konforunu içerir |
| سند | Komşu | Desteklemek, arkalık olmak | سند bir şeyin arkasına konup onu dik tutan nesneye odaklanırken, وكأ kişinin bizzat kendini o nesneye bırakmasıdır | Nesnenin dik durmasını sağlama yönü ağır basar |
| عمد | Komşu | Direkle taşımak, dayanak kılmak | عمد dikey ve yapısal bir taşıyıcı unsuru bildirir; وكأ ise insanın serbestçe arkasını vermesidir | Yapısal taşıyıcılık esastır |
| عتد | Komşu | Hazırlamak, hazır kılmak | Ziyafet ve ağırlama ortamının hazır edilmesi bağlamında meclis düzenini tamamlar | Konfor ortamının ön hazırlığıdır |
| نصب | Zıt | Dikilmek, yorulmak, çabalamak | وكأ dinlenme, gevşeme ve yükü devretmeyi ifade ederken نصب ayakta zahmet çekmeyi ve yorulmayı bildirir | Fiziksel ve ruhsal yük bakımından zıttır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | وكأ | Dayanmak, yaslanmak | Hem zayıflık halinde asaya abanmayı hem mecliste sedire yaslanmayı kuşatır | Kesin |
| Latince | reclinare, inniti | Yaslanmak, abanmak | reclinare arkaya doğru konforla yaslanmayı, inniti ise bir şeye abanıp kuvvet almayı karşılar | Güçlü |
| İngilizce | to lean, to recline | Dayanmak, uzanıp yaslanmak | to lean asaya dayanmayı, to recline ise koltuk veya sedirde istirahat etmeyi karşılar | Güçlü |
| Almanca | sich stützen, sich anlehnen | Destek almak, yaslanmak | sich stützen baston gibi bir aletle yükü hafifletmeyi, sich anlehnen arkasını bir yere vermeyi bildirir | Güçlü |
| Fransızca | s'appuyer, s'adosser | Dayanmak, sırtını yaslamak | s'appuyer bir nesneden destek almayı, s'adosser sırtını rahatça bir yere vermeyi ifade eder | Güçlü |
Kaynak Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Duden.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أتوكأ | Yürürken veya dururken bir asaya abanıp ağırlığı ona vermek | Peygamberî beşeriyet ve asanın işlevsel yönünün anlatıldığı bağlam (Tâhâ 20:18) |
| متكأ | Ziyafet meclisinde yaslanılan yastık, minder veya ziyafet meclisinin kendisi | Mısır sarayında kadınların ağırlandığı refah ve konfor meclisi bağlamı (Yûsuf 12:31) |
| متكئين / متكئون | Cennet ehlinin sedirler, tahtlar ve yastıklar üzerinde güven ve saltanatla yaslanıp oturması | Uhrevî esenlik, hesaptan kurtuluş, vakar ve ebedî nimet bağlamı (el-Kehf 18:31, Yâsîn 36:56, es-Sâffât 37:44, Sâd 38:51, et-Tûr 52:20, er-Rahmân 55:54, er-Rahmân 55:76, el-Vâkı‘a 56:16, el-İnsân 76:13) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret ahvali ve cennet tasvirleri | Tahtlara yaslanmanın (ittikâ) cismanî lezzet mi yoksa müminlerin mutlak egemenlik ve emniyetinin remzi mi olduğu | Ebedî emniyet ve korkudan arınmışlık |
| Fıkıh | Yemek yeme ve oturma âdâbı | Yaslanarak veya kurularak yemek yemenin keraheti; bunun kibre yahut aşırı doyma hırsına yol açıp açmadığı | Yeme içmede tevazu ve zühd hali |
| Tefsir | Meclis ve ziyafet kültürü | Yûsuf suresindeki متكأ ifadesinin oturulacak minder mi yoksa kesilip yenecek meyve/yemek mi olduğu ihtilafı | Ziyafet konforu ve meclis teşrifatı |
| Hadis | Nebevî ahlak ve kulluk tavrı | Hz. Peygamber'in yaslanarak yemek yemediğini bildiren rivayetler çerçevesinde kulluk bilincinin korunması | Tevazu, teyakkuz ve rehavetten sakınma |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevekkül ve ahiret inancı | İstinat ve uhrevî sükûn | İnsanın aczini idrak edip hakiki dayanağa yönelmesi, ahirette ise hesaptan kurtulup sedirlere kurulması | Kulun dünyada zayıflığını kabul edip ahirette ilahî güvenceye kavuşması | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve epistemoloji | Aksiyomatik dayanak (istinat noktası) | Bir bilginin veya hükmün sarsılmaz bir temel ilkeye dayandırılarak meşrulaştırılması | Bilginin havada kalmayıp sağlam bir zemin üzerinde karara bağlanması | Güçlü |
| Siyasi | Hükümranlık ve meclis nizamı | Taht ve vakar oturumu | İktidar sahibinin sarsılmaz bir meşruiyet ve güvenle tahtına yaslanıp hüküm vermesi | İstikrar, sükûnet ve otoritenin sembolleşmesi | Güçlü |
| İktisadi | Refah düzeyi ve tüketim | Konfor ve lüks ekonomisi | Temel yaşam kaygısını aşmış toplumlarda tüketimin ziyafet ve mobilya estetiğine dönüşmesi | Artık değerin rahatlama ve ağırlama mekânları üretmesi | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Statik dengede mesnet tepkisi (support reaction) | Yapı mekaniğinde ve fizikte bir cismin taşıdığı tüm kütlesel yükü bir mesnede aktararak düşme hareketini sıfırlaması ve statik dengeye ulaşması halidir | Kesin |
| Beşeri bilimler | Kurumsal güven ve sosyal istinat | Bireyin tek başına taşıyamayacağı varoluşsal, iktisadi veya hukuki yükleri aile, devlet ve kurumlar gibi sağlam yapılara dayandırarak psikolojik güvene kavuşmasıdır | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir bedensel tembellik, koltuğa yayılma veya salt bir baston işlevine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Dünyada insanın ontolojik aczini ve desteğe muhtaçlığını (asaya dayanma), ahirette ise tüm kaygı ve yorgunlukların bittiği ebedî egemenlik, vakar ve güven halini (sedirlere yaslanma) kuşatması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennet ehlinin متكئين vasfını atıl bir rehavet gibi anlayıp, bunun aslında bütün tehlikelerin bertaraf edildiğini ilan eden en yüksek sükûnet ve iktidar makamı olduğunu ıskalamak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem beşerî zaaf ve dünya hayatındaki desteğe olan ihtiyacı (Hz. Mûsâ'nın asası), hem de ahirette kurtuluşa ermiş müminlerin mutlak sükûn ve egemenliğini aynı istinat ekseninde birleştirdiğini gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cennet tasvirlerini içeren eskatolojik ayetlerde (özellikle el-Kehf, Yâsîn, es-Sâffât, Sâd, et-Tûr, er-Rahmân, el-Vâkı‘a, el-İnsân sureleri) ve Hz. Mûsâ ile Mısır kıssalarındaki meclis sahnelerinde (Tâhâ, Yûsuf) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Cennetteki mükâfatın yalnızca maddî tüketimden ibaret olduğu yanılgısını giderir; asıl hazzın korku, telaş ve yorgunluğun ebediyen sona ermesiyle sedire rahatça yaslanabilme güvencesi olduğunu gösterir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamTaşınan ağırlığı bir asaya, mindere veya sedire devrederek bedeni güvenli bir dayanağa bırakma.
- Soyut anlamZahmet ve tehlikenin kalkmasıyla varlığın mutlak bir emniyet, istirahat, vakar ve sükûnet zeminine oturması.
- Sistematik karşılıkYükün bir mesnede aktarılmasıyla dengelenen sistem ve bu dengenin doğurduğu kurumsal/uhrevî sükûn.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde varlığın taşıdığı ağırlığı ve çabayı, üzerine dayanılan ve yükü devralan istinat noktasını veya dayanağı, ağırlığın desteğe aktarılmasıyla elde edilen yaslanma ve statik denge durumunu, ise bu yük aktarımının neticesinde ulaşılan sükûnet, güven ve emniyet halini simgeler.