ثمن
ث - م - ن
جذر- الورود: ١٩
- الآيات: ١٩
- الصيغ: ٩
- المعاجم: ١٢
Essemnu (Sin’ le) sade yağ demektir. Semin (Sin’le) dolgun hayvan demektir. Semen (Se ile) sayıların oluşmuşu analamında 8 sayıdır. Çobanlık döneminde yağ para olarak kullanılmış olmalı ki para anlamında semen denmektedir. Paradır. Yağ para olarak kullanıldığı için SİN Se ye dönüşerek para manasını almıştır. Sekiz de üst ara birimidir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Essemnu (Sin’ le) sade yağ demektir. Semin (Sin’le) dolgun hayvan demektir. Semen (Se ile) sayıların oluşmuşu analamında 8 sayıdır. Çobanlık döneminde yağ para olarak kullanılmış olmalı ki para anlamında semen denmektedir. Paradır. Yağ para olarak kullanıldığı için SİN Se ye dönüşerek para manasını almıştır. Sekiz de üst ara birimidir.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٥٤ثَمانِيَةُ رجالٍ وثَماني نسوةٍ، وهو في الأًصل منسوب إلى الثُمْنِ، لأنَّه الجزء الذي صيَّر السبعة ثَمانِيَةْ، فهو ثُمْنُها. وقولهم: الثوب سَبْعٌ في ثَمانٍ، كان حقُّه أن يقال ثمانية، لأنَّ الطول يذرع بالذراع وهي مؤنثة، والعرض يُشْبَرُ بالشِبْر وهو مذكّر. وإنْ صغَّرت الثمانيةَ فأنت بالخيار: إن شئت حذفت الألف، وهو أحسن، فقلت ثُمَيْنيَةٌ. وإن شئت حذفت الياء فقلت ثميِّنة. وثَمَنْتُ القوم أَثْمُنُهُمْ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٬٤٧٠ث ن م
ثمن ، مثن ، نثم .
ثمن : أبو عُبَيد ، عن الأَصْمعِيّ : الثّمانِي : نَبْتٌ ، والأَفانِي : نَبْتٌ ، واحدته : أَفَانِيَة .
وقال الكسائيّ : أَثْمَنْت الرَّجُلَ متاعَه ، وأَثَمَنْت له ، بمعنًى واحد .
أبو عُبَيد : الثُّمْنُ والثَّمِينُ : واحد ؛ وأَنْشَد أبو الجَرّاح :
وألْقَيْتُ سَهْمِي وَسْطَهم حين أَوْخَشُوا
فما صار لِي في القَسْمِ إلا ثَمِينُها
وقال اللّيْث : ثمَنُ كُلِّ شيءٍ : قِيمَتُه .
وقال
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٢٥١(باب الثاء والميم وما يثلثهما)
(ثمن) الثاء والميم والنون أصلان: أحدهما عِوَضُ ما يُباع، والآخَر جزءٌ من ثمانية.
فالأوّل قولهم بِعْتُ كذا وأخذْتُ ثمنَه. وقال زهير:
* وعَزَّتْ أثمُنُ البُدُنِ([1]) *
فمن رواه بالضمّ فهو جمع ثَمَن. ومن رواه بالفتح "أثمَنُ البُدُنِ" فإنه يريد أكثرَها ثمناً.
وأمَّا الثُّمُن فواحدٌ من ثمانية. يقال ثَمَنْتُ القومَ أثْمُنُهم إذا أخذتَ ثُمنَ أموالهم. والثمِينُ: الثمْن.
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٣٠- قوله تعالى: ﴿وشروه بثمن بخس﴾ [يوسف/20]. الثمن: اسم لما يأخذه البائع في مقابلة البيع، عينا كان أو سلعة. وكل ما يحصل عوضا عن شيء فهو ثمنه. قال تعالى: ﴿إن الذين يشترون بعهد الله وأيمانهم ثمنا قليلا﴾ [آل عمران/77] وقال تعالى: ﴿ولا تشتروا بعهد الله ثمنا قليلا﴾ [النحل/95]، وقال: ﴿ولا تشتروا بآياتي ثمنا قليلا﴾ [البقرة/41]، وأثمنت الرجل بمتاعه وأثمنت له: أكثرت له الثمن، وشيء ثمين: كثير الثمن، والثمانية
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٦١ث م ن
ثمنتهـم أثمنهـم: كنت ثامنهم بالكسر وبالضم أخذت ثمن أموالهم.
وكانوا سبعة فأثمنوا أي صاروا ثمانية وأخذت فلانة ثمينها من تركة زوجها.
قال: ألا لا تعينيني على البخل وابتغى ثمينـك إن مـرت علـيّ شعوب وقال: فإنّي لست منك ولست منـي إذا مـا طـار مـن مالـي الثميـن وإبل ثوامن: من الثمن بمعنى الظء.
وكساء ذو ثمان: عمل من ثمان جزات.
قال الراعي: سيكفيك المرحـل ذو ثمـان حصيف تبرمين
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٩٨٥الثُّمُن والثُّمْن من الأَجزاء: معروف، يطِّرد ذلك عند بعضهم في هذه الكسور، وهي الأَثمان. أَبو عبيد: الثُّمُنُ والثَّمينُ واحدٌ، وهو جزء من الثمانية؛ وأَنشد أَبو الجراح ليزيد بن الطَّثَرِيَّة فقال: وأَلْقَيْتُ سَهْمِي وَسْطَهم حين أَوْخَشُوا،
فما صارَ لي في القَسْمِ إلا ثَمينُها.
أَوْخَشُوا: رَدُّوا سِهامَهم في الرَّبابةِ مرة بعد مرة. وثَمَنَهم يَثْمُنُهم، بالضم، ثَمْناً: أَخذ ثمْنَ أَموالهم.
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٥٨* ث م ن * تقول * ثَمانيةُ * رجال و * ثمانِي * نسوة وثماني مائة بإثبات الياء في الإضافة كما تقول قاضي عبد الله وتسقط مع التنوين عند الرفع والجر وتثبت عند النصب لأنه ليس بجمع فيجري مجرى جوار وسوار في ترك الصرف وما جاء في الشعر غير مصروف فهو على توهم أنه جمع وقولهم الثوب سبع في * ثمانٍ * كان حقه أن يقال في * ثمانيةٍ * لأن الطول يذرع بالذراع وهي مؤنثة والعرض يشبر بالشبر وهو مذكر وإنما أنثوه لما لم
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬١٠٧: ( الثُّمْنُ ، بالضمِّ وبضَمَّتَيْنِ وكأَميرٍ : جُزْءٌ من ثَمانِيَةٍ أَو يَطَّرِدُ ) .
( وفي المُحْكَمِ : ويَطَّردُ ( ذلِكَ ) عنْدَ بعضِهم ( في هذه الكسورِ ) .
( زادَ ابنُ الأَنْبارِي : إلاَّ الثُّلُث فإنَّه لا يقالُ فيه التثليث ، نَقَلَه الحافِظُ الدِّمْياطيُّ في معْجمِ الشيوخِ ، وتقدَّمَ ذلِكَ في ثلث .
وفي التَّنْزيلِ : ﴿فلهُنَّ الثُّمْن ممَّا تَرَكْتُم﴾ ؛ وشاهِدُ الثَّمِينِ أَنْشَدَه
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٣٬٣٣١ثَمَنَهُمْ
1 ثَمَنَهُمْ ثمن ثمنهم ثمننهم , aor. ثَمُنَ , (S, M, Mgh, &c.,) inf. n. ثَمْنٌ, (M,) He took the eighth of their goods, or property. (S, M, Mgh, Msb, K.) ― -b2- And, aor. ثَمِنَ , He was, or became, the eighth of them: (S, Mgh, Msb, K:) or he made them, with himself, eight. (S in art. ثلث.) And He made them, they being seventy-nine, to be eighty. (A'Obeyd, S in art. ثلث.) -A2- ثَمُنَ,
ثَمَنَهُمْ 1 ثَمَنَهُمْ ثمن ثمنهم ثمننهم , aor. ثَمُنَ , (S, M, Mgh, &c.,) inf. n. ثَمْنٌ, (M,) He took the eighth of their goods, or property. (S, M, Mgh, Msb, K.) ― -b2- And, aor. ثَمِنَ , He was, or became, the eighth of them: (S, Mgh, Msb, K:) or he made them, with himself, eight. (S in art. ثلث.) And He made them, they being seventy-nine, to be eighty. (A'Obeyd, S in art. ثلث.) -A2- ثَمُنَ, [aor. ثَمُنَ ,] inf. n. ثَمَانَةٌ, It (a commodity) was, or became, precious, costly, of high price; and ↓ اثمن [signifies the same; or] it had a price, or value. (TA. [See ثَمِينٌ.])
ثمّنهُ 2 ثمّنهُ ثمن ثمنه ثمننه ثمنة He made it eight: or called it eight. (Esh-Sheybلnee, and K in art. وحد.) ― -b2- [He made it octangular.] ― -b3- ثمّن لِامْرَأَتِهِ, or عِنْدَهَا, He remained eight nights with his wife: and in like manner the verb is used in relation to any saying or action. (TA in art. سبع.) -A2- Also, (T, TA,) inf. n. تَثْمِينٌ, (TA,) He collected it together. (T, TA.) -A3- Also, inf. n. as above, (Msb, TA,) He made known, or notified, [or he set or assigned it,] its price; i. e., the price of a commodity; like قَوَّمَهُ: (TA:) or he assigned it a price by conjecture: (Msb:) and ↓ اثمنهُ he named a price for it. (TA.)
اثمن القَوْمُ 4 اثمن القَوْمُ اثمن القوم The party of men became eight: (S, K:) and also the party of men became eighty. (M and L in art. ثلث.) ― -b2- أَثْمَنَتْ She brought forth her eighth offspring. (TA in art. بكر.) ― -b3- اثمن said of a man, He was, or became, one whose camels came to water ↓ ثِمْنًا, (S, K,) i. e., on the eighth night [after the next preceding watering]. (K.) -A2- اثمن said of a commodity: see 1. -A3- اثمنهُ He sold it for a price. (Msb.) ― -b2- See also 2. ― -b3- اثمن الرَّجُلَ مَتَاعَهُ, (T, S,) or سِلْعَتَهُ, (K,) and اثمن لَهُ, (T, S, K,) [i. e. اثمن له متاعه, or سلعته,] signify the same, (T, S, *) He gave the man the price of his commodity: (K:) or اثمن الرَّجُلَ بِمَتَاعِهِ, and اثمن لَهُ مَتَاعَهُ, he named to the man a price for his commodity, and assigned it to it, or to him. (Mgh.)
ثُمْنٌ ثُمْنٌ ثمن ثمنن : see ثُمُنٌ.
ثِمْنٌ ثِمْنٌ ثمن ثمنن The eighth young one or offspring. (A in art. ثلث.) -A2- One of the periods between two drinkings, or waterings, of camels: (S:) [or the end of one of those periods; namely, the night of coming to water which is] the eighth night of a period between two drinkings, or waterings, of camels, (K,) [counting the night of the next preceding drinking, or watering, as the first: see رِبْعٌ and خِمْسٌ &c.] See also 4.
ثَمَنٌ ثَمَنٌ ثمن ثمنن The price of a thing; i. e. the thing that the seller receives in return for the thing sold, whether money or a commodity; (Er-Rلghib, TA;) the ثَمَن of a thing sold: (S:) and also (Er-Rلghib, TA) a compensation, or substitute, (Mgh, Msb, Er-Rلghib, TA,) whatever it be, for a thing, (Er-Rلghib, TA,) i. e., for a thing that is sold; but in the sense commonly known, such as it is incumbent upon one to pay, of pieces of silver, and of gold [or other money]; not commodities and the like: (Mgh:) or the value, or worth, of a thing; (K;) its قِيمَة: (T:) or the estimated value, or worth, of a thing, by mutual consent, even though it be really excessive or deficient; whereas the قِيمَة is its real value or worth, its equivalent: (MF:) pl. أَثْمَانٌ (T, Mgh, Msb, K) and أَثْمُنٌ, (S, Msb, K,) the latter used only as a pl. of pauc., (Msb,) and [so] أَثْمِنَةٌ. (CK: not in the TA.) The saying in the Kur [ii. 38 and v. 48], وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِى ثَمَنًا قَلِيلًا is metaphorical, meaning (tropical:) And take ye not in exchange for my signs a small substitute: [i. e. purchase not in exchange for belief in my word the happiness, or enjoyments, of the present life.] (Mgh.) With respect to this saying, Fr remarks, when ثَمَنًا occurs in the Kur, with بِ prefixed to the name of the thing sold or bought, in most cases it relates to two things whereof neither is a ثمن in the sense commonly known, i. e., such as pieces of gold and of silver: and such is the case when you say, اِشْتَرَيْتُ ثَوْبًا بِكِسَآءٍ [I purchased a garment with a كساء, q. v.]: either of these may be termed a ثمن for the other: but in speaking of pieces of silver and of gold, you prefix the ب to the ثمن [only]; as is done in [the chapter of] Yoosuf, [i. e. ch. xii., v. 20, where it is said,] وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُودَةٍ [And they sold him for a deficient, or an insufficient, price: for pieces of silver not many, so as to require their being weighed, but few, and therefore counted]: for pieces of silver are always a ثمن: and when you purchase pieces of silver and of gold with the like, you prefix the ب to whichever of the two you will, because each of them in this case is a purchase and a price. (T.)
ثُمُنٌ ثُمُنٌ ثمن ثمنن (S, M, Mgh, Msb, K) and ↓ ثُمْنٌ (M, Msb, K) An eighth; an eighth part or portion; as also ↓ ثَمِينٌ; (S, M, * Mgh, Msb, K;) agreeably with a general rule applying to fractions, accord. to some; (M, K;) but ثَلِيثٌ was ignored by AZ (T and S in art. ثلث) and by others, (TA,) and so was خَمِيسٌ: (S in art. ثلث:) pl. أَثْمَانٌ. (M, K.)
ثَمَانٍ ثَمَانٍ ثمان ثماني ثمين and ثَمَانٌ: see ثَمَانِيَةٌ.
ثَمِينٌ ثَمِينٌ ثمين : see ثُمُنٌ. -A2- Also High-priced; or of high value; (S, TA;) and ↓ مُثْمِنٌ [signifies the same; or] having a price, or value: (TA:) but accord. to the Durrat el-Ghowwلs, the assertion that the former has the meaning here assigned to it is a mistake; for it means [only] the same as ثُمُنٌ; and a thing that has a price, or value, is termed مثمن [app. مُثْمِنٌ, as above; but perhaps مُثْمَنٌ, q. v.]. (Har p. 42.)
ثَمَانِيَةٌ ثَمَانِيَةٌ ثماني ثمانيه ثمانية a noun of number, well known; [meaning Eight;] as also ↓ ثَمَانٍ, (M, TA,) which is like يَمَانٍ, (M, K,) in form: (M:) the former is the masc. form: the latter, the fem.: (Msb:) this is not a rel. n. [though likened above to يَمَانٍ]: (M, K:) or it is originally a rel. n. from الثُّمُنُ, because it is the part, or portion, that makes seven to be eight, so that it is its eighth: they make the first letter to be pronounced with fet-h, because they make changes [in some other cases] in the rel. n., (S, K,) as when they say سُهْلِىٌّ and دُهْرِىٌّ, [which are rel. ns. of سَهْلٌ and دَهْرٌ,] (S,) and they suppress one of the two ى which are characteristic of the rel. n., and compensate it by the insertion of ا, as they do in the rel. n. of اليَمَنُ [when they say يَمَانٍ, originally يَمَانِىٌ, for يَمَنِىٌّ]: (S, K: [and the like is said in the Mgh:]) El-Fلrisee says that the ا of ثَمَانٍ is the characteristic of the rel. n., because this word is not a broken pl. like صَحَارٍ; and IF assents to this, and says that were it not so, the ة would be inseparable, as it is in عَبَاقِيَةٌ &c. (M.) You say ثَمَانِيَةُ رِجَالٍ [Eight men], (T, S, Mgh,) and ثَمَانِيَةُ أَيَّامٍ [eight days]. (Msb.) And when ثمان is prefixed to another noun, its ى is retained, like the ى in القَاضِى: (S, Msb, K:) and it is decl. in the same manner as words of the class to which this last belongs: (Msb:) you say ثَمَانِى نِسْوَةٍ [Eight women], (T, S, Mgh, Msb, K,) and ثَمَانِى مِائَةٍ [eight hundred], (S, Msb, K,) [in the nom. and gen. cases;] and رَأَيْتُ ثَمَانِىَ نِسْوَةٍ [I saw eight women], pronouncing the fet-hah [at the end, in this case]. (Msb.) When it is with tenween, the ى is dropped in the nom. and gen. cases, but it is retained in the accus. case: (S, K:) [i. e.,] when the fem. form is not prefixed to another noun, you say, عِنْدِى مِنَ النِّسَآءِ ثَمَانٍ [I have with me, of women, eight], and مَرَرْتُ مِنْهُنَّ بِثَمَانٍ [I passed by, of them, eight], and رَأَيْتُ ثَمَانِيًا [I saw eight]. (Msb.) It sometimes occurs, in poetry, indecl.: (S, M:) this is because it is fancied to be a pl.; (S;) or because it is likened, as to the letter, but not as to the meaning, to جَوَارِىَ. (M.) The people of El-Hijلz pronounce the masc. and the fem. with nasb in every case, in phrases like أَتَوْنِى ثَلَاثَتَهُمْ and أَتَيْنَنِى ثَلَاثَهُنَّ; and so on to ten [inclusive]. (S voce ثَلَاثَةٌ, q. v.) Th mentions ↓ ثَمَانٌ; (TA;) and some instances of its occurrence are cited; but As disallows it. (T, Mgh, TA.) كِسَآءٌ ذُو ثَمَانٍ means A [garment of the kind called] كساء made of eight fleeces. (T.) تُقْبِلُ بِأَرْبَعٍ وَتُدْبِرُ بِثَمَانٍ [She advances with four and goes back with eight] is a saying of one of the مُخَنَّثُون of El-Medeeneh; meaning, with four creases (عُكَن) of the belly, and with eight extremities thereof; each crease having two extremities, towards the two sides of the woman spoken of. (Mgh in art. هيت.) The saying الثَّوْبُ سَبْعٌ فِى ثَمَانٍ should properly be فِى ثَمَانِيَةٍ, (S,) which means, The garment, or piece of cloth, is seven cubits in length by eight spans in breadth; (Msb;) because the length is measured by the ذِرَاع, which is fem., and the breadth by the شِبْر, which is masc.; but they use the fem. when they do not mention things; as when they say, صُمْنَا مِنَ الشَّهْرِ خَمْسًا [We fasted, of the month, five], though meaning days: (S:) or because ذراع is fem. in most instances, and شبر is masc. (Msb.) [But it is said that when ثمانية means the things numbered, not the amount of the number, it is imperfectly decl., being regarded as a proper name: thus] you say, تِسْعَةُ أَكْثَرُ مِنْ ثَمَانِيَةَ [Nine things are more than eight things]. (TA voce تِسْعَةٌ, q. v.) [See also سِتَّةٌ.] ― -b2- When you make it a compound [with the number ten], you say, عِنْدَى ثَمَانِيَةَ عَشَرَ رَجُلًا [I have with me eighteen men]: and in the case of the fem., you may either make the ى to be with fet-h or make it quiescent, saying, عِنْدِى مِنَ النِّسَآءِ ثَمَانِىَ عَشْرَةَ امْرَأَةً or ثَمَانِىْعَشْرَةَ [I have with me, of women, eighteen women]; but the former is the more chaste; and in one dial., the ى is elided, on the condition of [saying ثَمَانَ عَشْرَةَ,] making the ن to be with fet-h; (Msb;) or in this case you say ثَمَانِ عَشْرَةَ, with kesr. (T.) A poet says, (T, S,) namely, El-Aashà, (K,) فَلَأَشْرَبَنَّ ثَمَانِيًا وَثَمَانِيًا وَثَمَانِ عَشْرَةَ وَاثْنَتَيْنِ وَأَرْبَعَا [And I will assuredly drink eight cups of wine, (a pl. of كَأْس, which is fem., being understood,) and eight more, and eighteen, and two, and four]: (T, S, K: but in the S and K, وَلَقَدْ شَرِبْتُ; and in the K, and in one copy of the S, وَثَمَانَ:) he should properly have said ثَمَانِىَ عَشْرَةَ or ثَمَانِىْ عَشْرَةَ, (accord. to different copies of the T and S and K,) but he elides the ى after the dial. of him who says طِوَالُ الأَيْدِ [for الأَيْدِى], (S, K,) and he makes the ن to be with kesr in order to indicate the ى. (T.) ― -b3- The dim. of ثَمَانِيَةٌ may be formed either by suppressing the ا, which is the preferable way, so that you say ↓ ثُمَيْنِيَةٌ, or by suppressing the ى, saying ↓ ثُمَيِّنَةٌ, changing the ا into ى and incorporating into it the ى that is the characteristic of the dim.; and you may compensate for both [of these suppressed letters by saying ↓ ثُمَيْنِيَّةٌ and ↓ ثُمَيِّينَةٌ]. (S.) ― -b4- الثَّمَانِى is also the name of A certain plant. (As, T, K.)
ثَمَانُونَ ثَمَانُونَ ثمانون a well-known noun of number; [meaning Eighty;] sometimes used as an epithet: ElAashà says, لَئِنْ كُنْتَ فِى جُبٍّ ثَمَانِينَ قَامَةً وَرُقِّيتَ أَسْبَابَ السِّمَآءِ بِسُلَّمِ [Assuredly if thou wert in a well eighty fathoms deep, and wert made to ascend the tracts of heaven by a ladder]: he uses it thus as meaning deep. (TA. [But in this verse, as cited in the present art in the TA, أَبْوَابَ is put in the place of اسباب, which is the reading commonly known, and given in the S and TA in art. سب, and in the TA in art رقى-]) أَحْمَقُ مِنْ صَاحَبِ ضَأْنٍ ثَمَانِينَ [More stupid than an owner of eighty sheep], (S, K,) or مِنْ رَاعِى ضَأْنٍ ثَمَانِينَ [than a pastor of eighty sheep], as in some of the copies of the S, or, as in the Proverbs of Aboo-'Obeyd, مِنْ طَالِبِ ضَأْنٍ ثَمَانِينَ [than a demander of eighty sheep], (TA,) is a saying that originated from the fact that an Arab of the desert announced to Kisrà an event that rejoiced him, whereupon he said, “ Ask of me what thou wilt; ” and he asked of him eighty sheep. (S, K.) ― -b2- [It also signifies Eightieth.]
ثُمَيْنِيَةٌ ثُمَيْنِيَةٌ ثمين ثمينيه ثمينية and ثُمَيِّنَةٌ and ثُمَيْنِيَّةٌ and ثُمَيَّينَةٌ: see ثَمَانِيَةٌ, last sentence but one.
ثَامِنٌ ثَامِنٌ ثامن [Eighth: fem. with ة]. (S, K, &c.) ― -b2- [ثَامِنَ عَشَرَ and ثَامِنَةَ عَشْرَةَ, the former masc. and the latter fem., meaning Eighteenth, are subject to the same rules as ثَالِثَ عَشَرَ and its fem., explained in art. ثلث, q. v.] ― -b3- اـِبِلٌ ثَوَامِنُ, [the latter word pl. of ثَامِنَةٌ,] Camels that come to water on the eighth night [after the next preceding watering]: from ثِمْنٌ. (TA.)
أَثْمَنُ أَثْمَنُ ذ Of more [and of most] price or value. (S.)
مُثْمَنٌ مُثْمَنٌ مثمن Sold for a price: (Msb:) or having a price named for it, and assigned to it. (Mgh.) [See also ثَمِينٌ.]
مُثْمِنٌ مُثْمِنٌ مثمن : see ثَمِينٌ
مِثْمَنَةٌ مِثْمَنَةٌ مثمن مثمنه مثمنة A مِخْلَاة [or nose-bag]: (IAar, T:) or the like thereof. (S.)
مُثَمَّنٌ مُثَمَّنٌ مثمن Octangular. (S, K.) ― -b2- A verse composed of eight feet. (TA.) -A2- Collected together. (T, TA.) -A3- Poisoned; syn. مَسْمُومٌ. (K.) ― -b2- Fevered; syn. مَحْمُومٌ. (K.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩١٧ثَمَنَ
ثَمَنَ I ( n. ac. ثَمْن 1 ),
a. Was, or became, the eighth.
b. U ( n. ac. ثَمْن 1 ), Took the eighth of.
ثَمُنَ
ثَمُنَ U ( n. ac. ثَمَاْنَة 22t ),
a. Was costly, precious.
ثَمَّنَ
ثَمَّنَ II ,
a. Made eight, did eight times; made octangular, or an octagon.
أَثْمَنَ
أَثْمَنَ IV ,
a. Was eight.
b. Did the eighth time.
c. Gave the price of.
ثِمْن
ثِمْن 2 ,
a. The eighth young
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٣٬٨٧٣ثمن
ثَمَنَ - يَثْمُنُ - ثََمَن
ثَمَنَ - يَثْمُنُ + كائن أو شيء + كائناً أو شيئاً: يصير مكافئاً له بالثمن: يصير له ذات القيمة المحسوبة والمعتبرة وذات الأهمية التي للكائن الآخر: يصير له قدر ومكافئ من المال أو المتاع أو النفع لا بد من حسابه حين مبادلته بشيء ممائل
ثََمَن - ثَمَناً: على وزن" فـَعـَل" اسم فعل بمعنى مفعول من " ثَمَنَ - يَثْمُنُ
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٤٩ (الإجمالي: ١٧٩)
- شري
الآيات المشتركة: ١١ · Satın aldılar
- قلل
الآيات المشتركة: ١٠ · Az
- كتم
الآيات المشتركة: ٣ · Su sızdırmayan sağlam tulumdur
- ربع
الآيات المشتركة: ٣ · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir
- وحد
الآيات المشتركة: ٥ · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
- ثلث
الآيات المشتركة: ٣ · Sülle çokluk demektir
- سدس
الآيات المشتركة: ٢ · سندس Hint kumaşıdır
- حسم
الآيات المشتركة: ١ · Bir şeyin kesik yeri demektir
- درهم
الآيات المشتركة: ١ · Dirhemler
- زهد
الآيات المشتركة: ١ · Zade : Azık demektir
- صرع
الآيات المشتركة: ١ · Yere yıkılanlar
- ضأن
الآيات المشتركة: ١ · Yünlü hayvanlar
الآيات التي ورد فيها(١٩)
وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ
Fiyat
… ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ …
Fiyat
… يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتَابِ وَيَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ مَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ …
Fiyat
إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا …
Fiyat
وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُونَ
Fiyat
… أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ خَاشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشْتَرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِنَّ اللَّهَ …
Fiyat
… شُهَدَاءَ فَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ …
Fiyat
… الصَّلَاةِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لَا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَنًا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى وَلَا نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللَّهِ …
Fiyat
اشْتَرَوْا بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِهِ إِنَّهُمْ سَاءَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
Fiyat
وَلَا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا إِنَّمَا عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
Fiyat
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ثمن |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عوض, بدل, سعر |
| Zıt Kök | مجن |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesnenin veya eylemin yerini tutan karşılık, bedel ve sekizli sayı düzeni |
| Çekirdek Özet 2 | Kur'an'da ilahi ilkelere ve ahde karşılık tercih edilen geçici dünyevi menfaat ve pay |
| Çekirdek Özet 3 | Değer takdiri, mübadele dengesi ve hakların oransal bölüşümünde ölçü birimi |
| Kritik Hata Riski | ثَمَن kavramını yalnızca madeni paraya indirgeyerek ayetlerdeki ahlaki takas ve tercih boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| ثم | Birikme, toplanma, bir şeyin ardından gelen kalıcı tortu ve pay (karşılaştırınız: ثمر, ثمد) | ن | Çekirdekteki birikim ve pay alma hareketine süreklilik, ölçülebilir denklik ve kesin oransallık boyutu ekleyerek sayısal ve iktisadi denklik ölçüsüne dönüştürmüştür |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ث | Çarpı, işaret, sınır (ikiz harf türetmesi) | Ölçülen, işaretlenen ve belirlenen sınır |
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Akışkanlık, el değiştirme ve dolaşım |
| ن | Filiz, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Süreklilik, kalıcılık ve değerin tescili |
| ثمن | Değerin işaretlenip dolaşıma sokulması ve karşılık olarak süreklilik kazanması | Bir varlığın değer sınırının belirlenerek mübadele içinde kalıcı bir karşılık ve oransal hisse haline getirilmesi hareketidir |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir malın el değiştirmesinde onun yerini tutan denk karşılık, pay ve sekiz parçalık hisse bölümü |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Züheyr b. Ebî Sülmâ bir beytinde develerin bedellerinin ve değerlerinin yükselmesini ثَمَن kökünden gelen çoğul lafızla ifade etmiştir: وعَزَّتْ أثمُنُ البُدُنِ |
| Erken Arapça kullanım | İslâm öncesi ve erken dönemde kumar (meysir) oklarıyla pay bölüşümünde sekizde bir hisse için ve ticarî bedel takdirinde yaygın biçimde kullanılmıştır |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde ثمن kökü, öncelikle sekiz sayısı (Proto-Semitik *ṯamānī-) ve buna bağlı oransal pay matrisi ile güçlü bir ortak mirasa dayanır. İbranicede שְׁמוֹנֶה (šəmōneh) ve Aramicede תְּמָנְיָא (təmānyā), Akadcada samāne sekiz sayısını karşılar. Kökün sayısal anlamı bütün Sami kollarında köklü bir süreklilik gösterirken, Arapçada buna ek olarak bir metanın karşılığı, bedeli ve değeri anlamındaki ثَمَن lafzı öne çıkmıştır. Kimi filolojik yaklaşımlarda yağ ve dolgunluk ifade eden سمن kökü ile bir mübadele aracı olarak değer ölçüsü arasında fonetik bir kayma tartışılmışsa da klasik Arap leksikografisi iki asli eksen kabul etmiştir: Satılanın bedeli ve sekizli sistemdeki hisse. Bu iki eksen, değerin paylaştırılması ve denkliğin kurulması zemininde semantik bir örtüşme barındırır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | ثمن kökünden ثَمَن (karşılık/bedel) ve ثَمَانِيَة (sekiz) türevleri | Değer takdiri ile sayısal hisse tespiti tek bir köksel gövdede birleşmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice שְׁמוֹנֶה, Aramice תְּמָנְיָא, Akadca samāne | Sekiz sayısı ortak Sami mirasıdır; bedel anlamı Arapçada özelleşmiştir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik sayı sistemleri | Sayısal kök Afro-Asyatik tabakada ortak sayım düzenini yansıtır | Muhtemel |
المصدر Cohen Semitik Kökler Sözlüğü ve Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ثمن | Anlamlı | Bedel ve sekiz sayısı | Bir nesnenin karşılığı olmak veya sekizli birime ulaşmak | Hedef kök |
| ثنم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| مثن | Anlamlı | İdrar torbası ve idrar tutamama | Mesane bölgesi ve buna bağlı rahatsızlıklar | Kur'an'da geçmez; hedef kökle doğrudan anlam bağı yoktur |
| منث | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| نثم | Anlamlı | Kokma, fısıldama, yayılma | Gizli bir haberin veya kokunun etrafa yayılması | Kur'an'da geçmez; hedef kökle belirgin bağı yoktur |
| نمث | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ثمن | Merkez | Bedel ve oransal hisse | Karşılıklı rıza ile tayin edilen ve akdin dayandığı denk bedel | Mübadelede bir şeyin yerini tutan karşılık |
| عوض | Komşu | Telafi ve bedel | Kaybedilen veya elden çıkan bir şeyin yerini doldurmak üzere sonradan verilen karşılık | Telafi niteliği ağır basar |
| بدل | Komşu | Değiş tokuş ve ikame | Bir nesnenin yerine tamamen başka bir nesneyi koyma | Bizzat varlığın değişmesi esastır |
| سعر | Komşu | Piyasa fiyatı | Malın piyasada arz-talep şartlarıyla oluşan dalgalı değeri | Piyasadaki cari seviyedir, akit bedeli olması şart değildir |
| مجن | Zıt | Karşılıksızlık | Hiçbir bedel, karşılık ve tazminat olmaksızın gerçekleşme | ثَمَن kavramının zıddı olarak ivazsılığı ifade eder |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ثمن | Bedel, kıymet, sekiz | Bir şeyin karşılığı olan ivaz ve sekizli hisse | Kesin |
| Latince | pretium, octo | Fiyat, değer; sekiz | Pretium mali ve hukuki bedeli karşılar; sayı kökü bağımsızdır | Güçlü |
| İngilizce | price, value, eight | Fiyat, bedel; sekiz | Price ticari bedeli karşılar ancak kökün ilahi takas nüansını tam taşımaz | Güçlü |
| Almanca | Preis, Entgelt, acht | Fiyat, karşılık; sekiz | Entgelt hukuki karşılık yönünü, Preis piyasa değerini yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | prix, contre-valeur, huit | Fiyat, karşı-değer; sekiz | Bir şeyin yerine geçen iktisadi denkliği ifade eder | Güçlü |
المصدر Lewis & Short Latin Dictionary ve Oxford English Dictionary.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| ثَمَنًا قَلِيلًا | Değersiz dünyevi menfaat ve geçici çıkar | İlahi vahyidünyevi menfaate alet etme ve ahdi bozma bağlamı (Bakara 2:41, Âl-i İmrân 3:77, Nahl 16:95) |
| بِثَمَنٍ بَخْسٍ | Düşük, değersiz ve eksik bedel | Hz. Yusuf'un kuyu başında kardeşleri veya kervan tarafından önemsenmeyerek ucuza satılması (Yûsuf 12:20) |
| الثُّمُنُ | Sekizde bir hisse | Miras hukukunda eşin (zevce/zevcât) çocuk bulunması durumundaki farz payı (Nisâ 4:12) |
| ثَمَانِيَةَ / ثَمَانِيَ | Sekiz sayısı | Sayım, süre ve fiziksel varlıkların adet tespiti bağlamı (En'âm 6:143, Kasas 28:27, Zümer 39:6, Hâkka 69:17) |
| ثَمَانِينَ | Seksen sayısı | Hukuki ceza ve had miktarı belirleme bağlamı (Nûr 24:4) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Hüsün-kubuh ve değer teorisi | Allah'ın ayetlerinin herhangi bir dünyevi bedelle takas edilemeyeceği ve hakikatin mutlak değeri | Dünyevi karşılığın değersizliği ve hakikatin paha biçilmezliği |
| Fıkıh | Akitler ve miras hukuku | Akitlerde semen-mebî ayrımı, ivazın belirliliği ve zevcenin sekizde bir miras payı | Hukuki bağlayıcılığı olan akit bedeli ve miras payı |
| Tefsir | Ahde vefa ve tahrif eleştirisi | Ehl-i Kitab'ın vahyi tahrif edip dünyalık elde etmelerinin ثَمَنًا قَلِيلًا terkibiyle kınanması | Hakikatten kopuş pahasına elde edilen geçici menfaat |
| Hadis | Ticaret ve mesleki kazanç hükümleri | Yasaklanan şeylerin (örneğin leş veya köpek) bedelinin ve satım karşılığının haramlığı | Satılması yasaklanan nesnelerin getirdiği haksız kazanç |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahiy ve ahlaki tercih | Ahit ve hidayetin karşı-değeri | Tercih sınırını belirleme | Dini hakikatlerin dünyevi menfaat için araçsallaştırılmasını engeller | Kesin |
| İlmi | Takdir ve epistemik değer | Bilginin ve delilin kıymeti | Değer ölçütünü koruma | Doğrunun kişisel çıkar karşılığında feda edilmemesini temin eder | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki ahit ve sadakat | İktidar tavizinin karşılığı | Siyasi meşruiyeti koruma | Yönetim erkinin rüşvet ve haksız bedellerle ifsat edilmesini önler | Güçlü |
| İktisadi | Mübadele ve mülkiyet | Satış akdinin nakdî veya ayni ivazı | Mübadele dengesini kurma | Malların değerini nesnel ve adil bir denklikle el değiştirtir | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kesirli oran ve sayısal taban | Bir bütünün sekizli alt parçaya bölünmesi ve oransal fonksiyon katsayısı | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Fırsat maliyeti ve denklik dengesi | Bir tercihte bulunurken vazgeçilen fayda ve hukuki akitlerde edim dengesi | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | ثَمَن lafzını sadece modern kâğıt para veya madeni paraya indirgeyerek akdi ve ahlaki karşılık boyutunu dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir tercihte bulunurken feda edilen her türlü değer, elde edilmek istenen geçici menfaat ve hukuki hak payı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki ثَمَنًا قَلِيلًا uyarılarını sadece para karşılığı fetva satmaya bağlayıp, dünyevi her türlü itibar ve konfor için yapılan tavizleri kapsam dışı görmek |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan eylemlerini bir tercih ve mübadele olarak görmesini; hidayet ile dalalet, ahiret ile dünya arasındaki takas mekanizmasını anlamayı sağlar |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ehl-i Kitab'ın vahye karşı tutumunu eleştiren ayetlerde, miras paylarını düzenleyen ahkâm ayetlerinde ve Hz. Yusuf kıssasında |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Değerin yalnızca maddi paradan ibaret olmadığını, insanın inancını ve dürüstlüğünü feda ederek elde ettiği her kazancın ثَمَن sayıldığını ortaya koyar |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir malın mübadelesinde onun yerini tutan karşılık, bedel ve bir bütünün sekizde birlik parçası.
- Soyut anlamBir tercihte bulunurken elden çıkarılan kıymet ile elde edilen menfaat arasındaki denklik ve oransallık ilişkisi.
- Sistematik karşılıkİktisadi düzlemde akdin ivazı, ahlaki düzlemde ahde vefa ile menfaat arasındaki takas katsayısı, fıkhi düzlemde ise kesinleşmiş hak payı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması feda edilen veya devredilen aslî değeri, onun yerine geçen bedeli (semen), oransal bölüşüm katsayısını (özellikle miras ve paylamada sekizli birimi), ise bu bedeli oluşturan parçaları temsil eder. Model, Kur'an'daki ثَمَن mantığının hem mübadele denkliğini hem de oransal hak dağılımını ifade ettiğini simgeler.