جحد

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ج-ح-دالصيغ: ٤ · الجذور المجاورة: ٧٦ · الآيات: ١٢ · السور: ١٠؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».دينفأدوَجَحَدُواموجيَجْحَدُجحدأييجَحَدُواختركونقصدلهو

الجذرالصيغ ٤الآيات ١٢السور ١٠المجاورة ٧٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

جحد

ج - ح - د

جذر
  • الورود: ١٢
  • الآيات: ١٢
  • الصيغ: ٤
  • المعاجم: ١٢

Cehd sert topraktır. Cehd sert toprağı işlemeye denir. Cihad iyilik için söz ve bedenle gayret göstermek demektir. He Ha’ya dönüşerek cehd ise düşünceleri ve fikirleri karıştırmak için sarfedilen gayrettir. “Ce’d” buruşuk deri demektir. Zorlanan kimsenin yüzünde meydana gelen buruşma sebebiyle “cehd” yapan, zorlayan anlamı kazanmıştır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Cehd sert topraktır. Cehd sert toprağı işlemeye denir. Cihad iyilik için söz ve bedenle gayret göstermek demektir. He Ha’ya dönüşerek cehd ise düşünceleri ve fikirleri karıştırmak için sarfedilen gayrettir. “Ce’d” buruşuk deri demektir. Zorlanan kimsenin yüzünde meydana gelen buruşma sebebiyle “cehd” yapan, zorlayan anlamı kazanmıştır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٩٧٣
باب الحاء والجيم والدال معهما ج ح د، ح د ج، ج د ح مستعملات جحد: الجُحُود: ضدُّ الاقرار كالانكار والمعرفة. والجَحدُ: من الضيِّق والشُحِّ. ورجُلٌ جَحْدٌ: قليلُ الخَير، قال: لا حَجْداً ابتغَنْيَه ولا جَـدا يَعدنَ من هازَلْنَه غداً غدا حدج: الحَدَج: حَمْلُ البِطِّيخ والحنَظْلَ ما دام صِغاراً خُضْراً. ويقال ذلك لحَسَك القُطْب ما دامَ رَطْباً، الواحدة بالهاء. والحُدْجُ لغةٌ فيه. والتَحديج شِدَّة
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٣٤
الجُحودُ: الإنكار مع العلم. يقال: جَحَدَهُ حقّه وبحقّه، جَحْداً وجُحُوداً. والجَحْدُ أيضاً: قلّة الخير، وكذلك الجُحْدُ بالضم. وقال الشاعر: لَئِنْ بَعَثَتْ أُمُّ الـحُـمَـيدَيْنِ مـائِراً لَقدْ غَنِيَتْ في غيرِ بُؤْسٍ ولا جَُحْدِ والجَحَدْ بالتحريك مثله. يقال: نَكَداً له وجَحَداً. وجَحَدَ الرجل بالكسر جَحَداً، فهو جَحِدٌ، إذا كان ضيّقاً قليل الخير. وأَجْحَدَ مثلُه. وعامٌ جَحِدٌ: قليلُ المطر.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٬٣٩٣
ح ج د حدج ، جدح ، جحد ، دحج : مستعملة . دحج : أهمله الليث : وقال أبو عمرو : دَحَج إذا جامع . جحد : قال الليث : الجُحود : ضِدُّ الإقرارِ كالإنكار والمعرفة . قال : والجَحَد من الضِّيق والشُّحِّ . يقال : رجل جَحِد : قَليلُ الخَيْر . وقال الفراء : الجَحْد والجُحْد : الضِّيقُ في المعيشة . يقال : جَحِد عَيْشُهم جَحَداً إذا ضاقَ واشتدَّ . وأنشدني بعضُ العرَب في الجُحْد : لئِنْ بَعَثَتْ أُمُّ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٠٠٩
(باب الجيم والحاء وما يثلثهما) (جحد) الجيم والحاء والدال أصلٌ يدلُّ على قِلّة الخير. يُقال عامٌ جَحِدٌ قليل المطر. ورجل جَحِْدٌ فقير، وقد جَحِدَ وأَجْحَدَ. قال ابن دُريد: والجَحْد من كلِّ شيءٍ القِلّة. قال الشاعر: * ولَنْ يَرَى ما عاش إلاّ جَحْدا * وقال الشيباني:[أجحَدَ الرّجلُ وجحدا إذا أنفَضَ وذهبَ مالُه. وأنشد للفرزدق([1])]: وبيضاء من أهل المدينة لم تذق *** بَئِيساً ولم تتبعْ حُمُولَةَ
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٧٢
ج ح د جحده حقه وبحقه جحداً وجحوداً‏.‏ وما أنت إلا جاحد جحد أي قليل الخير وفيك جحد وجحد كعدم وعدم وقد جحد فلان وأجحد‏.‏ قال الفرزدق‏:‏ لبيضاء من أهل المدينة لم تذق يبيسـاً ولـم تتبـع حمولـة مجحـد وقلة الخير على معنيين‏:‏ الشح والفقر‏.‏ ويقال‏:‏ قد جحد عامنا وعام جحد‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٣٥٤
الجَحْدُ والجُحُود: نقيض الإِقرار كالإِنكار والمعرفة، جَحَدَهُ يَجْحَدُه جَحْداً وجُحوداً. الجوهري: الجُحودُ الإِنكار مع العلم. جَحَدَه حقَّه وبحقه. والجَحْدُ والجُحْدُ، بالضم، والجحود: قلة الخير. وجَحِدَ جَحَداً، فهو جَحِدٌ وجَحْدٌ وأَجْحَدُ إِذا كان ضيقاً قليل الخير. الفراء: الجَحْدُ والجُحْدُ الضيق في المعيشة. يقال: جَحِدَ عَيْشُهم جَحَداً إِذا ضاق واشتدَّ؛ قال: وأَنشدني بعض الأَعراب في
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١١٣
* ج ح د * * الجُحُودُ * الإنكار مع العلم يقال * جَحَدَهُ * حقه وجحده بحقه وبابه قطع وخضع و * الجَحْدُ * قلة الخير
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٣٢٥
جحده حقه. وجحده بحقه، كمنعه - يتعدى إلى المفعول الثاني تارة بنفسه وتلرة بحرف الجر، وقال بعضهم: لا يتعدى بالباء إلا بتضمين معنى كفر، أو بحمله عليه، قاله شيخنا - يجحده جحدا، بفتح فسكون، وجحودا كقعود: أنكره مع علمه، قاله الجوهري، أي فهو أخص. ويقال له المكابرة. وقد يطلق على مطلق الإنكار، قاله شيخنا. وجحد فلانا: صادفضه بخيلا قليل الخير. وفي الأساس: وقلة الخير، على معنيين: الشح والفقر. وجحد، كفرح: قل
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٧٩٩
جَحَدَ 1 جَحَدَ جحد , aor. حَدَ٣َ , inf. n. جَحْدٌ and جُحُودٌ, He denied a thing; disacknowledged it; (L, MF;) in an absolute sense, whether knowing it to be otherwise than as he represented it to be or not. (MF.) [It is used by grammarians, and often by others, as relating to something past, or supposed or asserted to be past; and thus, in a more restricted sense than نَفَى.] You say, جَحَدَهُ
رابط المدخل

جَحَدَ 1 جَحَدَ جحد , aor. حَدَ٣َ , inf. n. جَحْدٌ and جُحُودٌ, He denied a thing; disacknowledged it; (L, MF;) in an absolute sense, whether knowing it to be otherwise than as he represented it to be or not. (MF.) [It is used by grammarians, and often by others, as relating to something past, or supposed or asserted to be past; and thus, in a more restricted sense than نَفَى.] You say, جَحَدَهُ حَقَّهُ, and بِحَقِّهِ, inf. ns. as above; [and ↓ جاحدهُ; (see 3 in art. كبر, where جاحَدَهُ is used in explaining كَابَرَهُ; and see what follows;)] He denied, or disacknowledged, his right, or due, knowing it to be such, (S, A, * Msb, K, MF,) and also, not knowing it; (MF;) the doing of which is also termed مُكَابَرَةٌ: (TA:) but accord. to some, it is made trans. by means of ب only by its being made to imply the meaning of كَفَرَ. (MF.) -A2- Also جَحَدَهُ, He found him to be niggardly, or avaricious: (K:) or he found him to possess little good; i. e., to be either niggardly or poor. (TA.) -A3- جَحِدَ, (S, K,) aor. حَدِ٣َ , (K,) inf. n. جَحْدٌ, (S,) He (a man) was, or became, niggardly, or avaricious; (S;) possessed little good; (S, K;) as also ↓ اجحد: (S:) or his property became dissipated or dispersed, and passed away; and so ↓ the latter verb. (AA, TA.) ― -b2- It (anything, TA) was, or became, little in quantity, or scanty. (K, TA.) ― -b3- It (a person's life, TA) was, or became, strait, and difficult. (K, * TA.) ― -b4- It (a plant) was, or became, scanty; (S;) did not grow tall. (S, K.) ― -b5- جَحِدَتِ الأَرْضُ The land became dry, and of no good. (L.) ― -b6- جَحَدَ عَامُنَا [Our year was, or became, one of little rain: see جَحِدٌ]. (A.)

3 حَاْدَ٣َ see 1.

4 أَحْدَ٣َ see 1, in two places.

جَحْدٌ جَحْدٌ جحد and ↓ جُحْدٌ and ↓ جَحَدٌ Paucity, or scantiness, of good; (S, K;) which means both niggardliness and poverty: (A:) straitness of the means of subsistence; as also ↓ جُحُودٌ. (TA.) One says, ↓ نَكَدًا لَهُ وَجَحَدًا (S) and نُكْدًا لَهُ ↓ وَجُحْدًا (L in art. نكد) [May God decree straitness, or difficulty, to him, and poverty]: a form of imprecation. (TA.) -A2- جَحْدٌ as an epithet, fem. with ة: see جَحْدٌ, in three places.

جُحْدٌ جُحْدٌ جحد : see جَحْدٌ, in four places.

جَحَدٌ جَحَدٌ جحد : see جَجْدٌ, in four places.

جَحِدٌ جَحِدٌ جحد (S, K) and ↓ جَجْدٌ and ↓ أَجْحَدُ (K) A man niggardly, or avaricious; (S;) possessing little good. (S, K.) [Hence,] ↓ أَرْضٌ جَحْدَةٌ Dry land, in which is no good. (L.) And عَامٌ جَحِدٌ, (S,) or ↓ جَحْدٌ, (A,) A year in which is little rain. (S.) ― -b2- Also جَحِدٌ, A thick and short horse: fem. with ة: pl. جِحَادٌ. (K.)

جُحُودٌ جُحُودٌ جحود : see جَحْدٌ.

جَحَّادٌ جَحَّادٌ جحاد (applied to a man, TA) Slow in emitting his seminal fluid; syn. بَطىْءُ الاـِنْزَالِ. (K.)

أَجْحَدُ أَجْحَدُ ذ : see جَحِدٌ.

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٨٢
جَحَدَ جَحَدَ A , U ( n. ac. جَحْد 1 , جُحُوْد 27 ) a. [ acc. or Bi ], Disavowed; disowned; denied. جَحِدَ جَحِدَ A ( n. ac. جَحَد 4 ), a. Was poor, scanty; was niggardly. جَحْد جَحْد 1 , a. Scantiness, straitness; niggardliness. جَحِد جَحِد 5 , a. Scanty; niggardly. جَاْحِد جَاْحِد 21 , a. Denying. b. Apostate, renegade. جُحُوْد جُحُوْد 27 , a. Denial. b. Renunciation. جَحَّاْد
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٩٬٣١٦
جحد جَحَدَ - يَجْحَدُ جَحَدَ - يَجْحَدُ + كائن + بـ شيء أو بـِ أمر: يُظْهِرُ إنكارَه حقيقة وصواب شيءٍ أو أمرٍ، وهو يبطن خلاف ذلك: تتبين له الحقيقة بشكل يقيني ثم يرفضها وينكرها ولا يقبل بها على أنها حقيقة، وذلك بسبب متعة نفسية أو منفعة أو مرض نفسي خلقي واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " عدم التعرف على معلومة وعدم قبول صوابها، وذلك لجهل أو
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٦ (الإجمالي: ١٠٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. أيي

    الآيات المشتركة: ١٠ · Evye kuş yuvası demektir

  2. ختر

    الآيات المشتركة: ١ · Htr(tı) devenin arkasına bulaşan pislik demektir

  3. عاد

    الآيات المشتركة: ٢ · Âd

  4. قصد

    الآيات المشتركة: ١ · Kemik iliğidir

  5. موج

    الآيات المشتركة: ١ · Dalga

  6. حيق

    الآيات المشتركة: ١ · Havk Çalı süpürgesi demektir

  7. كون

    الآيات المشتركة: ٦ · Kevn, tepe demektir

  8. دين

    الآيات المشتركة: ٢ · Dane, inek yavrusuna denir

  9. ظلم

    الآيات المشتركة: ٣ · Zalimler

  10. جبر

    الآيات المشتركة: ١ · Kırıkların tutturulması için konan tahta parçasına denir

  11. فأد

    الآيات المشتركة: ١ · Fuad, Fevd somun ekmek demektir

  12. لهو

    الآيات المشتركة: ١ · Boğazdaki küçük dil demektir

الآيات التي ورد فيها(١٢)

  1. قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَيَحْزُنُكَ الَّذِي يَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُونَكَ وَلَكِنَّ الظَّالِمِينَ بِآيَاتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ

    Bozmak için çabalarlar

  2. الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَهْوًا وَلَعِبًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فَالْيَوْمَ نَنْسَاهُمْ كَمَا نَسُوا لِقَاءَ يَوْمِهِمْ هَذَا وَمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ

    Bozmak için çabalarlar

  3. وَاللَّهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ فِي الرِّزْقِ فَمَا الَّذِينَ فُضِّلُوا بِرَادِّي رِزْقِهِمْ عَلَى مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَهُمْ فِيهِ سَوَاءٌ أَفَبِنِعْمَةِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ

    Bozmak için çabalarlar

  4. كَذَلِكَ يُؤْفَكُ الَّذِينَ كَانُوا بِآيَاتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ

    Bozmak için çabalarlar

  5. … الَّذِي خَلَقَهُمْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَكَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ

    Bozmak için çabalarlar

  6. ذَلِكَ جَزَاءُ أَعْدَاءِ اللَّهِ النَّارُ لَهُمْ فِيهَا دَارُ الْخُلْدِ جَزَاءً بِمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ

    Bozmak için çabalarlar

  7. … وَلَا أَبْصَارُهُمْ وَلَا أَفْئِدَتُهُمْ مِنْ شَيْءٍ إِذْ كَانُوا يَجْحَدُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَحَاقَ بِهِمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ

    Bozmak için çabalarlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökجحد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنكر, كفر, كذب
Zıt Kökقرر
Çekirdek Özet 1İyilik, bereket ve yağmurun kıt olması, darlık, hak olanı esirgeme ve cimrilik
Çekirdek Özet 2İç dünyada doğruluğu kesin olarak bilinen ve kavranan gerçeğin bile bile dille inkâr edilmesi ve reddi
Çekirdek Özet 3Bilgi ile ikrar arasındaki ahlaki ve ontolojik rabıtanın kasten koparılması, hakkın üzerinin örtülerek teslimiyetin engellenmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalın bilgisizlik veya tereddüde dayalı bir inkâr gibi anlamak; böylece kökün özündeki bilerek, tasdik ettiği halde inatla reddetme suçunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جحSıkışma, darlık, sertleşme ve bir alanda yoğunlaşıp dışarıya çıkamama kök hareketini içerir; bu çekirdek جحم kökünde alevin ve ısının dar bir alanda sıkışıp şiddetlenerek alevlenmesi anlamını taşır.دEklenen ses, sıkışma ve kısıtlılık hareketini bir sınır ve kesinti çizgisine bağlar; böylece kök, hayrın ve yağmurun kesilmesi, eldeki hakkın kısılarak dışa aktarılmaması ve içteki bilginin dış ikrara dönüşmesinin kesilip reddedilmesi anlamına özelleşir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yüklenme, toplama ve içeri doğru çekmeBilgiyi veya yükümlülüğü kendi bünyesinde toplama, bir içeriği iç dünyada taşıma ve barındırma hareketini kurar.
حÇit, duvar; çevirme, kuşatma, koruma ve dışarıya kapatmaToplanan içeriğin çevresine engel koyma, dışa açılımını kısıtlama ve akışı durdurma payını ekler.
دKapı; giriş, geçiş, hareket ve kesin sınırBilinen gerçeğin dışarıya, ikrar ve eylem kapısına doğru geçişini durdurup sınır çekme işlevini üstlenir.
جحدBilginin içte toplanması, çitle kuşatılıp dışa aktarılmasının kapıda engellenmesiİçsel olarak taşınan ve bilinen kesin bir hakkın, dış dünyaya onay olarak çıkmasına engel olma, hakikati kısıntıya uğratarak ikrar kapısını kapatma eylemini oluşturur.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYağmurun azlığı, kuraklık ve kıtlık; toprağın ot bitirmemesi, darlık ve kişinin malının tükenip elindekini cimrilikle kısmasıdır. Yağmuru az yıla «عام جحد», kıt ve boy vermeyen bitkiye «جحد النبات» denir.
Cahiliye şiiri kullanımıİbn Düreyd ve Lisânü’l-ʿArab’da zikredilen erken şahitte kök, kıtlık ve mahrumiyet anlamında geçer: ولن يرى ما عاش إلا جحدا
Erken Arapça kullanımEmevî şairi el-Ferazdak, muhtaç ve darlık çeken kimsenin yükü bağlamında kökü if‘âl kalıbında kullanmıştır: وبيضاء من أهل المدينة لم تذق / بئيسا ولم تتبع حمولة مجحد

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde جحد kökü, özellikle Güney-Batı Sami sahasında ve klasik Arapçada semantik bir özelleşme göstererek hayrın, refahın ve kabulün daraltılması manasında merkezileşmiştir. Kökün ilksel çekirdeği fiziksel olarak «kısıtlılık, kıtlık, yoksunluk ve cimrilik» ekseninde gelişmiştir. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde kökün doğrudan tam fonetik ve morfolojik bir eşleği olan üçlü bir kök yaygın olarak tespit edilmemekte, darlık ve inkâr anlamları farklı köklerle (örneğin Aramice khedad veya İbranice kikhēsh) karşılanmaktadır; ancak Arapçada kök, hem maddî kıtlığı hem de bu kıtlığın ahlaki-bilişsel karşılığı olan «hakkı itiraf etmekten kaçınma, bildiğini esirgeme» tutumunu tek bir anlamsal gövdede birleştirmiştir. Dolayısıyla kökün semantik gelişimi darlık ve kuraklıktan (fiziksel cüziyet/kıtlık), ahlaki cimriliğe, oradan da gerçeği itiraf etmeyip gizleme eylemine (bilişsel ve dilsel cüziyet) doğru muntazam bir soyutlama çizgisi izler.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKuraklık ve kıtlıktan hakkı esirgemeye geçişKelimenin aslı «قلة الخير» (hayrın ve bereketin azlığı, darlık) olup, insanın vicdanında kabul ettiği gerçeği dışarıya vurmaktan cimrilik etmesi manasına genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney-Batı Sami içi özelleşmeKuzeybatı Sami dillerinde doğrudan üçlü kök denkliği sınırlıdır; Arapçada daralma ve kısıntı semantiği üzerinden özgün bir kavramlaşma gelişmiştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik veya diğer dil ailelerinde spekülasyondan uzak, doğrulanabilir bir soydaş tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha ve Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جحدAnlamlıKıtlık, esirgeme ve bilerek inkârYağmurun azlığı, darlık; içten bilinen gerçeği teslim etmeyip dille reddetmeHedef kök; Kur'an'da geçer
جدحAnlamlıKarıştırmak, çalkalamakSevîk (kavrulmuş un çorbası) ve içecekleri özel tahta kaşıkla karıştırmak; bulandırmakKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'mel
حجدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
حدجAnlamlıYüklemek, dik dik bakmakDevenin üzerine kadın mahfesi bağlamak; bakışlarını şaşkınlık veya öfkeyle dikmekKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'mel
دجحAnlamlıEğilmek, boyun eğmekBir şeye doğru meyil göstermek veya gizlenmekKur'an'da geçmez; Tahzîb'de müsta'mel kaydı vardır
دحجAnlamlıÇekmek, sürüklemekBir şeyi yerde çekip sürüklemekKur'an'da geçmez; Tahzîb'de müsta'mel kaydı vardır

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جحدMerkezİnkâr ve esirgemeİçsel kesin bilgiye rağmen hakkı bilerek dille reddetmekHakikatin vicdani tasdiki mevcuttur; inkâr inat, kibir veya hasetten kaynaklanır.
نكرKomşuBilinmezlik ve yabancılamaTanımama, yadırgama ve zihnen kavrayamama sonucu reddetmeنكر kökünde cehalet ve yabancılık baskındır; جحد ise bilinenin reddidir.
كفرKomşuÖrtme ve nankörlükNimeti ve delili örtbas etme, üzerini kapatıp yok saymaكفر daha geniş bir eylemsel ve inançsal örtmeyi anlatır; جحد doğrudan zihinsel ikrarın zıddı olan sözel inkârdır.
كذبKomşuGerçeğe aykırılıkHaber ile gerçeklik arasındaki uyumsuzluk, yalanlamaكذب haberin hilafını iddia etmektir; جحد ise muhatabın hakkını ve ayetlerin bağlayıcılığını bile bile gasbetmektir.
قررZıtİkrar ve yerleşik kılmaGerçeği açıkça itiraf etme, kabullenme ve üzerinde sabit kalmaجحد kökünün zıddı olup, bilginin dille tastamam ve hakkıyla tasdik edilmesidir.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجحدBile bile inkâr etmek, esirgemekBilgisi sabit olan hakkı kibre veya cimriliğe binaen teslim etmeme tutumuKesin
Latincediffiteri, negare contra conscientiamBildiğini reddetmek, vicdana zıt inkârDüz inkârı aşan, vicdani bilginin aksini iddia etme nüansını karşılar; kökün kıtlık/darlık kökünü içermez.Güçlü
İngilizceto disown knowingly, conscious denial, repudiationBilerek inkâr etmek, yadsımakKişinin bildiği bir bağı veya hakikati kasten ve açıktan reddetmesini karşılar; fiziksel darlık boyutu eksik kalır.Güçlü
Almancawider besseres Wissen leugnen, abstreitenDaha iyi bildiği halde inkâr etmekİçsel bilginin varlığına rağmen dışsal olarak yapılan yalanlamayı tam karşılar.Güçlü
Fransızcanier sciemment, contester de mauvaise foiKötü niyetle, bilerek inkâr etmekFransızcadaki «de mauvaise foi» (kötü niyetle/haksızca) tabiri, Kur'an'daki haksız yere inkâr tutumunu kuşatır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
جَحَدُوا بِـ / يَجْحَدُونَ بِـKesin kanıtlara ve mucizelere rağmen bile bile inkâr etmeFiravun kavminin apaçık mucizeleri kalpleri ikna olduğu halde zulüm ve kibirle reddetmesi (Neml 27:14) ve Âd kavminin Rablerinin ayetlerini kasten tanımazlıktan gelmesi (Hûd 11:59).
يَجْحَدُ بِآيَاتِنَاİlahi vahyin ve açık işaretlerin hakkını teslim etmemeKitap ehlinin veya müşriklerin, peygamberin doğruluğunu bildikleri halde yalnızca zalim ve nankör oldukları için ayetleri reddetmesi (En‘âm 6:33, Ankebût 29:47, Lokmân 31:32).
بِنِعْمَةِ اللَّهِ يَجْحَدُونَNimetin kaynağını bildiği halde hakkını esirgemeRızkın ve nimetlerin bizzat Allah'tan geldiğini bilip ortak koştukları varlıklara nispet ederek nimeti inkâr etmeleri (Nahl 16:71).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman-küfür sınırı ve imanın mahiyetiİmanın sadece «marifet» (bilgi) olup olmadığı tartışmasında; جحد gösterir ki bir kimse gerçeği kesin olarak bildiği halde cühûd sebebiyle kâfir olabilir (İblis ve Firavun örneği).Marifetin varlığına rağmen ikrarın yokluğu; inadi küfür.
FıkıhHukuki hakların inkârı (inkâr davası)Borçlunun zimmetinde hak olduğunu bildiği halde borcunu inkâr etmesi; «münkir» ile «câhid» arasındaki fark ve ikrara karşı cühûd hali.Mal veya hak üzerinde tasarrufu engellemek amacıyla gerçeği gizleme.
TefsirAyetlerin psikolojik alımlanışıMüşriklerin ve inkârcıların peygamberi aslında yalancı saymadıkları, fakat dünya çıkarları ve kibir sebebiyle ayetleri cühûd ettiklerinin açıklanması.Kalbin ikna olması ile dilin ve eylemin düşmanlığı arasındaki yarılma.
HadisNimet ve emanet ahlakıİyiliği inkâr eden, nankörlük yapan veya emaneti bildiği halde inkâr eden kimselerin kınandığı rivayetler.Nankörlük, hakkı ketmetme ve fazileti esirgeme tutumu.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin ve ayetlerin tasdikiİnadi inkârHakikatin meşruiyetini bile bile kırmaBireyin iç dünyasında oluşan kesin delile rağmen kibrine yenilerek ilahi buyruğu reddetmesi.Kesin
İlmiEpistemolojik ahlakBilimsel veriyi kasten saptırmaDoğruluğu ispatlanmış olguyu gizlemeBilim insanının veya araştırmacının, çıkarına uymadığı için kesin delilleri yok sayması.Güçlü
SiyasiOtorite ve hak teslimiMeşru hakkı gasbetmeToplumsal sözleşmeyi ve hak sahibini inkârGücü elinde tutanın, muhatabın haklılığını bildiği halde iktidarını korumak için hakkı tanımazlıktan gelmesi.Güçlü
İktisadiBorç, emanet ve mülkiyetHakkı esirgeme ve borç inkârıİktisadi akışı ve güveni baltalamaKişinin zimmetindeki borcu veya işçinin emeğini, bildiği halde vermeyerek sermayeyi haksızca bloke etmesi.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTers gerilim / Yalıtım (Direnç)Fizikte bir devrede gerilim ve potansiyel farkı tam olmasına rağmen, akımı kasten geçirmeyen aşırı yüksek direnç veya kapalı iletken anahtar durumudur. Sisteme giren potansiyel (bilgi) çıktıda sıfırlanır (inkâr).Muhtemel
Beşeri bilimlerBilişsel çelişkiyi inkârla bastırma (Cognitive dissonance denial)Psikolojide bireyin içsel inanç ve kanıtlarıyla çelişen dışsal durumunu, hakikati kasten bastırıp düşmanca bir inatla reddederek çözmeye çalışması mekanizmasıdır.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca «inanmamak, inkâr etmek» şeklinde genel ve pasif bir inançsızlık durumuna indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da جحد, hakikatin delili zihne ve kalbe apaçık ulaştıktan sonra, kibrin, menfaatin ve zulmün baskısıyla bu delilin dille ve eylemle bilerek boğulmasıdır. Neml 27:14 bu kökün tanımını bizzat yapar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnkârcıların sadece bir «bilgi eksikliği» veya «ikna olamama sorunu» yaşadığı zannedilir; böylece Kur'an'ın inkârcılara yönelttiği ahlaki ve hukuki sorumluluk ithamı temelsiz görünür.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın muhatap aldığı inkârın çoğunlukla bir «bilgisizlik» değil, ahlaki bir «direnç ve haksızlık» olduğunu gösterir; insanın kendi aklı ve vicdanıyla nasıl savaştığını ifşa eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin getirdiği apaçık mucizelerin kavimlerince reddedilişini anlatan kıssalarda (Neml 27:14, Hûd 11:59) ve inkârcıların peygamberin dürüstlüğünü bildiklerini belirten ayetlerde (En‘âm 6:33).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İmanın salt bir akıl yürütme veya bilgi edinme meselesi olduğu yanılgısını düzeltir; hakikat bilgisine sahip olmanın tek başına kurtuluş sağlamadığını, teslimiyet ve ikrar ahlakının zorunlu olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKuraklık, suyun ve bitkinin kıt olması; kişinin elindeki imkânı cimrilikle kısması ve dışarı akışını engellemesi.
  • Soyut anlamİç dünyada kavranan, doğruluğuna kesin kanaat getirilen bir gerçeğin, kibir ve zulüm saikiyle dille reddedilmesi ve itiraf edilmemesi.
  • Sistematik karşılıkİçsel doğrulama ile dışsal eylem arasındaki ahlaki geçirgenliğin kasten sıfırlanması; bilginin ikrara dönüşmesinin engellenmesi.
  • LaTeX modeliK=1∧E=0  ⟹  J=K×(1−E)=1
  • LaTeX açıklamasıFormülde K içsel kesin bilgiyi ve kalbi kanaati (marifet/yakîn), E ise dışsal ikrarı ve hakikati teslim etmeyi (tasdik/ikrar) temsil eder. Bilginin tam (K=1) fakat dış ikrarın sıfır (E=0) olduğu durumda, aradaki ahlaki yarılmayı ve inadi reddi ifade eden cühûd fonksiyonu (J) azami değere (J=1) ulaşır; hakikat bilinmesine rağmen bilerek yok sayılmıştır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ج