جعل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ج-ع-لالصيغ: ١٠٤ · الجذور المجاورة: ٣٣١ · الآيات: ٣١١ · السور: ٦٦؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».بصرشكرمكنزوججَعَلْنَاهُجعلأممخلفجَعَلْنَاسفلليلوَجَعَلُواجَعَلَبنو

الجذرالصيغ ١٠٤الآيات ٣١١السور ٦٦المجاورة ٣٣١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

جعل

ج - ع - ل

جذر
  • الورود: ٣٤٦
  • الآيات: ٣١١
  • الصيغ: ١٠٤
  • المعاجم: ١٣

Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez parçasıdır. Ca’l ele pisliğin veya sıcaklığın bulaşmaması için tutulan deri veya bez parçası demektir. Sonraları kılmak anlamında kullanılmıştır. Kılma ile yapma arasındaki fark, yapmada yeniden var etme, ca’lde ise var olan bir varlığı yeni bir işe koymak anlamı taşır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez parçasıdır. Ca’l ele pisliğin veya sıcaklığın bulaşmaması için tutulan deri veya bez parçası demektir. Sonraları kılmak anlamında kullanılmıştır. Kılma ile yapma arasındaki fark, yapmada yeniden var etme, ca’lde ise var olan bir varlığı yeni bir işe koymak anlamı taşır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٤٨٨
باب العين و الجيم واللام معهما )ع ج ل، ع ل ج، ج ع ل، ج ل ع، ل ع ج مستعملات. ل ج ع مهمل( عجل: العَجَل: العَجَلَة وربّما قيل رجل عَجِل وعَجُلٌ، لغتان. واستعجلته، أي: حثثته وأَمَرَتْهُ أن يُعَجِّلَ في الأمر. وأَعْجَلَتْهُ وتَعَجَّلْتُ خراجه، أي: كلفته أن يُعْجلَهُ. وعَجّل يا فلان، أي: عَجِّلْ أمرك. ورجُل عجلان، وامرأة عَجْلَى، وقوم عِجال، ونساء عَجالى. والعَجَلُ عَجَلُ الثِّيران، ويُجمع على أعجال.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٦٠
جَعَلْتُ كذا أَجْعَلُهُ جعْلاً ومَجْعَلاً. وجَعَلَهُ الله نبيَّاً، أي صيّره. وجَعَلوا الملائكة إناثاً، أي سمَّوهم. والجَعْلُ: النخلُ القِصارُ، الواحدةُ جَعْلَةٌ. ومنه قول الراجز: أو يستوي جَثيثُها وجَعْلُها والجُعْلُ بالضم: ما جُعِل للإنسان من شيء على الشيء يفعله. وكذلك الجِعالَةُ بالكسر. والجَعيلةُ مثله. والجُعَلُ: دؤَيْبَّة. وقد جعِلَ الماءُ بالكسر، جَعَلاً، أي كثُر فيه الجِعْلانُ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٩٧٢
باب العين والجيم مع اللام جعل ، عجل ، علج ، جلع ، لعج : مستعملات . عجل : قال الله جلّ وعزّ : ( خُلِقَ الإنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ ) ( الأنبيَاء : 37 ) قال الفراء : خلق الإنسانُ من عَجَل وعلى عَجَل كأنك قلت : بِنيتُه العَجَلة وخِلقتُه العَجَلة وعلى العجلة . ونحو ذلك قال أبو إسحاق : خُلِق الإنسان من عَجَل وخُلِق الإنسان عجولاً ، خُوطب العربُ بما تَعقِل ؛ والعربُ تقول للذي يُكثِر الشيء : خُلِقْتَ منه ،
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٤٥٦
(باب الجيم والعين وما يثلثهما) (جعف) الجيم والعين والفاء أصلٌ واحد* ، وهو قَلْْعُ الشيء وصَرْعُه. يقال جَعَفْت الرجلَ إذا صرعْتَه بعد قلعِك إيّاه من الأرض. والانجعاف: الانقلاع تقول انجعَفَت الشّجرةُ. وفي الحديث: "مثل المنافق مثل الأرْزَة المُجْذِية على الأرض حتى يكون انجعافُها مرّة([1])". وجُعْفِيٌّ: قبيلة. (جعل) الجيم والعين واللام كلمات غير مُنْقاسة، لا يشبه بعضُها بعضاً. فالجَعْلُ: النَّخْلُ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٣٤٠
- جعل: لفظ عام في الأفعال كلها، وهو أعم من فعل وصنع وسائر أخواتها، ويتصرف على خمسة أوجه: الأول: يجري مجرى صار وطفق فلا يتعدى، نجو جعل زيد يقول كذا (وهذا الباب نقل السيوطي جله في الإتقان 2/210)، قال الشاعر: *فقد جعلت قلوص بني سهيل**من الأكوار مرتعها قريب* (البيت لرجل من بحتر بن عتود، وهو في الخزانة 9/352؛ ومغني اللبيب ص 310؛ وشفاء العليل بشرح التسهيل 1/345؛ والأشموني 1/259) والثاني: يجري مجرى
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٠٣
ج ع ل جعل الله الظلمات والنور‏:‏ خلقهمـا‏.‏ وجعـل الشمـس سراجـاً‏:‏ صيرهـا كذلـك‏.‏ وجعـل يفعـل كذا‏.‏ وأنزل القدر بالجعال والجعالة وهي الخرقة‏.‏ وأعطى العامل جعله وجعالته وجعيلته أي أجـره‏.‏ وأعطـى العمـال جعالاتهـم وجعائلهـم‏.‏ وقسمـوا الجعالـات وهي ما يتجاعله الناس بينهم عند البعث والأمر يحزبهم من السلطان‏.‏ وأجعلت لفلان فعمل لي كذا أي بينت له جعلاً‏.‏ وفلان يجاعل فلاناً‏:‏ يصانعه
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٤٨٣
جَعَلَ الشيءَ يَجْعَله جَعْلاً ومَجْعَلاً واجتعله: وَضَعه؛ قال أَبو زبيد: وما مُغِبٌّ بِثَنْي الحِنْوِ مُجْتَعِلٌ، في الغِيلِ في ناعِمِ البَرْدِيِّ، مِحْرَابا وقال يرثي اللَّجلاج ابن أُخته: ناطَ أَمْرَ الضِّعافِ، واجْتَعَلَ اللّيْلَ كحَبْلِ العَادِيَّةِ المَمْدُود أَي جَعَلَ يَسِيرُ الليلَ كلَّه مستقيماً كاستقامة حَبْل البئر إِلى الماء، والعادِيَّة البئر القديمة. وجَعَلَه يَجْعَلُه جَعْلاً:
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٦٥
* ج ع ل * * جَعَلَ * كذا من باب قطع و * مَجْعَلاً * أيضا بوزن مقعد و * جَعَلَهُ * نبيا صيره وجعلوا الملائكة إناثا سموهم و * الجُعْلُ * بالضم ما جعل للإنسان من شيء على فعل وكذا * الجِعالةُ * بالكسر و * الجَعِيلةُ * أيضا و * الجُعَلُ * دوبية و * اجْتَعَلَ * بمعنى جعل
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٣٠٥
جعله، كمنعه يجعله جعلا بالفتح ويضم، وجعالة كسحابة ويكسر، واجتعله: أي صنعه صريحه أن الجعل والصنع واحد، وقال الراغب: جعل لفظ عام في الأفعال كلها، وهو أعم من فعل وصنع وسائر أخواتها. وشاهد اجتعل قول أبي زبيد الطائي: ناط أمر الضعاف واجتعل اللي ل كحبل العادية الـمـمـدود جعل الشيء جعلا: وضعه، جعل بعضه فوق بعض: ألقاه. جعل القبيح حسنا: صيره ومنه قوله تعالى: إنا جعلنا
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٣٨٧
جَعَلَ 1 جَعَلَ جعل , aor. جَعَلَ , inf. n. جَعْلٌ (S, Msb, K) and جُعْلٌ and جَعَالَةٌ and جِعَالَةٌ (K) and مَجْعَلٌ, (S, TA,) He made a thing; syn. صَنَعَ; (Msb, K;) but having a more general signification than فَعَلَ and صَنَعَ and their equivalents [as will be shown by what follows]; (Er-Rلghib, TA;) and so ↓ اجتعل: (K:) both these verbs signify the same. (S.) ― -b2- He made a thing of, or
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٦٩
جَعَلَ جَعَلَ A ( n. ac. جَعْل 1 , جُعْل 3 , مَجْعَل 17 , جَعَاْلَة 22t , جِعَاْلَة 23t ), a. Made; made to be, rendered. b. Put, placed; appointed. c. Began to, set about. جَاْعَلَ جَاْعَلَ III , a. Bribed. أَجْعَلَ أَجْعَلَ IV , a. Set, put down. b. [ acc. & La ], Gave, assigned to. جُعْل جُعْل 3 , ( pl. جُعُل 10 ), a. Wages, pay, stipend, salary. b. Bribe. جُعَل جُعَل 9 ,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦٠٬٦٤٠
جعل جَعَلَ - يَجْعَلُ جَعَلَ - يَجْعَلُ + كائن + شيئاً + خَبَر: يصنع ويعمل من شيء شيئاً مغايراً: يغير بنيته وتكوينه لتناسب وظيفة جديدة: يغير بناء وتركيب الشيء من حال قديم، إلى حال جديد، وذلك ليناسب وظيفة جديدة، لا يناسبها ولا يقوم بها الوضع السابق: يغير الأبعاد أو البنية أو الموقع أو برنامج العمل من حال قديم إلى حال جديد جَعَلَ - يَجْعَلُ +
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٠٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٣١ (الإجمالي: ٧٣٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. أمم

    الآيات المشتركة: ٢٢ · Emam ön demektir

  2. خلف

    الآيات المشتركة: ٢٢ · Half : Ense demektir

  3. ندد

    الآيات المشتركة: ٥ · Öbek öbek develer demektir

  4. ليل

    الآيات المشتركة: ١٦ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…

  5. زوج

    الآيات المشتركة: ١٤ · İlik ve düğme çiftinin her biridir

  6. سكن

    الآيات المشتركة: ١٣ · “Sikkin” bıçak demektir

  7. سفل

    الآيات المشتركة: ٥ · “Sufla” vadinin alt tarafına, “ulya” ise üst tarafına denir

  8. شكر

    الآيات المشتركة: ١٣ · Sütle dolu memedir

  9. نهر

    الآيات المشتركة: ١٦ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

  10. ذرر

    الآيات المشتركة: ٩ · Zerre toz demektir

  11. مكن

    الآيات المشتركة: ١٠ · Kevn tepe demektir

  12. بنو

    الآيات المشتركة: ١٨ · Oğullar

الآيات التي ورد فيها(٣١١)

عدد الآيات التي يرد فيها هذا الجذر: ٣١١؛ ضيّق النطاق من شريط السور.

  1. الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا وَالسَّمَاءَ بِنَاءً وَأَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ …

    Kıldı

  2. وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَامًا وَارْزُقُوهُمْ فِيهَا وَاكْسُوهُمْ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا

    Kıldı

  3. … فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا

    Kıldı

  4. وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَاقَوْمِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنْبِيَاءَ وَجَعَلَكُمْ مُلُوكًا وَآتَاكُمْ مَا لَمْ يُؤْتِ أَحَدًا مِنَ الْعَالَمِينَ

    Kıldı

  5. جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيَامًا لِلنَّاسِ وَالشَّهْرَ الْحَرَامَ …

    Kıldı

  6. مَا جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ وَلَا سَائِبَةٍ وَلَا وَصِيلَةٍ وَلَا حَامٍ وَلَكِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَأَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ

    Kıldı

  7. وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِهَا فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

    Kıldı

  8. هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَالْقَمَرَ نُورًا وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ …

    Kıldı

  9. هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ

    Kıldı

  10. فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ

    Kıldı

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökجعل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerخلق, صنع, فعل, بدع
Zıt Kökفسخ
Çekirdek Özet 1Bir nesneyi bir vasıta veya niyet ile tutup bir halden başka bir hale geçirme, işlev ve konum yükleme
Çekirdek Özet 2Mevcut varlığı veya durumu başka bir niteliğe, işleve, düzene veya hükme dönüştürerek tayin etme
Çekirdek Özet 3Varlıklar ve durumlar arasındaki ilişkisel düzeni, vazife taksimini ve ontolojik/hukuki statü tayinini ifade eden sistemik kuruculuk
Kritik Hata RiskiKökü doğrudan sıfırdan yaratma anlamındaki خلق kökü ile bir tutarak mevcut unsurların dönüştürülmesi ve işlevlendirilmesi boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جعBir araya getirme, bükme, toplama ve çekme hareketini ifade eden ikili ses öbeğidir; جعد kökünde kıvrılma ve toplanma, جعم kökünde ise hırsla bir şeyi kendine çekme ve yutma anlamlarında belirirلTemel toplama ve kavrama hareketine yöneltme, raptetme, tahsis etme ve bir gayeye bağlama boyutu katarak bir nesneye veya duruma yeni bir işlev, hal ve yön tayin etme anlamını meydana getirmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir nesneyi veya durumu bulunduğu yerden kaldırıp bir istikamete sevk etme hareketini temsil eder
عGöz; görme, bilme, kaynakSevk edilen duruma veya nesneye bilinçli, amaçlı ve tayin edici bir niyetle bakmayı simgeler
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaNesneyi belirlenmiş bir amaca raptetme, bir işlev ve statü sınırına yönlendirip bağlama gücünü gösterir
جعلBir nesneyi amaçlı bir yönlendirmeyle tutup yeni bir işleve ve hedefe bağlamaBir varlığı mevcut konumundan alıp irade ve tayin ile belirli bir gayeye, işleve veya vasfa dönüştürme eylemini kurar

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSıcak tencereyi ocaktan indirmek veya kirli bir şeyi tutmak için kullanılan bez veya deri parçasıdır; ayrıca bir iş karşılığında belirlenen ve tahsis edilen ücret veya paydır
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde bir varlığın yönünün, durumunun veya yolunun bütünüyle başka bir hale çevrilmesi anlamında şahit getirilmiştir; Ebû Zübeyd el-İyâdî bir beytinde bir şeyi sığınak veya mekan kılmayı اجْتَعَلَ mazi kalıbıyla anmıştır
Erken Arapça kullanımBir kimseye belirli bir vazife karşılığında bir pay veya ücret tayin etme anlamında kullanılmıştır; asker sevkiyatında veya kabile işlerinde belirlenen tahsisata جعالة denilmiştir

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde جعل kökü, iç Arapça gelişiminde somut nesnel kullanımından geniş bir tasrîf ve tahvil fiiline evrilmiş özgün bir semantik alan sunar. İbranice ve Süryanice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde bu kök doğrudan Arapçadaki kılmak, dönüştürmek fiilini karşılayan yaygın bir fiil olarak bulunmaz; Arapça bu kökte somut olarak tencere tutacağı veya karşılık ücreti gibi nesnel ilişkileri öncelikle muhafaza etmiş, ardından fiili bir şeyi bir halden başka bir hale geçirme ve tahvil etme yönünde genişletmiştir. Güney Sami ve Klasik Arapça katmanında kök, bir nesneyi aracı bir vasıtayla tutup bir işe tahsis etme eyleminden hareketle genel bir kılma, tayin etme ve vazetme fiili haline gelmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesneyi tutacak vasıtasıyla alma ve karşılık belirleme eylemiSomut tencere bezi veya ücret manasından zihni veya ontolojik dönüştürme ve statü tayini manasına geçiş yapmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiArapçaya özgü tahvil ve kılma genişlemesiKuzeybatı Sami dillerinde genel kılma eylemi için başka kökler kullanılırken Arapçada bu kök geniş bir fiil sistemine dönüşmüştürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Lisān al-ʿArab ve David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جعلAnlamlıBir şeyi bir hale getirmek, kılmak, dönüştürmek, ücret tayin etmekBir nesneyi veya durumu yeni bir konuma veya vasfa raptetmeHedef kök; Kur'an'da geçer
جلعAnlamlıAçılmak, soyunmak, perdesiz kalmakÖrtünün kalkması ve içte olanın dışarı çıkması anlamındadırHedef kökle zıt yönlü bir açılma taşır; Kur'an'da geçmez
عجلAnlamlıAcele etmek, öne geçmek, vaktinden önce istemekBir işi zamanından önceye alma ve sürat gösterme hareketidirKur'an'da geçer
علجAnlamlıSertleşmek, kalınlaşmak, tedavi etmekGüçlü ve dirençli olma, bir şeyle uğraşıp onu terbiye etme anlamıdırKur'an'da geçmez
لجعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş kullanım dışı sayılmıştırMühmel kök; Kur'an'da geçmez
لعجAnlamlıYanmak, yakmak, keder vermekAşkın veya ateşin göğsü yakıp acıtması anlamını taşırKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جعلMerkezDönüştürmek, kılmak, işlev tayin etmekMevcut bir varlığı veya hali yeni bir fonksiyon, vasıf veya statüye sokmaktırİki meful alarak bir şeyi başka bir şeye çevirme gücü taşır
خلقKomşuTakdir ederek var etmek, yaratmakBir şeyi yoktan veya belirli bir ölçüye göre aslen meydana getirmektirجعل kökünde mevcut olanı dönüştürme ve niteleme öne çıkar
صنعKomşuUstalık ve maharetle üretmekBir işi belirli bir beceri, gaye ve incelikle yapmaktırجعل kökü salt imalat değil hükmi veya fonksiyonel tayindir
فعلKomşuGenel eylemde bulunmakHer türlü eylemi kapsayan en genel hareket ve tesir bildiren köktürجعل kökünde ise mutlaka bir halden diğerine geçirme veya tayin vardır
بدعKomşuÖrneksiz olarak ortaya koymakÖnceden bir modeli ve maddesi olmaksızın ilk defa inşa etmektirجعل ise var olanı yeni bir intizama ve işleve bağlar
فسخZıtBozmak, geçersiz kılmak, dağıtmakKurulmuş bir bağı, akdi veya tayin edilmiş bir hükmü ortadan kaldırmaktırجعل kökünün tesis ettiği statü ve işlevi hükümsüz bırakır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجعلBir şeyi başka bir hale getirmek, kılmakMevcut bir unsuru yeni bir işlev, hal veya statüye sokma eylemidirKesin
LatinceConstituo, reddo, facioKurmak, tesis etmek, dönüştürmekConstituo statü ve düzen kurmayı, reddo bir hale getirmeyi tam karşılarGüçlü
İngilizceMake, render, appoint, constituteKılmak, bir hale getirmek, tayin etmekRender bir vasfa büründürmeyi, appoint ve constitute ise statü vermeyi karşılarGüçlü
AlmancaMachen, ernennen, gestaltenKılmak, tayin etmek, şekillendirmekMachen genel kılmayı, ernennen ve einsetzen ise işlevsel vazife tayinini karşılarGüçlü
FransızcaRendre, constituer, établirBir hale sokmak, tesis etmekRendre bir sıfata dönüştürmeyi, constituer ise bir yapı haline getirmeyi verirGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Arabic-English Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Halk ve inşâ anlamında (تكوين ve خلق)Bir şeyi var edip düzene koymak, yaratmakKaranlıkların ve aydınlığın var edilişi bağlamında tek meful ile kullanılır; örnek En'âm 6:1
Bir halden diğerine dönüştürme (تصيير)Mevcut bir varlığı veya nesneyi yeni bir niteliğe büründürmekYeryüzünün döşek, göğün tavan kılınması gibi kozmolojik bağlamlar; örnek Bakara 2:22
Statü, hüküm ve vazife tayini (تسمية ve تشريع)Bir şahsı veya kurumu önder, elçi veya sorumlu kılmakİnsanlara imamlık veya risalet vazifesi verilmesi bağlamı; örnek Bakara 2:124
Zihni kabul ve isnat (حكم ve اعتقاد)Bir şeyi öyle zannetmek veya haksız yere öyle nitelemekMüşriklerin melekleri dişi veya Allah'a ortak saymaları bağlamı; örnek Zuhruf 43:19 ve En'âm 6:100
Bir eyleme başlama ve yönelme (طفق ve أخذ)Bir fiili kesintisiz olarak yapmaya girişmekİki meful almayan, başlama fiili olarak gerçekleşen durumlar; Kur'an'da daha ziyade hal ve nizam tayinlerinde mündemiçtir

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamYaratma fiili ve Kur'an'ın mahluk oluşu meselesiZuhruf 43:3 ayetindeki جعلناه ifadesinin خلق anlamına gelip gelmediği ana tartışma konusu olmuşturKökün sıfırdan yaratma ile mevcut olanı bir vasfa çevirme arasındaki farkında yoğunlaşır
FıkıhCuâle akdi ve hukuki statü tayinleriBelirli bir işi yapan kimseye önceden taahhüt edilen ücret akdine جعالة denmesi ve vazife tayinleriBir emek karşılığında belirlenen hak veya hukuki bir durumun tesis edilmesi
Tefsirİki mefullü ve tek mefullü kullanımların ayrımıAyetlerdeki جعل fiilinin halk, tasrîf, tesmiye veya zann manalarından hangisine geldiğinin tahliliAyetin bağlamına göre ontolojik inşa ile teşrii/itibari vazetmenin tefriki
HadisYetkilendirme, tayin ve hüküm belirlemeBir kimseyi vali, imam veya sorumlu tayin etme hadislerinde yer alan yetkilendirme ifadeleriİdari, ahlaki ve hukuki pozisyonun bir şahsa yüklenmesi anlamı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTeşri ve kulluk nizamıStatü ve mükellefiyet tayiniİnsanı muhatap veya sorumlu bir konuma yerleştirmekAllah'ın peygamberleri rehber kılması ve dinin kurallarını tayin etmesidirKesin
İlmiOntolojik intizam ve tabiat yasalarıFonksiyonel yapılandırmaMaddi unsurlara belirli görevler ve etkiler yüklemekGüneşin ışık, ayın aydınlatıcı kılınması gibi sebep-sonuç ilişkilerinin kurulmasıdırGüçlü
SiyasiHilafet, idare ve yetki paylaşımıEmaret ve vazife tayiniToplumsal sorumluluğu belirli ehil kimselere tevdi etmekYeryüzünde halife kılınma ve hukuku uygulama meşruiyetinin verilmesidirKesin
İktisadiEmek ve karşılık münasebetiÜcret ve hak tahsisiBir işin ifası karşılığında belirli bir bedeli garanti etmekCuâle prensibiyle emek ile gelir arasındaki karşılıklı bağı kurmaktırGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonel dönüşüm matrisi veya durum dönüşüm operatörüBir kümedeki girdiyi alıp tanımlı bir kural çerçevesinde başka bir çıktıya veya duruma dönüştüren yapısal işlemciye karşılık gelirGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal rol dağılımı ve normatif statü tayiniHukuk ve sosyolojide bireylere veya kurumlara yeni haklar, sorumluluklar ve toplumsal roller yükleyen kurucu edimdirKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir eylem veya Türkçedeki yapmak, etmek gibi nötr fiillerle karşılayarak onun dönüştürücü ve statü kurucu vasfını silikleştirmek
Kur'an içi daha geniş anlamBir varlığı yoktan var etmekten ziyade, var olan unsurlara yeni gayeler yüklemek, onları bir düzen içine sokmak ve itibarî veya hakiki yeni bir statüye büründürmek
Yanlış anlamanın doğuracağı hataجعل geçtiği her yerde yaratma zannedilirse teolojik olarak nassların kastettiği fonksiyonel ve itibarî kılmalar ontolojik yaratmaya indirgenir ve ayetlerin teşrii boyutu kaybolur

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem kainattaki düzeni hem de şeriatteki hükümleri açıklarken kullandığı temel inşa ve tahvil fiili olması sebebiyle varlıklar arası hiyerarşi ve fonksiyonu kavramayı sağlar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kainatın insanın istifadesine sunulduğunu bildiren nimet ayetlerinde, peygamberlerin ve toplumların tayinini bildiren kıssalarda ve şirk ehlinin Allah'a ortak koşma iddialarını reddeden ayetlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratılışın sadece bir ilk var edilişten ibaret olmadığını, varlığın sürekli bir gayeye ve işleve matuf olarak tanzim edildiğini ve şirk iddialarının temelsiz bir zihni yakıştırmadan ibaret olduğunu gösterir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesneyi bir vasıta ile tutup ateşten veya bulunduğu yerden alarak başka bir vazifeye veya zemine yerleştirmek.
  • Soyut anlamMevcut bir varlığı veya durumu niyet, irade ve hüküm ile yeni bir niteliğe, fonksiyona, statüye veya zihni kabule dönüştürmek.
  • Sistematik karşılıkBir X girdisinin belirlenmiş bir T dönüştürücü operatörü vasıtasıyla amaçlanan bir Y işlevsel durumuna intikal ettirilmesi.
  • LaTeX modeliT(X)=YveyaX→ΦY
  • LaTeX açıklamasıBurada X dönüştürülecek mevcut varlığı, nesneyi veya durumu; Φ veya T failin iradesini, tayin edici hükmünü ve dönüştürme fonksiyonunu; Y ise elde edilen yeni statüyü, kazanılan vasfı veya yüklenen işlevi simgeler. Model, kökün bir şeyi doğrudan yoktan var etmek yerine mevcut olanı başka bir niteliğe büründürme yapısını sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ج