جهد

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ج-ه-دالصيغ: ١٩ · الجذور المجاورة: ٦٩ · الآيات: ٣٦ · السور: ١٩؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».علمجَاهَدُواجِهَادًاهجرجهدجَهْدَسبلجَاهَدَاكَمولغلظوَجَاهَدُواألهنفسقعد

الجذرالصيغ ١٩الآيات ٣٦السور ١٩المجاورة ٦٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

جهد

ج - ه - د

جذر
  • الورود: ٤١
  • الآيات: ٣٦
  • الصيغ: ١٩
  • المعاجم: ١٣

Cehd düz, sert yer demektir. Orasını işleyip verimli hale getirmedeki zorluktan çabalama anlamına gelmiştir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Cehd düz, sert yer demektir. Orasını işleyip verimli hale getirmedeki zorluktan çabalama anlamına gelmiştir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٩٨٢
باب الهاء والجيم والدال معهما هج د، ه د ج، ج ه د، مستعملات فقط هجد: هَجَدَ القومُ هجودا، أي: ناموا، وتهجّدوا، أي: استيقظوا لصلاةٍ أو لأمر. وقوله تعالى: "ومن اللَّيْلِ فتهجّدْ به نافلةً لك"، أي: بالقرآن في الصّلاة، أي: انتبهْ بعد النوم نافلة، أي: فضيلةً. هدج: الهَدَجانُ: مِشْيةُ الشّيخ، ونحوه. هَدَجُ الشَّيْخُ، وهَدَجَتِ الرّيحُ، أي: حنَّتْ وصوَّتَتْ. والتّهَدُّجُ: تَقَطُّعُ الصّوت. وهَدَجُ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨١٦
الجَهْدُ والجُهْدُ: الطاقةُ. وقرئ: "والذين لا يَجِدون إلا جَهْدَهُمْ" و"جُهْدَهُمْ". قال الفراء: الجُهْدُ بالضم الطاقةُ. والجَهْدُ بالفتح من قولك: اجْهَدْ جَهْدَكَ في هذا الأمر، أي ابلُغ غايتك. ولا يقال اجْهَدْ جُهْدَكَ. والجَهْدُ: المشقَّةُ. يقال: جَهَدَ دابته وأَجْهَدَها، إذا حمل عليها في السير فوق طاقتها. وجَهَدَ الرجل في كذا، أي جَدَّ فيه وبالغ. وجَهَدْتُ اللبنَ فهو مَجْهودٌ، أي أخرجت زُبده
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٧٤٠
ه ج د هجد ، دجه ، جهد ، هدج : ( مستعملة ) . هجد : قال الليث : هَجَد القومُ هُجوداً : إذا ناموا ، وتَهجدوا : إذا استَيْقظوا للصلاة . أبو عُبيد ، عن أبي عبيدة : الهاجد : الناقم ، والهاجد المصلِّي بالليل . وقال الحُطيئة : فحَيَّاك وُدٌّ من هداك لِفْتيةٍ وخُوصٍ بأعلى ذي طُوالة هُجَّدِ وقال ابن بُزُرج : أهْجدتُ الرجلَ : أَنَمَتُه وهَجَّدْتُه : أيقظته . قال الله جل وعز : ( وَمِنَ الَّيْلِ فَتَهَجَّدْ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٢٥٧
(باب الجيم والهاء وما يثلثهما) (جهو) الجيم والهاء والحرف المعتل يدلُّ على انكشافِ الشَّيء. يقال أجْهَتِ السّماءُ، أقلَعَتْ. ويقال خِباءٌ مُجْهٍ لا سِتْر عَليه. وجهِيَ البيتُ يَجْهَى، إذا خَرِبَ؛ وهُوَ جاهٍ. ويقال إن الجَهْوَةَ السَّهُ مكشوفةً. (جهد) الجيم والهاء والدال أصلُهُ المشقَّة، ثم يُحمَل عليه ما يقارِبُه. يقال جَهَدْتُ نفسي وأجْهَدت والجُهْد الطَّاقَة. قال الله تعالى: {والَّذِينَ لاَ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٣٦٥
- الجهد والجهد: الطاقة والمشقة، وقيل: الجهد بالفتح: المشقة، والجهد: الوسع. وقيل: الجهد للإنسان، وقال تعالى: ﴿والذين لا يجدون إلا جهدهم﴾ [التوبة/79]، وقال تعالى: ﴿وأقسموا بالله جهد أيمانهم﴾ [النور/53]، أي: حلفوا واجتهدوا في الحلف أن يأتوا به على أبلغ ما في وسعهم. والاجتهاد: أخذ النفس ببذل الطاقة وتحمل المشقة، يقال: جهدت رأيي وأجهدته: أتعبته بالفكر، والجهاد والمجاهدة: استفراغ الوسع في مدافعة العدو،
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٧٨
ج ه د جهد نفسه ورجل مجهود وجاء مجهوداً قد لفظ لجامه وأصابه جهد‏:‏ مشقة‏.‏ قال رؤبة‏:‏ أشكو إليك شدة المعيش وجهد أعوام نتفن ريشي نتف الحبارى عن قرا رهيش وأقسم بالله جهد القسيـم وحلـف جهـد اليميـن واجتهـد فـي الأمـر وجاهـد العـدو‏.‏ وجهـد الرجل‏:‏ ألح عليه في السؤال‏.‏ وبلغ جهده ومجهوده أي طاقته ولأبلغن جهيداي في هذا الأمر ومن المجاز‏:‏ سقاه لبناً مجهوداً وهو الذي أخرج زبده‏:‏ وقيل هو الذي أكثر
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٤٨٩
الجَهْدُ والجُهْدُ: الطاقة، تقول: اجْهَد جَهْدَك؛ وقيل: الجَهْد المشقة والجُهْد الطاقة. الليث: الجَهْدُ ما جَهَد الإِنسان من مرض أَو أَمر شاق، فهو مجهود؛ قال: والجُهْد لغة بهذا المعنى. وفي حديث أُمِّ معبد: شاة خَلَّفها الجَهْد عن الغنم؛ قال ابن الأَثير: قد تكرر لفظ الجَهْد والجُهْد في الحديث، وهو بالفتح، المشقة، وقيل: هما لغتان في الوسع والطاقة، فأَما في المشقة والغاية فالفتح لا غير؛ ويريد به في
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٣٣
* ج ه د * * الجُّهْدُ * بفتح الجيم وضمها الطاقة وقُرئ بهما قوله تعالى ﴿والذين لا يجدون إلا جهدهم﴾ والجهد بالفتح المشقة يقال * جَهَدَ * دابته و * أجْهَدَهَا * إذا حمل عليها في السير فوق طاقتها و * جَهَدَ * الرجل في كذا أي جدَّ فيه وبالغ وبابهما قطع و * جُهِدَ * الرجل على ما لم يسم فاعله فهو * مَجْهودٌ * من المشقة و * جاهَدَ * في سبيل الله * مُجَاهَدَةً * و * جِهَادً * و * الاجْتِهادُ * و *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٤١٢
الجهد، بالفتح: الطاقة والوسع، ويضم. والجهد، بالفتح فقط: المشقة. قال ابن الأثير: قد تكرر لفظ الجهد والجهد في الحديث، وهو بالفتح المشقة، وقيل: المبالغة والغاية. وبالضم: الوسع والطاقة، فأما في المشقة والغاية فالفتح لا غير، ويريد به في حديث أم معبد في الشاة الهزال. ومن المضموم حديث الصدقة: أي الصدقة أفضل? قال: جهد المقل أي قدر ما يحتمله حال القليل المال. وفي التنزيل والذين لا يجدون إلا جهدهم قال
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٤٬٣٦٣
جَهَدَ 1 جَهَدَ جهد , (S, A, L, &c.,) aor. جَهَدَ , (K,) inf. n. جَهْدٌ, (TA,) He strove, laboured, or toiled; exerted himself or his power or efforts or endeavours or ability; employed himself vigorously, strenuously, laboriously, diligently, studiously, sedulously, earnestly, or with energy; was diligent, or studious; took pains, or extraordinary pains; (S, A, L, K;) فِى كَذَا in such a thing;
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٩٣
جَهَدَ جَهَدَ A ( n. ac. جَهْد 1 ) a. [ Fī ], Strove, laboured, toiled hard; did his utmost at. b. [ Bi & 'An ], Tried, tested, examined respecting. c. Distressed, harassed, exhausted. d. Desired, longed for. جَاْهَدَ جَاْهَدَ III , a. Strove, fought against; waged war against. أَجْهَدَ أَجْهَدَ IV , a. Made to strive, labour hard; urged on; distressed; importuned. b. Strove hard,
رابط المدخل

جَهَدَ جَهَدَ A ( n. ac. جَهْد 1 ) a. [ Fī ], Strove, laboured, toiled hard; did his utmost at.

b. [ Bi & 'An ], Tried, tested, examined respecting.

c. Distressed, harassed, exhausted.

d. Desired, longed for.

جَاْهَدَ جَاْهَدَ III , a. Strove, fought against; waged war against.

أَجْهَدَ أَجْهَدَ IV , a. Made to strive, labour hard; urged on; distressed; importuned.

b. Strove hard, laboured, toiled.

c. Wasted, dissipated.

d. Desired, longed for.

e. Appeared, came in sight, presented itself.

تَجَاْهَدَ تَجَاْهَدَ VI , اِجْتَهَدَ VIII , a. see I (a) .

اِسْتَجْهَدَ اِسْتَجْهَدَ X a. [ Fī ], Meditated upon, pondered. جَهْد 1 , جُهْد 3 , Effort, exertion.

b. Power, ability; vigour, energy.

c. Weariness; distress; pain.

جَاْهِد جَاْهِد 21 , ( pl. أَجْهَاْد 38 ), a. Toiling, labouring, striving.

b. Painful, laborious, toilsome.

جَهَاْد جَهَاْد 22 , ( pl. جُهُد 10 ), a. Hard, sterile land.

b. The open country.

جِهَاْد جِهَاْد 23 , a. Fight, strife.

b. Holy War, Jihād .

جِهَاْدِيّ جِهَاْدِيّ 23yi , a. Belonging or relating to the Jihad.

جَهڤدَ N. P. جَهڤدَ I , a. Overwrought, exhausted.

b. Zeal; efforts, pains, one's utmost.

اِجْتَهَدَ N. Ag. اِجْتَهَدَ VIII , a. Diligent, assiduous, painstaking.

مُجَاهَدَة مُجَاهَدَة a. see 23 .

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣١٬٨٨٧
جهد جَهَدَ - يَجْهَدُ - جَهْد - جِهَاد - جَاهَدَ - يَجَاهِدُ - مُجَاهِد - مُجَاهِدِيْن جَهَدَ - يَجْهَدُ + كائن: التقدير: جَهَدَ - يَجْهَدُ + الكائن + نفسه: يتعب ويرهق بشدة أثناء إنجاز عمل: يعمل بأقصى طاقة ممكنة: يعمل عملاً يبذل فيه كمية كبيرة وأقصى ما يستطيع من التعب والطاقة والألم لكي ينجزه ويتمه جَهَدَ - يَجْهَدُ + أمر+ كائناً: جعله
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٩)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٩ (الإجمالي: ٢٠١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سبل

    الآيات المشتركة: ١٦ · Biribirini kesen yoldur

  2. مول

    الآيات المشتركة: ١٠ · Onların malları

  3. أمن

    الآيات المشتركة: ١٩ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  4. أله

    الآيات المشتركة: ٢٨ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  5. هجر

    الآيات المشتركة: ٦ · Hecire (he), Terkedilmiş harabe yer demektir

  6. قسم

    الآيات المشتركة: ٥ · Kasem sad ile gövdesi kopmuş ağacın yerinde duran köküdür

  7. نفس

    الآيات المشتركة: ١٠ · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  8. يمن

    الآيات المشتركة: ٥ · Sağ yandır

  9. أوي

    الآيات المشتركة: ٤ · Eveye kuş yuvası demektir

  10. نفر

    الآيات المشتركة: ٣ · Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra…

  11. علم

    الآيات المشتركة: ١٣ · Dağın sivri noktası demektir

  12. قعد

    الآيات المشتركة: ٣ · Temel demektir

الآيات التي ورد فيها(٣٦)

  1. إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    Ve uğraştılar

  2. إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا …

    Ve uğraştılar

  3. وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ

    Ve uğraştılar

  4. وَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا مَعَكُمْ فَأُولَئِكَ مِنْكُمْ وَأُولُو الْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

    Ve uğraştılar

  5. الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللَّهِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ

    Ve uğraştılar

  6. إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ

    Ve uğraştılar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökجهد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسعى, كدح, عمل, نصب
Zıt Kökكسل
Çekirdek Özet 1Bir direnci aşmak ve özü açığa çıkarmak için gücün ve takatin son sınırına kadar harcanması, meşakkat yüklenilmesi
Çekirdek Özet 2İnsanın varoluşsal, ahlaki, zihni ve toplumsal engellere karşı canı ve malıyla topyekûn seferber olarak hakikati ayakta tutma mücadelesi
Çekirdek Özet 3Bir sistemin atalete düşmesini önleyen, iç potansiyeli dış baskılara karşı fiilî değere dönüştüren dinamik efor ve meşruiyet üretimi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca silahlı çatışma veya savaşa indirgenerek epistemolojik, ahlaki, iktisadi ve hukuki gayret boyutlarının yok sayılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جهBir potansiyeli dışa vurma, açığa çıkarma, kabarma ve belirginleşme; nitekim جهر sesin ve durumun açığa vurulması, جهز işin tamamlanıp ortaya çıkarılması, جهل nefsin taşkınlıkla kabarması ve جهم yüzün asılarak öne çıkması köklerinde bu açığa çıkış esastırدHareketi sınırlandıran, sebat ve direnç getiren dal harfinin eklenmesiyle açığa çıkan enerji serbest bir yayılma olmaktan çıkıp somut bir direnç eşiğine çarpmış, zorluk ve engeli aşmak için sınırların sonuna kadar zorlanması anlamına dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, yük kaldırmaBir yükün altına girme, ağırlığı göğüsleme ve ileriye doğru hareket ettirme gücünü temsil eder
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesİçteki gücün, soluğun ve bütün enerjinin açığa çıkışını, dışa dönük yoğun nefes harcamayı simgeler
دKapı; giriş, geçiş, hareket, direnç eşiğiKarşılaşılan engeli, geçilmesi gereken eşiği ve aşılması gereken somut sınırı gösterir
جهدYükü göğüsleyip bütün nefesi ve gücü seferber ederek önündeki direnç kapısını zorlayıp aşma hareketiTaşınan yük ve harcanan yoğun soluk bir araya gelerek kapalı kapıyı, engeli ve sınırı aşmak üzere son damlasına kadar harcanan meşakkatli bir yüke dönüşür

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSert ve taşlık araziye جهاد denmesi; sütün yağını çıkarmak için yayığın sonuna kadar çalkalanıp özünün alınmasına لبن مجهود denmesi ve binek hayvanının taşıma kapasitesinin son sınırına kadar sürülmesidir
Cahiliye şiiri kullanımıŞemmâh bin Dırâr, sağılan fakat yağı henüz çıkarılmamış olan saf ve taze sütü tarif ederken kökü fiziksel öz çıkarma anlamında kullanır: تُضْحِ وقد ضَمِنَتْ ضَرّاتُها غُرَقاً / مِنْ طَيِّبِ الطَّعْمِ حُلْوٍ غَيْرِ مَجْهُودِ
Erken Arapça kullanımÜmmü Ma‘bed rivayetinde zayıflık ve açlıktan takatsiz kalarak sürüden geri düşen koyun için kök fiziksel tükenişi ifade etmek üzere شاة خَلَّفها الجَهْد عن الغنم ibaresiyle yer alır; Rûbe ise kıtlık yıllarının bedeni yıpratmasını أشكو إليك شدة المعيش / وجهد أعوام نتفن ريشي sözleriyle aktarır

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça جهد kökü, Sami dil ailesinin güney kolunda baskı, tükeniş, fiziki meşakkat ve güç sarfiyatı semantik alanı ile doğrudan bağlantılıdır. Kökün Afro-Asyatik katmandaki izleri, içteki bir cevherin veya gücün dışarıya basınç yoluyla çıkarılması sürecine dayanır. Ge'ez (Eski Habeşçe) dilinde gahada biçimi açığa çıkma, görünür olma ekseninde seyrederken; Arapçada kök, sert zemin (cehâd) ve yayık çalkalayarak özü çıkarma (mechûd) gibi somut maddi eylemlerden hareketle, engeller karşısında kapasitenin sonuna kadar harcanması anlamına evrilmiştir. İbranice ve Süryanicede üçlü جهد morfolojisi düzenli bir karşılık olarak bulunmaz; bu dillerde meşakkatin taşınması ve gayret sarfı semantik olarak y-g-‘ (yorulma, emek verme) ve ‘-m-l (zahmet çekme) kökleriyle karşılanır. Dolayısıyla kök, Kuzeybatı Sami dillerindeki boşluğu dolduracak biçimde Arapçada fiziksel, ahlaki ve hukuki direnç aşma fonksiyonunun kurucu kavramı haline gelmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönجهاد (sert arazi), لبن مجهود (özü çıkarılmış süt), جهد الدابة (biniti son sınırına kadar zorlamak)Somut zorluk, dirençli cismi işleme ve iç potansiyelin son damlasına kadar harcanması yönünde anlam genişlemesi gerçekleşmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami dillerinde görülen baskı, güç sarfı ve görünür kılma formlarıKökün Sami dillerindeki çekirdeği gücün son haddine kadar harcanması ve bu süreçte yaşanan fiziki yıpranmadırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan ve düzenli ses denkliği taşıyan kökdeş biçim tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Lisān al-ʿArab, Lane’s Lexicon, David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جهدAnlamlıGüç sarf etmek, meşakkat çekmekBir direnci kırmak için gücün ve takatin tamamını harcamakHedef kök; Kur'an'da geçer
جدهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
هجدAnlamlıUyumak, uykudan uyanmakGece uykusunu bölüp ibadete kalkmak veya uykuya dalmak zıt anlamlılığıKur'an'da geçer; gece nefsine karşı gayret sarf etme ile bağdaşır
هدجAnlamlıTitrek ve kısa adımlarla yürümekYaşlılık veya zayıflıktan ötürü adımları birbirine yakın atarak titremekKur'an'da geçmez; takatin tükenmesi sonucu ortaya çıkan yürüyüş
دجهAnlamlıKaranlık basmak, örtmekGecenin zifiri karanlığının her tarafı kaplamasıKur'an'da geçmez; Tehzîb'de müsta'mel kaydedilmiştir
دهجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جهدMerkezBütün takati harcayarak direnç aşmaKarşıda somut veya soyut bir engel varken sınırları sonuna kadar zorlamakGücün tamamının devreye sokulması esastır
سعىKomşuAmaca yönelik hızlı ve kararlı yürüyüşHareketteki hız, niyet ve yönelim öne çıkar; mutlaka aşırı meşakkat içermesi gerekmezEylemin hedefe kilitlenmesi boyutudur
كدحKomşuİnsanın iç dünyasında iz bırakan yıpratıcı emekZamana yayılan, bedeni ve ruhu yoran, derin izler bırakan çabaNihayetinde Rabbine kavuşacak olan insanın yorgunluğudur
عملKomşuİradeye dayalı her türlü iş ve üretimNötr bir eylemdir; zorluk, meşakkat veya engelle karşılaşma şartı barındırmazBilinçli her tür fiili kapsayan geniş çatı
نصبKomşuÇalışmaktan bitkin düşme, dikilip yorulmaSürecin kendisinden ziyade ortaya çıkan bedensel tükeniş ve yorgunluk haliGayretin fiziksel sonucuna odaklanır
كسلZıtGüç ve imkân varken eyleme geçmemekTakat bulunduğu halde irade zayıflığıyla gevşemek, ağırdan almak ve atalete düşmekCehdin zıddı olan iradi durgunluk hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجهدMeşakkate katlanarak bütün takati harcamakEngeli aşmak için iç potansiyelin son sınırına kadar seferber edilmesidirKesin
Latinceeniti, laborare, certareBütün gücüyle çabalamak, zorlanmak, mücadele etmekeniti içteki gücü sonuna kadar zorlamayı, laborare meşakkati, certare ise karşı dirence karşı koymayı karşılarGüçlü
İngilizcestrive, exert oneself, struggleÇabalamak, gayret sarf etmek, mücadele etmekexert oneself potansiyelin sonuna kadar harcanmasını, strive hedefe doğru engelleri aşarak ilerlemeyi karşılarKesin
Almancasich anstrengen, streben, mühenGayret etmek, çabalamak, zahmet çekmeksich anstrengen iç gerilimi ve eforu, streben yönelimli gayreti, mühen ise çekilen zahmeti ifade ederGüçlü
Fransızcas'efforcer, lutter, peinerÇaba göstermek, mücadele etmek, zahmet çekmeks'efforcer iradenin sınırlarını zorlamayı, lutter dış engelle çatışmayı karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
جهاد / جاهدواVahyin beyanı ve tebliğ ile yürütülen büyük fikrî mücadeleFurkân suresinde Kur'an ile yürütülen büyük cehd bağlamı; Furkân 25:52
جاهدوا / المجاهدينHak, can ve yurt savunmasında meşru müdafaa ve topyekûn seferberlikİman, hicret ve düşman baskısına karşı direnme bağlamı; Bakara 2:218, Nisâ 4:95, Tevbe 9:41
جاهدكBatıl ve şirke zorlamak için uygulanan psikolojik ve toplumsal baskıAnne ve babanın çocuğu şirke döndürmek için baskı kurması bağlamı; Ankebût 29:8, Lokmân 31:15
جهد أيمانهمYeminin bağlayıcılığını ve ciddiyetini en üst sınıra çıkarmaİkiyüzlülerin veya inkârcıların en kuvvetli yeminleri bağlamı; Mâide 5:53, En‘âm 6:109, Nûr 24:53
جهدهمYoksulun verebildiği en son imkân, eldeki kıt kapasiteMünafıkların alay ettiği samimi fakirlerin güç yetirebildikleri son sınır bağlamı; Tevbe 9:79
جاهدوا فيناNefsi arındırma, hakikati arama ve ilahi rızaya ulaşma kararlılığıSamimi arayış ve Allah yolunda sebat gösterme bağlamı; Ankebût 29:69, Hac 22:78

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİnsanın fiilleri, istitaat ve mükellefiyetKulun fiili meydana getirmedeki çabası ve takatinin son sınırına kadar sorumlu olup olmadığıKudretin fiile dönüştürülmesindeki ahlaki ve ontolojik irade yoğunlaşması
Fıkıhİçtihat kuramı ve meşru cihat hükümleriMüctehidin şer'î hükme ulaşmak için bütün zihnî mesaisini sarf etmesi (içtihat) ile kamu düzenini ve tevhidi savunma mükellefiyetiZihni melekelerin ve bedeni-mali varlığın meşruiyet dairesinde seferber edilmesi
TefsirMekkî ve Medenî ayetlerdeki cihadın mahiyetiMekke döneminde kılıçsız tebliğ ve sabır olan cehdin, Medine'de fiilî ve siyasi mukavemete dönüşüm dinamikleriKavramın salt muharebe olmayıp her merhalede farklı bir direnç aşma yöntemi olduğu
HadisFaziletli ameller, nefisle mücadele ve infakEn üstün sadakanın az malı olanın gücünü aşırı zorlayarak verdiği infak oluşu ve nefisle yüzleşme boyutuKişisel kapasitenin zorlanarak samimiyetin en yüksek seviyede ispatlanması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve kulluk bilinciTopyekûn adanmışlık ve nefis tezkiyesiİnsanın içsel arzularına ve şeytani dürtülere karşı direnerek ilahi rızaya yönelmesiDini hayatın atalete düşmesini önleyen ve imanı amelle diri tutan dinamik motordurKesin
İlmiBilgi üretimi ve epistemolojiİçtihat ve metodolojik zihni gayretVahyin ve varlığın ilkelerini yeni meselelere uygulamak için aklın sınırlarını zorlamakDonuklaşmayı engelleyen, hakikati arama sürecinde aklî melekelerin sonuna kadar çalıştırılmasıdırKesin
SiyasiHukukun korunması ve kamu savunmasıMeşru müdafaa ve hakkı ikame seferberliğiZulmü engellemek, adaleti korumak ve toplumun varlığına yönelen tehditleri bertaraf etmekKeyfî saldırganlık değil, hak ve adaletin tesisi için can ve kaynakların kolektif seferberliğidirKesin
İktisadiMülkiyet, üretim ve bölüşümÜretken emek ve imkânların azami infakıAtıl sermayeyi ve tembelliği kırarak toplum yararına katma değer ve fedakârlık üretmekServetin belirli ellerde birikmesini önlemek için ihtiyaç fazlasını ve kıt imkânı bile topluma vakfetmektirGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAktivasyon enerjisi ve termodinamik işKimyasal bir tepkimenin başlaması için aşılması gereken enerji eşiği veya bir kuvvetin direnç yolunda harcadığı mekanik iş gibi, sistemin mevcut kararlı atalet halinden yeni bir denge düzeyine geçmesi için gereken kritik eşik enerjisidirGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal direnç aşımı ve sosyal mobilizasyonToplumların çöküş ve çözülme evrelerinde kurulu hantal yapıları dönüştürmek, statükoyu kırmak ve adaleti yeniden üretmek için harcanan örgütlü kolektif efor ve iradedirGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün türevleri olan cehd ve cihadın, Kur'an'daki çok katmanlı yapısından koparılarak yalnızca askeri çatışma, savaş (harb ve kıtâl) veya şiddet eylemlerine indirgenmesi; entelektüel boyuttaki içtihadın ise donmuş bir tarihsel kategori sayılması
Kur'an içi daha geniş anlamKökün Kur'an'da Mekke'den Medine'ye kadar; vahiyle zihni inşa etmeyi, anne-baba baskısına karşı inancı korumayı, kıt imkânlarla infak yapmayı, yeminlerdeki ciddiyeti ve nefsin zaaflarına karşı sabırla direnmeyi kapsayan varoluşsal bir seferberlik oluşu
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİslam'ın tebliğ, adalet, düşünce ve ahlak zemininde yürüttüğü büyük ıslah hamlesinin yok sayılarak dinin salt bir harp doktrini gibi algılanması; Müslüman zihninin düşünce ve üretim tembelliğine sürüklenerek içtihadın işlevsiz kalması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan tasavvurunda imanın kuru bir iddia değil, meşakkat ve engeller karşısında bilfiil ispatlanması gereken dinamik bir sorumluluk olduğunu ortaya koyar. Kök, vahyin epistemolojik ufkundan toplumsal nizamına kadar her düzeyde hareketi ve atalet karşıtlığını şart koşar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mekke dönemindeki tebliğ ve tefekkür ayetlerinde, Medine dönemindeki savunma, toplumsal dayanışma, münafıkların ataleti ile samimi müminlerin infak fedakârlığını karşılaştıran ayetlerde ve yeminin ciddiyetini tescilleyen nasslarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müslümanların cihadı yalnızca fiziksel bir savaş zannetmelerini; dinin pasif bir mistisizm veya sadece ritüellerden ibaret olduğu yanılgısını; aklın vahiy karşısında bütünüyle pasifleşmesi gerektiğini savunan taklitçi zihniyeti düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSert arazinin zorlukla işlenmesi, yayıktaki sütün çalkalanarak özünün açığa çıkarılması ve binek hayvanının taşıma gücünün son sınırına kadar sevk edilmesiyle ortaya çıkan meşakkat ve tükeniş halidir.
  • Soyut anlamBir engeli, direnci veya statükoyu aşmak amacıyla içte biriken potansiyel enerjinin ve kabiliyetin son raddeye kadar fiiliyata dökülerek harcanmasıdır.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin mevcudiyetini korumak, adaleti ayakta tutmak ve dönüşümü gerçekleştirmek için atalete karşı koyan, içtihat ve fedakârlıkla beslenen dinamik meşruiyet ve hareket motorudur.
  • LaTeX modeliEa≤∫0xcF(x) dx
  • LaTeX açıklamasıModelde F(x), sistemin aşmak zorunda olduğu içsel veya dışsal direnç kuvvetini; x direncin bulunduğu yolu ve zorluk alanını; xc hedefe ulaşmak için aşılması gereken kritik eşik sınırını; Ea ise bu engeli kırıp özü ve hakikati ortaya çıkarmak için fail tarafından harcanan toplam iç enerjiyi ve kapasiteyi (cehd) temsil eder. Eforun bu eşik enerjisine eşit veya ondan büyük olması, cehdin direnci kırarak hakikati ikame etme fonksiyonunu matematiksel olarak gösterir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ج