سمو

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-م-والصيغ: ١٢ · الجذور المجاورة: ٢٢٥ · الآيات: ٢٩٧ · السور: ٧٦؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».قدرموهكسفالسَّمَاءِسَمَوَاتٍوَالسَّمَاءَسموأرضالسَّمَوَاتُخلقشيأوَالسَّمَوَاتُنزلألهسبح

الجذرالصيغ ١٢الآيات ٢٩٧السور ٧٦المجاورة ٢٢٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سمو

س - م - و

جذر
  • الورود: ٣١٠
  • الآيات: ٢٩٧
  • الصيغ: ١٢
  • المعاجم: ٨

“Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır. Sırtın üst kısmına sema, alt tarafına da ard denir. Ard toprak parçası ve yer küre, sema da gök küre demektir. Her tabakanın üst üste olmasından dolayı her birinin adı da semadır. Sima çehre demektir. Sema hayvan sırtı demektir. Görünen taraf demektir. Vesm, hayvanın sırtına vurulan damga demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(٨)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır. Sırtın üst kısmına sema, alt tarafına da ard denir. Ard toprak parçası ve yer küre, sema da gök küre demektir. Her tabakanın üst üste olmasından dolayı her birinin adı da semadır. Sima çehre demektir. Sema hayvan sırtı demektir. Görünen taraf demektir. Vesm, hayvanın sırtına vurulan damga demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٩٨٧
باب السين والميم و و ا ي ء معهما س م و، س و م، و س م، و م س، م س و، م و س، م س ي، م ي س، س أ م، م أ س، أ س م، أ م س مستعملات سمو: سما الشيء يَسْمُو سُمُوّاً، أي ارتفع، وسما إليه بَصَرُي، أي ارتفع بَصَرُك إليه، وإذا رُفعَ لك شيءٌ من بعيدٍ فاستبنتَهُ قلت: سما لي شيءٌ، قال: سمالي فرسانٌ كأنّ وجوهَهم وإذا خرج القومُ للصَّيْد في قِفار الأَرْض وصَحاريها قلتَ: سَمَوْا، وهم السُّماةُ، أي الصّيّادون.
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٤٥٣
(باب السين والميم وما يثلثهما) (سمن) السين والميم والنون أصلٌ يدل على خلاف الضُّمْر والهزال. من ذلك السِّمَن، يقال هو سمين. والسَّمْن من هذا. ومما شذَّ عن هذا الأصل كلامٌ يقال إن أهل اليمن يقولونه دونَ العرب، يقولونَ: سَمّنْتُ الشّيءَ، إِذا بَرّدْتَه. والتَّسْمِين: التَّبْريد. ويقال إنَّ الحجّاج قُدِّمت إليه سمكة فقال للذي عمِلها: "سَمِّنْها" يريد بَرِّدْها([1]). (سمه) السين والميم والهاء أصلٌ
رابط المدخل

(باب السين والميم وما يثلثهما) (سمن) السين والميم والنون أصلٌ يدل على خلاف الضُّمْر والهزال. من ذلك السِّمَن، يقال هو سمين. والسَّمْن من هذا. ومما شذَّ عن هذا الأصل كلامٌ يقال إن أهل اليمن يقولونه دونَ العرب، يقولونَ: سَمّنْتُ الشّيءَ، إِذا بَرّدْتَه. والتَّسْمِين: التَّبْريد. ويقال إنَّ الحجّاج قُدِّمت إليه سمكة فقال للذي عمِلها: "سَمِّنْها" يريد بَرِّدْها([1]). (سمه) السين والميم والهاء أصلٌ يدلُّ على حَيْرة وباطل. يقال سَمَه إذا دُهِشَ، وهو سَامِهٌ وقومٌ سمّهٌ. ويقولون: سَمَه البعيرُ، إذا لم يعرف الإعياء([2]). وذهبت إبلُهم السُّمَّهَى، إذا تفرَّقَت. والسُّمَّهَى([3]): الباطل والكذب. فأما قولُ رؤبة: * جَرْيَ السُّمَّه([4]) * (سمو) السين والميم والواو أصلٌ يدل على العُلُوِّ. يقال سَمَوْت، إذا علوت. وسَمَا بصرُه: عَلا. وسَمَا لي شخصٌ: ارتفع حتّى استثبتُّه([5]). وسما الفحلُ: سطا على شَوله سَماوَةً. وسَمَاوَةُ الهلال وكلِّ شيءٍ: شخصُهُ، والجمع سَماوٌ([6]). والعرب تُسمِّي السّحاب سماءً، والمطرَ سماءً، فإذا أريدَ به المطرُ جُمع على سُمِيّ. والسَّماءة: الشَّخص. والسماء: سقف البيت. وكلُّ عالٍ مطلٍّ سماء، حتَّى يقال لظهر الفرس سَماء. ويتَّسِعون حتَّى يسمُّوا النَّبات سماء. قال: إذا نَزَلَ السَّماءُ بأرضِ قومٍ *** رَعَيْناهُ وإن كانوا غِضابا([7])ويقولون: "ما زِلْنا نطأُ السَّماءَ حتَّى أتيناكم"، يريدون الكلأ والمطر. ويقال إن أصل "اسمٍ" سِمْو، وهو من العلوّ، لأنَّه تنويهٌ ودَلالةٌ على المعنى. (سمت) السين والميم والتاء أصلٌ يدل على نَهجٍ وقصدٍ وطريقة. يقال سَمَتَ، إذا أخذ النَّهْج. وكان بعضُهم يقول: السَّمْت: السّير بالظنّ والحَدْس. وهو قول القائل: * ليس بها ربعٌ لِسَمْتِ السَّامِت * ويقال إنَّ فلاناً لحَسنُ السَّمْتِ، إذا كان مستقيمَ الطريقةِ متحرِّياً لفعل الخَير. والفعل منه سَمَت. ويقال سَمَت سَمْتَه، إذا قصد قصده. (سمج) السين والميم والجيم أصلٌ يدلُّ على خِلاف الحُسن. يقال هو سَمِجٌ وسَمْجٌ([8])، والجمع سِمَاجٌ وسَمَاجَى. ومن الباب السَّمْج من الألبان، وهو الخبيث الطَّعْم. (سمح) السين والميم والحاء أصلٌ يدلُّ على سَلاسةٍ وسُهولة. يقال سَمَح له بالشيء. ورجلٌ سَمْحٌ، أي جواد، وقومٌ سُمَحاء ومَسامِيح. ويقال سَمَّح في سيره، إذا أسرع. قال: * سَمَّحَ واجتابَ فلاةً قِيّا([9]) * ومن الباب: المُسامَحة في الطِّعان والضَّرب، إذا كان على مُساهَلة. ويقال رُمْحٌ مسَمَّحٌ: قد ثُقِّفَ حتَّى لانَ. (سمخ) السين والميم والخاء ليس أصلاً؛ لأنَّه من باب الإبدال. والسين فيه مبدلة من صاد. والسِّمَاخ في الأذن: مَدْخَله. ويقال سَمَخْت فلاناً: ضربت سِمَاخَه. وقد سَمَخني بشدة صوتِهِ. (سمد) السين والميم والدال أصلٌ يدلُّ على مضيٍّ قُدُماً من غير تعريج. يقال سمَدت الإبلُ في سيرها. إذا جَدّتْ([10]) ومَضَت على رؤوسها. وقال الرَّاجز: * سَوَامِدُ الليلِ خفافُ الأزوادْ([11]) * يقول: ليس في بطونها عَلَف. ومن الباب السُّمود الذي هو اللَّهو. والسَّامد هو اللاهي. ومنه قوله جلَّ وعلا: ﴿وأَنْتُمْ سَامِدُونَ﴾ [النجم 61]، أي لاهون. وهو قياس الباب؛ لأنَّ اللاهي يمضي في أمره غير معرِّج ولا مُتَمَكِّث. وينشدون: قيل قُمْ فانظر إليهم *** ثمّ دَع عنكَ السُّمودا([12])فأمَّا قولهم سَمَّد رأسه، إذا استأصل شَعره، فذلك من باب الإبدال؛ لأن أصله الباء، وقد ذكر. (سمر) السين والميم والراء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خلاف البياض في اللون. من ذلك السُّمْرة من الألوان، وأصله قولهم: "لا آتيك السَّمَر والقَمَر"، فالقَمر: القمر. والسَّمَر: سواد الليل، ومن ذلك سمِّيت السُّمْرَة. فأمّا السَّامر فالقوم *يَسْمُرُون. والسامر: المكان الذي يجتمعون فيه للسَّمَر. قال: * وسامِرٍ طالَ لهم فيه السَّمَرْ([13]) * والسَّمراء: الحِنطة، للَوْنها. والأسمر: الرُّمح. والأسمر: الماء. فأمَّا السَّمَار فاللّبن الرقيق، وسمِّي بذلك لأنَّه إذا كان [كذلك كان] متغيِّر اللون. والسَّمُر: ضربٌ من شجر الطَّلْحِ، واحدته سَمُرة، ويمكن أن يكون سمِّي بذلك للونه. والسَّمار: مكان في قوله: لَئنْ وَردَ السَّمَارَ لنَقْتُلَنْه *** فلا وأبيكِ ما وَرَدَ السَّمَارا([14])(سمط) السين والميم والطاء أصلٌ يدلُّ على ضمّ شيء إلى شيء وشدِّه به. فالسَّميط: الآجُرُّ القائم بعضُهُ فوقَ بعض. والسِّمْط: القِلادة، لأنَّها منظومةٌ مجموعٌ بعضُها إلى بعض. ويقال سَمَّط الشيء على مَعاليق السَّرْج. ويقال خُذْ حقَّك مُسَمَّطاً، أي خُذْهُ وعلِّقْه على مَعاليق رَحْلِكَ. فأما الشِّعْر المُسَمَّط، فالذي يكون في سطر البيت([15]) أبياتٌ مسموطةٌ تجمعها قافيةٌ مخالفةٌ مُسمَّطة ملازمة للقصيدة. وأما اللبن السَّامط، وهو الحامض، فليس من الباب؛ لأنَّه من باب الإبدال، والسين مبدلة من خاء. (سمع) السين والميم والعين أصلٌ واحدٌ، وهو إيناسُ الشيء بالأُذُن، من النّاس وكلِّ ذي أُذُن. تقول: سَمِعْت الشيء سَمْعاً. والسَِّمع : الذِّكْر الجميل. يقال قد ذَهَب سَِمْعُهُ في الناس، أي صِيته. ويقال سَمَاعِ بمعنى استمِعْ. ويقال سَمَّعْتُ بالشيء، إذا أشعتُهُ ليُتَكلَّم به. والمُسْمِعَة: المُغَنِّية. والمِسْمَع: كالأذن للغَرْبِ؛ وهي عُروةٌ تكون في وسط الغَرْبِ يُجْعَل فيها حبلٌ ليعدل الدّلو. قال الشاعر: ونَعـدِل ذا المَيْل إن رامَنا *** كما عُدِل الغَرْبُ بالمِسمعِ([16])ومما شذّ عن الباب السِّمْع: ولد الذّئب من الضَّبُع. (سمق) السين والميم والقاف فيه كلمة. ولعلَّ القاف أن تكون مبدلة من الكاف. سَمَق، إذا عَلاَ. (سمك) السين والميم والكاف أصلٌ واحدٌ يدلُّ على العُلُوِّ. يقال سَمَك، إذا ارتفَعَ. والمسموكات: السماوات. ويقال سَمَكَ في الدَّرَج. واسمُكْ، أي اعْلُ. وسَنَامٌ سامك، أي عالٍ. والمِسْمَاك: ما سَمَكْتَ به البيتَ. قال ذو الرّمة: كأنَّ رِجلَيْهِ مِسماكانِ مِنْ عشَرٍ *** سَقْبَانِ لم يتقشَّرْ عنهما النَّجَبُ([17]) والسِّماك نجم. ومما شذَّ عن الباب وباين الأصل: السَّمَك. (سمل) السين والميم واللام أصلٌ يدلُّ على ضعفٍ وقلّة. من ذلك السَّمَل، وهو الثَّوْب الخَلَق. ومنه السَّمَل: الماء القليل يَبقى في الحوض، وجمعه أسمال. وسَمَّلت([18]) البئر: نقَّيتها. وأما الإسمال، وهو الإصلاح بين النَّاس. فمن هذه الكلمة الأخيرة، كأنَّه نَقَّى ما بينهم من العَداوةِ. والله تعالى أعلم. --------------ـ ([1]) في اللسان: "والتسمين: التبريد، طائفية. وفي حديث الحجاج أنّه أتى بسمكة مشوية فقال للذي حملها: سمنها. فلم يدرِ ما يريد، فقال عَنْبَسة بن سعيد: إنه يقول لك: بردها قليلاً". ([2]) الإعياء: التعب، وفي الأصل: "الأحياء"، صوابه في المجمل واللسان. ([3]) في الأصل "السهمى" في هذا الموضع وسابقه، صوابها من المجمل، ويقال أيضاً "السميهى" كخليطى. ([4]) في الكلام نقص. والبيت بتمامه، كما في ديوانه 165 واللسان: *ياليتنا والدهر جري السمه* ([5]) وكذا في اللسان. لكن في المجمل "استبنته". ([6]) في الأصل "سمو"، تحريف. وفي اللسان: "والجمع من كل ذلك سماء وسماو". ([7]) البيت لمعود الحكماء معاوية بن مالك، كما في اللسان. ([8]) وسميج أيضاً. ([9]) في اللسان (3: 320): "بلادا قيا". ([10]) في الأصل "أخذت"، صوابه من المجمل واللسان. ([11]) البيت في المجمل مضبوطاً بهذا الضبط. ([12]) البيت في اللسان بدون نسبة. ([13]) وكذا وردت روايته في المجمل. وفي اللسان (6: 43): * وسامر طالَ فيه اللهو والسمر * ([14]) لعمرو بن أحمر الباهلي، كما في اللسان (6: 46). ([15]) وكذا في المجمل. وفي اللسان: "صدر البيت". ([16]) البيت لعبد الله بن أوفى، كما في اللسان (سمع). ([17]) ديوان ذي الرمة 28 واللسان (سقب، سمك). ([18]) يقال بالتخفيف والتشديد.

ـ

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٩٣
س م و خاض لجة بحر طام واقتحم قلة جبل سام‏.‏ وهو يطاوله ويساميه ويساجله ويسانيه‏.‏ ورأيت سماوته‏:‏ شخصه‏.‏ وأصلح سماء بيته وسماوته‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ سمت نفسه إلى كذا وهمته تسمو إلى معالي الأمور وسما في الحسب والشرف‏.‏ وسموت إليه ببصري وسما إليه بصري‏.‏ قال جرير‏:‏ سمـت لـي نظرة فرأيت برقاً تهاميـاً فراجعنـي ادّكاري سما لي فرسان كـأن وجوههـم مصابيح تبدو في الظلام زواهر وسما الفحل‏:‏ تطاول
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٦٬٣٨٢
: ( و ( *!سَمَا ) *!يَسْمُو ( *!سُمُوّاً ) ، كعُلُوَ : ( ارْتَفَعَ ) وعَلا . ( و ) سَمَا ( به : أَعْلاهُ ، *!كأَسْماهُ . ( و ) سَمَا ( لِيَ الشَّيءُ : رُفِعَ من بُعْدٍ فاسْتَبَنْتُهُ ) . وفي الصِّحاح : سَمَا لِيَ الشَّخْصُ : ارْتَفَعَ حتى اسْتَثْبَتّه . ( و ) سَمَا ( القومُ : خَرَجُوا للصَّيْدِ ) في صحَارِيها وفِقارِها ؛ ( وهُمْ *!سُماةٌ ) ، كرُماةٍ ، صفةٌ غالِبَةٌ ؛ وقيلَ : هُم صَيَّادُو
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢١٬٣٢٣
سَمَا 1 سَمَا ذ , (S, M, Msb, K,) first pers. سَمَوْتُ, like عَلَوْتُ, (S,) aor. يَسْمُو, (Msb, TA,) inf. n. سُمُوٌّ; (S, M, K;) and سَمِىَ, first pers. سَمِيتُ, (Th, S, TA,) like عَلِيتُ; (S;) He, (a man, Th, S,) or it, (a thing, M,) was, or became, high, lofty, raised, upraised, uplifted, upreared, exalted, or elevated; it rose, or rose high: (S, M, Msb, K:) and ↓ تسامى signifies the same. (MA.
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٦٦٦
سَمَا سَمَا U ( n. ac. سُمُوّ [ 27 ] ), a. Was high, lofty, elevated; rose, rose high, towered. b. [ Bi ], Raised, uplifted, elevated. c. [ La ], Rose up before, became visible to. d. see II . سَمَّوَ سَمَّوَ II a. [ acc. & Bi ], Named; called; mentioned. سَاْمَوَ سَاْمَوَ III , a. Vied, contended with for glory &c. أَسْمَوَ أَسْمَوَ IV a. [ acc. ], see I (b) & II. تَسَمَّوَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٠٠٬٤٤١
سمو سَمَا - يَسْمُو - سَمَاء - سَمَاوات سَما - يَسْمُوْ + كائن + فوق كائن: يرتفع ويعلو فوق كل ما سواه: يرتفع ويعلو فوق الآخر نهاية العلو، حتى لا يعلو فوقه شيء آخر سَماء: على وزن " فـَعـْلاء: " أصلها" سَمواء": اسم فاعل مبالغة من " سَمَا - يَسْمُو ": الكائن الذي يعلو ويرتفع فوق كل ما سواه سَمَاوات: جمع " سَماء": أصلها " سَمواءات" ملاحظة:
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٢٥ (الإجمالي: ٥٧٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. أرض

    الآيات المشتركة: ٢٢٢ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  2. خلق

    الآيات المشتركة: ٦٢ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  3. موه

    الآيات المشتركة: ٢٧ · Su

  4. أله

    الآيات المشتركة: ١٥٣ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  5. فطر

    الآيات المشتركة: ١٣ · Fıtr ; “Futr” mantar demektir

  6. ملك

    الآيات المشتركة: ٣٧ · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  7. نزل

    الآيات المشتركة: ٤٣ · “Nezle” konaklama yeri demektir

  8. قدر

    الآيات المشتركة: ٢٦ · Kıdr kazandır

  9. شيأ

    الآيات المشتركة: ٥٣ · Şey

  10. سدس

    الآيات المشتركة: ٨ · سندس Hint kumaşıdır

  11. كسف

    الآيات المشتركة: ٥ · “Kisfe” pamuk veya yün yığınına denir

  12. سبح

    الآيات المشتركة: ١٧ · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…

الآيات التي ورد فيها(٢٩٧)

صفحة الصيغة: السَّمَوَاتِ
  1. … بِأَسْمَائِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ

    Gökler

  2. أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ

    Gökler

  3. وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا سُبْحَانَهُ بَلْ لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ

    Gökler

  4. بَدِيعُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

    Gökler

  5. إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي …

    Gökler

  6. … لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ …

    Gökler

  7. … بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ

    Gökler

  8. لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ …

    Gökler

  9. قُلْ إِنْ تُخْفُوا مَا فِي صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوهُ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَيَعْلَمُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    Gökler

  10. أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَلَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ

    Gökler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسمو
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (nâkıs-vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerعلو, رفع, صعد
Zıt Kökسفل
Çekirdek Özet 1Fiziksel olarak yukarıda olma, yükselme, kubbeleşme, üstte örtü ve tavan oluşturma
Çekirdek Özet 2Varlığın üst boyutunu, nizam ve yağmur kaynağı olan göğü ve varlığı tebarüz ettiren adı temsil etme
Çekirdek Özet 3Kozmolojik ve ontolojik hiyerarşide üst çerçeveyi kurarak nizamın sürekliliğini sağlama
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca astronomik uzay boşluğuna indirgeyerek ilahi nizam, feyiz ve varoluşsal adlandırma boyutunu dışarıda bırakmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سمNüfuz etme, belirginleşme, yüzeye çıkma ve üst yapıyı oluşturma ortak paydasını taşır; nitekim سمك kökünde tavanın yükselmesi ve kalınlaşması, سمن kökünde bedenin dolup kabarması, سمر kökünde gecenin üst örtüsü altında toplanma, سمد kökünde başı yukarı dikme anlamları belirgindir.وİlksel çekirdeğin yukarıya ve dışa doğru yönelişine süreklilik, kuşatıcılık, kubbeleşme ve bütünüyle üstte yer alma karakteri kazandırmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekVarlığı ayakta tutan, yukarı doğru taşıyan dikey dayanak ve tutunma eksenini kurar.
مSuEnginlik, akışkanlık, yayılma ve varlığı kuşatan hayat verici derinliği simgeler.
وÇengel, çadır kazığıİki alanı birbirine bağlayan, örtüyü asılı tutan ve bütünü sabit kılan bağlantı işlevini yüklenir.
سموDikey eksende yükselen ve hayat feyzini yayarak alt alanı kuşatan tavan bağıBir yapının veya varlık alanının üzerine gerilen, onu hem koruyan hem de yukarıdan kuşatarak nizam veren üst örtü hareketini bütünleştirir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyin yükselip yukarıda durması, bir yapının tavanı, atın veya hayvanın sırtı ve yüksekte beliren siluet.
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde yüksekten inen yağmur ve onun yeşerttiği otlar için kullanılmıştır: İbn Ahmer veya Muâviye b. Mâlik'e atfedilen إذا نزل السماء بأرض قوم / رعيناه وإن كانوا غضابا beytinde görüldüğü üzere gökten inen feyzin bizzat kendisi bu kökle anılmıştır.
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Cerîr'in سما لي فرسان كأن وجوههم / مصابيح تبدو في الظلام زواهر dizesinde olduğu gibi uzaktan yüksekte beliren karaltı veya kişinin silueti için de kullanılmıştır.

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab ve Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça سمو kökü, Proto-Sami ortak miras katmanında hem gökyüzü hem de adlandırma/ün semantik alanını kuran kök ailesine aittir. Kökün Proto-Sami biçimi *šamāy- (gök, gökler) ve *šim- (ad, isim) ekseninde iki temel kolda kristalleşir. Akkadca šamû / šamā’ū (gökler) ve šumu (ad), İbranice שָׁמַיִם (šāmayim - gökler) ve שֵׁם (šēm - ad, unvan), Süryanice ܫܡܝܐ (šmayyā - gökler) ve ܫܡܐ (šmā - ad), Ugaritçe šmm ve šm formları düzenli ses denklikleriyle örtüşür. Sami dillerinde gökyüzü ile ad kavramının aynı kök dairesinde bulunması, her ikisinin de varlığı görünür kılan, yükselten ve tebarüz ettiren bir "yükseklik ve işaretleme" niteliği taşımasından kaynaklanır. Arapça bu kökteki vâv harfini muhafaza ederek türetim zenginliğini korumuş; yüksekte olan her şeye, evin tavanına ve yağmura da bu kökten ad vermiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, The Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament (HALOT).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسمو kökünden türeyen سماء ve اسم biçimleriFiziksel yükselme, tavan olma ve yukarıdan kuşatma anlamından, nesneyi zihinde yükseltip tanıtan adlandırma anlamına geçişi temsil eder.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkkadca šamû ve šumu, İbranice šāmayim ve šēm, Süryanice šmayyā ve šmāProto-Sami kök yapısında gökyüzü ve adlandırma kavramlarının fonetik ve semantik olarak ikili gelişimini tam bir mutabakatla sürdürür.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dil ailesi genelinde gök ve üst örtü ilişkileriEski Mısır dilinde gök tanrıçası Nut ve göksel su tasavvurları ile semantik paralellik gösterse de kökensel süreklilik yalnızca Sami kolunda kesin olarak izlenir.Muhtemel

المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques ve Koehler-Baumgartner HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سموAnlamlıYükselmek, yukarıda olmak, adlandırmakBir nesnenin yukarıda tavan oluşturması, belirmesi ve varlığı yükselten ad.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
سومAnlamlıSalıvermek, işaretlemek, değer biçmekHayvanı otlağa salmak, bir şeye paha biçmek veya bir işaret koyarak yönelmek.Hedef kökle üstten kuşatma ve işaretleme düzleminde semantik akrabalık taşır; Kur'an'da geçer.
مسوAnlamlıAkşam vaktine girmek, sıvazlamakGünün kararmaya yüz tutması ve bir şeye elle temas edip çekme.Gece örtüsünün inişiyle gök kubbenin kapanması arasında dolaylı bağ bulunur; Kur'an'da geçmez.
موسAnlamlıTıraş etmek, temizlemekUstura ile kıl veya tüyü kazımak, yüzeyi arındırmak.Yüzeyin açığa çıkarılması ekseninde ayrışır; Kur'an'da geçmez.
وسمAnlamlıDamgalamak, işaret koymak, simaBir varlığın üzerine kalıcı alamet bırakmak, yüzdeki belirgin hatlar.Hedef kökün adlandırma ve belirgin kılma yönüyle yakın anlam ilişkisi kurar; Kur'an'da geçer.
ومسAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-Ayn kullanımda saysa da bağımsız anlam dairesi tespit edilmemiştir; Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سموMerkezYükseklik, gök, tavan, adKuşatıcı bir üst örtü oluşturarak yukarıda durmayı ve varlığı belirgin kılmayı ifade eder.Fiziksel ve ontolojik hiyerarşide üst sınırı belirler.
علوKomşuYükseklik, üstünlük, galebeعلو, bir şeye göre daha yukarıda olmayı, tahakkümü ve baskın gelmeyi öne çıkarırken سمو kubbeleşme, tavan olma ve tabiatı gereği yüksekte bulunmayı belirtir.Hiyerarşik üstünlük ve galebe nüansı taşır.
رفعKomşuKaldırmak, yukarı çekmekرفع, altta olan bir şeyi yukarıya doğru hareket ettirme eylemini içerirken سمو bizatihi yüksekte olma durumunu ve üst örtüyü karşılar.Dinamik bir yükseltme hareketini ifade eder.
صعدKomşuTırmanmak, yukarı yönelmekصعد, bir engeli aşarak aşağıdan yukarıya doğru aşamalı intikali anlatırken سمو konumun kendisini ve genişleyen yüksekliği bildirir.Aşamalı tırmanış ve dikey çaba nüansıdır.
سفلZıtAşağıda olmak, alçalmakسفل, her türlü düşüklüğü, tabanda kalmayı ve aşağı yönlü çöküşü ifade ederek kökün tam karşıtıdır.Fiziksel ve ahlaki hiyerarşinin alt tabakasıdır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسموYükselmek, gök kubbe olmak, ad vermekHem gökyüzünü hem de varlığı tebarüz ettiren ismi içine alan geniş semantik alanı ifade eder.Kesin
LatinceCaelum, sublimis, nomenGök kubbe, yüce, isimCaelum gök kubbeyi, sublimis yüceliği, nomen ise adlandırmayı karşılar; Latince bu kavramları tek bir kök dairesinde birleştirmez.Güçlü
İngilizceSky, heaven, loftiness, nameGök, sema, yücelik, adSky fiziksel göğü, heaven aşkın göğü, loftiness soyut yüksekliği karşılar; kökün adlandırma bağı İngilizcede tamamen farklı bir sözcükle (name) kurulur.Güçlü
AlmancaHimmel, Höhe, Erhabenheit, NameGök, yükseklik, yücelik, adHimmel hem dini hem fiziki göğü taşırken, kökün eylemsel yükselme yönü Höhe veya Erhabenheit ile verilir.Güçlü
FransızcaCiel, élévation, nomGök, yükselme, adCiel kelimesi göğü ve üst örtüyü karşılar; ancak kökün feyiz indirme ve ad olma boyutu ayrı sözcüklerle aktarılır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Dictionnaire Étymologique Larousse.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
السَّمَاءِ / السَّمَوَاتِKozmik üst örtü ve gök kubbeYerin zıddı olarak yaratılan, yedi kat halinde nizam bulan, yıldızlarla bezenen fiziksel ve kozmik nizam bağlamı (Bakara 2:22, 2:29, Mülk 67:3).
السَّمَاءِYağmur ve bereket kaynağıYeryüzünü canlandırmak üzere yukarıdan indirilen su, bulut ve feyiz yüklü atmosfer katmanı bağlamı (Bakara 2:19, Hûd 11:44).
السَّمَاءِMeleklerin ve vahyin iniş cihetiMaddi olmayan ilahi emirlerin, vahyin ve elçilerin referans aldığı aşkın ve yüce yöneliş boyutu (İsrâ 17:95, Hicr 15:85).
سَمِيّاًAdaş, denk ve benzerVarlıkta eşi, benzeri ve aynı yücelik mertebesini paylaşan bir ortağın bulunmaması bağlamı (Meryem 19:65).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstivâ, cihet ve Allah'ın aşkınlığı meselesiAllah'ın "semâda" olmasının mekânsal bir sınır mı yoksa şan ve kudret bakımından mutlak yücelik mi ifade ettiği tartışılmıştır.Mekândan münezzeh kemal, aşkınlık ve ulviyet yönünde yoğunlaşmıştır.
FıkıhTaharet, vakit ve ibadet kıblesi tayiniGökten inen suyun mutlak temizleyici niteliği ve semavi hadiselerin (hilal, şafak, zeval) ibadet vakitlerine ölçü kılınması.Hükmün sebebi olan tabii göstergeler ve tavan/üst sınır tasavvuru.
TefsirKozmogoni, yedi gök ve yer-gök dengesiGöklerin tavan gibi korunmuş olması, yedi tabaka halinde yaratılışı ve yerle olan ontolojik irtibatı incelenmiştir.Korunmuş tavan, nizam, kozmik uyum ve vahyin nüzul mekânı.
HadisMirac, dualarda ellerin semaya kalkması ve nüzul rivayetleriDuanın yönünün sema oluşu, ilahi rahmetin semadan inişi ve peygamberin semavat katlarına yükselişi rivayet edilmiştir.Dua kıblesi, ulviyet makamı ve melekût aleminin merkezi.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık mertebeleri ve aşkınlıkİlahi nizamın tavanı ve aşkın ilkeİnsanın yönünü yeryüzünün darlığından mutlak kudrete çevirmekYeryüzünün bağımlı olduğu feyiz, rahmet ve hidayet kaynağının üst boyutunu temsil eder.Kesin
İlmiKozmoloji ve gök mekaniğiEvrenin üst mimarisi ve ölçülü düzenFiziksel ve kimyasal kanunların işlediği dengeli tavan olmakKanunların matematiksel bir düzenle işlediği, dağılmayan koruyucu kubbe yapısını simgeler.Kesin
SiyasiHukuki meşruiyet ve anayasal çatıÜst anayasal norm ve egemenlik ilkesiToplumsal alanı keyfi uygulamalardan koruyan aşkın hukuk çatısı oluşturmakTıpkı semanın yeri kuşatması gibi, siyasi iradeyi sınırlandıran ve denetleyen üst ilahi ilkeleri ifade eder.Güçlü
İktisadiÜretim kaynakları ve tabii feyizİlahi girdi, yağmur ve tabii sermayeİnsan emeğinin ötesindeki ekolojik feyzi ve bereketi başlatmakÜretimin zeminini oluşturan yağmur, güneş ve atmosferik dengelerin iktisadi hayatı belirleyen üst faktör olmasıdır.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerÜst sınır, küresel zarf ve potansiyel alanTopolojide veya geometride bir hacmi üstten sınırlayan kapalı manifold, termodinamikte sistemi kuşatan dış potansiyel veya atmosferik gradyan yapısıyla eşbiçimlidir; alt tabakayı etkileyen ancak onun içine çökmeyen üst çerçevedir.Kesin
Beşeri bilimlerNormatif hiyerarşi ve üst-yapı bilinciHukuk felsefesinde Kelsen'in temel kuralı (Grundnorm) veya sosyolojide toplumsal eylemleri anlamlandıran ortak değerler kubbesi gibidir; bireylerin gündelik pratiklerini anlamlandıran ve denetleyen yüksek meşruiyet çerçevesidir.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü ve türevi olan semayı yalnızca astronominin incelediği boş uzay, gaz tabakası veya yıldızlararası madde olarak tasavvur etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da sema; sadece mekanik bir boşluk değil, korunmuş bir tavan, ilahi buyrukların ve meleklerin iniş ekseni, rızık ve bereketi taşıyan canlı bir nizam ve yeryüzünün ontolojik tamamlayıcısıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTabiatı mekanikleştirerek ilahi irtibattan koparmak, dua ve vahyin aşkın boyutunu anlamsızlaştırmak ve semavi nizamı salt tesadüfi bir kütle yığınına indirgemek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık tasavvurunun temel eksenlerinden birini kurar; Kur'an yer ve gök ikiliği üzerinden insan idrakine bütüncül bir nizam, ölçü, gaye ve aşkınlık şuuru kazandırır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılış ve nizam ayetlerinde, yağmur ve diriliş tasvirlerinde, peygamberlerin risalet iddialarına karşı aşkın güç delillerinin sergilendiği kozmolojik ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yeryüzünün kendi kendine yeten kapalı bir sistem olduğu vehmini yıkar; insanın daima yukarıdan gelen bir desteğe, feyze, ölçüye ve anlama muhtaç olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamÜstte bulunma, yükselme, kubbeleşerek bir tavan oluşturma, hayvanın sırtı ve yüksekte beliren siluet.
  • Soyut anlamVarlığı tebarüz ettiren aşkınlık, anlamsal belirginlik, meşruiyet kaynağı olan üst ilke ve koruyucu nizam.
  • Sistematik karşılıkAlt sistemi (yeryüzünü ve insanı) kurallarla, feyizle ve hayat girdisiyle besleyip denetleyen anayasal ve ontolojik çatı.
  • LaTeX modeliS(t)=sup⁡{y∈Ω}  ⟹  ∇Φ(S)⋅n=F
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω varlık evrenini veya sistemi, S(t) bu sistemin zamana bağlı üst sınırını ve tepe çatısını (sema), sup⁡ matematiksel en küçük üst sınırı (yücelik ve tavan olma durumunu) temsil eder. ∇Φ(S) üst potansiyelin gradyanını, n alt sisteme doğru yönelmiş birim normal vektörü, F ise bu üst çatıdan alt alana doğru sürekli inen nizam, vahiy ve hayat verici akışı (feyzi) simgeler. Model, semanın alt sistemi yukarıdan kuşatıp düzenleyen aşkın fonksiyonunu sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س