أين

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-ي-ن7 sîga, 43 mücavir kök, 27 ayet, 20 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قولكوديومعلمأينكونذللشركفَأَيْنَوجهأَيْنَمَاضربثقفالْآنَندوسوأ

KökSîga 7Ayet 27Sure 20Mücavir 43

▶ Ağı aç (3B)

أين

أ - ي - ن

KÖK
  • 27 geçiş
  • 27 ayet
  • 7 sîga
  • 12 sözlük

Hale ayın veya güneşin etrafında oluşan halkadır. Havl çevre demektir. Mekanla zaman arasındaki alakadan dolayı zamandaki döngüyü ifade eden hyn kelimesi vakit anlamında kullanılmıştır. Sonra H hafi E harfine dönüşmüş, An (kısa zaman) olmuştur. Eyne nerede anlamında soru edatıdır.devamı ›

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءين · اين

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hale ayın veya güneşin etrafında oluşan halkadır. Havl çevre demektir. Mekanla zaman arasındaki alakadan dolayı zamandaki döngüyü ifade eden hyn kelimesi vakit anlamında kullanılmıştır. Sonra H hafi E harfine dönüşmüş, An (kısa zaman) olmuştur. Eyne nerede anlamında soru edatıdır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR11.021 harf
باب اللفيف من النون ن ا أ، ن ي أ، ن أ ي، ن و ي، ن أ ن أ، ن و ن، أ ن ن، أ ن ا، و ن ي، و ن ن، و أ ن، أ و ن، أ ي ن مستعملات ناء: النَّوْءُ، مهموز: من أَنواء النّجوم، وذلك إذا سقط نجم بالغداة فغاب مع طُلُوع الفَجْر، وطلع في حياله نجمٌ في تلك السّاعة على رأس أربعة عشر منزلا من منازل القمر سُمِّي بذلك السُّقوط والطُّلُوع نوءاً من أنواء المَطَر والحرّ والبَرْد، وذلك من قولك: ناء ينوء.. والشّيء إذا مال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR430 harf
أَيَّانَ: معناه أَيُّ حين، وهو سؤال عن زمان مثل متى. قال الله تعالى: "أَيَّان مُرْساها". الأَيْنُ: الإعياء. والأَيْنُ: الحيَّة، مثل الأيْمِ. وآنَ أَيْنُكَ، أي حان حَيْنك. وآنَ لكَ أن تفعل كذا يَئِينُ أَيْناً، أي حانَ، مثل أنى لك، وهو مقلوب منه. وأنشد ابن السكيت: أَلَمَّا يَئِنْ لي أَنْ تُجَلّى عَمـايَتـيوأُقْصِرُ عن لَيْلي بَلى قد أَنى لِيا فجمع بين اللغتين. وأَيْنَ: سؤالٌ عن مكان. إذا قلت
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok50.254 harf
باب اللفيف من حرف النون ناء ، نأى ، أنى ، آن ، وأن ، نوى ، أون ، نانا ، إن ، أين ، أيان ، الآن ، إيوان ، أوان ، نون ، وين ، ونا . ناء : ناء ، بوزن ( ناع ) . قال أبو زيد : يقال : نُؤْت بالحِمْل ، وأنا أَنوء به نَوءًا ، إذا نهضتَ به مُثْقَلاً . ويقال : أَناءَنِي الحِمل ، أَي : نُؤْت به . وناء النجمُ يَنُوء نوءًا ، إِذا سَقَط . وفي الحديث : ( ثلاث من أَمر الجاهليّة : الطَّعن في الأَنْساب ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.977 harf
(باب الهمزة والياء وما يثلثهما في الثلاثي) (أيد) الهمزة والياء والدال أصلٌ واحد، يدلّ على القوة والحِفْظ. يقال أيّدَه الله أي قوّاه الله. قال تعالى: ﴿والسَّماءَ بَنَيْنَاهَا بِأَيْدٍ﴾ [الذاريات 47]. فهذا معنى القوّة. وأمّا الحفظ فالإياد كلُّ حاجزٍ الشيءَ يَحفَظُه. قال ذو الرمّة: دفَعْناهُ عن بَيْضٍ حِسَانٍ بأجْرَعٍ *** حَوَى حَوْلَها مِنْ تُربِهِ بإيادِ([1])(أير) الهمزة والياء والراء كلمةٌ واحدة
Maddenin bağlantısı

(باب الهمزة والياء وما يثلثهما في الثلاثي) (أيد) الهمزة والياء والدال أصلٌ واحد، يدلّ على القوة والحِفْظ. يقال أيّدَه الله أي قوّاه الله. قال تعالى: ﴿والسَّماءَ بَنَيْنَاهَا بِأَيْدٍ﴾ [الذاريات 47]. فهذا معنى القوّة. وأمّا الحفظ فالإياد كلُّ حاجزٍ الشيءَ يَحفَظُه. قال ذو الرمّة: دفَعْناهُ عن بَيْضٍ حِسَانٍ بأجْرَعٍ *** حَوَى حَوْلَها مِنْ تُربِهِ بإيادِ([1])(أير) الهمزة والياء والراء كلمةٌ واحدة وهي الرِّيح. واختُلِف فيها، قال قوم: هي حارّة ذات أُوارٍ. فإن كانَ كذا فالياء في الأصل واوٌ. وقد مضى تفسير ذلك في الهمزة والواو والراء. وقال الآخرون: هي الشَّمال الباردة بلغة هُذَيل. قال: وإنَّا مَسامِيحٌ إذا هَبّت الصَّبا *** وإنّا مَراجِيحٌ إذا الإِيرُ هَبَّتِ([2])(أيس) الهمزة والياء والسين ليس أصلاً يقاس عليه، ولم يأتِ فيه إلا كلمتان ما أحسَِبهما من كلام العرب، وقد ذكرناهما لذكر الخليل إيّاهما. قال الخليل: أَيْسَ كلمةٌ قد أُمِيتَتْ ([3])، غير أن العرب تقول: "ائت به من حيثُ أَيْسَ وليس" لم يُستعمل أَيْسَ إلا في هذه فقط، وإنما معناها كمعنى [حيث([4])] هو في حال الكينونة والوُجْد والجِدَة. وقال: إنّ "ليس" معناها لا أيْسَ، أي لا وُجْدَ. والكلمة الأخرى قول الخليل إنّ التأييس الاستقلال؛ يقال ما أيّسْنَا فلاناً([5]) أي ما استقلَلْنا منه خيراً. وكلمةٌ أخرى في قول المتلمِّس: * تُطيف به الأيَّامُ ما يتَأَيَّسُ([6]) * قال أبو عبيدة: لا يتأيَّس لا يؤثِّر فيه شيء. وأنشد: * إنْ كنت جُلْمودَ صَخْرٍ لا يُؤَيّسُهُ([7]) * أي لا يؤثّر فيه. (أيض) الهمزة والياء والضاد كلمة واحدةٌ تدلُّ على* الرّجوع والعَوْد، يقال آض يَئيضُ، إذا رجع. ومنه قولهم قال ذاك أيضاً، وفعَله أيضاً. (أيق) الهمزة والياء والقاف كلمةٌ واحدةٌ لا يُقاس عليها. قال الخليل: الأَيق الوَظيف، وهو موضع القَيد من الفَرَس. قال الطرماح: وقامَ المَهَا يُقْفِلْنَ كلَّ مُكَبَّلٍ *** كما رُصَّ أَيْقَا مُذْهبِ اللّونِ صَافِنِ([8])قال الأصمعي وأبو عمرو: الأَيق القَيْن، وهو موضع القَيْد من الوظيف. (أيك) الهمزة والياء والكاف أصلٌ واحد، وهي اجتماعُ شجر. قال الخليل: الأيكة غَيضةٌ تُنْبِتُ([9]) السِّدرَ والأراك. ويقال [أَيكةٌ([10])] أَيِّكَةٌ، وتكون من ناعم الشّجر. وقال أصحاب التفسير: كانوا أصحابَ شجرٍ ملْتَفّ. يعني قوله تعالى: ﴿كَذَّبَ أَصْحَابُ الأَيْكَةِ﴾ [الشعراء 176]، قال أبو زياد: الأيْكة جماعة الأرَاك. قال الأخطل([11]) من النّخيل([12]) في قوله: يكادُ يَحَارُ المجتَني وَسْطَ أَيْكِهَا *** إذا ما تنادَى بالعَشِيِّ هديلُها (أيم) الهمزة والياء والميم ثلاثة أصول متباينة: الدُّخَان، والحيّة، والمرأة لا زوج لها. أما الأوّل فقال الخليل: الإيَام الدُّخَان. قال أبو ذؤيب: فلمّا جَلاهَا بالإيام تحيَّزَتْ *** ثُباتٍ عَليها ذُلُّها واكتئابُها([13])يعني أنّ العاسِل جَلاَ النّحلَ بالدُّخان. قال الأصمعيّ: آمَ الرجل يؤوم إياماً، دَخَّنَ على الخليّة ليخرج نَحلُها فيشتار عسلَها، فهو آيم، والنَّحلة مَؤُومةٌ، وإن شئتَ مَؤُومٌ عليها. وأما الثّاني فالأيمْ من الحيّات الأبيض، قال شاعر: كأن زِمَامَها أَيْمٌ شُجَاعٌ *** ترأَّدَ في غُضُونٍ مُغْضَئِلَّه([14])وقال رؤبة([15]): وبَطْنَ أيْمٍ وقَواماً عُسْلُجَا *** وكفلاً وَعْثاً إذا تَرَجْرَجا([16])قال يونس: هو الجانّ من الحيات. وبنو تميم تقول أيْنٌ. قال الأصمعيّ: أصله التشديد، يقال أَيِّمٌ وَأَيْمٌ، كَهَيِّن وَهَيْن. قال: إلاّ عواسِرُ كالمِراط مُعِيدَةٌ *** باللَّيلِ مَوْرِدَ أَيِّمٍ مُتَغَضِّفِ([17])والثالث الأيِّم: المرأة لا بَعْلَ لها والرجل لا مَرأةَ له. وقال تعالى: ﴿وَأَنْكِحُوا الأَيَامَى مِنْكُمْ﴾ [النور 32]. وآمت المرأة تئِيمُ أَيْمَةً وأُيُوماً. قال: أفاطِمُ إنِّي هالِكٌ فتأيَّمي *** ولا تَجزَعِي كلُّ النساء تَئِيمُ([18]) (أين) الهمزة والياء والنون يدلّ على الإعياء، وقُرب الشَّيء. أما الأوَّل فالأيْن الإعياء. ويقال لا يُبْنَى منه فِعلٌ. وقد قالوا آنَ يَئين أَيْناً. وأما القُرب فقالوا: آن لَكَ يَئِينُ أيْنا. وأما الحيّة التي تُدْعَى (الأين) فذلك إبدالٌ والأصل الميم. قال شاعر: يَسْرِي على الأَيْنِ والحيَّاتِ محْتفِياً *** نَفِسي فِداؤُك مِن سارٍ على ساقِ ([19])(أيه) وأما الهمزة والياء والهاء فهو حرفٌ واحد، يقال أيّهَ تأيِيهاً إذا صوَّت. وقد قلنا إنّ الأصواتَ لا يُقاس عليها. (أيي) الهمزة والياء والياء أصلٌ واحد، وهو النَّظَر([20]). يقال تأيَّا يتأيَّا تَأَيِّياً، أي تمكَّث. قال: قِفْ بالدِّيار وقوفَ زائرْ *** وتأَيَّ إنّك غيرُ صاغرْ([21])قال لبيد: وتأَيَّيْتُ عليه قَافِلاً *** وعلى الأرض غَيَايَاتُ الطَّفَلْ([22])أي انصرفتُ على تُؤَدة. ابن الأعرابيّ: تأيّيْت [الأمرَ([23])]: انتظرت إمكانَه. قال عديّ: تَأَيَّيْتُ منهن المصير فلم أزَلْ *** أُكَفْكِفُ عنِّي واتِناً ومُنَازِعا([24])ويقال: ليست هذه بدار تَئِيّة([25])، أي مُقام. وأصلٌ آخر، وهو التعمُّد، يقال تآيَيْتُ، على تفاعلت، وأصله تعمَّدت آيَتَه وشخصَه. قال: * به أتآيا كُلَّ شأنٍِ ومَفْرِقِ([26]) * وقالوا: الآية العلامة، وهذه آيةٌ مَأَيَاةٌ، كقولك عَلامَة مَعْلَمَة. وقد أيَّيْت([27]). قال: ألا أبلغ لَدَيْكَ بني تميم *** بآيةِ ما تُحِبُّونَ الطَّعاما([28])قالوا: وأصل آية أَأْيَة بوزن أعْية، مهموز همزتين، فخفّفت الأخيرة فامتدّت. قال سيبويه: موضع العين من الآية واو؛ لأنّ ما كان* موضع العين [منه([29])] واواً، واللام ياءً، أكثرُ ممّا موضِع العينِ واللامِ منه ياءان، مثل شوَيتُ، هو أكثر في الكلام حَيِيتُ. قال الأصمعيّ: آيةُ الرَّجُل شخْصُه. قال الخليل: خَرَجَ القوم بآيتهم أي بجماعتهم. قال بُرْج بن مُسْهِر: خَرَجْنا من النَّقْبَينِ لا حَيَّ مِثْلنا *** بآيَتِنا نُزْجِي المَطِيَّ المَطَافِلاَ([30])ومنه آية القرآن، لأنَّها جماعةُ حروفٍ، والجمعُ آيٌ، وإياة الشمس ضوءُها، وهو من ذاك، لأنّه كالعلامة لها. قال: سَقَتْه إياة الشَّمسِ إلاّ لِثَاتِهِ *** أَسِفَّ ولم يُكْدَمْ عليه بإثمِدِ([31])تم كتاب الهمزة ويتلوه كتاب الباء --------------------- ([1]) البيت في ديوان ذي الرمة 141 واللسان (4: 43). وهو في صفة ظليم. ورواية الديوان: "ذعرناه عن بيض". ([2]) لحذيفة بن أنس الهذلي من قصيدة في أشعار الهذليين بشرح السكري ص223 على هذا الروي وليس فيها البيت. وفي اللسان: * وإنا لأيسار إذا الإير هبت * والأير للريح يقال بفتح الهمزة وكسرها، ويقال أيضاً بفتح الهمزة وتشديد الياء المكسورة. ([3]) نسب في اللسان هذا الكلام إلى الليث. وقال بعده: "إلا أن الخليل ذكر أن العرب تقول.." الخ. ([4]) التكملة من اللسان. ([5]) في الأصل: "فلاناً" وفي اللسان: "ما أيسنا فلاناً خيراً". ([6]) صدره كما في ديوانه ص6 من نسخة الشنقيطي واللسان (أيس): * ألم تر أن الجون أصبح راسياً * ([7]) في المخصص (10: 95) واللسان (5: 133) مع نسبته في اللسان إلى العباس بن مرداس * إن تك جلمود بصر لا أؤيسه * وتمامه فيهما: * أوقد عليه فأحميه فينصدع * ([8]) الكلمة الأولى من البيت ساقطة في الأصل، وإثباتها من ديوان الطرماح 164 واللسان (أيق، صفن). والمها: البقر، يعني بها النساء. يقفلن: يسددن، ورواية اللسان: "يعقلن". والمكبل، أراد به الهودج، كما في شرح الديوان. ورص، بالصاد المهملة، أي قيد وأزلق. وفي الأصل: "رص"، صوابه من الديوان. ([9]) في الأصل: "تنته" صوابه في اللسان. ([10]) تكملة ليست في الأصل. وفي اللسان: "وأيك أيك مثمر، وقيل هو على المبالغة". ([11]) في الأصل: "قال أبو ذوب الأخطل". والبيت التالي في ديوان الأخطل 243. ([12]) لعلهما: "يعني النخيل". ([13]) البيت في ديوان أبي ذؤيب ص79 برواية: "فلما اجتلاها". ([14]) أنشده في اللسان (رأد، غضل). وفي الأصل: "معضله" صوابه في اللسان (غضل) . ([15]) كذا، وصوابه "العجاج". والرجز في ديوان العجاج ص8. وبهذه النسبة الصحيحة ورد في اللسان (14: 306). ([16]) في الأصل: "وكفا" صوابه من الديوان. ([17]) البيت لأبي كبير الهذلي، كما في ديوان الهذليين (2: 105) وأمالي القالي (2: 89) واللسان (صيف، غضف) وانظر الحيوان (4: 254). وقبل البيت : ولقد وردت الماء لم تشرب به *** زمن الربيع إلى شهور الصيف ([18]) كان المفضل ينشده: "كل النساء يتيم" انظر اللسان (يتم). والرواية في اللسان "فتثبتي". ([19]) لتأبط شراً من القصيدة الأولى في المفضليات. محتفياً:حافياً. وفي الأصل: "مخفياً" محرف. ([20]) النظر، بمعنى الانتظار، يقال نظره وانتظره وتنظره. ([21]) البيت للكميت كما سبق في 141، وكما في الأغاني (15: 111) واللسان (18: 67). ([22]) البيت في ديوان لبيد 15 طبع فينا سنة 1881 واللسان (19: 381) وعجزه في اللسان (13: 428). والغياية، بياءين: ظل الشمس بالغداة والعشي، أو ضوء شعاع الشمس. في الأصل: "غيابات" محرف. وكلمة "الطفل" وردت ساقطة في الأصل مثبتة قبل بيت الكميت السابق. ([23]) بمثلها يلتئم الكلام. ([24]) الواتن: الدائم الذي لا ينقطع. وفي الأصل: "وأنا منازعا". ([25]) في الأصل: "تأية" تحريف. وفي شعر الحادرة: ومناخ غير تئية عرسته *** قمن من الحدثان نابي المضجع ([26]) في الأصل: "به تيا أيا". ([27]) في اللسان: "وأيا آية: وضع علامة". ([28]) انظر صحة إنشاد هذا البيت في الخزانة (3: 139) حيث نسب إلى يزيد بن عمرو بن الصعق. ([29]) التكملة من اللسان (18: 67) حيث نقل عن سيبويه. ([30]) البيت في اللسان (18: 66) برواية "نزجي اللقاح". ([31]) البيت لطرفة في معلقته. ويروى: "ولم تكدم".

كتاب الباء: ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR722 harf
- لفظ يبحث به عن المكان، كما أن (متى يبحث به عن الزمان، والآن: كل زمان مقدر بين زمانين ماض ومستقبل، نحو: أنا الآن أفعل كذا، وخص الآن بالألف واللام المعرف بهما ولزماه، وافعل كذا آونة، أي: وقتا بعد وقت، وهو من قولهم: الآن. وقولهم: هذا أوان ذلك، أي: زمانه المختص به وبفعله. قال سيبويه (راجع: أخباره في إنباه الرواة 2/346) رحمه الله تعالى: الآن آنك، أي: هذا الوقت وقتك. وآن يؤون، قال أبو العباس (هو أحمد
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR240 harf
أ ي ن آن وقتك بمعنى حان‏.‏ وأما آن لك أن تفعـل‏.‏ ووجفـت الإبـل علـى الأيـن أي علـى الإعيـاء‏.‏ وتقول‏:‏ أين منها الأين وقال‏:‏ أقـول للمـرار والمهاجر إنـا ورب القلـص الضوامر أي أعيينا من الأين‏.‏ ومن أين لك هذا وأيان ترجع بمعنى متى‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR12.469 harf
آنَ الشيءُ أَيناً: حانَ، لغة في أَنى، وليس بمقلوب عنه لوجود المصدر؛ وقال: أَلَمَّا يَئِنْ لي أَنْ تُجَلَّى عمايَتي، وأُقْصِرَ عن ليْلى؟ بَلى قد أَنى لِيا فجاء باللغتين جميعاً. وقالوا: آنَ أَيْنُك وإينُك وآن آنُك أَي حانَ حينُك، وآنَ لك أَن تفعل كذا بَئينُ أَيْناً؛ عن أَبي زيد، أَي حانَ، مثل أَنى لك، قال: وهو مقلوبٌ منه. وقالوا: الآن فجعلوه اسماً لزمان الحال، ثم وصفوا للتوسُّع فقالوا: أَنا الآنَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR487 harf
* أ ي ن * * آن أيْنُهُ * أي حان حينه و * آن * له أن يفعل كذا من باب باع أي حان مثل أنى وهو مقلوب منه وأنشد بن اسكيت ألما يئن لي أن تجلى عمامتي وأقصر عن ليلى بلى قد أنى ليا فجمع بين اللغتين و * أيْنَ * سؤال عن مكان فإذا قلت أين زيد فانما تسأل عن مكانه و * أيَّانَ * معناه أي حين وهو سؤال عن زمان مثل متى قال الله تعالى ﴿أيان مرساها﴾ * إيَّانَ * بكسر الهمزة لغة وبها قرأ السملي ﴿إيان يبعثون﴾ و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.717 harf
: ( *!الأَيْنُ : الإِعْياءُ ) والتَّعَبُ ؛ قالَ كعْبٌ ، رضِيَ اللَّهُ تعالى عنه : فيها على الأَيْنِ إِرْقالٌ وتَبْغيلُ قالَ أَبو زيْدٍ : لا يُبْنى منه فِعْلٌ ، وقد خُولِفَ فيه ؛ كما في الصِّحاحِ . وقالَ أَبو عُبَيْدَةَ : لا فِعْل له . وقالَ الليْثُ : لا يشتَقُّ منه فِعْل إِلاَّ في الشِّعْر . وقالَ ابنُ الأعْرابيِّ : *!آنَ *!يَئِينُ *!أَيْناً مِن الإِعْياءِ ؛ وأَنْشَدَ : *!إِنَّا ورَبِّ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.633 harf
Madde başı: اينآنَ 1 آنَ آن , [aor. يَئِينُ,] inf. n. أَيْنٌ, [in a copy of the Msb, أَيِنَ, aor. يَاءَنُ, inf. n. أَيَنٌ, but as this is at variance with all other authorities known to me, I regard it as a mistranscription,] He was, or became, fatigued, or tired: (T, M:) so says IAar: (T:) and As says the like: (TA, from a marginal note in a copy of the S:) [see also what I have cited from the Mughnee voce
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR202 harf
Madde başı: ءينآن آن ( y ) I ( n. ac. أَيْن 1 ), a. Drew near. b. Was weary, tired. أَيْن أَيْن a. Where? مِن أَيْن مِن أَيْن a. Whence? اِلَي أَيْن اِلَي أَيْن a. Whither? أَيْنَمَا أَيْنَمَا a. Wherever.
Tamamını oku

Sîgalar(7)

Mücavir kökler43 mücavir (204 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. كون

    18 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  2. شرك

    6 ortak ayet · Tasma kayış demektir

  3. زعم

    3 ortak ayet · Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan…

  4. ثقف

    2 ortak ayet · Sigaf demirin dövüldüğü örs ve çekiç demektir

  5. يوم

    8 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  6. سدس

    2 ortak ayet · سندس Hint kumaşıdır

  7. ندو

    3 ortak ayet · Nedve halkın toplandığı yerdir

  8. قول

    13 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  9. وجه

    3 ortak ayet · Yüz demektir

  10. ذلل

    2 ortak ayet · Zeyl etek denektir

  11. كود

    2 ortak ayet · Neredeyse o

  12. سوأ

    4 ortak ayet · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

Geçtiği ayetler(27)

  1. وَلِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهَا فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ أَيْنَمَا تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعًا إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    Her neredeHerkesin bri yönü vardır oraya döner. Öyleyse siz hayırlı işlerde birbirinizle yarışın! Nerede bulunursanız bulunun, Allah hepinizi birden getirir. Şüphesiz ki Allah her şeye kadir’dir.

  2. ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَمَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ …

    Her neredeNerede bulunurlarsa bulunsunlar; üzerlerine zillet vurulmuştur. Allah’ın ve mü’minlerin ahdine sığınmış olanlar müstesna. Allah’ın hışmına uğradılar. Üzelerine de miskinlik vuruldu. Bu, Allah’ın ayetlerini inkar etmeleri ve haksız yere peygamberleri öldürmelerindendir. Bu, onların isyan etmeleri ve taşkınlık yapmalarındandır.

  3. أَيْنَمَا تَكُونُوا يُدْرِككُّمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ …

    Her neredeNerede olursanız olun, sağlam kaleler içinde dahi olsanız ölüm sizi bulacaktır. İman etmeyenlere bir iyilik gelirse: Bu, Allah’tandır. Bir kötülük erişirse de: Bu senin yüzündendir, derler. De ki: Hepsi Allah tarafındandır. Bunlara ne oluyor ki hiçbir sözü anlamaya yanaşmıyorlar?

  4. … مِنَ الْكِتَابِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قَالُوا أَيْنَمَا كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا …

    Nerede şey?Allah’a karşı yalan uyduran veya O’nun ayetlerini yalan sayanlardan daha zalim kim vardır? İşte onlara; kitabdaki payları erişecektir. Nihayet, elçilerimiz canlarını almak üzere onlara geldiklerinde; diyeceklerdir ki: Allah’tan başka tapar olduklarınız nerede? Onlar da derler ki: Onlar, bizi bırakıp kaçtılar. Ve onlar, kendi aleyhlerine gerçekten kafir olduklarına şehadet ederler.

  5. … لَا يَقْدِرُ عَلَى شَيْءٍ وَهُوَ كَلٌّ عَلَى مَوْلَاهُ أَيْنَمَا يُوَجِّهْهُ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَمَنْ …

    Her neredeAllah; iki kişiyi de misal veriyor: Biri hiç bir şeye gücü yetmez bir dilsizdir ki, efendisine yüktür. Nereye gönderse bir hayır getirmez. Bununla; doğru yolda olup adaletle emreden bir olur mu hiç?

  6. وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَمَا كُنْتُ وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا

    Her neredeNerede olursam olayım, beni mübarek kıldı ve yaşadığım müddetçe namaz kılmamı ve zekat vermemi emretti.

  7. وَقِيلَ لَهُمْ أَيْنَمَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ

    Nerede şey?Ve onlara denilir ki: Nerededir taptıklarınız?

  8. مَلْعُونِينَ أَيْنَمَا ثُقِفُوا أُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْتِيلًا

    Her neredeLa’netlenmişlerdir. Nerede bulunurlarsa yakalanırlar ve hemen öldürülürler.

  9. ثُمَّ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَمَا كُنْتُمْ تُشْرِكُونَ

    Nerede şey?Sonra onlara denilir ki: Nerede şirk koştuklarınız,

  10. … يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيهَا وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَمَا كُنْتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

    Her neredeGökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra da Arş’a hükmeden O’dur. Yere gireni ve ondan çıkanı, gökten ineni ve oraya yükseleni bilir. Nerede olursanız olun, O, sizinle beraberdir. Ve Allah; yaptıklarınızı görmektedir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökأين
YapıÜçlü (edat ve işlev kökü)
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli ي)
Bağlamsal Yakın Köklerأنى, حيث, متى
Zıt Kökثبت
Çekirdek Özet 1Bir varlığın veya hareketin uzamdaki konumunu, yönünü ve nihayetinde varacağı durak noktasını arama
Çekirdek Özet 2İlahi huzurdan ve ilahi gözetimden kaçışın imkânsızlığını, mutlak mekan ihatasını vurgulama
Çekirdek Özet 3Mekan bağımlı varoluş ile mekandan münezzeh mutlak kuşatıcılık arasındaki ontolojik ayrım
Kritik Hata RiskiEdatın yalnızca coğrafi veya fiziki bir koordinat sorusu sayılarak tevhidi ve ontolojik kuşatıcılık bağlamının gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أيBelirleme, ayırt etme, işaret etme ve soru yoluyla yönelme bildiren asıl ses ve işaret çekirdeği; أيد, أيك, أيم köklerinde de bir varlığı veya sınırı belirginleştirme işlevi görürنÇekirdeğe eklenen nun harfi, süreklilik, konumlanma ve uzamsal tayin boyutu katarak kavramı soyut bir belirlemeden belirli bir mekan ve sınır sorgusuna dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHareketi başlatan yönelişi ve dikkat çekme talebini temsil eder
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaBir noktaya doğru uzanmayı, işaret etmeyi ve yön bulma arayışını simgeler
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkMekanın sürekliliğini, sınır hattını ve bir noktada durup yerleşmeyi ifade eder
أينGüçle yönelip uzanarak süreklilik arz eden konumu belirleme hareketiZihnin bir varlığa doğru uzanarak onun uzamsal yerini, sınırını ve durduğu noktayı arayıp tayin etme hareketini oluşturur

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir varlığın içinde bulunduğu uzamsal sınır ve durak; fiziksel yorgunluktan ötürü devenin durma ve takatsiz kalma eşiğine gelmesi
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde meşakkatli çöl yolculuğunda devenin tükenişini ve uzamsal mesafeyi anlatan beyitte kelime yorgunluk ve meşakkat anlamında kullanılmıştır: يَسْرِي على الأَيْنِ والحيَّاتِ محْتفِياً / نَفِسي فِداؤُك مِن سارٍ على ساقِ
Erken Arapça kullanımBir şahsın veya nesnenin bulunduğu konumu soruşturmak üzere kullanılan murep olmayan mekan zarfı ve soru edatı

Kaynak İbn Fâris, Maqāyīs al-Lugha; Halîl b. Ahmed, Kitābü’l-ʿAyn; Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça أين edatı ve kökü, Batı Sami ve genel Afro-Asyatik dil ailesinde yer ve yön belirten temel soru tabanları ile doğrudan irtibatlıdır. Fenikece, İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında mekan ve soru kökü olarak ʾay- veya ʾan- kök morfemleri yaygındır; İbranicede nereden ve nerede anlamına gelen ʾayin (אַיִן) veya ʾān (אָן) kelimeleri tam bir ses ve anlam denkliği sergiler. Akadcada soru bildiren ali veya yönelme yapıları ile morfolojik olmasa da anlamsal işlev birliği mevcuttur. Çekirdek morfem olan soru unsuru, sonuna yönelme ve yer belirten nazal bir ekin eklenmesiyle türemiş, Arapçada hem mekan sorusu edatına hem de vakit ve sınır bildiren kullanım biçimlerine evrilmiştir. Kökün sözlüklerde yorgunluk ve dermansızlık anlamına gelen isim boyutu ise uzamsal mesafenin bedende yol açtığı tükenişi ve son sınıra ulaşmayı temsil eden iç-Arapça bir semantik genişlemedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönأين kökünden türeyen mekan edatı ve yorgunluk bildiren masdarZaman bildiren آن ve sınır bildiren kullanımlarla ses ve anlam geçişliliği barındırırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ʾayin ve Aramice ʾaykā / ʾān biçimleriOrtak Sami dil mirasında yer alan yön ve mekan arama morfeminin doğrudan yansımasıdırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiProto-Afro-Asyatik soru ve işaret biçimleriSoru tabanı üzerine eklenen nazal genişleme diğer dil kollarında da yerel belirteç olarak izlenirMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha; Lisān al-ʿArab; Koehler-Baumgartner, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أينAnlamlıMekan belirleme ve yorgunlukBir nesnenin yerini sorma; mesafenin getirdiği bitkinlikKur'an'da geçer; hedef kök
أنيAnlamlıVaktin gelmesi, gecikme ve olgunlaşmaBir şeyin zamanının erişmesi, suyun kaynama derecesine varmasıKur'an'da geçer; zaman ve mekan sınır ortaklığı taşır
يأنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan permütasyon
ينأAnlamlıMeyvenin olgunlaşması ve kemale ermesiينع ile eşdeğer kabul edilen, olgunluk ve erişme bildiren seyrek kullanımKur'an'da geçmez; nadir kullanım
نأيAnlamlıUzaklaşmak ve ayrılmakFiziksel veya manevi bakımdan bir mesafeyi açarak geri çekilmekKur'an'da geçer; mekansal uzaklaşma yönüyle irtibatlıdır
نيأAnlamlıÇiğ ve pişmemiş olmakEtin veya yiyeceğin ateşte pişmeden önceki ham haliKur'an'da geçmez; olgunlaşmanın zıddı

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أينMerkezMekan tayini ve arayışıBir varlığın uzamdaki kesin koordinatını ve yönünü soruştururHem edat hem konum sorgusudur
أنىKomşuKeyfiyet, kaynak ve mekanMekanın yanında oluş biçimini ve menşei birlikte sorarNereden ve nasıl sorularını birleştirir
حيثKomşuMekan zarfıSoru sormaz, gerçekleşen eylemin mekanını doğrudan bağlarCümleleri mekana bağlayan zarftır
متىKomşuZaman tayiniMekanı değil eylemin zaman eksenindeki yerini soruştururUzam yerine vakti hedefler
ثبتZıtSabitlik ve kararlılıkYeri aranılan veya hareket halinde olanın aksine bir yerde çakılı ve kararlı durmayı anlatırMekan arayışının zıddı olan yerleşiklik halidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأينNerede, nereyeMekanın tayini için kullanılan soru ve şart edatıKesin
LatinceUbi, QuoNerede, nereye doğruHem bulunulan sabit noktayı hem de yönelinen hedefi karşılarGüçlü
İngilizceWhere, WhitherNerede, nereyeMekanın konumunu ve hareketin yönünü soru formunda ifade ederKesin
AlmancaWo, WohinNerede, nereye doğruDurum bildiren mekan ile yönelim bildiren mekanı ayrıntılandırırKesin
FransızcaOùNerede, nereyeUzamsal konumu ve yönü birleştiren temel soru sözcüğüdürGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Lane's Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أينMekan sorgusu ve çaresizlik beyanıMahşer günü inkârcıların kaçacak sığınak arayışını ve kaçışın imkânsızlığını anlatan bağlam (el-Kıyâme 75:10)
أينKınama ve acziyet ortaya koymaSahte ilahların ve ortak koşulan varlıkların nerede olduğunu sorarak putperestleri susturma bağlamı (eş-Şuarâ 26:92, es-Sâffât 37:26)
أينماŞartsız kuşatıcılık ve her nerede olursaİlahi tecellinin her mekanda hazır olduğunu ve hiçbir yerin O'ndan hali olmadığını bildiren bağlam (el-Bakara 2:115)
أينماMutlak kader ve kaçınılmazlıkÖlümün ve ilahi takdirin mekan farkı gözetmeksizin her yerde insanı bulacağını bildiren bağlam (en-Nisâ 4:78)
فأين تذهبونŞaşkınlık ve akıl tutulmasını teşhirHaktan yüz çevirenlerin gidebilecekleri hiçbir makul ve meşru cihet bulunmadığını vurgulayan bağlam (et-Tekvîr 81:26)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEyniyyet ve mekan nefyıCenâb-ı Hakk'a mekan isnat edilip edilemeyeceği ve tenzih ilkesiYaratılmışlara mahsus olan mekan bağımlılığının Allah hakkında imkânsızlığı
FıkıhKıble ve namaz mekanının tayiniKıble cihetinin tespit edilemediği durumlarda yönelme ve ibadetin geçerliliğiMekanın şart kılındığı hallerde belirsizliğin içtihatla giderilmesi
Tefsirİstifhâm-ı inkârî ve tebkitKur'an'daki soru kiplerinin gerçekte bilgi sorma değil muhatabı aciz bırakma işleviMuhatabın kaçacak hiçbir yeri olmadığını vicdanen itiraf ettirme
HadisCariye rivayeti ve tevillerHadis metinlerinde geçen mekan sorularının zahiri ve tevil edilen yönleriMekanın sorgulanmasının mekan isnadı değil yücelik ikrarı olarak anlaşılması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve her yerde hazır oluşMutlak mekan ihitasıKaçışın imkânsızlığını hissettirmeKulun hiçbir mekanda ilahi murakabeden gizlenemeyeceğini idrak etmesiKesin
İlmiKoordinat ve konum belirlemeUzamsal referans sistemiVarlıkların yerini saptamaBir cismin veya olgunun varlık sahasındaki pozisyonunun belirlenmesiGüçlü
SiyasiHükümranlık ve sınır denetimiEgemenlik alanı ve sığınak arayışıOtoritenin erişim alanını çizmeKanundan ve meşru otoriteden kaçış yollarının kapatılmasıMuhtemel
İktisadiPazar ve malın tedarik yeriDağıtım ve lojistik odağıArz ve talep konumunu eşleştirmeMal ve hizmetin nerede üretilip nerede tüketildiğinin tespitiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKoordinat sistemi ve konum vektörüBir manifold veya uzayda bir noktanın diğer referans noktalarına göre yerini belirleyen matematiksel fonksiyonGüçlü
Beşeri bilimlerYersiz-yurtsuzlaşma ve ontolojik arayışBireyin veya toplumun aidiyet duyduğu fiziki ve zihni uzamı kaybetmesi sonucu oluşan yönelim kriziGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin yalnızca harita, şehir veya fiziki bina gibi dar bir coğrafi yer sorgusu olarak görülmesi
Kur'an içi daha geniş anlamHem ontolojik bir kuşatılmışlığı hem de insanın hakikatten sapma cihetlerini içine alan varoluşsal bir yön sorgusu olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'ın inkârcılara yönelttiği yöneliş ve kaçış sorularının salt edebi bir soru zannedilerek varoluşsal çaresizlik vurgusunun anlaşılamaması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın uzam tasavvurunu, insanın ilahi tasarruftan ve gözetimden hiçbir yerde sıyrılamayacağını ve sapmanın bir yönsüzlük olduğunu ortaya koyduğu için vazgeçilmezdir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mahşer dehşetini anlatan kıyamet ayetlerinde, şirkin temelsizliğini gösteren tebkit ayetlerinde ve ilahi kuşatıcılığı bildiren tevhid ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın gizlenebileceği bir mahremiyet veya kaçış alanı bulabileceği zannını yıkarak Allah'ın her mekanı çevrelediği bilincini yerleştirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir cismin uzamdaki sınırını, durduğu noktayı veya yolculuk esnasında tükenip durduğu eşiği soruşturup belirleme.
  • Soyut anlamVarlığın mutlak ihata karşısındaki konumunu arayışı; kaçacak hiçbir yerin bulunmadığı hakikatine toslayan yönelim.
  • Sistematik karşılıkBir referans sisteminde hareket eden varlığın bütün koordinatlarının nihai olarak tek bir mutlak sınır tarafından kuşatılması.
  • LaTeX modeli∀x∈M,∄x:x∉Ω  ⟹  lim⁡x→∂Ωf(x)=∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde M evrendeki bütün uzamsal konumları temsil eder. Ω ilahi iradenin mutlak kuşatıcılık alanıdır. İfadenin ilk kısmı, bu uzamda Ω alanının dışında kalabilecek hiçbir x noktasının bulunmadığını (∄x:x∉Ω) kesin olarak belirtir. İkinci kısım ise insanın bu kuşatıcı alanın dışına çıkmak üzere sınıra doğru yönelme teşebbüsünün (lim⁡x→∂Ω) sonuçsuz kalacağını, varılabilecek başka hiçbir mekan alternatifinin olmadığını (∅) modeller. Bu durum Kur'an'daki nereye kaçış var sorusunun kaçılacak hiçbir yer yoktur cevabıyla tam bir yapısal örtüşme içindedir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا