بلد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-ل-د10 sîga, 80 mücavir kök, 19 ayet, 15 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رزقخرجلِبَلَدٍالْبَلْدَةِالْبَلَدِبلدموتسحببَلَدًابَلْدَةًالْبَلَدَسوقغررنقب

KökSîga 10Ayet 19Sure 15Mücavir 80

▶ Ağı aç (3B)

بلد

ب - ل - د

KÖK
  • 19 geçiş
  • 19 ayet
  • 10 sîga
  • 13 sözlük

Beled mezarlık demektir. Yerleşilen yer anlamındadır. Etrafı çevrili meskun düz yerdir. Karyeden daha geniştir. “Belde” merkeze, “beled” ise çevreye, mücavir alana denmektedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Beled mezarlık demektir. Yerleşilen yer anlamındadır. Etrafı çevrili meskun düz yerdir. Karyeden daha geniştir. “Belde” merkeze, “beled” ise çevreye, mücavir alana denmektedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.221 harf
باب الدال واللام والباء معهما د ل ب، ب ل د، ل ب د، د ب ل، ب د ل مستعملات دلب: الدُّلبُ شَجَرةُ العَيْثام، ويقال: شجر الصِّنار، وهو بالصِّنار أَشبَهُ، والواحدة دُلْبةٌ. بلد: البَلَدُ: كلُّ موضعٍ مُسْتَخيزٍ من الأرض، عامرٍ أو غيرِ عامرٍ، خالٍ أو مَسكون، والطائفة منه بَلْدةٌ، والجميع البِلاد. والبَلَدُ اسمٌ يقعن على الكُوَر. والبَلَدُ المقبرة، ويقال: هو نَفسُ القَبْر، ورُبَّما عُنِيَ بالبَلَد
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.353 harf
بَلَدَ بالمكان: أقام به؛ فهو بالِدٌ. والبَلْدَةُ والبَلَدُ: واحد البلادِ، والبُلْدانِ. والبَلادَةُ: ضدُّ الذكاء. وقد بَلُدَ بالضم فهو بَليدٌ. وتَبَلَّدَ: تكلَّف البَلادَةَ. وتَبَلَّدَ، أي تردَّد متحيِّراً. وبَلَّدَ تَبْليداً: ضرب بنفسه الأرضَ. وأَبْلَدَ لصق بالأرض. وقال الشاعر يصف حوضاً: ومُبْلِدٍ بَيْنَ مَوْماةٍ بمَهْـلَـكَةٍ جاوزْتُهُ بِعَلاةِ الخَلْقِ عِلْيانِ والمُبَالَدَةُ مثل المبالطة.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.831 harf
د ل ب دلب ، دبل ، بدل ، بلد ، لبد : مستعملة . دلب : قال الليث : الدُّلْبُ شجرة العيثَام ، ويقال : شجر الصِّنارِ وهو بالصِّنار أشبه ، والواحدة دُلْبَةٌ . ثعلب عن ابن الأعرابي : الدُّلْبَةُ السّوادُ ، والدُّلْبُ جنْسٌ من سُودان السِّند ، وهو مقلوب عن الدَّيْبُل . وقال الشاعر : كأن الذراع المشكُولَ منها سَلِيبٌ مِن رجال الدّيْبُلانِ قال : شَبَّهَ سوادَ الزِّقِّ بالأسود المشلَّح من رجال السند . دبل :
Maddenin bağlantısı

د ل ب دلب ، دبل ، بدل ، بلد ، لبد : مستعملة . دلب : قال الليث : الدُّلْبُ شجرة العيثَام ، ويقال : شجر الصِّنارِ وهو بالصِّنار أشبه ، والواحدة دُلْبَةٌ . ثعلب عن ابن الأعرابي : الدُّلْبَةُ السّوادُ ، والدُّلْبُ جنْسٌ من سُودان السِّند ، وهو مقلوب عن الدَّيْبُل . وقال الشاعر : كأن الذراع المشكُولَ منها سَلِيبٌ مِن رجال الدّيْبُلانِ قال : شَبَّهَ سوادَ الزِّقِّ بالأسود المشلَّح من رجال السند . دبل : ثعلب عن ابن الأعرابيّ : التَّدْبيلُ : تَعظيمُ اللُّقمة وازدرادُها ، والدّوْبَلُ ذَكَرُ الخنازير وهو الرّتُّ . وقال الليث : الدُّبْلَةُ كتلة من ناطِفٍ أو حَيْسٍ أو شَيءٍ مَعْجون أو نحو ذلك ، وقد دَبَّلْتُ الحَيْسَ تَدْبيلاً أي جعلتُه دبَلاً . وقال النضر : الدُّبلُ اللُّقمُ من الثرِيد الواحدة دُبْلَةٌ ، والدّبيلُ موضعٌ يتاخِم أعراضَ اليمامة وأنشد فقال : لَوْلا رَجاؤُك ما تَخَطَّتْ ناقَتِي عُرْضَ الدّبِيلِ ولا قُرى نَجْران ويُجمع دُبُلاً . وقال العجاج : جَادَلَه بالدُّبُل الوَسْمِيّ قال : وَدَيْبُلُ مدينة من مدائن السِّند ، غيره : دَبَلْتُ الأرضَ وَدَمَلْتُهَا أي أصلحتها . وقال الكسائي : أرض مَدْبُولة إذا أصلحتها بالسِّرْجينِ ونحوه حتى تجودَ ، وقد دَبلتُهَا أدبلها دُبولاً . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الدُّبالُ والذُّبال النُّفاياتُ ، يقال : دَبَلْته دُبُولاً وذَبَلْته ذبولاً . شمر عن ابن الأعرابي يقال : دِبْلٌ دَبيلٌ أي ثُكْلٌ ثاكلٌ ومنه سميت المرأة : دِبْلَةٌ وقال الراجز : يا دِبْلُ ما بِتُّ بليلٍ ساهِداً ولا خَرَرْتُ الرَّكعتين ساجداً قال : ويقال : دَبْلتُهم دُبَيْلَة : أي هلكوا وصلَّتهم صالَّةٌ . وروى أبو عبيد عن الأصمعيّ : ذِبْلٌ ذَابِلٌ بالذال ، وهو الهوان والخزي . قال شمر وغيره يقول : دبل دابل بالدال ويقال : الجداول الدُّبُول واحدها دَبْلٌ لأنها تُدْبل أي تُصْلَح وتُنَقَّى وتُجْهَر ، وفي الحديث أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) لما غدا إلى النطَاةِ دلَّه الله على دبول كانوا يَتَرَوَّوْنَ منها فقطعها عنهم حتى أَعْطوا بأَيديهم . بلد : قال الليث : البَلدُ كل موضع مُسْتَحيزٍ من الأرض عامِرٍ أو غير عامر أو خالٍ أو مسكون فهو بلد ، والطائفة منها بَلْدَة والجميعُ البلاد ، والبُلْدَان اسم يقع على الكُوَر والبَلدُ المقْبَرَة ، ويقال : هو نَفْسُ القبر ، وربما جاء البَلدُ يعني به التراب ، قال : والبَلْدَة بَلْدَةُ النَّحْر وهي الثغرةُ وما حولها وأنشد : أُنِيخَتْ فأَلْقَتْ بَلْدَةً فوقَ بلدةٍ قليل بها الأصواتُ إلا بغَامُها والبلدةُ في السماءِ موضعٌ لا نجوم فيه بين النَّعَائم وسَعْدِ الذَّابح ، ليستْ فيه كواكب عظام تكون عَلَماً ، وهي من منازل القمر ، وهي آخر البروج ، سُميت بَلْدَةً وهي من بُرْج القَوْس خالية إلاَّ من كواكبَ صغارٍ . أبو عبيد عن أبي عمرو : والأَبْلَدُ من الرجال الذي ليس بمقرونٍ وهي البَلْدَة والبُلْدَة . وقال الأحمر : المتبلِّدُ الذي يتردد مُتحيراً وأنشد للبيد فقال : عَلِهَتْ تَبَلَّدُ في نِهَاءِ صعائِدٍ سَبْعاً تُواماً كامِلاً أيامُها وقال الليث : التَّبَلُّد نقيض التجلد ، وهو استكانة وخضوع وأنشد : ألا لا تَلُمْه اليوم أن يَتَبَلَّدَا فقد غُلبَ المحزون أن يتجلّدَا قال : وبلَّدَ إذا نكَّسَ في العمل وضَعُفَ حَتَّى في الجود ، قال الشاعر : جَرَى طلَقاً حتى إذا قُلْتُ سابِقٌ تداركه أَعْراقُ سوءٍ فبَلّدَا وقال غيره : البَلْدَة راحة الكف ، وقيل للمُتَحَيِّر : متَبَلِّد لأنه شُبِّه بالذي يتحير في فلاةٍ من الأرض ، لا يهتدي فيها وهي البَلْدَة ، وكل بَلَدٍ واسع بَلْدةٌ وقال الأعشى يذكر الفلاة : وبَلْدَةٍ مثل ظهْرِ التُّرْسِ موحِشَةٍ لِلْجِنِّ بالليل في حافاتها شُعَلٌ وقال الليث : البَلادة نقيض النّفاذِ والمضاءِ في الأمور ، ورجل بليد إذا لم يكن ذكيّاً ، وفرسٌ بليد ، إذا تأخَّر عن الخيل السوابق وقد بَلُدَ بلادةً . قال : والمبالدةُ كالمبالَطَة بالسيوف والعِصِيِّ إذا تجالدوا بها ، ويقال : اشْتُق من بِلادِ الأرض . أبو عبيد : البَلَدُ الأثَرُ بالجسد وجمعه أَبْلاَدٌ ، وقال ابن الرقاع : من بَعْدِ ما شَمِل الْبِلَى أَبْلادها قال وقال أبو زيد : بَلَدْتُ بالمكان أَبلُدُ بلوداً وأَبَدْتُ به آبُدُ أبُوداً : أي أقمتُ به ، وأنشد ابن الأعرابي فقال : ومُبْلِدٍ بَيْنَ مَوْمَاةٍ بمهلكةٍ جاوَزْتُه بعلاةِ الخلْق عِلْيَانِ قال : المبْلِدُ الحوضُ القديم ههنا وأراد مُلْبِدٍ فقلب وهو اللاصق بالأرض ، ومنه قول عَلِيَ لرجلين جاءا يسأَلانِه : أَلْبدا بالأرض حتى تفهما ، وقال غيره : حوضٌ مُبْلِدٌ تُرك ولم يُستعمل فَتَدَاعى وقد أَبْلد إبلاداً . وقال الفرزدق يصف إبلاً سقاها في حوض داثِرٍ : قَطَعْتُ لألحيهِنَّ أَعضادَ مُبْلِدٍ يَنشُّ بِذِي الدَّلْوِ المُحِيلِ جوانِبُهْ أراد بذي الدلو المحيل الماءَ الذي قد تَغيّرَ في الدلو لأنه نُزِع متغيراً . لبد : أبو عُبَيد عن أبي عمرو : أَلْبَدَ بالمكان فهو مُلْبِدٌ به إذا أقام به . وقال أبو زيد : اللّبِيدُ من الرجال الذي لا يبرح منزله وهو الألْيَسُ . وقال ابن الأعرابي : لَبَدَ ولَبِدَ لُبوداً إذا أقام بالمكان ، قال : وإذا رُقِعَ الثوبُ فهو مُلَبَّدٌ ومُلْبَدٌ ومَلْبُودٌ . وفي الحديث أن عائشة أخرجت كِسَاءً للنبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) مُلَبَّداً أي مُرَقَّعاً ، وقال الله جلّ وعزّ : ( يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالاً ) ( البلد : 6 ) . قال الفراء : اللَّبَدُ الكثير ، قال بعضهم : واحدتُهُ لُبْدَةٌ ، ولُبَدُ جماع ، قال : وجعله بعضهم على جهة قُثَم وحُطَمٍ واحداً ، وهو من الوجهين جميعاً الكثير . قال : وقرأ أبو جعفر المدنيّ : ( مالاً لُبَّداً ) مُشَدَّداً فكأَنه أراد مالَ لابد ، ومالانِ لاَبِدَانِ وأموال لُبَّدٌ ، والأموال والمال قد يكونان في معنى واحد . وقال الزجاج : مالٌ لُبَدٌ : كثيرٌ ، وقد لَبَد بعضه ببعض وقوله جلّ وعزّ : ( أَحَداً وَأَنَّهُ لَّمَا قَامَ عَبْدُ اللَّهِ يَدْعُوهُ كَادُواْ يَكُونُونَ ) ( الجن : 19 ) قال وقرىء ( لُبَداً ) قال : والمعنى أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) لما صلى الصبح ببطن نَخْلَةَ كادت الجن لما سمعوا القرآن وتعجبوا منه أن يَسقطوا عليه . قال : ومعنى لِبَداً يركَبُ بعضهم بعضاً وكلُّ شيء أَلصَقْته بشيء إلصاقاً شديداً فقد لَبّدتَه ، ومن هذا اشتقاق هذه اللُّبُودِ التي تُفْتَرَش . قال : ولِبَدٌ جمع لبْدَةٍ ولُبَدٌ ومن قرأ ( لُبَّداً ) فهو جمع لابد . وقال الليث : تقول صبيان الأعراب إذا رأوا السُّمَانَى : سُمَانَى لُبَادَى الْبُدى لا تُرَى ، فلا تزال تقول ذلك وهي لابدةٌ بالأرض أي لاصقةٌ وهو يُطيف بها حتى يَأْخُذَها . وقال : كل شَعَرٍ أو صوف يَتَلَبَّد فهو لِبْدٌ ولِبْدة ، وللأسد شَعَرٌ كثير قد تَلَبَّد على زُبْرَتِهِ قال : وقد يكون مثلُ ذلك على سَنَام البعير وأنشد : كَأَنَّهُ ذُو لِبَدٍ دَلَهْمسِ قال : واللُّبَادَةُ لِباسٌ من لُبُود ؛ قال : ولُبَدٌ اسم آخِر نسور لُقمانَ بن عاد سماه لُبَداً لأنه لَبِدَ فلا يموت ولا يذهب كاللَّبِد من الرجال اللازم لرِحْلِه لا يفارِقه . والعرب تقول : ما له سَبَدٌ ولا لَبَدٌ . قال ابن السكيت : قال الأصمعي : معناه ما له قليلٌ ولا كثيرٌ ، قال وقال غيره : السَّبَدُ من الشَّعَر واللَّبَد من الصوف ، أي ما له ذُو شَعَر ولا ذو صُوفٍ وَوَبَر ، وكان مالَ العرب الخيل والإبل والغنم والبقر فدخلت كلها في هذا المثل . أبو عبيد عن الأصمعي : المُلْبِدُ الفحلُ من الإِبل يضرب فخذيه بذنبه فَيَلْصَقُ بهما ثَلْطُهُ وبَعَرُه ؛ قال والمُلْبد أيضاً : اللاصق بالأرض . وفي حديث أبي بكر أنه كان يحلب فيقول : أَأَلْبِدْ أَمْ أَرْغي فإن قالوا : أَلْبِدْ أَلْصَق العُلبة بالضَّرْع ، فَحَلَبَ ولا يكون لِذلك الحَلْب رَغْوَة ، فإن أَبانَ العُلْبَة رغا الشَّخْبُ بشدَّة وُقُوعه في العُلْبة . وقال أبو زيد : المُلَبِّدُ من المطر : الرَّشُّ ، وقد لَبَّدَ الأرضَ تلبيداً . وفي حديث عُمر أنه قال : من لَبَّدَ أو عَقَصَ أو ضفَرَ فعليه الحَلْق . قال أبو عبيد : قوله : لَبَّد يعني أن يجعلَ في رأسه شيئاً من صَمْغ أو غِسْلٍ ليَتَلَبَّدَ شَعْره ولا يَقْمُل ، هكذا قال يحيى بن سعيد ، وقال غيره : إنما التَّلْبيدُ بُقْيا على الشَّعَر لئلا يَشْعَث في الإحرام ؛ ولذلك أوجب عليه الحلق كالعُقوبة له ، قال ذلك سُفْيان بن عُيَيْنَة . وقال شمر : أَلْبَدْتُ القِرْبَة أَي صَيَّرْتها في لَبِد وهو الجُوالِق الصغير وأنشد : قُلْتُ ضَعِ الأدْسم في اللَّبيد قال : يريد بالأدْسم نِحْيَ سَمَن واللَّبيدُ لِبْدٌ يُخاطُ عليه ، وقال ابن السكيت : أَلْبَدَت الإبل إذا أَخرج الربيعُ أَلْوانها وأوبارها وتهيَّأَتْ لِلسِّمَنِ ، وقال : أَلْبَدْتُ القِربة إذا صيرتَها في لَبيد وهو الجُوالق الصغير ، ويقال : قد أَلْبَدتُ الفرسَ فهو مُلْبَدٌ ، وقال الكسائي : أَلْبدْتُ السَّرج عملت له لِبْداً . وقال ابن السكيت : لَبِدَتِ الإبل تَلْبد لَبَداً : إذا دَغِصَتْ بالصِّلِّيان وهو الْتِواءٌ في حَيازيمها وفي غَلاصِمِها إذا أكثرت منه فَتَغَصُّ به ولا تمضي ، فيقال : هذه إبل لَبَادَى ونَاقَةٌ لَبِدَةٌ ، شمر عن ابن الأعرابي : لَبَد الرجل بالمكان يَلْبُدُ لُبوداً إذا أقام ، ومنه قول حذيفة حين ذكر الفتنة قال : فإذا كان ذلك ، فالْبُدوا لُبُود الراعي خلف غنمه ، أي اثبتوا والزموا منازلكم كما يعتمد الراعي على عصاه ثابتاً لا يَبْرَحُ ، ولَبَد الشيءُ بالشيء يَلْبُد : إذا ركِبَ بعضُه بعضاً . بدل : أبو عبيد عن الفرّاء : بَدَلٌ وبِدْلٌ ومَثَلٌ ومِثْلٌ وشَبَهٌ وشِبْهٌ . وأخبرني الإياديُّ عن أبي الهيثم أنه قال : يقال : هذا بِدُلُ هذا وبَدَلُه . قال : وَوَاحِد الأَبدال يريد العُبَّاد أيضاً : بِدْلٌ وبَدَلٌ . وقال ابن شميل في حديث رواه بإسناد له عن علي أنه قال : الأبدال بالشام والنُّجَبَاء بمصر والعَصائِبُ بالعراق ، قال ابن شميل : الأبدال : خيارٌ بَدَلٌ من خيار ، والعصائب : عُصْبَةٌ وعصائب يجتمعون فيكون بينهم حَرْب ، وقال أبو العباس أحمد بن يحيى : قال الفراء يقال : أبدَلْتُ الخاتم بالحلْقَة : إذا نَحَّيْتَ هذا وجعلت هذا مكانه ، وبَدَّلْتُ الخاتم بالحلقة : إذا أَذَبْتَه وسوَّيته حَلقَةً ، وبدلتُ الحلقة بالخاتم إذا أَذَبْتَها وجعلتها خاتماً ، قال أبو العباس : وحقيقتُه أنَّ التَّبديلَ تغييرُ الصورة إلى صورة أخرى ، والجوهرةُ بعينها ، والإبدال تَنْحِيَةُ الجوهرة واستئنافُ جوهرة أخرى ومنه قول أبي النجم : عَزْلُ الأَمير للأمير المبدَلِ ألا ترى أنه نَحَّى جِسْماً وجعل مكانه جِسماً غيرَه ، قال أبو عمر : وعرضتُ هذا على المبرد فاستحسنه ، وزاد فيه ، فقال : قد جَعَلَتِ العرب بدَّلتُ بمعنى أَبدلت وهو قول الله جلّ وعزّ : ( فَأُوْلَائِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ ) ( الفرقان : 70 ) ألا ترى أنه قد أزال السيئاتِ وجعل مكانها حسناتٍ قال : وأمَّا ما شَرَط أحمدُ بنُ يحيى فهو معنى قول الله : ( كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُوداً غَيْرَهَا ) ( النساء : 56 ) . قال : فهذه هي الجوهرة ، وتبديلها : تغييرُ صورتها إلى غيرها لأنها كانت ناعمةً فاسودَّتْ بالعذاب ، فرُدَّتْ صورةُ جلودهم الأولى لما نضجت تلك الصورة ، فالجوهرة واحدة والصورة تختلف . وقال الليث يقال : استبدل ثوباً مكان ثوبٍ أو أخاً مكان أخٍ ، ونَحو ذلك المبادلة . أبو عبيد عن الفراء : البَآدل واحدتها بَأْدَلَة ، وهي ما بين العُنُق إلى التَّرْقُوة وأنشدنا : فَتًى قُدَّ قَدَّ السَّيف لا مُتَآزفٌ ولا رَهِلٌ لَبَّاتُهُ وبَآدله قال وقال أبو عمرو مثله ، وقال : واحدها بَأدلٌ . أبو العباس عن ابن الأعرابيّ قال : البَأْدَلة : لَحْم الصّدْر وهي البَادِرَة والبَهْدَلَةُ وهي الفَهْدَةُ . وقال غيره : العرب تقول للذي يبيع كل شيء من المأكولات : بَدّال . قال أبو الهيثم : والعامة تقول : بَقَّال .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.894 harf
(باب الباء واللام وما يثلثهما في الثلاثي) (بلم) الباء واللام والميم أصلان: أحدهما ورمٌ أو ما يشبهه، والثاني نَبْتٌ. فالأوّل بَلَمٌ، وهو داءٌ يأخُذُ الناقةَ في حَلْقَة رَحِمِها. يقال أَبْلَمَتِ الناقةُ إذا أخَذَها ذلك. الفَرَّاء: أَبْلَمَتْ وبَلِمَتْ إذا ورِمَ حَياؤُها. قال أبو عُبيدٍ: ومنه قولهم لا تُبَلِّمْ عليه أي لا تُقَبِّحْ. قال أبو حاتم: أَبلَمَتِ البَكْرَة إذا لم تَحْمِلْ قَطُّ؛ وهي
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.063 harf
البلد المكان المحيط المحود المتأثر باجتماع قطانه وإقامتهم فيه، وجمعه: بلاد وبلدان، قال عز وجل: ﴿لا أقسم بهذا البلد﴾ [البلد/1]، قيل: يعني به مكة (وهذا قول ابن عباس فيما أخرجه عنه ابن جرير: 30/193 وابن أبي حاتم). قال تعالى: ﴿بلدة طيبة﴾ [سبأ/15]، ﴿فأنشرنا به بلدة ميتا﴾ [الزخرف/11]، وقال عز وجل: ﴿سقناه إلى بلد ميت﴾ [الأعراف/57]، ﴿رب اجعل هذا بلدا آمنا﴾ [البقرة/126]، يعني: مكة وتخصيص ذلك في أحد
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR629 harf
ب ل د وضعت الناقة بلدتها وهي صدرها إذا بركت‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ أنيخت فألقت بلدة فـوق بلـدة قليـل بهـا الأصـوات إلا بغامها ويقال‏:‏ تجلد فلان ثم تبلد‏.‏ وأبلد من ثور‏.‏ وبلد بعد نشاطه إذا فتر ونكس‏.‏ قال‏:‏ جرى طلقاً حتى إذا قيل سابق تداركه أعراق سوء فبلدا وهو أذل من بيضة البلد وأعز من بيضة البلد‏.‏ ومن المجاز‏:‏ إن لم تفعل كذا فهي بلدة بيني وبينك يريد القطيعة أي أباعدك حتى تفصل بيننا بلدة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.449 harf
البَلْدَةُ والبَلَدُ: كل موضع أَو قطعة مستحيزة، عامرة كانت أَو غير عامرة. الأَزهري: البلد كل موضع مستحيز من الأَرض، عامر أَو غير عامر، خال أَو مسكون، فهو بلد والطائفة منها بَلْدَةٌ. وفي الحديث: أَعوذ بك من ساكن البَلَدِ؛ البلد من الأَرض: ما كان مأْوى الحيوان وإِن لم يكن فيه بناء، وأَراد بساكنه الجنّ لأَنهم سكان الأَرض، والجمع بلاد وبُلْدانٌ؛ والبُلدانٌ: اسم يقع على الُكوَر. قال بعضهم: البَلَدُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR130 harf
* ب ل د * * البَلَدُ * و * البَلْدةُ * بمعنى والجمع * بِلادٌ * و * بُلْدانٌ * و * البَلادَةُ * بالفتح ضد الذكاء وبابه ظرف فهو بليد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.386 harf
البلد، محركة مأخوذ من قوله تعالى: لا أقسم بهذا البلد والبلدة بفتح فسكون، مأخوذ من قوله تعالى رب هذه البلدة الذي حرمها كلاهما علم على مكة شرفها الله تعالى تفخيما لها، كالنجم للثريا، والعود للمندل. وقال التوربشتي في شرح المصابيح بأنها هي البلدة الجامعة للخير، المستحقة أن تسمى بهذا الاسم دون غيرها، لتفوقها على على سائر مسميات أجناسها تفوق الكعبة في تسميتها بالبيت على سائر مسمياته، حتى كأنها هي
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR15.835 harf
بَلَدَ 1 بَلَدَ ألد بلد لد , aor. بَلِدَ , [inf. n. بُلُودٌ,] He (a man) remained, stayed, abode, or dwelt, in the بَلَد [i. e. country, or town, &c.]: (Msb:) or بَلَدَ بِالمَكَانَ, (T, S, M, L, K,) aor. بَلُدَ , (M, L,) inf. n. بُلُودٌ, (T, M, L, K,) he remained, stayed, abode, or dwelt, in the place, (AZ, T, S, L, K,) and kept to it: (K:) or he took it as his بَلَد [or country, or town, &c.],
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.147 harf
بَلَدَ بَلَدَ I , U ( n. ac. بُلُوْد 27 ) a. [ Bi ], Dwelt, resided in, inhabited. بَلِدَ بَلِدَ A ( n. ac. بَلَد 4 بَلُدَ U ( n. ac. بَلَاْدَة 22t ) a. Was stupid, dull, inert. - II, Lay down, sank down; was weary, languid. b. Naturalized. بَاْلَدَ بَاْلَدَ III , a. Fenced with. أَبْلَدَ أَبْلَدَ IV , a. Was at a standstill; was stupid, dull. تَبَلَّدَ تَبَلَّدَ V , a. Emigrated
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR32.061 harf
بلد بَلَدَ - يَبْلُدُ - بَلَد - بِلاد - بَلْدَة بَلَدَ - يَبْلُدُ + كائن + في مكان أو أمر: لزمه وأقام فيه ولم يتحول إلى غيره بَلَدَ - يَبْلُدُ + كائن + في مكان: لزمه وأقام فيه ولم يتحول إلى غيره: سكنه على سبيل الإقامة الدائمة والموطن الأصلي بَلَدَ - يَبْلُدُ + كائن + في أمر: لزمه وأقام فيه ولم يتحول إلى غيره: تبلد ذهنه: ثبت فكره ورأيه على
Tamamını oku

Sîgalar(10)

Mücavir kökler80 mücavir (114 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. موت

    5 ortak ayet · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…

  2. سحب

    2 ortak ayet · Fışkıran sudur

  3. نكد

    1 ortak ayet · Huysuz

  4. سوق

    2 ortak ayet · Sevk bacak demektir

  5. خرج

    4 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  6. نشر

    2 ortak ayet · “Neşer” dalları yaygın yeşillenmiş ağaç demektir

  7. غرر

    2 ortak ayet · Ğerer, “Ğerer” çuval demektir

  8. ثمر

    2 ortak ayet · Meyve demektir

  9. ثقل

    2 ortak ayet · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir

  10. سبأ

    1 ortak ayet · Şehir adı, şarabın yapıldığı üzüm bahçelerinin olduğu bir…

  11. رزق

    3 ortak ayet · Üzüm demektir

  12. نقب

    1 ortak ayet · Geçit, yarık, delik demektir

Geçtiği ayetler(19)

  1. لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي الْبِلَادِ

    BeldelerKüfredenlerin diyar diyar dönüp dolaşmaları sakın seni aldatmasın.

  2. مَا يُجَادِلُ فِي آيَاتِ اللَّهِ إِلَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَا يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلَادِ

    BeldelerKüfredenlerden başkası Allah’ın ayetleri üzerinde tartışmaya girişmez. Öyleyse onların şehirlerde dönüp dolaşması seni aldatmasın.

  3. وَكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشًا فَنَقَّبُوا فِي الْبِلَادِ هَلْ مِنْ مَحِيصٍ

    BeldelerBiz; onlardan önce, kendilerinden daha kuvvetli olan ve diyar diyar dolaşan nice nesilleri yok etmişizdir. Kurtuluş var mı?

  4. الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِي الْبِلَادِ

    BeldelerKi o, şehirlerde bir benzeri yaratılmayandı.

  5. الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلَادِ

    BeldelerKi bunlar, memleketlerde azgınlık etmişlerdi.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبلد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerقرى, مدن, مصر
Zıt Kökبدو
Çekirdek Özet 1Göğsün yere yapışması, sınırları belirli bir toprak parçasına çöküp yerleşme ve yapışma
Çekirdek Özet 2İnsanın veya canlıların iskân edip bağlandığı, fiziksel ve hukuki sınırları belirlenmiş yaşam alanı ve yeryüzü parçası
Çekirdek Özet 3Kurumsallaşmış, sınırları tayin edilmiş, güvenliği ve hukuku içeren yerleşik siyasi ve kentsel düzen
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca modern idari taksimattaki şehir veya sıradan bir toprak parçası sanıp, kökün taşıdığı sınırları belli olma, yere bağlanma ve güvenlik eksenli yerleşiklik kurucu vasfını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بلNem, ıslaklık, zemine geçme, nüfuz etme ve temas etme hareketi (بلس, بلع, بلغ, بلو)دDal harfinin sınır koyucu, durdurucu ve kapı vazifesi gören etkisiyle temas ve yayılma hareketi zemine çöküp yapışmaya, sınırları belirlenmiş sabit bir mekân edinmeye dönüşür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaCanlının içine girip sığındığı korunaklı iç hacim ve barınma alanı
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaSınırları belirleme, sevk etme, bir merkeze raptetme ve bağlama gücü
دkapı; giriş, geçiş, hareketGiriş ve çıkışın denetlendiği belirli bir eşik, sınır ve geçiş hattı
بلدGiriş ve çıkışı belirli bir kapı ve sınır dahilinde (د), nizamla yönlendirilip bağlanarak (ل) içine girilen, yerleşilen ve sahiplenilen korunaklı mekân (ب)

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevenin göğsünü yere yapıştırarak çökmesi; göğüs kafesinin alt kısmı ve iki kaş arası düzlük; sınırları belirginleşmiş zemin parçası
Cahiliye şiiri kullanımıZü'r-Rumme'nin devesinin göğsünü yere vurup çöküşünü tasvir ettiği beytinde devenin göğsü ve zemin anlamında: أنيخت فألقت بلدة فوق بلدة / قليل بها الأصوات إلا بغامها
Erken Arapça kullanımYeryüzünün her bir sınırlandırılmış parçası, mezarlık, sahipsiz bırakılmış deve kuşu yumurtası için kullanılan tabirler ve kişinin şaşırıp elini göğsüne vurarak hareketsiz kalması anlamındaki kullanım

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça kök بلد, Sami dillerinin genelinde mekânın sınırlandırılması, yerleşiklik ve zemine bağlanma semantik ekseninde yer alır. Kökün ilk fiziksel katmanını oluşturan göğsün yere yapışması ve sabitlenme eylemi, Arapçanın erken döneminde araziyi mesken edinme olgusuyla bütünleşmiştir. Akatça gibi erken Doğu Sami katmanında yer alan ve yaşamak, hayat bulmak, ikamet etmek anlamlarına gelen köklerle dolaylı anlamsal temaslar kurulabilse de, Batı ve Güney Sami havzasında kelime daha çok fiziksel olarak sınırları tayin edilmiş mülk ve yurt arazisini temsil eder. İbranice ve Süryanice hatlarında doğrudan üçlü fonetik denkliğin birebir kullanımı sınırlı kalmış; Arapça, göğsün zemine teması biçimindeki bedensel tasviri koruyarak bunu kurumsal, coğrafi ve hukuki bir yerleşim alanına genişleten en zengin dilsel mirası üretmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇökme, yapışma, göğsün yere temasıDevenin göğsünü yere yapıştırması fiilinden hareketle bir toprak parçasını sahiplenme, sınırlandırma ve yerleşme anlamı gelişmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİkâmet ve yerleşik zeminBatı ve Güney Sami havzasında sınırları belirlenmiş iskân alanı ve toprak parçası tasarımıyla örtüşürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer kollarda doğrulanmış güvenilir eşdeğer tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بلدAnlamlıGöğsü yere yapıştırmak, sınırları belirli mekân edinmekDevenin göğsü, sınırları belirli arazi, yerleşim yeriHedef kök; Kur'an'da geçer
بدلAnlamlıDeğiştirmek, yerine başkasını koymakBir şeyin yerine benzerini veya zıddını ikame etmekKur'an'da geçer; konumun ve unsurun başkasıyla yer değiştirmesi
لبدAnlamlıÜst üste yığılmak, yapışıp kalmakBir şeyin zemine veya birbirine yapışması, keçeleşmesi, yoğun toplulukKur'an'da geçer; zeminle bütünleşme ve ayrılmama yönüyle ortak çekirdeklidir
لدبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır
دبلAnlamlıToplamak, düzeltmek, büyük lokma yapmakBir şeyi bir araya getirip yuvarlamak, ıslah etmekKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
دلبAnlamlıÇınar ağacıBilinen geniş yapraklı gölgeli ağaç cinsiKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بلدMerkezSınırları belirli yerleşim alanı ve yurtSınırları çizilmiş, zeminle bütünleşmiş, kurumsal ve fiziki aidiyet içeren yurtİnsanın veya canlının yerleşip bağlandığı, güvenliği ve sınırları belirli mekân
قرىKomşuToplanma ve üretilme mahalliİnsanların ve mahsulün bir araya getirilip toplanmasını öne çıkarır; fiziki sınırdan ziyade cemiyet vasfıdırNüfusun toplandığı kasaba, köy veya yerleşim merkezi
مدنKomşuHukuk, idare ve medeniyet alanıİdari, siyasi teşkilatlanma ve yargı yetkisini vurgular; topraktan ziyade nizamı hedeflerSiyasi otoritenin ve hukukun merkezileştiği şehir
مصرKomşuSınır kenti, garnizon ve metropolİki bölgeyi ayıran sınır hattı veya büyük vilayet merkezidir; idari ayrışmayı ifade ederSınırları tahkim edilmiş büyük şehir veya eyalet
بدوZıtGöçebelik, açık çöl, sınırsız sahraYerleşiklik, sınır ve sabit zemin olmaksızın sürekli yer değiştirme ve açıkta yaşama haliÇöl hayatı, yerleşik düzene geçmemiş göçebe yaşam tarzı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبلدSınırları belirli yurt, meskûn veya gayrımeskûn arazi parçasıHem geniş coğrafi bölgeyi hem de sınırları belirli tekil şehri ve toprağı kuşatırKesin
Latinceterritorium, regio, urbsSınırlandırılmış toprak parçası, bölge, şehirTerritorium hukuki sınırları, regio coğrafi alanı karşılar; göğsün zemine yapışması metaforunu taşımazGüçlü
İngilizcesettlement, territory, town, countryYerleşim yeri, sınırlandırılmış yurt, bölgeSettlement yerleşme eylemini, territory hukuki sınırları karşılar; kutsiyet ve ontolojik zemin anlamını tam vermezGüçlü
AlmancaOrtschaft, Siedlung, LandstrichYerleşim yeri, bölge, meskûn alanSiedlung yerleşimi, Ortschaft mekânı ifade eder; kökün geniş anlam katmanını tek kelimede toplayamazGüçlü
Fransızcacontrée, terroir, citéYerleşim bölgesi, memleket, şehirContrée ve terroir toprağa bağlılığı, cité kurumsal yapıyı karşılar; kavramın çok yönlülüğünü kısmen örterGüçlü

Kaynak Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Gaffiot.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْبَلَدِ / بَلَدًاKutsal, güvenli ve sınırları ilahi buyrukla belirlenmiş merkez (Mekke-i Mükerreme)Hz. İbrahim'in emniyet duası ve Mekke üzerine yapılan ilahi yemin bağlamı: Bakara 2:126, İbrâhîm 14:35, Beled 90:1-2, Tîn 95:3
بَلْدَةً / بَلَدٍYağmurla diriltilen, sınırları belli tarımsal veya coğrafi arazi parçasıSuyun ölü toprağa inmesi ve yeniden dirilişin delili olan kevnî ayetler: A'râf 7:57, Furkân 25:49, Fâtır 35:9, Zuhruf 43:11, Kâf 50:11
الْبِلَادِYeryüzünün bağımsız bölgeleri, ülkeler, medeniyet havzalarıİnsanların iktisadi amaçla dolaştığı veya zalim güçlerin fesat çıkardığı geniş coğrafyalar: Âl-i İmrân 3:196, Mü'min 40:4, Fecr 89:8, Fecr 89:11
بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌİmar edilmiş, bereketli, mamur ve şükrü gerektiren şehir devleti veya ülkeSebe' kavminin tarımsal ve toplumsal refah yurdunun tasviri: Sebe' 34:15
بَلَدٍUlaşımı büyük meşakkat gerektiren uzak hedef mekânİnsanların binekler olmadan ancak nefisleri zorlayarak varabileceği uzak coğrafi yerleşim: Nahl 16:7

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamDiriliş (ba's) ve ilahi kudret delilleriÖlü beldenin suyla diriltilmesinin ahirette bedenlerin dirilmesine kesin delil teşkil etmesiİlahi kudretin ve dirilişin fiziki kanıtı olarak toprak ve yurt
FıkıhHarem-i Şerif, dârü'l-İslam ve ikamet hükümleriMekke'nin el-Beledü'l-Emîn oluşunun hukuki sonuçları, avlanma ve bitki örtüsünün dokunulmazlığı ile ikamet ahkâmıHukuki ve şer'i sınırları belirlenmiş dokunulmaz mekân
TefsirBeled ve Tîn surelerindeki kasemlerİlahi yeminin Mekke'nin zatına mı yoksa orada ikamet eden Hz. Peygamber'e mi yönelik olduğu tartışmasıTarihsel, kutsal ve toplumsal bir merkez olarak belde
HadisVatan, hicret ve yeryüzü mülkiyetiYeryüzünün bütünüyle Allah'ın beldesi olduğu ve Medine'nin de Harem sınırlarının tayiniGüvenli sığınak, meşru yaşam alanı ve yerleşik nizam

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhidin mekânsal merkezi ve mabedin çevresiHarem / Mukaddes yurtKoruma ve emniyet sağlamaDinin yeryüzündeki merkezi sınırları belirlenmiş bir belde olarak tesis edilmiş ve ibadetin emniyetli zemini kılınmıştırKesin
İlmiTabiatın gözlemlenmesi ve kuraklığın izlenmesiDirilen ekolojik zeminEkolojik ve kozmik döngüyü anlamaÖlü bir beldenin su ile canlanması, biyolojik üretimin ve fizik kanunlarının incelenmesi için bir laboratuvar işlevi görürGüçlü
Siyasiİdari egemenlik ve otoritenin sınırlarıDevlet toprağı / Yurt nizamıHukuki hakimiyeti ve itaati tesis etmeSiyasi iktidarın ve hukukun uygulandığı, sınırları tayin edilmiş vatan ve yönetim havzasıdırKesin
İktisadiTicaret, imar, tarım ve bayındırlık alanıİktisadi pazar ve üretim havzasıRefah, mübadele ve rızık teminiSebe' kavmi örneğinde olduğu gibi tarım, ticaret ve bayındırlığın üretildiği bereketli iktisadi havzaKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSınırlı küme ve kararlı denge havzası (Bounded domain / Basin of attraction)Dinamik sistemlerde, etrafı sınırlarla çevrili, yörüngelerin içine doğru çekilip sabitlendiği ve dış tesirlerden yalıtılmış kapalı/sınırlı faz uzayı hacmiGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsallaşmış yerleşim ve egemenlik alanı (Territory / Sedentary institution)Sosyolojide göçebelikten yerleşikliğe geçişle birlikte mülkiyet, hukuk, vergi ve siyasi egemenliğin geçerli olduğu sınırlandırılmış toplumsal mekânKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca günümüz idari taksimatındaki belediye/kasaba sınırına veya sadece kuru bir toprak parçasına indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamبلد, hem ıssız ve sınırlı bir çöl arazisinden başlayıp yağmurla hayat bulan biyolojik alanı, hem uluslararası ticaret ve siyasetin döndüğü ülkeleri, hem de peygamberlerin kurduğu ilahi güvenlik ve hukuk nizamına sahip kutsal şehri kapsayan çok katmanlı bir yerleşim alanıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'ın beldeye yüklediği ontolojik güvenlik, imar sorumluluğu, tevhid merkezli yerleşim hukuku ve medeniyet inşası boyutunun gözden kaçıp metnin salt coğrafi veya idari bir niteleme gibi okunması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın mekân tasavvurunu, insanın yeryüzündeki yerleşiklik ahlakını ve peygamberî davetin tevhidi bir şehir ve toplum modeline nasıl raptedildiğini anlamanın anahtar kavramıdır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mekke'nin emniyeti ve Hz. İbrahim'in dualarını anlatan ayetlerde (Bakara 2:126, İbrâhîm 14:35), ölü arazinin suyla dirilmesini ahirete delil getiren kevnî ayetlerde (A'râf 7:57, Kâf 50:11) ve mütekebbir kavimlerin diyarlardaki güç gösterisini eleştiren uyarılarda (Âl-i İmrân 3:196, Fecr 89:8-11)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Mekânın rastgele veya nötr bir toprak parçasından ibaret olduğu zannını yıkar; bir toprağın belde niteliğini ancak sınır, hukuk, emniyet, imar ve tevhide dayalı şükürle kazanabileceğini gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDevenin çöküp göğsünü yere yapıştırması; sınırları ve çerçevesi belirlenmiş, zeminine bağlanılmış toprak parçası.
  • Soyut anlamEmniyet, sınır, hukuk ve aidiyet içeren kurumsal yerleşiklik; toprağın hayat bulması ve toplumun organize olduğu egemen yaşam alanı.
  • Sistematik karşılıkİlahî veya beşerî hukukun sınırlarını belirlediği, güvenliği tesis edilmiş, iktisadi ve içtimai imarın gerçekleştiği korunaklı yerleşim nizamı.
  • LaTeX modeliB={x∈S∣∂x⊂Ω∧E(x)>0∧H(x)=1}
  • LaTeX açıklamasıModelde B beldeyi temsil eden yerleşim kümesidir; S üzerinde bulunulan fiziki yeryüzü uzayıdır; ∂x, mekânın sınırlarını ifade eder ve bu sınırlar tanımlı bir nizam alanı olan Ω dahilindedir; E(x), mekânda var olan emniyet, hayat ve canlılık potansiyelidir ve sıfırdan büyüktür; H(x) ise mekânı rastgele bir araziden çıkarıp hukuk, aidiyet ve yerleşiklik düzeni kılan nizam fonksiyonunun gerçekleşme durumudur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب