سمع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-م-ع63 sîga, 158 mücavir kök, 163 ayet, 57 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.علمسَمَّاعُونَقعدسمعبصرتُسْمِعُصممسَمِيعٌفأدنصتالسَّمْعَسَمِعُواختم

KökSîga 63Ayet 163Sure 57Mücavir 158

▶ Ağı aç (3B)

سمع

س - م - ع

KÖK
  • 185 geçiş
  • 163 ayet
  • 63 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: İşiten

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.250 harf
باب العين و السين والميم معهما ع س م- ع م س-س ع م-س م ع- مستعملات م ع س- م س ع مهملان عسم: العَسَم: يُبْسٌ في المِرْفَق تَعْوَجُّ منه اليد. عَسِمَ الرجل فهو أعسم، والأنثي عسماء. والعُسوم: كِسَر الخبز القاحل اليابس. الواحد: عَسْم، وإن أنّثت قلت: عَسْمة. قال: ولا أقواتُ أَهْلِهُمُ العُسُومُ والعَسْمُ: الطمع. قال: استَسْلَمُوا كَرْها ولم يُسالِموا كالبحَر لا يَعْسِم فيه عاسمُ أي: لا يطمع فيه
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.027 harf
السَمْعُ: سَمْعُ الإنسان، يكون واحداً وجمعاً كقوله تعالى: "ختم الله على قلوبهم وعلى سَمْعِهِمْ" لأنَّه في الأصل مصدرُ قولك: سَمِعْتُ الشيء سَمْعاً وسَماعاً. وقد يجمع على أَسْماعٍ، وجمع الأَسْماعِ أَسامِعُ. وقولهم: سَمْعَكَ إليَّ، أي اسْمَعْ منّي. وكذلك قولهم: سَماعِ، أي اسْمَعْ، مثل دَراكِ ومَناعِ، بمعنى أَدْرِكْ وامْنَعْ. وتقول: فَعَلَهُ رياءً وسُمْعَةً، أي ليراه الناس وليسمعوا به. واسْتَمَعْتُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.059 harf
باب العين والسين مع الميم عسم ، عمس ، سمع ، سعم ، معس ، مسع : ( مستعملات ) . عسم : قال النَضْر : يقال : ما عَسَمْتُ بمثله أي ما بَلِلْت بمثله . ويقال : ما عَسَمت هذا الثوب أي لم أجْهده ولم أنهكه . قال : وذكر أعرابي أمَة فقال : هي لَنَا وكلُّ ضربة لها من عَسَمة قال : العَسَمة : النَسْل . أبو عبيد عن الفرّاء : عَسَمْتُ أعْسِمُ أي كَسَبْتُ ، وأعْسَمْتُ أي أعطيت . وقال شمر في قول الراجز : بئر عَضُوض
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.453 harf
(باب السين والميم وما يثلثهما) (سمن) السين والميم والنون أصلٌ يدل على خلاف الضُّمْر والهزال. من ذلك السِّمَن، يقال هو سمين. والسَّمْن من هذا. ومما شذَّ عن هذا الأصل كلامٌ يقال إن أهل اليمن يقولونه دونَ العرب، يقولونَ: سَمّنْتُ الشّيءَ، إِذا بَرّدْتَه. والتَّسْمِين: التَّبْريد. ويقال إنَّ الحجّاج قُدِّمت إليه سمكة فقال للذي عمِلها: "سَمِّنْها" يريد بَرِّدْها([1]). (سمه) السين والميم والهاء أصلٌ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.657 harf
- السمع: قوة في الأذن به يدرك الأصوات، وفعله يقال له السمع أيضا، وقد سمع سمعا. ويعبر تارة بالسمع عن الأذن نحو: ﴿ختم الله على قلوبهم وعلى سمعهم﴾ [البقرة/7]، وتارة عن فعله كالسماع نحو: ﴿إنهم عن السمع لمعزلون﴾ [الشعراء/212]، وقال تعالى: ﴿أو ألقى السمع وهو شهيد﴾ [ق/37]، وتارة عن الفهم، وتارة عن الطاعة، تقول: اسمع ما أقول لك، ولم تسمع ما قلت، وتعني لم تفهم، قال تعالى: {وإذا تتلى عليهم آياتنا قالوا قد
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR868 harf
س م ع سمعتـه وسمعـت بـه واستمعـوه وتسامعـوا بـه واستمـع إلى حديثه وألقى إليه سمعه وملأ مسمعيـه ومسامعـه وسامعتـه وهـو منـي بمـرأى ومسمـع‏.‏ وسمع به‏:‏ نوه به‏.‏ وفعل كذا رياء وسمعة وإنما يفعل هذا تسمعة وترئية‏.‏ وذهب سمعه في الناس‏:‏ صيته ويقال‏:‏ لا وسمع الله يعنون لا وذكر الله‏.‏ قال الأعشى‏:‏ سمعت بسمع الباع والجود والندي فألقيت دلوي فاستقت برشائكا و ‏"‏ أسمع من سمع ‏"‏ وهو ولد الذئب من
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR15.271 harf
السَّمْعُ: حِسُّ الأُذن. وفي التنزيل: أَو أَلقى السمْع وهو شهيد؛ وقال ثعلب: معناه خَلا له فلم يشتغل بغيره؛ وقد سَمِعَه سَمْعاً وسِمْعاً وسَماعاً وسَماعةً وسَماعِيةً. قال اللحياني: وقال بعضهم السَّمْعُ المصدر، والسِّمع: الاسم. والسَّمْعُ أَيضاً: الأُذن، والجمع أَسْماعٌ. ابن السكيت: السَّمْعُ سَمْعُ الإِنسان وغيره، يكون واحداً وجمعاً؛ وأَما قول الهذلي: فلمَّا رَدَّ سامِعَه إِليه، وجَلَّى عن
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.016 harf
* س م ع * * السَّمْعُ * سمع الإنسان يكون واحدا وجمعا كقوله تعالى ﴿ختم الله على قلوبهم وعلى سمعهم﴾ لأنه في الأصل مصدر قولك * سَمِعَ * الشيء بالكسر * سَمْعاً * و * سَماعا * وقد يجمع على * أسْماعٍ * وجمع الأسماع * أسامعُ * وفعله رياء و * سُمْعةً * أي ليراه الناس وليسمعوا به و * اسْتَمَعَ * له أي أصغى و * تَسَمَّعَ * إليه و * اسَّمَّعَ * إليه بالإدغام وقرئ ﴿لا يَسَّمَّعون إلى الملأ الأعلى﴾ ويقال
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR15.091 harf
السمع حس الأذن، وهي قوة فيها، بها تدرك الأصوات، وفي التنزيل العزيز: أو ألقى السمع وهو شهيد قال ثعلب: أي خلا له فلم يشتغل بغيره، يعبر تارة بالسمع عن الأذن، نحو قوله تعالى: ختم الله على قلوبهم وعلى سمعهم كما في المفردات. السمع أيضا: اسم ما وقر فيها من شيء تسمعه، كما في اللسان. السمع أيضا: الذكر المسموع الحسن الجميل، ويكسر، كالسماع، الفتح عن اللحياني، والكسر سيذكره المصنف فيما بعد بمعنى الصيت،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok24.819 harf
سَمِعَهُ 1 سَمِعَهُ ذ , (S, Msb, K, *) aor. سَمَعَ , (K,) inf. n. سَمْعٌ (S Msb, K) and سِمْعٌ, or this latter is a simple subst., (Lh, K,) and سَمَاعٌ, (S, K,) or this last [also] is a simple subst., (Msb,) and سَمَاعَةٌ and سَمَاعِيَةٌ (K) and مَسْمَعٌ, (TA,) [He heard it, (namely, a thing, as in the S,) or (tropical:) him;] and ↓ تسمّع, (Msb, K,) also written and pronounced اِسَّمَّعَ; (K,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.615 harf
سَمِع سَمِع A ( n. ac. سَمْع 1 , سِمْع 2 , مَسْمَع 17 , سَمَاْع 22 , سَمَاْعَة 22t ), a. Heard. b. [ Ila ], Listened to. c. [ La or Min ], Listened, hearkened, gave ear to; heeded; obeyed. سَمَّعَ سَمَّعَ II , a. Made to hear, to listen; made known, spread about, published. b. [ Bi ], Defamed; rendered notorious, disgraced. أَسْمَعَ أَسْمَعَ IV , a. Caused to hear; told. b.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok68.605 harf
سمع سَمِعَ - يَسْمَعُ - سَمْع - سَمِيْع - سَمَّاع - سَمَّاعُوْن - أَسْمَعَ - يُسْمِعُ - مُسْمِع - مُسْمَع - تَسَمَّعَ - يَتَسَمَّعُ - اسْتَمَعَ - يَسْتَمِعُ - مُسْتَمِع - مُسْتَمِعُوْن سَمِعَ - يَسْمَعُ + كائن + صوتاً أو قولاً: يشعر بالأصوات ويعي ويفهم دلالتها: يتحرى ويكشف ويفهم دلالة الإشارات والرموز الصوتية المنطلقة من شي أو من كائن،
Tamamını oku

Sîgalar(63)

Mücavir kökler158 mücavir (435 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بصر

    37 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  2. صمم

    7 ortak ayet · Sağırlar

  3. علم

    44 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  4. فأد

    6 ortak ayet · Fuad, Fevd somun ekmek demektir

  5. لغو

    5 ortak ayet · Reğev, köpüktür

  6. عمي

    6 ortak ayet · Kör demektir

  7. نصت

    2 ortak ayet · (nun sad te) Lessa (lam sad sad) birbirine yakın şeyler…

  8. حرف

    3 ortak ayet · Haraf dağın sivri ucu, bıçağın ağzı demektir

  9. دعو

    14 ortak ayet · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  10. أله

    70 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  11. قعد

    5 ortak ayet · Temel demektir

  12. ختم

    3 ortak ayet · Ve mühürledi

Geçtiği ayetler(163)

  1. فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ مَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşitenKim de onu işittikten sonra değiştirirse; onun günahı değiştirenlerindir. Şüphe yok ki Allah Semi’dir, Alim’dir.

  2. وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşitenYeminlerinizde; Allah’ı iyilik etmenize, fenalıktan sakınmanıza ve insanların arasını bulmaya engel yapmayın. Allah Semi’dir, Alim’dir.

  3. وَإِنْ عَزَمُوا الطَّلَاقَ فَإِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşitenŞayet boşanmaya karar verirlerse, muhakkak Allah Semi’dir, Alim’dir.

  4. وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşitenAllah yolunda savaşın ve bilin ki Allah Semi’dir, Alim’dir.

  5. … فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لَا انْفِصَامَ لَهَا وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşitenDinde zorlama yoktur. Gerçekten hak, batıldan iyice ayrılmıştır. Tağut’u inkar edip, Allah’a inanan kimse kopmak bilmeyen sağlam bir kulpa sarılmıştır. Ve Allah, Semi’dir, Alim’dir.

  6. ذُرِّيَّةً بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşitenOnlar, birbirlerinden türemiş bir soydur. Allah, Semi’dir, Alim’dir.

  7. وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşitenHani sen; mü’minleri savaş için duracakları yere yerleştirmek üzere erkenden ayrılmıştın. Allah, Semi’dir, Alim’dir.

  8. وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşitenŞeytan seni dürtecek olursa; hemen Allah’a sığın. Çünkü O; gerçekten Semi’ dir, Alim’dir.

  9. فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلَاءً حَسَنًا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşitenSiz öldürmediniz onları, fakat Allah öldürdü. Attığın zaman da; sen atmadın ancak Allah attı. Allah bunu, inananları güzel bir imtihana tabi tutmak için yapmıştı. Muhakkak ki Allah; Semi’dir, Alim’dir.

  10. ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّرًا نِعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ وَأَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşitenBunun sebebi; bir topluluk kendi nefislerindekini değiştirmedikçe, Allah’ ın onlara verdiği nimetini değiştirmeyeceğidir. Ve muhakkak ki Allah; Semi’dir, Alim’dir.

Sîga sayfası: السَّمِيعُ
Sîga sayfası: يَسْمَعُونَ
Sîga sayfası: يَسْتَمِعُونَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسمع
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerأذن, نصت, وعي
Zıt Kökصمم
Çekirdek Özet 1Ses titreşimlerinin kulak yoluyla algılanması ve kavranması
Çekirdek Özet 2İlahi hitabı idrak edip hakikate icabet ve itaat etme süreci
Çekirdek Özet 3Bilginin duyu organından zihne, zihinden ahlaki ve hukuki eyleme dönüşüm mekanizması
Kritik Hata RiskiKökün salt biyolojik ve mekanik ses işitme düzeyine indirgenerek anlama, kabul ve itaat boyutlarının koparılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سمNüfuz etme, ince bir kanaldan veya gözenekten içeri sızma, derine ve yukarıya doğru yayılma; سمم (dar kanala girme, zehir), سمو (yükselme ve ad yayılması), سمك (yukarı kalkma, tavan)عBoğazın ortasından çıkan ayn harfinin ilavesiyle içe sızma hareketi, sesin kulak yolu kanalından girip zihinsel idrake ve anlam derinliğine ulaşması biçiminde somut bir işitme eylemine dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destek; tutunma, dayanma, sinirsel algıDış dünyadan gelen etkiyi yakalayan ve ona tutunan alıcı yapı
مSu; akış, dalgalanma, çoklukTitreşimler halinde dalgalanarak yayılan ses akışı
عGöz; bilme, görme, idrak kaynağıAlınan verinin doğrudan bilinç ve kavrayış merkezine ulaştırılması
سمعDalgalar halinde yayılan ses akışının alıcı bir duyarga vasıtasıyla tutulup bilme ve idrak kaynağına taşınması eylemiKulağın ses dalgalarını toplayıp zihinsel kavrayışa aktarması hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKulağın dışarıdaki sesi hissetmesi; ayrıca kuyudan su çeken büyük kovanın dengelenmesi için ortasındaki kulakçığa bağlanan denge halkası veya tutacağı (el-misme')
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ, cömertliğin ve yüksek seciyenin şöhretini işitmeyi şu dizede dile getirir: سَمِعْتُ بِسَمْعِ البَاعِ وَالجُودِ وَالنَّدَى / فَأَلْقَيْتُ دَلْوِي فَاسْتَقَتْ بِرِشَائِكَا
Erken Arapça kullanımKovanın kulakçığı ile denge sağlama teşbihi üzerinden erken Arap şiirinde şöyle denmiştir: ونَعـدِل ذا المَيْل إن رامَنا / كما عُدِل الغَرْبُ بالمِسمعِ; ayrıca hadis metninde riya ve şöhret peşinde koşmayı yeren kullanımda yer alır: مَنْ سَمَّعَ بِعَبْدٍ سَمَّعَ اللهُ بِهِ

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asāsü’l-Belâga, Lisânü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Arapça سمع kökü, genel Sami dil ailesinin en temel ve en yaygın ortak miras sözcüklerinden birini temsil eder. Kök, Doğu Sami (Akadca), Kuzeybatı Sami (İbranice, Aramice, Ugaritçe) ve Güney Sami (Arapça, Habeşçe) kollarının tamamında hem fonetik hem de semantik olarak neredeyse hiç bozulmadan korunmuştur. Kökün ilksel çekirdeği hem fiziksel olarak sesi algılamayı hem de bu algının zorunlu devamı olan anlama, kulak verme, icabet etme ve itaat etme eylemlerini eşzamanlı olarak içerir. İbranicede שָׁמַع (šāmaʿ), Aramice ve Süryanicede ܫܡܰܥ (šmaʿ), Ugaritçede šmʿ, Akadcada šemû(m) ve Ge'ez (Etiyopya) dilinde samʿa biçimlerinde tam bir ses ve anlam denkliği sergiler. Bu dillerin tamamında kelime yalnızca nötr bir duyma fiilini değil, muhatabın çağrısını kabul edip gereğini yapma tavrını da karşılar.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, The Concise Dictionary of Akkadian, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسم ikili kökünden türeyişSes dalgalarının ince bir kanaldan (kulak yolundan) zihne sızarak algılanması ve dengenin kurulmasıGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice šāmaʿ, Süryanice šmaʿ, Akadca šemû(m)İşitmek, dinlemek, anlamak ve itaat etmek anlamlarıyla ana Sami ortak mirasıKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çatı katmanıBerberi ve bazı Doğu Çadik dillerinde işitme ve koku alma duyularına uzanan kök paralellikleriMuhtemel

Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سمعAnlamlıİşitmek, dinlemek, algılamakSesin kulakla alınıp zihinde kavranması ve gereğinin yapılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
سعمAnlamlıHızlı yürümek, acele etmekBir yere ulaşmak için süratle hareket etmeKur'an'da geçmez; fiziksel yöneliş
مسعAnlamlıÇekip uzatmak, yağ sürmekBir nesneyi gererek uzatma veya sıvamaKur'an'da geçmez
معسAnlamlıOvmak, ezmek, yumuşatmakDeriyi veya bir nesneyi elle ovup terbiye etmeKur'an'da geçmez; mekanik temas
عسمAnlamlıKurumak, sertleşmek, topallamakEklemin veya ekmeğin kuruyup sertleşmesiKur'an'da geçmez
عمسAnlamlıGizlemek, karartmak, belirsiz kılmakBir işi veya yolu karanlık ve şüpheli bırakmaKur'an'da geçmez; sem' kökünün zıddı yönde kapalılık

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سمعMerkezSesi algılama, anlama ve icabetKulağın sesi algılamasından zihinsel kavrayışa ve eyleme uzanan süreçAlgı ve kabule dönük genel işitme
أذنKomşuKulak verme, izin ve bildirimSes organının kendisine odaklanarak dinleme veya duyurulan bir buyruğu resmen almaKulağı bilfiil yönelterek bildirim alma
نصتKomşuSusup dikkatle dinlemeBaşka her türlü meşguliyeti kesip dikkat kesilerek sesin sahibine odaklanmaDış gürültüyü ve sözü keserek yoğunlaşma
وعيKomşuDuyulanı zihinde muhafaza etmeİşitilen sözün anlamını kavrayıp içselleştirerek unutulmayacak bir kaba koyar gibi korumaAnlamı akıl ve vicdan hazinesinde saklama
صممZıtSağırlık, tıkanıklık, kapalılıkKulak kanalının tıkalı olması, sesin zihne ve kalbe geçiş yolunun bütünüyle kapanmasıHem biyolojik hem ahlaki ve zihni işitmeme durumu

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaسمعİşitmek, icabet etmekSes algısı ile birlikte kavrayış ve gereğini yerine getirme bütünlüğüKesin
Latinceaudire, exaudireİşitmek, kulak vermek, icabet etmekAudire nötr işitmeyi, exaudire ise duayı işitip kabul etmeyi karşılarKesin
İngilizceto hear, to listen, to heedİşitmek, dinlemek, dikkate almakHear pasif duyumu, listen iradi dinlemeyi, heed ise dikkate alıp icabeti verirKesin
Almancahören, vernehmen, gehorchenDuymak, algılamak, itaat etmekHören temel duymayı, vernehmen idraki, gehorchen ise işitip boyun eğmeyi karşılarKesin
Fransızcaentendre, ouïr, écouterDuymak, anlamak, kulak vermekEntendre tarihsel olarak hem işitmeyi hem de akıl erdirip anlamayı kapsarKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Duden Deutsches Universalwörterbuch, Le Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سمع (Sıfat/İsim)Kulağın biyolojik ses algısıİnsana bahşedilen temel duyu organı bağlamı; Nahl 16:78, Mülk 67:23
سمع (Fiil)Akletme, anlama ve kavramaVahyin manasını kavramayanların sağırlıkla nitelendiği bağlam; Bakara 2:75, Enfâl 8:21
سمع (Fiil)İcabet, itaat ve boyun eğmeMüminlerin vahiy karşısındaki teslimiyet tavrı; Bakara 2:285, Nûr 24:51
سمع (İsm-i Fâil/Sıfat)İlahi kemal sıfatı; duaları işitip karşılık vermeAllah'ın her gizli ve açık sözü, yakarışı işitmesi; Bakara 2:127, Mücâdele 58:1
سمع (Mübalağa Sîgası)Art niyetle dinleme, casusluk, tecessüsMünafıkların ve bozguncuların fitne ve yalan üretmek için kulak kabartması; Mâide 5:41, Tevbe 9:47

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSem' sıfatı (Allah'ın işitmesi)Allah'ın işitmesinin organ, ses dalgası ve zamandan münezzeh bir sübûtî sıfat oluşu ve ilim sıfatından farkıBütün varlığı ve yakarışları kuşatan kemal derecesinde ilahi idrak
Fıkıhİnsât ve icabet hükümleriCuma hutbesini dinleme yükümlülüğü (inṣât), akitlerde lafzın duyulması ve şahitlikte kulakla algılama şartıHukuki bağlayıcılık ve ibadette dış sesleri keserek dinleme disiplini
Tefsir"Semi'nâ ve ata'nâ" ile "semi'nâ ve aseynâ" karşıtlığıHakikate muhatap olan insanın lafzen duyduğunu zihnen ve amelen onaylayıp onaylamadığı tartışmasıSadece kulakla duymak ile kavrayıp eyleme dökmek arasındaki epistemolojik ayrım
HadisSemâ' yolu ve rivayet nakliHadis ilminde rivayet tahammül yollarının en üstünü olan hocadan bizzat işitme (semâ') esası ve riya-süm'a yasağıRivayetin lafzen doğrulanması ve amelin başkalarına duyurulup övünülmesinin kınanması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve duaİcabet ve teslimiyetİlahi hitabı içselleştirme ve yakarışın kabulüDinin temel varoluşu vahyin işitilip hayata tatbik edilmesine ve Allah'ın duaları işitmesine dayanırKesin
İlmiEpistemolojiBirincil bilgi kanalıDoğru haber ve naklin zihne girişiSem', gözlemle birlikte nakli bilginin ve vahyin insan aklına taşındığı temel duyu kapısıdırKesin
SiyasiYönetim ve kamuŞûrâ ve denetimTalepleri, şikâyetleri ve eleştirileri dinlemeMeşru siyasi otorite toplumun sesini işitmek ve tebaa da meşru kurallara kulak vermekle yükümlüdürGüçlü
İktisadiSözleşme ve piyasaŞeffaflık ve teklifTeklif ve kabulün (îcâb-kabûl) aleniyetiTicari iradenin beyanı ve tarafların haklarını koruyacak biçimde sözlü anlaşmaların duyulup teyit edilmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSinyal işleme ve dekoder (kod çözücü) mekanizmasıAkustik dalgaların biyolojik veya elektronik bir sensörle alınıp mantıksal ve anlamlı bir bilgi paketine dönüştürülmesi süreciKesin
Beşeri bilimlerNormatif iletişimsel eylem ve müzakereToplumsal aktörlerin yalnızca sesi değil, mesajın rasyonel ve ahlaki içeriğini kavrayarak ortak uzlaşıya varmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiسمع kavramını sadece havanın titreşimiyle kulak zarında oluşan pasif, biyolojik ve mekanik bir duyum düzeyine hapsetmek
Kur'an içi daha geniş anlamİşitme eyleminin duyumdan başlayıp zihinsel kavrayışa, vicdani tasdike ve nihayet fiilî itaate kadar uzanan dinamik bir anlama ve icabet zinciri olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'ın inkârcılara yönelttiği "sağırdırlar, işitmezler" hitaplarının fiziksel bir sakatlık sanılması ve vahyin lafzen duyulmasının kurtuluş için yeterli zannedilmesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın bir hitap ve sesli tilavet metni olması dolayısıyla insan ile ilahi kelam arasındaki ilk temas سمع kökü üzerinden kurulur; kavram vahyin muhatapta ahlaki dönüşüm başlatma şartını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın duyu organlarıyla sorumlu tutulduğu bilgi ayetlerinde, peygamberlerin tebliğine karşı toplumların teslimiyet veya direncini bildiren kıssalarda ve Allah'ın duaları kabul ediciliğini anlatan esmâ-i hüsnâ ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikati sadece kulakla işitmenin yeterli olduğu zannını yıkar; anlamayan ve amele dönüştürmeyen bir dinlemenin Kur'an nazarında gerçek bir işitme sayılmadığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSes dalgalarının kulak kanalından geçerek alıcı organ tarafından hissedilmesi ve dengenin kurulması.
  • Soyut anlamDış dünyadan veya vahiyden gelen mesajın zihinde kavranması, içselleştirilmesi ve buna bağlı olarak icabet veya itaat eyleminin doğması.
  • Sistematik karşılıkBilgi teorisinde kaynaktan çıkan sinyalin alıcı tarafından yakalanıp kodunun çözülmesi (dekodifikasyon) ve bu bilgi doğrultusunda geri bildirim veya eylem üretilmesi sistemi.
  • LaTeX modeliS=f(A⋅U)  ⟹  R
  • LaTeX açıklamasıModelde A simgesi dıştan gelen akustik sinyali veya hitabı, U simgesi alıcı zihnin anlama ve kavrama kapasitesini, f fonksiyonu duyusal girdiyi zihinsel idrake dönüştüren algı mekanizmasını, S simgesi tam anlamıyla gerçekleşen işitme ve kavrama durumunu,   ⟹   işareti zorunlu mantıksal yönelimi, R simgesi ise işitmenin tabiî ve ahlaki sonucu olan icabet, itaat ve ameli cevabı temsil eder. Sinyal kavrayışla çarpılmadığında S gerçekleşmez ve dolayısıyla R tepkisi doğmaz.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س