طرق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-ر-ق9 sîga, 49 mücavir kök, 11 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.طَرِيقًاموسىوَالطَّارِقِبِطَرِيقَتِكُمُطرقغدقطَرِيقٍيبسالطَّارِقُيسردركسبعغفل

KökSîga 9Ayet 11Sure 6Mücavir 49

▶ Ağı aç (3B)

طرق

ط - ر - ق

KÖK
  • 11 geçiş
  • 11 ayet
  • 9 sîga
  • 13 sözlük

Patika yol demektir. Sonra gece yolculuğunun mastarı olmuştur. Gece eve gelmek anlamına da gelir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Patika yol demektir. Sonra gece yolculuğunun mastarı olmuştur. Gece eve gelmek anlamına da gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.085 harf
القاف والطاء والراء معهما ق ط ر، ق ر ط، ط ر ق، ر ق ط مستعملات قطر: القَطْر والقَطَرانُ مصدر قَطرَ الماء. والقِطارُ: قِطارُ الإبل بعضها إلى بعض على نسق واحد. والقِطارُ: جماعة القَطْر. واشتق اسم المِقْطَرةِ منه لان من حبس فيها صار على قِطارٍ واحد، مضموم بعضها إلى بعض، ويقال لها: الفلق، تجعل أرجلهم في خروق، وكل خرق على قدر ساق الرجل والقِطْرُ: النحاس الذائب. والقُطْرُ: الشق، قال ابن مسعود: "لا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR4.950 harf
الطَريقُ: السبيلُ، يذكَّر ويؤنَّثُ. تقول: الطَريقُ الأعظم، والطَريقُ العظمى؛ والجمع أَطْرِقَةٌ وطُرقٌ. قال الشاعر: فلمّا جَزَمْتُ به قِرْبَتـيتَيَمَّمْتُ أَطْرِقَةً أو خَليفا قال أبو عمرو: الطَريقَةُ أطول ما يكون من النَخل، بلغة اليمامة، حكاها عنه يعقوب. والجمع طَريقٌ. قال الأعشى: طَريقٌ وجَبَّارٌ رِواءٌ أُصولُهُ عليه أبابيلٌ من الطير تَنْعَبُ والطَريقَةُ: نسيجةٌ تُنْسَجُ من صوف أو شَعر
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok22.617 harf
ق ط ر قطر ، قرط ، طرق ، رقط : مستعملة . قطر : قال الليثُ : قَطَرَ الماءُ قَطْراً وَقَطَرَاناً . قالَ : وجَمْعُ القَطرِ ، قِطَارٌ والقِطَارُ : أن تقْطُرَ الإبلَ بعضَها إلى بَعْضِ عَلَى نَسَقٍ واحِدٍ ، والمِقْطَرَة اشْتُقَّتْ اسْماً مِنْهُ ؛ لأنَّ مَنْ حُبِسَ فيها كانُوا عَلَى قِطارٍ واحِدٍ ، مَضْمُومٌ بعضهُم إلى بَعْضٍ أرجُلُهُمْ في خُرُوقٍ خَشَبَةٍ مَفْلُوقَةٍ كلُّ خَرْقٍ عَلَى قَدْرِ سعَةِ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR13.042 harf
(باب الطاء والراء وما يثلثهما) (طرز) الطاء والراء والزاء كلمةٌ يظنُّ أنَّها فارسيّةٌ معرّبةٌ، وهي في شعر حَسَّان: بَيضُ الوُجوهِ كريمةٌ أحسابُهُمْ *** شمُّ الأنوفِ من الطِّرَازِ الأوّلِ([1])ويقولون: طِرْزُه، أي هيئَتُه. (طرس) الطاء والراء والسين فيه كلامٌ لعلّه أن يكون صحيحاً. يقولون الطِّرْس: الكتاب الممحُوّ. ويقال: كلُّ صحيفةٍ طِرس. ويقولون: التَّطرُّس: أن لا يَطعَمُ الإنسانُ ولا يشربَ إلاَّ
Maddenin bağlantısı

(باب الطاء والراء وما يثلثهما) (طرز) الطاء والراء والزاء كلمةٌ يظنُّ أنَّها فارسيّةٌ معرّبةٌ، وهي في شعر حَسَّان: بَيضُ الوُجوهِ كريمةٌ أحسابُهُمْ *** شمُّ الأنوفِ من الطِّرَازِ الأوّلِ([1])ويقولون: طِرْزُه، أي هيئَتُه. (طرس) الطاء والراء والسين فيه كلامٌ لعلّه أن يكون صحيحاً. يقولون الطِّرْس: الكتاب الممحُوّ. ويقال: كلُّ صحيفةٍ طِرس. ويقولون: التَّطرُّس: أن لا يَطعَمُ الإنسانُ ولا يشربَ إلاَّ طيّباً. (طرش) الطاء والراء والشين كلمةٌ معروفةٌ، وهي الطَّرَش، معروف([2]). وقال أبو عمرو: تطرَّش([3]) النَّاقِهُ من المرض، إذا قام وقعَد. (طرط) الطاء والراء والطاء كلمةٌ. يقولون الأطرط: الدَّقيق الحاجبين؛ وقد طرِطَ. (طرف) الطاء والراء والفاء أصلان([4]): فالأوَّل يدلُّ على حدِّ الشيء وحَرفهِ، والثاني يدلُّ على حركةٍ في بعض الأعضاء. فالأوَّل طَرَفُ الشيء والثوب والحائط. ويقال ناقةٌ طَرِفَة: ترعى أطرافَ المرعَى ولا تختلطُ بالنُّوق. وقولهم: عينٌ مطروفة، من هذا؛ وذلك أن يصيبَها طَرَف شيءٍ ثوبٍ أو غيره فتَغْرَوْرِقَ دمعاً. ويُستعار ذلك حتى يقال: طَرَفَها الحُزْن. فأمَّا قولُهم: هو كريم الطَّرَفين، فقال قومٌ: يُراد به([5]) نَسَب الأب والأمّ. ولا يُدْرَى أيُّ الطَّرَفين أطول، هو من هذا. وجمع الطَّرَف أطراف. قال: وكيف بأطرافي إذا ما شَتَمْتَنِي *** وما بعدَ شَتْمِ الوالدينِ صُلُوح([6])ويقال إنَّ الطِّرَاف: ما يُؤخَذ من أطراف الزَّرع([7]). ومن الباب: الطَّوَارِف من الخِباء، وهي ما رفعتَ من جوانبه لتنظُر، فأمَّا قولهم: جاء فلانٌ بطارفةِ عينٍ فهو من الذي ذكرناه في قولهم: طُرِفت العين، إذا أصابَها طَرَف شيءٍ فاغرورَقَتْ. وإذا كان كذا لم تكد تُبْصِر. فكذلك قولهم: بِطارِفةِ عينٍ، أي بشيءٍ تَتَحيَّر له العينُ من كَثْرتهِ. ومن الباب قولُهم للشيء المستحدَث: طريف؛ وهو خلافُ التَّليد، ومعناه أنَّهُ شيءٌ أُفِيدَ الآنَ في طَرَف زمانٍ قد مضى. يقولون منه اطَّرَفْتُ الشيءَ، إذا استحدثتَه، أطَّرِفه، اطِّرَافاً. ومن الباب: الرَّجُل الطَّرِف: الذي لا يثبُت على امرأةٍ ولا صاحب. وذلك القياسُ؛ لأنَّه يطلُب الأطراف فالأطراف. والمرأة المطروفة، يقولون إنَّها التي لا تثبُت على رجلٍ واحدٍ، بل تَطّرِف الرِّجال. وهو قولُ الحُطيئة: * بَغَى الودَّ من مطروفة الوُدِّ طامِحِ([8]) * ومن الباب الطِّرف: الفرس الكريم، كأنَّ صاحبَه قد اطّرَفه. وللمطَّّرَف فضلٌ على التَّليد. وأمَّا الأصل الآخر فالطَّرْف، وهو تَحريك الجفون في النَّظَر. هذا هو الأصل ثم يسمُّون العينَ الطَّرْف مجازاً. ولذلك يسمَّى نجمٌ من النُّجُوم الطَّرْفة([9])، كأنَّه فيما أحسب طرْفُ الأسَد. قال جرير: إنَّ العيونَ التي في طَرْفِهَا مرضٌ *** قَتَلْنَنَا ثم لم يُحْيِينَ قتلانا([10])فأما الطِّرَاف فإنه بيتٌ من أَدَم، وهو شاذٌّ عن الأصلين اللذين ذكرناهما. (طرق) الطاء والراء والقاف أربعة أصول: أحدها الإتيان مَسَاءً([11])، والثاني الضَّرْب، والثالث جنسٌ من استرخاء الشيء، والرابع خَصْف شيء على شيء. فالأوَّلُ الطُّرُوق. ويقال إنَّه إتيان المنزلِ ليلاً. قالوا: ورجلٌ طُرَقَةٌ، إذا كان يَسْرِي حتى يطرُقَ أهلَهُ ليلاً. * وذُكِرَ أنَّ ذلك يقال بالنَّهار أيضاً، والأصل اللَّيل. والدَّليل على أنَّ الأصلَ اللَّيل تسميتُهم النَّجم طارقاً؛ لأنَّه يَطلُعُ ليلاً. قالوا: وكلُّ من أتى ليلاً فقد طَرَق. قالت: * نحنُ بناتُ طارق([12]) * وهو قول امرأةٍ. تريد: إنَّ أبانا نجمٌ في شرفه وعلوّه([13]). ومن الباب، والله أعلم: الطَّريق، لأنه يُتَوَرَّدُ. ويجوزُ أن يكون من أصلٍ آخَر، وهو الذي ذكرناه من خَصْف الشيء فوق الشيء. ومن الباب الأوَّل قولهم: أتيتُه طَرْقَتين، أي مَرَّتين([14]). ومنه طارِقةُ الرَّجُل، وهو فَخِذه التي هو منها؛ وسمِّيت طارقة لأنها تطرُقه ويطرُقها. قال: شكوت ذَهابَ طارقتي إليه *** وطارِقَتِي بأكناف الدُّرُوبِ([15])والأصل الثَّاني: الضَّرْب، يقال طَرَقَ يَطْرُقُ طَرْقاً. والشيء مِطْرَق ومِطْرَقة. ومنه الطَّرْق، وهو الضَّرْب بالحصى تكهُّناً، وهو الذي جاء في الحديث النَّهْيُ عنه، وقيل: "الطَّرْق والعيافة والزَّجر من الجِبت([16])". وامرأةٌ طارقةٌ: تفعل ذلك؛ والجمع الطَّوارق. قال: لعمرك ما تَدْرِي الطَّوَارِقُ بالحصى *** ولا زاجراتُ الطيرِ ما الله صانعُ([17])والطرْق: ضرب الصُّوف بالقضيب، وذلك القضيبُ مِطرَقةٌ. وقد يفعلُ الكاهن ذلك فيطرُق، أي يخلط القُطْنَ بالصُّوفِ إذا تكهَّنَ. ويجعلون هذا مثلاً فيقولون: "طَرَقَ وماشَ". قال: عاذلَ قد أولِعتِ بالتّرْقيشِ *** إليَّ سِرّاً فاطرُقي ومِيشِي([18])ويقال: طرَقَ الفحلُ الناقةَ طَرقاً، إذا ضربها. وطَروقةَ الفَحل: أنثاه. واستطرقَ فلانٌ فلاناً فَحَلَه، إذا طَلَبَه منه ليضربَ في إبله، فأطْرَقَه إِيّاه، ويقال: هذا النَّبْل طَرْقَةُ رجلٍ واحد، أي صِيغة رجلٍ واحد([19]). والأصل الثالث: استرِخاء الشيء. من ذلك الطَّرَق، وهو لِينٌ في ريش الطائر. قال الشاعر: ..................... *** ..................([20])ومنه أطْرَق فلانٌ في نَظَره. والمُطْرِق: المسترخِي العَين. قال: وما كنتُ أخشَى أن تكون وفاتُه *** بكفَّيْ سَبَنْتَى أزرقِ العَينِ مُطْرِقِ([21])وقال في الإطراق: فأطرَقَ إطراقَ الشُّجاعِ ولو يَرَى *** مَساغاً لِناباه الشجَاعُ لصَمَّما([22])ومن الباب الطِّرِّيقة، وهو اللِّين والانقياد. يقولون في المثل: "إنّ تحت طِرِّيقَته لَعِنْدَأْوَةً". أي إنّ في لِينه بعضَ العُسر أحياناً. فأمَّا الطَّرَق فقال قوم: هذا اعوجاجٌ في الساق من غير فَحَج. وقال قوم: الطّرَق: ضَعف في الرُّكبتين. وهذا القول أَقْيَسُ وأشبه لسائر ما ذكرناهُ من اللِّينِ والاسترخاء. والأصل الرابع: خَصْفُ شيء على شيء. يقال: نعلٌ مُطارَقة، أي مخصوفة. وخُفّ مُطارَق، إذا كان قد ظُوهِر لـه نعلان. وكلُّ خَصْفةٍ طِراق. وتُرسٌ مُطرَّق، إذا طورِق بجلدٍ على قَدْره. ومن هذا الباب الطِّرْق، وهو الشحم والقُوّة، وسمِّي بذلك لأنّه شيءٌ كأنّه خُصِف به. يقولون: ما به طِرْق، أي ما به قُوّة. قال أبو محمد عبد الله بن مسلم: أصل الطِّرْق الشّحم؛ لأنّ القوّة أكثر ما تكون [عنه([23])]. ومن هذا الباب الطَّرَق: مَناقع المياه؛ وإِنَّما سمِّيت بذلك تشبيهاً بالشيء يتراكبُ بعضهُ على بعض. كذلك الماء إذا دام تراكب. قال رؤبة: * للعِدِّ إذْ أخْلفَه ماءُ الطَّرَقْ([24]) * ومن الباب، وقد ذكرناه أوَّلاً وليس ببعيد أن يكون من هذا القياس: الطَّريق؛ وذلك أنَّه شيءٌ يعلو الأرضَ، فكأنَّها قد طُورِقَتْ به وخُصِفت به. ويقولون: تطارَقَت الإِبلُ، إذا جاءت يتبع بعضُها بعضاً. وكذلك الطَّرِيق، وهو النَّخْل الذي على صفٍّ واحد، وهذا تشبيهٌ، كأنَّه شُبِّه بالطَّرِيق في تتابُعه وعلوّه الأرض. قال الأعشى: ومِنْ كلِّ أحوَى كجِذْعِ الطَّريقِ *** يزينُ الفِناءَ إذا ما صَفَنْ([25])ومنه [ريشٌ([26])] طِراق، إذا كان تطارق بعضه فوقَ بعض، وخرج القومُ مَطارِيقَ، إذا جاؤوا مُشاةً لا دوابَّ لهم، فكأنَّ كلَّ واحدٍ منهم يَخْصِف بأثر قدَميه أثَر الذي تقدَّم. ويقال: جاءت الإِبلُ على طَرْقَة واحدة، وعلى خُفٍّ واحد؛ وهو الذي ذكرناه من أنَّها *تَخصف بآثارها آثارَ غيرها. واختضَبت المرأةُ طَرْقَتينِ، إذا أعادت الخِضاب، كأنَّها تَخصِف بالثَّاني الأوَّل. ثم يشتقُّ من الطَّريق فيقولون: طَرَّقت المرأةُ عند الوِلادة، كأنَّها جَعلتْ للمولودِ طريقاً. ويقال ـ وهو ذلك الأوَّل ـ لا يقال طَرَّقت إلاَّ إذا خرج من الولد نصفُه ثمَّ احتبَس بعضَ الاحتباسِ ثمَّ خرج. تقول([27]): طرّقت ثم خلَصت. وممّا يُشْبِه هذا قولُهم طَرَّقت القطاة، إذا عَسُر عليها بيضُها ففحصت الأرضَ بجُؤجُئِها. (طرم) الطاء والراء والميم أُصَيْلٌ صحيح يدلُّ على تراكُمِ شيءٍ. يقولون: الطُّرَامة([28]): الخُضْرَة على الأسنان. ويقولون: الطِّرْم([29]): العَسَل. والطِّرْيَم: السَّحاب الغليظ. (طري) الطاء والراء والحرف المعتلُّ أُصيلٌ صحيحٌ يدلُّ على غضاضةٍ وجِدّة. فالطَّرِيّ: الشيء الغَضّ؛ ومصدره الطَّرَاوة والطَّراءة، ومنه أَطْرَيْتُ فلاناً، وذلك إذا مدحتَهُ بأحسنِ ما فيهِ. فإذا هُمِزَ قيل طرَأَ فلانٌ، إذا طلع. وأحسَِب هذا من باب الإبدال، وإنّما الأصل دَرَأ وقد ذُكِر. (طرب) الطاء والراء والباء أُصَيْلٌ صحيحٌ. يقولون: إنَّ الطّرَب خِفّة تُصيب الرَّجُلَ من شدةِ سرور أو غيره. ويُنشدون: وقالوا قد طرِبْتَ فقلتُ كلاَّ *** وهل يبكي من الطَّرَبِ الجليدُ وقال نابغة بني جعدة: وأُراني طَرِبَاً في إِثْرِهمْ *** طرَبَ الوالهِ أو كالمُخْتَبَلْ([30])قالوا: وطرَّب في صوته، إذا مدَّه. وهو من الأوَّل. والكريم طَروبٌ. ومما شذَّ عن هذا الباب المَطَارِب؛ وهي طرقٌ ضيِّقة متفرِّقةٌ. وأراها([31]) من باب الإبدال، كأنها مدارب، مشتقة من الدَّرْب. وأمَّا قولهم في الطُّرْطُبّ، إنَّه الثَّدي المسترخِي، وكذلك الطَّرْطَبَة: صوت الحالب بالمِعزى، فكلُّه وما أشبهه كلام. (طرث) الطاء والراء والثاء كلمةٌ صحيحةٌ، وهي الطَُّـَرثُوث([32])، وهي نبْت. (طرح) الطاء والراء والحاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على نَبْذ الشَّيءِ وإِلقائِهِ. يقال طَرَحَ الشَّيْءَ يطرحُه طرحا. ومن ذلك الطَّرَح، وهو المكان البعيد([33]). وطَرَحتِ النَّوَى بفلانٍ كلَّ مَطرَحٍ، إذا نأتْ به ورمت به. قال: أَلِمَّا بميٍّ قبل أن تطرَحَ النَّوى *** بنا مَطْرَحاً أو قبل بينٍ يُزِيلُها ويقال فحل مِطْرَحٌ؛ بعيدُ موقع الماءِ في الرَّحِم. ومن الباب: نخلةٌ طروحٌ: طويلة العَراجين. وسَنامٌ إطريحٌ: طويلٌ. وقوسٌ طَروح: شديدة الحفْزِ للسَّهم. والقياس في كلِّه واحد. (طرد) الطاء والراء والدال أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على إبعاد. يقال طردْتهُ طرداً. وأَطْرَدَه السُّلطانُ وطَرَّدَه، إذا أخرجه عن بلده. والطَّرْد: معالجة أخْذ الصّيد. والطرِيدة: الصَّيْد. ومُطارَدَة الأقرانِ: حملُ بعضِهم على بعض؛ وقيل ذلك لأنَّ هذا يَطْرُد ذاك. والمِطْرَد: رمح صغير. ويقال لمحَجّة الطَّريق مَطْرَدَة([34]). ويقال: اطَّرد الشَّيء اطراداً، إذا تابَعَ بعضُه بعضاً، وإِنما قيل ذلك تشبيهاً، كأنَّ الأوَّل يطرُدُ الثَّاني. ومنه قولُه: أتعرِف رسماً كاطِّراد المذاهبِ *** لعمرةَ وحشَّا غيرَ موقفِ راكبِ([35])ومُطَّرَدُ النَّسيم: الأنْف. أنشدَنا علي بن إبراهيم القَطَّان، عن ثعلبٍ عن ابن الأعرابيّ: وكأنَّ مُطّرَدَ النَّسيم إذا جَرَى *** بعد [الكلالِ خليَّتَا زُنبورِ([36])واطرَدَ] الأمر: استقام. وكلُّ شيءٍ امتدَّ فهذا قياسُهُ. يقال طرِّدْ سَوْطَكَ: مدِّدْه. والطَّرِيد: الذي يُولَد بعد أخيه، فالثَّاني طريدُ الأوَّل. وهذا تشبيه، كأنَّه طرَدَه وتَبِعه([37])، وطريدٌ بمعنى طارِد. --------------ـــــ ([1]) ديوان حسان 310 واللسان (طرز). ([2]) الطرش: الصمم، وقيل أهونه . وقيل هو مولد. يقال في الوصف منه أطرش وأطروش، بضم الهمزة والراء فيهما، كما في اللسان. ([3]) هذه الكلمة في القاموس، ولم ترد في اللسان. ([4]) في الأصل: "أصول". وليس كذلك. ([5]) في الأصل:"فقال قومٌ أراد قوم أراد به". ([6]) البيت لعون بن عبد الله بن عتبة بن مسعود، كما في اللسان (طرف). وأنشده في (صلح). بدون نسبة، وكذا في إصلاح المنطق 124. وقد سبق في (صلح) ([7]) هذا المعنى لم يذكر في اللسان، وذكر في القاموس. وفي المجمل: "مأخوذ" بدل "يؤخذ". ([8]) وكذا إنشاده في المجمل والصحاح. وفي الديوان 63 واللسان (طمح، طرف): "مطروفة العين". وصدره: * وما كنت مثل الكاهلي وعرسه *. ([9])وكذا في المجمل والقاموس. وفي اللسان (طرف)، والأزمنة والأمكنة: (1: 191، 318): "الطرف" بدون هاء. قال المرزوقي: "وأما الطرف فكوكبان يبتدان الجبهة بين يديها، يقولون: هما عين الأسد". ([10]) ديوان جرير 595، والعمدة (1: 135). ويروى: "في طرفها حورٌ"، كما في زهر الآداب (4: 215). والأغاني (7: 37). والبيت من المائة المختارة في الأغاني (7: 35). ([11]) في الأصل: "مكاناً". ([12]) الرجز لهند بنت بياضة بن رباح بن طارق الإيادي كما في اللسان (طرق). وبعده: لا ننثني لوامق *** نمشي على النمارق المسك في المفارق *** والدر في المخانق إن تقبلوا نعانق *** أو تدبروا نفارق فراق غير وامق

([13]) وقد يكون أيضاً أنها تعتز بأبيها طارق الإيادي. ([14]) في القاموس: "وأتيته طرقين وطرقتين، ويضمان". ([15]) لابن أحمر، كما في اللسان (طرق) وكذا جاءت رواية البيت في المجمل، وفي اللسان: "إليها" موضع "إليه". ([16]) في اللسان: "روي عن النبي صلى الله عليه وسلم أنَّه قال: الطرق والعيافة من الجبت". ([17]) البيت للبيد في ملحقات ديوانه 55 طبع 1881 واللسان (طرق) وبعده في الديوان: سلوهن إن كذبتموني متى الفتى *** يذوقُ المنايا أو متى الغيث واقعُ ([18]) لرؤبة بن العجاج، في ديوانه 77 واللسان (رقش، طرق، ميش). وسبق في (رقش). ([19]) يقال سهام صيغة، أي صنعة رجل واحد. في المجمل: "صنعة رجل واحد"، وفي القاموس: "وهذا طرقة رجل، أي صنعته". ([20]) بياض في الأصل: وشاهده في اللسان: سكاء مخطومة وريشها طرق *** سود قوادمها صهب خوافيها وانظر الحيوان (5: 579) والأغاني (7: 151). ([21]) لمزرد بن ضرار أخي الشماخ، يرثي عمر بن الخطاب، كما في اللسان (طرق، سبت). وجعله أبو تمام في الحماسة (1: 454) في مقطوعة للشماخ، وليست في ديوانه. على أنَّه روي من شعر منسوب للجن. زهر الآداب (4: 107). وقال أبو محمد الأعرابي إنه لجزء أخي الشماخ، وهو الصحيح. حواشي اللسان (سبت). وقد سبق البيت في ص 162، من هذا الجزء. ([22]) البيت للمتلمس في ديوانه 2 مخطوطة الشنقيطي والحيوان (4: 263)، وحماسة البحتري 15 ولباب الآداب 393 وأمثال الميداني (1: 395). وبالبيت يستشهد النحويون على إلزام المثنى الألف في أحوال الإعراب الثلاث عند بعض القبائل. انظر الخزانة (3: 337). وقد أخذه عمرو بن شأس فقال: (انظر معجم المرزباني 213): فأطرق إطراق الشجاع ولو يرى *** مساغاً لنابيه الشجاع لقد أزم ([23]) التكملة من اللسان (طرق 92). ([24]) وكذا إنشاده في المجمل واللسان. والوجه: "إذ أخلفها"، كما في الديوان، 104. وقبله: * قواربا من واحف بعد العبق *. ([25])ديوان الأعشى 17 ورواية البيت وسابقه في الديوان: هو الواهب المائة المصطفا *** ة كالنخل زينها بالرجن وكل كميت كجذع الخضاب *** يزين الغناء إذا ما صَقن ([26]) التكملة من اللسان (طرق 88). ([27]) في الأصل: "يقول". ([28]) في الأصل: "الطّرامية"، صوابه في المجمل واللسان. ([29]) يقال بكسر الطاء وفتحها، ويقال طويم أيضاً كدرهم. وفي الأصل: "الطّرام"، صوابه في المجمل واللسان. ([30]) أنشده في اللسان (خبل) بدون نسبة. وقبله في (طرب): سألتني أمتي عن جارتي *** وإذا ما عيّ ذو اللب سأل سألتني عن أناس هلكوا *** شرب الدهر عليهم وأكل ([31]) في الأصل: "وأرى". ([32]) شاهده ما أنشده في إصلاح المنطق 45 واللسان (طرث): أرض عن الخير والسلطان نائية *** والأطيبان بها الطرثوث والصرب ([33]) شاهده قول الأعشى في ديوانه 161 واللسان (طرح): يبتني المجد ويحتاز النهى *** وترى ناره من ناء طرح وفي اللسان: تبتني الحمد وتسمو للعلا *** ونرى نارك من ناء طرح ([34]) ذكرت في القاموس، بفتح الميم وكسرها، ولم تذكر في اللسان. وقد ضبطت في المجمل بفتح الميم كما أثبت. ([35]) لقيس بن الخطيم في ديوانه 10 واللسان (طرب) . وقصيدة البيت في جمهرة أشعار العرب 123 ـ 125 في القصائد المذهبات. ([36]) التكملة إلى هنا من المجمل واللسان (طرد). وبقية التكملة من اللسان (طرد 257). وقد ضبط "مطرد" في اللسان بكسر الراء، وهو خطأ، وإنما هو مكان اطراد النسيم، وهو الأنف. والضمير في "جرى" للفرس. ([37]) في الأصل: "كأنه طرده ربيعه".

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.975 harf
- الطريق: السبيل الذي يطرق بالأرجل، أي يضرب. قال تعالى: ﴿طريقا في البحر﴾ [طه/77]، وعنه استعير كل مسلك يسلكه الإنسان في فعل، محمودا كان أو مذموما. قال: ﴿ويذهبا بطريقتكم المثلى﴾ [طه/63]، وقيل: طريقة من النخل، تشبيها بالطريق في الامتداد، والطرق في الأصل: كالضرب، إلا أنه أخص؛ لأنه ضرب توقع كطرق الحديد بالمطرقة، ويتوسع فيه توسعهم في الضرب، وعنه استعير: طرق الحصى للتكهن، وطرق الدواب الماء بالأرجل حتى
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR2.227 harf
ط ر ق طرق الحديد بالمطرقة والمطارق‏.‏ وطرق الباب‏:‏ قرعه‏.‏ وطرق الصوف بالمطرق وهو القضيب‏.‏ ونعل مطرقة ومطارقة‏:‏ مخصوفة وكل خصفة‏:‏ طراق‏.‏ وريش طراق ومطرق‏:‏ بعضه فوق بعض وفيه طرق‏.‏ قال زهير‏:‏ أهوى لها أسفع الخدين مطرق ريش القوادم لم تنصب له الشبك وطارقت بين ثوبين‏.‏ وتطارقت الإبل‏:‏ تتابعت متقاطرة‏.‏ وهذا طرق الإبل وطرقاتها‏:‏ آثارها متطارقة الواحدة‏:‏ طرقة‏.‏ وجاءت على طرقة واحدة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR23.070 harf
روي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه قال: الطَّرْق والعِيَافَةُ من الجِبْتِ؛ والطَّرْقُ: الضرب بالحصى وهو ضرب من التَّكَهُّنِ. والخَطُّ في التراب: الكَهانَةُ. والطُّرَّاقُ: المُتكَهِّنُون. والطَّوارِقُ: المتكهنات، طَرَقَ يَطْرُقُ طَرْقاً؛ قال لبيد:لَعَمْرُكَ ما تَدْري الطَّوَارِقُ بالحصى، * ولا زَاجِراتُ الطير ما اللهُ صَانِعُ واسْتَطْرَقَهُ: طلب منه الطَّرْقَ بالحصى وأَن ينظر له فيه؛ أَنشد ابن
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR932 harf
* ط ر ق * * الطَّرِيقُ * السبيل يذكر ويؤنث تقول الطريق الأعظم والطريق العظمى والجمع * أطْرِقةٌ * و * طُرُقٌ * و * طَرِيقةُ * القوم أماثلهم وخيارهم يقال هذا رجل طريقة قومه وهؤلاء طريقة قومهم و * طَرائِقُ * قومهم أيضا للرجال الأشراف ومنه قوله تعالى ﴿كنا طرائق قددا﴾ أي كنا فرقا مختلفة أهواؤنا و * طَرِيقةُ * الرجل مذهبه يقال ما زال فلان على طريقة واحدة أي على حالة واحدة و * الطَّرْقُ * بالفتح و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR25.550 harf
الطرق: الضرب هذا هو الأصل. أو الضرب بالمطرقة بالكسر للحداد والصائغ يطرق بها، أي: يضرب بها، وكذلك عصا النجاد التي يضرب بها الصوف. والطرق: الصك وقد طرقه بكفه طرقا: إذا صكه به. ومن المجاز: الطرق: الماء أي: ماء السماء الذي خوضته الإبل، وبالت فيه وبعرت، كالمطروق نقله الجوهري. عن أبي زيد، وأنشد لعدي بن زيد: ثم كان المزاج ماء سحاب لاجو آجن ولا مطـروق قلت: وأوله:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok47.441 harf
طَرْقٌ 1 طَرْقٌ ذ signifies The beating [a thing], or striking [it, in any manner, and with anything]; (K, TA;) this being the primary meaning: (TA:) or with the مِطْرَقَة, (K, TA,) which is the implement of the blacksmith and of the artificer [with which he beats the iron], and the rod, or stick, with which one beats wool [or hair] to loosen or separate it: (TA:) and the slapping (K, TA) with
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.820 harf
طَرَقَ طَرَقَ U ( n. ac. طَرْق 1 ), a. Beat, struck, smote : knocked at ( door ); beat ( wool ); rang ( bell ); played ( musical instrument ); hammered ( iron ). b. Threw pebbles ( diviner ). c. [ pass. ], Was dull, weak-minded. d. ( n. ac. طَرْق 1 , طُرُوْق 27 ), Came to by night. طَرِقَ طَرِقَ A ( n. ac. طَرَق 4 ), a. Drank thick, muddy water. طَرَّقَ طَرَّقَ II a. [ La ], Opened
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR69.207 harf
طرق طَرَقَ - يَطْرُقُ - طَارِق- طَرِيْق - طُرُق - طَرِيْقَة - طَرائِق طَرَقَ - يَطْرُقُ + الكائن + طريقاً: يتقدم في سيره متحسساً مساره أثناء تقدمه بعلامات موجهة وضابطة، مثلاً بضرب طرفي وجانبي مكان سيره بشيء طَارِق: اسم فاعل من " طَرَق - يَطْرُقُ ": الشيء أو الكائن الذي يتحرك من موقع إلى موقع منضبطاً بعلامات أو مُحَدِّدات حركة {والسماء
Tamamını oku

Sîgalar(9)

Mücavir kökler49 mücavir (67 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. غدق

    1 ortak ayet · Ğadek,Gür tatlı su kaynağı demektir

  2. يبس

    1 ortak ayet · Kurular

  3. قدد

    1 ortak ayet · Sırım demektir

  4. درك

    1 ortak ayet · Ona yetişir

  5. موسى

    2 ortak ayet · Musa

  6. مثل

    2 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

  7. سبع

    1 ortak ayet · Yırtıcı hayvan demektir

  8. سقي

    1 ortak ayet · Sakiy: Kaba konmuş sudur

  9. لبث

    1 ortak ayet · Kaldınız

  10. أبد

    1 ortak ayet · Badiye çöl demektir

  11. دري

    1 ortak ayet · Dery : Diraye saç tarağı veya baştaki saç demektir

  12. غفل

    1 ortak ayet · Ğufl, “Ğefer” örtü demektir

Geçtiği ayetler(11)

  1. وَلَقَدْ خَلَقْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرَائِقَ وَمَا كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غَافِلِينَ

    YollarAndolsun ki; biz, sizin üstünüzde yedi yol yarattık. Biz yaratmadan gafiller değiliz.

  2. وَأَنَّا مِنَّا الصَّالِحُونَ وَمِنَّا دُونَ ذَلِكَ كُنَّا طَرَائِقَ قِدَدًا

    YollarGerçekten aramızda salihler de vardır ve bundan aşağı olanlar da. Biz, türlü türlü yollara ayrılmışız.

Sîga sayfası: الطَّرِيقَةِ
Sîga sayfası: بِطَرِيقَتِكُمُ
Sîga sayfası: وَالطَّارِقِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطرق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسبل, صرط, نهج, ضرب
Zıt Kökضلل
Çekirdek Özet 1Vurmak, çekiçlemek, iz bırakmak, katman üstüne katman koymak
Çekirdek Özet 2Ayak darbeleriyle açılan somut ve soyut yol, gece beliren delip geçen etki, varlığın tabakalı düzeni
Çekirdek Özet 3Bir nizamın tekrar eden vuruş ve tercihlerle katmanlaşarak kurumsal bir yöntem ve şeriat halini alması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel patika veya gece gelen misafirle daraltıp katmanlaşma, vurma ve sistematik metot boyutunu yitirmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طرBir şeyin ucundan, kenarından belirmesi, fırlaması, atılması, dışarı vurması veya ayrılması (طرح uzağa fırlatmak, طرد sürüp çıkarmak, طرف kenar ve göz ucuyla bakmak, طري taze olup kabuğundan sıyrılmak)قDışarı fırlama ve belirme eylemini sert bir temas, darbeli vuruş, zemine baskı uygulama ve katmanlar halinde üst üste binme hareketine dönüştürerek somut bir iz ve nizam oluşturur

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaBir nesneyi veya alanı çevreleme, kat kat sarma, tabakalaştırma ve sınır belirleme hareketi
رİnsan başı; baş, ilk, üstÖncülük etme, yukarıda bulunma, istikamet belirleme ve hareketin yönünü tayin etme gücü
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırOdaklanmış darbe, vuruş noktası, toplanarak bir yarıktan delip geçme ve sınır çizme etkisi
طرقKuşatıcı bir düzeni üstten odaklanmış darbelerle katman katman inşa etme ve iz açmaÇekicin örse, ayağın zemine art arda vurmasıyla hem tabakaların birbirine eklenmesi hem de karanlığı veya zemini yarıp geçen sabit bir iz ve yolun teşekkül etmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDemircinin örsteki demiri çekiçle dövmesi, yün eğiricinin tokmağı yüne vurması, ayağın toprağa basarak sertleşmiş bir iz açması ve tabanı kat kat deriyle yamamak
Cahiliye şiiri kullanımıEş-Şemmâh b. Dırâr bir şiirinde yaban eşeklerinin sertleşmiş toynaklarını çakıllı arazide tabanlık gibi katmanlaşmış deriye benzeterek kökü bu katman anlamında kullanır: كساها من الصيداء نعلاً طِراقها / حَوامي الكُراعِ والقنانُ النواشزُ
Erken Arapça kullanımLebîd b. Rebîa, Cahiliye kehanet türlerinden olan çakıl taşlarını yere vurarak geleceği okuma adetini zikrederken kökü bu vuruş anlamında kullanır: لَعَمْرُكَ ما تَدْري الطَّوَارِقُ بالحصى / ولا زَاجِراتُ الطير ما اللهُ صَانِعُ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânu’ş-Şemmâh, Dīvânu Lebîd.

Sami etimolojik katman

Arapça طرق kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde sert darbe vurma, kapıyı çalma, gece vakti ansızın gelme ve ayak iziyle yol oluşturma temel anlamlarıyla temsil edilir. Süryanice ve Ârâmîcede yer alan trq kökü vurmak, çarpmak, çekiçle dövmek ve tıkırdatmak anlamlarını taşır. İbranicede doğrudan üçlü birincil fiil olarak bu harf dizilimi dar bir alanda kalmış, bunun yerine ayak basarak yol açma eylemi fonetik ve semantik akraba d-r-k köküyle karşılanmıştır; ancak sonraki İbranicede kapı çalma ve darbe vurma anlamları Ârâmîce etkisiyle trq kökü üzerinden devam etmiştir. Güney Sami grubunda (Ge'ez ve Güney Arabistan yazıtları) ritmik vuruş ve katman oluşturma izleri görülür. Arapçada kök, hem demir ve yün dövme gibi ritmik vuruşu, hem bu vuruşlarla derinin deriye eklenmesi gibi katmanlaşmayı (tırak), hem de ayak darbeleriyle çiğnenerek belirginleşen patikayı (tarîk) kapsayacak şekilde genişlemiş ve soyut nizam anlamını üstlenmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Brockelmann Lexicon Syriacum, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇekiçle vurma, kat kat yama yapma ve çiğnenmiş izKökün çekirdeği ritmik darbe vurmaktır; bu vuruş nesneyi yassıltıp katmanlaştırır veya toprağı sertleştirip yol haline getirirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiÂrâmîce ve Süryanice trqVurmak, çekiçlemek ve kapıyı tıkırdatmak ortak Sami kök katmanına aittir; ayakla yol basma anlamı iç Arapça gelişimdirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik tr-k / dr-k kök varyantlarıBasmak, ezmek, vurmak hareketini ifade eden ilksel ses yansımalı darbe matrisiMuhtemel

Kaynak Payne Smith, Brown-Driver-Briggs, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طرقAnlamlıVurmak, katmanlaşmak, yol açmakGece ansızın gelen, ayakla çiğnenen yol, ritmik darbeHedef kök; Kur'an'da geçer
طقرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde terkip edilmemiştir
رطقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde terkip edilmemiştir
رقطAnlamlıAlacalık, beneklilikSiyah ve beyaz noktaların bir arada bulunmasıKur'an'da geçmez; renk katmanlaşmasıyla uzaktan ilişkilidir
قطرAnlamlıDamlamak, sıra sıra dizilmek, bölgeSıvının damla damla akması, develerin peş peşe dizilmesi, ufuklarKur'an'da geçer; ardışık dizilme bakımından ortak nizam bağı vardır
قرطAnlamlıKüpe takmak, kesmekKulağa takılan halka veya nesneden küçük parça koparmakKur'an'da geçmez; noktasal odaklanma anlamı taşır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طرقMerkezİz, katman, darbe ile açılan yolÜzerine ayak vurularak veya ritmik darbelerle açılmış, katmanlı yöntem ve izHem gök tabakalarını hem ayakla açılan yolu hem gece delen darbeyi karşılar
سبلKomşuKolayca akıp giden uzanımZorlanmadan uzanan, geniş ve akıcı güzergâhKökünde akma ve sarkma anlamı vardır, darbe ile açılma unsuru taşımaz
صرطKomşuYutan, dosdoğru ana caddeYolcuyu içine çekip hızla hedefe ulaştıran geniş anayolSapmaya izin vermeyen ana arterdir; katmanlaşma veya darbe fikri içermez
نهجKomşuAçık ve belirgin izHerkesin görebileceği şekilde aşikâr ve geniş kılınmış yöntemAçıklık ve aydınlık baskındır, çiğnenerek daralmış patika anlamı yoktur
ضللZıtYolunu kaybetme, izin silinmesiBelirgin bir izin kalmaması, hedeften sapma ve helak olma haliطرق kökünün oluşturduğu vurulmuş, katmanlaşmış ve belirginleşmiş yolun bütünüyle yok olmasıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaطرقVurmak, iz açmak, katmanRitmik darbe vurma, tabaka oluşturma ve ayak darbeleriyle yol teşekkül ettirmeKesin
LatinceTero, Calco, StrataEzmek, çiğneyerek yol açmak, katmanCalco ayakla basıp çiğnemeyi, strata serilmiş katmanı karşılar; gece vuruşu anlamını içermezGüçlü
İngilizceStrike, Track, StratumVurmak, iz/patika, katmanTrack ayak iziyle oluşan yolu, strike darbeyi, stratum katmanı karşılar; tek kelimede bu üçü birleşmezGüçlü
AlmancaSchlagen, Pfad, SchichtVurmak, patika, tabakaSchlagen darbe indirmeyi, Pfad basılarak açılan patikayı, Schicht katmanı karşılarGüçlü
FransızcaFrapper, Sentier, CoucheVurmak, keçi yolu/patika, katmanFrapper darbeyi, sentier çiğnenmiş dar yolu, couche üst üste binen tabakayı karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Dictionnaire Étymologique Larousse.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
طَرَائِقَYaratılışın gök tabakaları ve kozmik katmanlarEvrenin üst üste nizamlanmış yedi gök kubbesini anlatan bağlam (Mü'minûn 23:17)
طَرَائِقَFarklı düşünce grupları, fırkalar ve mezheplerCinlerin veya insanların bölük bölük ayrılmış hayat tarzları ve hizipleri (Cin 72:11)
طَرِيق / طَرِيقًاHidayet yolu veya zulüm yoluİnsanı hakikate ya da ateşe götüren ahlaki ve akıdevi istikamet (Nisâ 4:168, Nisâ 4:169, Ahkâf 46:30)
طَرِيقًاDenizde açılan kuru ve somut geçitFiravun'dan kaçışta denize vurularak açılan fiziki yol (Tâhâ 20:77)
طَرِيقَةToplumsal nizam, din, egemen hayat tarzıFiravun düzeninin temsil ettiği siyasi-dini nizam veya ideal hayat tarzı (Tâhâ 20:63, Tâhâ 20:104)
الطَّرِيقَةİlahi istikamet, hak din nizamıRızkın bollaşmasına vesile olan dosdoğru tevhid düzeni (Cin 72:16)
الطَّارِقGece karanlığını delip geçen ışıklı yıldız / darbeKaranlığı yaran, vaktinde ansızın beliren göksel delil (Târık 86:1, Târık 86:2)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTarîkatü'l-istidlâl ve kozmolojiVarlığın tabakalı yaratılışı ve akli delillendirme güzergâhının kesinliğiGöklerin tabakalar halinde nizama bağlanması ve düşüncenin izlediği zorunlu usul
FıkıhHukuki metot ve yol emniyetiMürur hakkı, yolun kamuya açıklığı ve hüküm çıkarmada benimsenen metodoloji (tarîk)Fiziksel geçit hakkından fıkhi ekollerin usul yöntemine doğru kavramlaşma
TefsirSemavi katmanlar ve târık kavramıYedi semanın birbiri üzerine binmiş tabakalar olması ve târıkın sabah yıldızı veya delici gök cismi oluşuTabakalaşma, karanlığı delme ve insanın eylemlerini kaydeden gözeticilerle irtibat
HadisGece baskını ve çakılla kehanetGeceleyin habersizce eve gelmenin (turûk) nehyedilmesi ve çakıl taşlarıyla fal bakmanın (tark) iptaliAnsızın kapıya dayanmanın getirdiği güvensizlik ile batıl darbe/kehanet yöntemlerinin reddi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniBireysel ve kolektif istikametطريقة (Şeriat ve Sünnet yolu)İbadet ve ahlakın sürekli tekrarlarla şahsiyette sabit bir iz bırakmasıAyak darbelerinin yolu belirginleştirmesi gibi, amellerin devamlılığı da din yolunu görünür kılarKesin
İlmiBilgi üretme usulüطريق (Metodoloji)Araştırmacının keyfilikten korunarak adım adım sonuca varmasını sağlayan yöntemZihnin hakikati ararken açtığı çiğnenmiş ve doğrulanmış delil basamaklarıGüçlü
SiyasiEgemen nizam ve hukuk düzeniطريقة (Devlet paradigması)Bir toplumun benimsediği kurumsal ve ideolojik yaşam biçimiTâhâ 20:63 ayetinde geçtiği üzere toplumun en üstün saydığı nizam ve gelenekKesin
İktisadiTicari arterler ve üretim katmanlarıطرق (Ulaşım ağı ve iş bölümü tabakaları)Malların dolaşımını sağlayan lojistik kanallar ve katma değer zinciriToplumsal refahın üzerine oturduğu akıcı ticaret yolları ve tabakalı üretim düzeniMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık vuruşlar (darbe fonksiyonu / Dirac delta) ve stratigrafi (katmanlaşma)Ritmik ve ani bir kuvvetin zamana göre süreksiz darbe uygulaması ve jeolojide/fizikte üst üste binen tabakaların hiyerarşik dengesiGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsallaşma (institutionalization) ve alışkanlık formasyonuTekrarlanan bireysel eylemlerin toplumsal zemine baskı uygulayarak zamanla sabit birer kanun, norm ve yola dönüşmesi süreciGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca mistik bir tarikat örgütlenmesine veya gökteki alelade bir yıldıza indirgeyerek fiziksel ve yöntemsel vuruş anlamını unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamطرق kökü hem kozmolojik mimariyi (katmanlar), hem zihinsel ve toplumsal metodolojiyi (tarîk-tarîkat), hem de karanlığı yaran uyarıcı darbeleri (târık) birleştiren bütüncül bir nizamdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerde geçen «tarîkat» kavramını sadece tasavvufi bir zümre veya «târık»ı sadece astronomik bir cisim sanarak, toplumsal modellerin çatışmasını (Tâhâ 20:63) ve hakikatin nefse indirdiği sarsıcı darbeleri kavramaktan mahrum kalmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın gelişigüzel bir yığın değil, ritmik darbelerle nizama sokulmuş hiyerarşik tabakalar (tarâik) olduğunu ve insanın da hayatında ya hak ya batıl bir yöntem (tarîkat) inşa ettiğini gösterdiği için temel bir usul köküdür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Göklerin tabakalar halinde yaratılışını bildiren ayetlerde (Mü'minûn 23:17), Musa ile Firavun arasındaki nizam kavgasında (Tâhâ 20:63) ve hakikatin ansızın karanlığı yarıp gelişini anlatan surede (Târık 86:1-3) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yolun hazır ve kendiliğinden var olan bir boşluk olduğu zannını yıkar; yolun ancak ayak basılarak, emek verilerek ve darbelerle açılabileceğini; dinin de bir yöntem ve yaşantı tabakası olduğunu zihinlere yerleştirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamRitmik darbelerle demiri, yünü veya toprağı dövmek; deriyi kat kat yamamak; ayak vuruşlarıyla zeminde aşınmış, belirgin bir iz ve patika açmak; gece karanlığında kapıyı tıkırdatmak.
  • Soyut anlamEylemlerin sürekliliği sayesinde oluşan zihinsel veya toplumsal usul; varlığın birbiri üzerine dengelenmiş ontolojik tabakaları; karanlığı yarıp geçen sarsıcı hakikat uyarısı.
  • Sistematik karşılıkSürekli tekrarlanan vuruşların (eylemlerin) zeminde katmanlaşarak kurumsal bir metoda, ahlaki bir seyre ve aşılmaz bir kozmik nizama dönüşmesi.
  • LaTeX modeliT=∑i=1nδi(p)  ⟹  Λk
  • LaTeX açıklamasıFormülde T eylemlerle açılan yolu ve yöntemi temsil eder. δi bir noktaya uygulanan ayrık ve ritmik darbeleri veya adımları, p temas edilen zemini gösterir. Bu darbelerin toplamı (∑) zeminde bir iz açarak sonuçta Λk ile simgelenen katmanlaşmış, kararlı ve hiyerarşik nizam tabakasını doğurur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط