عصو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ص-و6 sîga, 63 mücavir kök, 12 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.طودعَصَايَهززعصولقيبِعَصَاكَوَعِصِيَّهُمْعشرلقفضربعَصَاهُهشش

KökSîga 6Ayet 12Sure 6Mücavir 63

▶ Ağı aç (3B)

عصو

ع - ص - و

KÖK
  • 12 geçiş
  • 12 ayet
  • 6 sîga
  • 6 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Asân

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: عصو/ي

Notlarım

Sözlükler(6)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.417 harf
باب العين والصّاد وواي معهما ع ص و، ع ص ي، ع و ص، ع ي ص، ص ع و، ص و ع، و ص ع مستعملات عصو، عصي: العصا: جماعة الإسلام، فمن خالفهم فقد شقّ عصا المسلمين. والعصا: العود، أنثى عصا وعَصَوان وعِصِيّ. وعَصِيَ بالسّيف: أخذه أخذ العصا، أو ضرب به ضربه بالعصا. وعصا يعصو لغة. قال: وإنَّ المشرفيةَ قد عَلِمْـتُـمْ إذا يَعْصَى بها النَّفرُ الكرامُ والعصا: عرقوة الدّلو، والإثنان عَصَوانِ، قال: فجاءتْ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR20.649 harf
Madde başı: عصو/ي(باب العين والصاد وما يثلثهما) (عصف) العين والصاد والفاء أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على خِفّةٍ وسرعة. فالأوَّل من ذلك العَصْف: ما على الحبِّ من قُشور التّبن. والعَصْف: ما على ساق الزَّرع من الوَرَق الذي يَبس فتفتَّت، كل ذلك من العَصْف. قال الله سبحانه:﴿فَجَعَلَهُم كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ﴾ [الفيل 5]، قال بعضُ المفسِّرين: العصف: كلُّ زرعٍ أُكِل حَبُّه وبقي تبنُه. وكان ابنُ الأعرابي يقول: العَصْف: ورقُ كلِّ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR552 harf
* ع ص و * * العَصَا * مؤنثة يقال عصا و * عَصَوان * والجمع * عُصِيٌّ * بكسر العين وضمها و * أعْصٍ * مثل زمن وأزمن وقولهم ألقى * عَصَاهُ * أي أقام وترك الأسفار وهو مَثَل وهذه عصاي قال الفرَّاء أول لحن سُمع بالعراق هذه عصاتي ويقال في الخوارج قد شقوا * عَصَا * المسلمين أي اجتماعهم وائتلافهم وانشقت العصا أي وقع الخلاف وقولهم لا ترفع عصاك عن أهلك يُراد به الأدب و * عَصاهُ * ضربه بالعصا وبابه عدا و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.438 harf
: ( و ( *!العَصا : العُودُ ) ، أَصْلُها من الواو لأنَّ أَصْلَها *!عصو ، وعلى هذا تَثْنِيَته *!عَصَوان ، قيلَ : سُمِّيَت بها لأنَّ الأصابِعَ واليَدَ تَجْتَمِع عليها ؛ مِن قوْلِهم : *!عَصَوْتُ القوْمَ *!أَعْصُوهُم إذا جَمَعْتهم ؛ رَواهُ الأصْمعي عن بعضِ البَصْرِيِّين ؛ قالَ : ولا يجوزُ مَدُّ العَصا ولا إدْخال التاءِ معها . وقالَ الفرَّاءُ : أَوَّلُ لَحْنٍ سُمِعَ بالعِراقِ هذه *!عَصاتِي . (
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.413 harf
عَصَاهُ 1 عَصَاهُ ذ , (K, TA,) aor. يَعْصُوهُ, (TA,) inf. n. عَصْوٌ, (TK,) He struck him, or beat him, with the staff or stick or rod (بِالعَصَا): (K, TA:) or عَصَوْتُهُ بِالعَصَا I struck him, or beat him, with the staff &c. (S.) ― -b2- And عَصِىَ بِهَا He took it, i. e. the staff &c.: and عَصِىَ بِسَيْفِهِ he took his sword as one takes the staff: or he struck, or beat, with it as one does with
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR51 harf
عَصَا عَصَا U ( n. ac. عَصْو 1 ), a. Struck, beat.
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler63 mücavir (83 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. لقي

    8 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  2. موسى

    7 ortak ayet · Musa

  3. ثعب

    2 ortak ayet · Suğban büyük yılan, ejderha demektir

  4. لقف

    2 ortak ayet · Kapar

  5. هزز

    2 ortak ayet · Kımıldadı

  6. حبل

    2 ortak ayet · Habl ip demektir

  7. ضرب

    3 ortak ayet · Örnek verdi

  8. وحي

    3 ortak ayet · İşaretleşmek için yakılan ateştir

  9. حجر

    2 ortak ayet · Taş demektir

  10. بجس

    1 ortak ayet · Becs suyu bolca kaynayan pınar demektir

  11. طود

    1 ortak ayet · Çölde rüzgarın sürükleyerek meydana getirdiği kum sıra…

  12. هشش

    1 ortak ayet · Ve çırparım

Geçtiği ayetler(12)

  1. وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ …

    Asân yardımıylaHani, bir vakit Musa, kavmi için su arayınca; asanla taşa vur, demiştik de, taştan oniki çeşme fışkırmış, her zümre su alacağı yeri öğrenmişti. Allah’ın rızkında yeyin, için, yalnız yeryüzünde bozgunculuk yaparak, karışıklık çıkarmayın.

  2. … وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ …

    Asân ileBiz, onları on iki oymağa, ümmetlere ayırdık. Kavmi ondan su istediği zaman Musa’ya vahyettik ki: Asanı taşa vur. Ondan on iki pınar fışkırdı. Herkes içeceği yeri belledi. Ve onların üzerine bulutla gölge yaptık. Onlara kudret helvası ve bıldırcın indirdik. Size rızık olarak verdiklerimizin temiz ve güzel olanlarından yeyin. Onlar bize zulmetmediler, ancak kendilerine zulmediyorlardı.

  3. فَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ فَكَانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ

    Asân ileBunun üzerine Musa’ya vahyettik ki: Asanı denize vur. O, hemen yarıldı ve her parçası yüce bir dağ gibi oldu.

Sîga sayfası: وَعِصِيَّهُمْ
Sîga sayfası: وَعِصِيُّهُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعصو
YapıÜçlü kök
Özel DurumNâkıs (üçüncü harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerعكف, سند, هرو
Zıt Kökسقط
Çekirdek Özet 1Sertleşme, katılaşma, bir araya toplanıp bükülmez hâle gelme ve dayanılacak bir dayanak (değnek/baston) oluşturma
Çekirdek Özet 2İnsanın güç yetiremediği yerde dayandığı maddî destek aracı, otoritenin ve toplumsal bütünlüğün somut göstergesi
Çekirdek Özet 3Bir sisteme dayanma, yetkiyi elinde tutma veya dayanağı elden çıkararak teslimiyet ve istikrar sağlama
Kritik Hata RiskiÂsâyı yalnızca sihirbazlara karşı kullanılan fiziksel veya mitolojik bir sihir aleti sayıp, onun temsil ettiği meşru yetki, ilahî dayanak ve toplumsal birlik ilkesini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عصSıkışma, sertleşme, gerilme, toplanıp yoğunlaşma; bu çekirdek عصب kökünde bağ dokusunun gerilip sarılmasını, عصر kökünde sıkıp özünü çıkarmayı, عصف kökünde rüzgârın şiddetle büküp savurmasını, عصم kökünde sımsıkı tutup engellemeyi, عصي kökünde ise boyun eğmeyip sertleşmeyi ifade eder.وİki nesneyi veya unsuru birbirine bağlayan, gerginlik ve sertliği tutulabilir, yaslanılabilir bir nesneye (ağaç dalına, âsâya) dönüştüren uzantı işlevi kazanmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakDış dünyayı algılama, hedefe yönelme, dayanağın yerini tespit etme
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaSıkıca kavrama, birbirine kenetlenme, sağlamca bükülüp sertleşme
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaİki unsuru bitiştirme, yere çakılma, dayanma ve sabitlik sağlama
عصوBirleşen piktogramlarGözle tespit edilen bir hedefe veya zemine, sıkıca kavranıp bükülmez hâle getirilmiş bir aracı raptederek dayanma, yönlendirme ve tutunma eylemi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğaçtan kesilerek soyulan, kurutulup sertleştirilen, üzerine dayanılan ve hayvanları gütmekte kullanılan kuru sopa veya değnek
Cahiliye şiiri kullanımıGöçebenin yolculuğu bitirip çadırını kurması ve yurt edinmesi anlamında kullanılan meşhur deyimde geçer: فألقَتْ عصاها واستقرّت بها النَّوَى / كما قرّ عيناً بالإياب المسـافِـرُ
Erken Arapça kullanımKılıcı âsâ gibi tutmak veya âsâ vuruşuyla vurmak anlamında عَصِيَ بالسيف veya عَصَا يعصو kullanımı; ayrıca kovanın iki yanındaki ahşap çapraz desteğe (عرقوة الدلو) verilen عَصَوانِ adı ve topluluğun birliğini kırma eylemine شقّ عصا المسلمين denmesi

Kaynak Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ʿAyn; İbn Düreyd, Cemheretü’l-Luğa; İbn Manzûr, Lisânü’l-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde bu kök, ahşap bir dalın sertleştirilmesi, destek alınması, topluluğun bir çubuk veya değnek etrafında hizalanması semantiğiyle yakından ilişkilidir. İbranicede ağaç, odun ve tahta anlamındaki עֵץ ('ets) ve Aramicede עָקָא / עָצָא ile fonetik ve morfolojik paralellikler taşır. Proto-Sami katmanda sert, bükülmez, dayanıklı bitki gövdesi tasavvurundan türemiştir. Arapçada kök bir yandan nâkıs formda عصو ve عصي varyantları üzerinden bükülmezlik ve kafa tutma (isyan) fikrine, diğer yandan elle kavranan somut dayanağa (âsâ) doğru iki temel kolda özelleşmiştir. Erken dönem Arap bedevî hayatında âsâ yalnızca yürüyüş desteği değil; kabilenin toplanma odağı, hatibin hitap kürsüsü ve çobanın yönetim aletidir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Hebrew and English Lexicon; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعصو / عصيSertleşmek, eğilmemek, kuru dalın direncini kuşanmak ve dayanak hâline gelmekKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice עֵץ ('ets) / Aramice עָצָאKuru ağaç, odun, dik ve sert bitkisel malzeme ortak semantik köküGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dışı soydaşlık güvenle tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Gesenius Hebrew Lexicon; Lisânü’l-ʿArab; Tâcü’l-Arûs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عصوAnlamlıÂsâ yapmak, âsâ ile vurmak, dayanmakSert tahta, dayanak ve topluluk sembolü olan değnekHedef kök; Kur'an'da geçer
عوصAnlamlıZorlaşmak, kapalı ve girift olmakKelamın veya işin çetin, anlaşılmaz ve sarpa sarmış hâliKur'an'da geçmez
صعوAnlamlıKüçük kuş (serçe türü), küçülmekKüçük gövdeli ve zayıf yapılı çöl kuşu (sa've)Kur'an'da geçmez
صوعAnlamlıÖlçmek, tartmak, dağıtmakHububat ölçü birimi olan kap (sâ') ve saçın kıvrılmasıKur'an'da geçer (صواع)
وعصAnlamlıKum tepesi, yumuşak ve güç yürünür zeminAdımların battığı, yürümesi zahmetli yumuşak kumulKur'an'da geçmez
وصعAnlamlıKüçülmek, büzülmek, daralmakYuvasına sinen kuş veya daracık mekâna sıkışmaKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عصوMerkezÂsâ, dayanak, sebat aracıBizzat ele alınıp dayanılan, yönetme ve çobanlıkta kullanılan sert ağaç aletYaslanma, yönlendirme, güç yetiremediğinde destek bulma
عكفKomşuBir yere tutunup kalmaBir nesneye değil mekâna veya amele kapanarak dayanmaAyrılmaksızın bir yerde ikamet etme ve ibadete çekilme
سندKomşuSırtını verme, destek almaYüksek bir yere veya güvenilir bir nesneye arka verip yaslanmaKendisine dayanılan aracı veya kişiyi ifade etme
هروKomşuBüyük sopa, çomakDayanak olmaktan ziyade yalnızca vurma ve cezalandırma amaçlı sopaÂsânın çobanlık ve dayanma vasfı olmaksızın vurucu hâli
سقطZıtDüşme, yere serilme, dayanaksız kalmaDayanağın ortadan kalkmasıyla dik duruşu kaybedip yer çekimine teslim olmaÂsânın sağladığı dikliği ve tutunmayı bütünüyle yitirme

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaعصو (عَصَا)Âsâ, baston, dayanak, sopaÇobanlığın, otoritenin ve yürüme desteğinin simgesi olan sert ağaç değnekKesin
Latincebaculum, virgaDeğnek, âsâ, asa-yı hâkimiyetYürüyüş desteği ve resmî/dini otorite göstergesi çubukGüçlü
İngilizcestaff, rod, caneÂsâ, baston, çoban değneğiİhtiyaçta dayanılan ve yönlendirme aracı olan sert ahşap nesneGüçlü
AlmancaStab, HirtenstabÂsâ, çoban sopası, yetki sembolüHem fiziki destek hem de sürü yönetimi ve liderlik gereciGüçlü
Fransızcabâton, houletteSopa, âsâ, çoban değneğiYürürken güç alma, koyunları gütme ve erk simgesiGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Lewis & Short; Duden Deutsches Universalwörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَصَايَÇobanlık aleti ve kişisel ihtiyaç desteğiHz. Mûsâ'nın kendi âsâsının gündelik işlevlerini saydığı bağlam: dayanma, yaprak silkme ve diğer ihtiyaçlar (Tâhâ 20:18)
بِعَصَاكَMucizevî tasarruf ve ilahî müdahale vasıtasıTaşa vurup su çıkarma ve denizi yarma emirlerinde kullanılan fiziksel vasıta bağlamı (Bakara 2:60, A'râf 7:160, Şuarâ 26:63)
عَصَاكَ / عَصَاهُHakikatin batılı yutan canlı delili ve ejderhaFiravun'un huzurunda ve sihirbazlarla karşılaşmada hakikatin galebe çalması bağlamı (A'râf 7:107, A'râf 7:117, Şuarâ 26:32, Şuarâ 26:45, Neml 27:10, Kasas 28:31)
عِصِيَّهُمْAldatma, yanılsama ve batıl iktidar araçlarıSihirbazların halkın gözünü boyamak için yere attıkları iplerle birlikte andıkları bâtıl araçlar bağlamı (Tâhâ 20:66, Şuarâ 26:44)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve mucize bahsiÂsânın yılan veya ejderhaya dönüşmesinde zatın değişimi (inkılâb-ı hakîkat) ve ilahî kudretin nedensellik üzerindeki tasarrufuVasıtanın kendi gücüyle değil, ilahî hitap ile işlev görmesi
FıkıhCuma hutbesi ve teyemmümHatibin hutbe irad ederken âsâya dayanmasının sünnet veya mendup oluşu; yolcunun âsâ edinme fıkhıSükûnet, vekar ve hitabet esnasında bedene dayanak temini
TefsirTâhâ 20:18 tahliliHz. Mûsâ'nın Rabbiyle konuşurken sözü uzatması (istînâs) ve bir aletin çok amaçlı kullanılabilirliğinin hikmetiDünyevî bir aletin ilahî vahiy ile kutsal bir risalet vasıtasına dönüşmesi
HadisCemaat ve fitne rivayetleriشقّ العصا (birlik âsâsını yarmak) mecazıyla cemaatten ayrılmanın, ümmetin birliğini bozmanın yasaklanmasıÂsânın kabilenin/ümmetin parçalanmaz bütünlüğünü simgelemesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve mucizeİlahî emre ram olan beşerî vasıtaSebeplerin acziyetini ve yaratanın mutlak hâkimiyetini göstermeÂsâ kendi başına kuru bir odundur; ilahî emir indiğinde denizi yarar, yılan olurKesin
İlmiFiziksel araç kullanımıBedenin gücünü katlayan basit mekanik dayanakAğırlık merkezini dengeleme ve kaldıraç/destek rolü oynamaİnsanın sınırlı fiziki kapasitesini dışsal bir araçla destekleyip verimlileştirmesiGüçlü
SiyasiHükümranlık ve kabile nizamıİktidar asâsı ve toplumsal ittifak sütunuBirliği ve meşru sevk-idare yetkisini temsil etmeÂsâ liderin çobanlık hakkını simgeler; kırılması iktidarın ve cemaatin dağılmasıdırGüçlü
İktisadiÜretim ve hayvancılıkÇobanlık sermayesi ve emek aracıSürüyü koruma, ağaçtan yaprak dökerek yem sağlamaİlkel üretim sürecinde maliyetsiz fakat katma değeri yüksek temel istihdam aletiKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDenge vektörü ve rijit destek noktasıMekanikte bir sistemin devrilmesini önlemek üzere taban alanını genişleten ve dikey eksendeki yükü yere aktaran rijit çubuk modeliGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal otorite ve meşruiyet simgesiSosyoloji ve siyaset biliminde yöneticinin şiddet tekelini ve yönlendirme erkini somutlaştıran sembolik dayanakGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiÂsâyı yalnızca antik çağlara ait bir yaşlılık bastonu veya masalsı bir sihirbaz çubuğu olarak görmek
Kur'an içi daha geniş anlamÂsâ insanın dünyadaki zaafını telafi eden meşru bir dayanak, sürüyü ve toplumu idare etme mesuliyeti, ilahî irade karşısında araçların göreceliliği ve toplumsal birliğin sembolüdür
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. Mûsâ ile Firavun ve sihirbazlar arasındaki mücadeleyi teknik bir sihir düellosuna indirgemek; hakiki dayanak ile sahte yanılsamalar arasındaki ontolojik ayrımı görememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da âsâ, en yalın dünyevî aletin peygamberî davette nasıl bir meşruiyet ve mucize vasıtasına dönüştüğünü gösterir; insanın acziyetinde neye dayandığı ile imanın neyi dönüştürdüğü arasındaki bağı kurar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. Mûsâ kıssasının geçtiği A'râf, Tâhâ, Şuarâ, Neml ve Kasas surelerindeki risalet, meydan okuma, firavunî düzenin çözülüşü ve çöl yürüyüşü ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin zahiren zayıf ve basit görünen vasıtalarla galebe çalacağını bildirir; bâtılın göz boyayan karmaşık illüzyonlarının (sihirbazların ipleri ve değnekleri) ilahî hakikat karşısında tutunamayacağını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAğaçtan kesilip kurutularak sertleştirilen, üzerine yaslanılan, hayvan güdülen ve bedene direnç sağlayan değnek.
  • Soyut anlamİnsanın fiziki veya toplumsal zaafını telafi etmek üzere tutunduğu meşru destek, yöneticilik erki ve cemaat bütünlüğü.
  • Sistematik karşılıkİlahî emrin temas etmesiyle tabiat kurallarını aşan dönüştürücü vasıta; bâtıl dayanakları iptal eden hakiki itimat odağı.
  • LaTeX modeliS={x∈A∣f(x)=D}→  T  M(S)≫∑i=1nBi
  • LaTeX açıklamasıFormülde A, insanın dünyadaki gündelik aletler kümesini; x, bu kümeden seçilen âsâyı; D, gündelik dayanma ve yönlendirme işlevini temsil eder. T ilahî tasarruf ve emri gösterir. M(S), ilahî müdahale ile vasıtanın dönüştüğü hakikat delilini (ejderha/mucize) ifade ederken; bu hakikat, bâtılın tüm yapay dayanaklarının toplamından (∑Bi) mutlak surette büyüktür ve onları yutarak hükümsüz kılar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع