غلظ
غ - ل - ظ
KÖK- 13 geçiş
- 13 ayet
- 8 sîga
- 12 sözlük
Ğaliz (zı), Sert topraktır.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Ğaliz (zı), Sert topraktır.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR283 harfباب الغين والظاء واللام معهما
غ ل ظ يستعمل فقط غلظ: غَلُظَ الشيء غِلَظاً فهو غَليظٌ.
واستَغْلَظَ النَّباتُ والشَّجَرُ.
وأغْلَظْتُ الثوبَ: وجَدْتُه غَليظاً، واستَغْلَظْتُه: تركت شراءه لغِلَظِه.
والتَّغليظُ: الشِّدَّةُ في اليَمين.
وغَلَّظْتُ عليه، وأغْلَظْتُ له في المنطق. وأمر غَليظٌ.
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR319 harfغَلَظَ الشيء يَغْلُظُ غِلَظاً: صار غَليظاً. واسْتَغْلَظَ مثله. ورجلٌ فيه غُلْظَةٌ وغِلاظَةٌ، أي فيه فظاظةٌ. وأغْلَظَ له في القول، وغَلَّظَ عليه الشيء تَغْليظاً. ومنه الدِيَةُ المُغَلَّظَةُ: التي تجب في شبه العمدِ، واليمين المُغَلَّظَةُ. وأغْلَظْتُ الثوبَ، أي اشتريته غَليظاً، واسْتَغْلَظْتُهُ، أي تركتُ شراءه لغِلَظِهِ.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR1.040 harfغ ظ ل
غلظ
استعمل من وجوهها : غلظ .
غلظ : قال الليث الغِلَظُ : مصدرُ قولك غَلُظَ الشيءُ يَغْلُظُ غِلَظاً في الْخِلقةِ ، واسْتَغلَظَ النَّباتُ والشجرُ وأغْلَظْتُ الثوبَ وغيرهُ إذا وجدتُه غليظاً ، واسْتَغلَظْتُ الثَّوْبَ إذا تركتُ شِراءَهُ لِغِلَظِهِ ، وتغْلِيظُ اليمين : تشديدُهَا وتوكيدُهَا ، ورجلُ غَلِيظٌ : فَظٌّ ذُو غُلْظةٍ وغِلْظَةٍ وغَلْظَةٍ ثلاثِ لُغاتٍ . قاله الزجَّاجُ في قول الله : (
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR355 harf- الغلظة ضد الرقة، ويقال: غلظة وغلظة، وأصله أن يستعمل في الأجسام لكن قد يستعار للمعاني كالكبير والكثير (انظر: مادة (كبر) ). قال تعالى: ﴿وليجدوا فيكم غلظة﴾ [التوبة/123]، أي: خشونة. وقال: ﴿ثم نضطرهم إلى عذاب غليظ﴾ [هود/58]، و ﴿جاهد الكفار والمنافقين واغلظ عليهم﴾ [التوبة/ 73]، واستغلظ: تهيأ لذلك، وقد يقال إذا غلظ. قال: ﴿فاستغلظ فاستوى على سوقه﴾ [الفتح/29].
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR295 harfغ ل ظ
استغلظ الزرع.
وطعنه في مستغلظ ذراعه.
إنا لأغلظ أكباداً من الإبل ومن المجاز: أخذ منه ميثاقاً غليظاً ونكى فيهم نكايات غليظة وغلظ على خصمه وفي فلان غلظة.
" وليجدوا فيكم غلظةً " وما أغلظ طباعهم وأغلظ له في القول وحلف له بأغلظ الأيمان ومالك تغالطني وتغالظني وتعارضني وتغايظني.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR2.305 harfالغِلَظُ: ضدّ الرّقّةِ في الخَلْق والطبْعِ والفِعْل والمَنْطِق والعيْش ونحو ذلك.
غَلُظَ يَغْلُظ غِلَظاً: صار غلِيظاً، واستغلظ مثله وهو غَلِيظ وغُلاظ، والأُنثى غَلِيظة، وجمعها غِلاظٌ، واستعار أَبو حنيفة الغِلَظَ للخمْر، واستعاره يعقوب للأَمر فقال في الماء: أَمّا ما كان آجِناً وأَمّا ما كان بَعِيدَ القعر شديداً سقيُه، غَليظاً أَمرُه.
وغلَّظ الشيءَ: جعله غَليظاً. وأَغْلَظَ الثوبَ: وجده غَليظاً،
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR360 harf* غ ل ظ * * غَلُظَ * الشيء بالضم * غَلَظاً * بوزن عنب صار * غَلِيظاً * وكذا * اسْتَغْلَظَ * ورجل فيه * ِغُلْظَة * بكسر الغين وضمها وفتحها و * غِلاظَةٌ * أيضا بالكسر أي فظاظة و * أغْلَظَ * له في القول و * غَلَّظَ * عليه الشيء * تَغْلِيظا * ومنه الدِّيَّة * المُغَلَّظَةُ * واليمين المُغلظة و * أغْلَظَ * الثوب اشتراه غليظا و * اسْتَغْلَظَهُ * ترك شراءه لغِلَظِه
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR2.566 harfالغلظة، مثلثة، عن الزجاج في تفسر قوله تعالى: وليجدوا فيكم غلظة ونقله الجوهري أيضا، وكذلك صاحب البارع والصاغاني، والكسر هو المشهور. وقرأ الأعمش وعاصم: غلظة بالفتح وقرأ السلمي، وزر ابن حبيش، وأبان بن تغلب: غلظة، بالضم، وكذلك الغلاظة بالكسر، و الغلظ، كعنب، كل ذلك ضد الرقة في الخلق والطبع والفعل والمنطق والعيش ونحو ذلك.
ومعنى الآية، أي شدة واستطالة. واستعار أبو حنيفة الغلظ للخمر، واستعاره يعقوب
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR8.897 harfغَلُظَ
1 غَلُظَ ذ , aor. غَلُظَ ; (S, Mgh, O, Msb, K;) and غَلَظَ, aor. غَلِظَ ; (Sgh, K;) inf. n. [of the former] غِلَظٌ (S, Mgh, O, Msb, K) and ↓ غِلَاظَةٌ and ↓ غِلْظَةٌ (S, * O, K, * TK) and ↓ غُلْظَةٌ and ↓ غَلْظَةٌ, (O, K, * TK,) all are inf. ns. of غَلُظَ, (O,) or the last three, the second and third of which are mentioned in the Bلri', on the authority of IAar, are simple substs.; (Msb;)
غَلُظَ 1 غَلُظَ ذ , aor. غَلُظَ ; (S, Mgh, O, Msb, K;) and غَلَظَ, aor. غَلِظَ ; (Sgh, K;) inf. n. [of the former] غِلَظٌ (S, Mgh, O, Msb, K) and ↓ غِلَاظَةٌ and ↓ غِلْظَةٌ (S, * O, K, * TK) and ↓ غُلْظَةٌ and ↓ غَلْظَةٌ, (O, K, * TK,) all are inf. ns. of غَلُظَ, (O,) or the last three, the second and third of which are mentioned in the Bلri', on the authority of IAar, are simple substs.; (Msb;) and perhaps غَلْظٌ may be an inf. n. [of the latter verb]; (ISd, TA;) It (a thing, Msb) was, or became, thick, gross, big, bulky, or coarse; (Mgh, Msb, K;) it (a thing) became غلِّيظ; as also ↓ استغلظ. (S.) You say, غَلُظَ جِسْمُهُ His body was, or became, thick, &c. (Mgh.) And الزَّرْعُ ↓ استغلظ i. q. غَلُظَ, (Jel in xlviii. 29,) The seed-produce became thick: (Bd:) or strong: (Msb:) or well grown and thick: and in like manner one says of any plant or tree: (TA:) and غَلُظَتِ السُّنْبُلَةُ, and ↓ استغلظت, the ear of corn produced grain. (K.) [And غَلْظَ الثَّوْبُ The garment, or piece of cloth, was thick, or coarse.] And غَلُظَتِ الأَرْضُ, inf. n. غِلَظٌ, and perhaps غَلْظٌ may be also an inf. n. [of this verb, or, more probably, of غَلَظَت], The land was, or became, rough, or rugged. (ISd. TA.) [In this sense, also, غَلُظَ is used in relation to various things.] ― -b2- [Said of a colour, It was dense, or deep: see غَلِيظٌ.] ― -b3- Also (tropical:) He was, or became, characterized by غِلْظَة, the contr. of رِقَّة, in manners, disposition, action or conduct, speech, life, and the like; (TA;) i. e., rough; coarse; rude; unkind; hard; churlish; uncivil; surly; hard to deal with; incompliant; unobsequious; evil in disposition; illnatured; or the like (S, by its explanation of غِلْظَةٌ and غِلَاظَةٌ; and Msb: *) and in like manner, [as meaning it was, or became, hard, or difficult, and the like, (see غَلِيظٌ,)] it is said of an affair: (TA:) and ↓ تغلّظ is said of a crime; meaning it was gross, or great; but this is accord. to analogy only; not on the authority of hearsay. (Mgh.) It is said in the Kur [ix. 74, and lxvi. 9], واغْلُظْ عَلَيْهِمْ And use thou roughness towards them: (Bd in lxvi. 9:) and some read وَاغْلِظْ, with kesr to the ل. (TA.) [See also غِلْظَةٌ, below.]
غلّظ الشَّىْءَ 2 غلّظ الشَّىْءَ ذ , inf. n. تَغْلِيظٌ, He made, or rendered, the thing غَلِيظ [in the proper sense, i. e., thick, gross, big, bulky, or coarse; &c.: ― -b2- and also, and more commonly, in a tropical sense, i. e., (tropical:) hard, or difficult, and the like]: (TA:) and غلّظ عَلَيْهِ الشَّىْءَ, inf. n. as abuse, (tropical:) [he made the thing hard, or difficult, or the like, to him;] and hence دِيَةٌ مَغَلَّظَةٌ, which see below. (S, TA,) [Hence also,] غَلَّظْتُ اليَمِينَ, inf. n. as above, (assumed tropical:) I made the oath strong, or forcible; I confirmed, or ratified, it: (Msb;) [and so ↓ أَغْلَظْتُهَا; for you say,] حَلَفَ بِاـِغْلَاظِ اليَمِينِ (tropical:) [He swore, making the oath strong, &c.]. (TA.) And غَلَّظْتُ عَلَيْهِ فِى اليَمِينِ, inf. n. as above, (assumed tropical:) I was hard, rigorous, or severe, to him in the oath. (Msb.) ― -b3- تَغْلِيظٌ in pronunciation: see تَفْخِيمٌ.
مُغَالَظَةٌ 3 مُغَالَظَةٌ ذ is similar to مُعَارَضَةٌ (assumed tropical:) [The act of mutually opposing, and app. with roughness, coarseness, or the like]: (TA:) and signifies a state of mutual enmity or hostility. (IDrd, K.) See غِلْظَةٌ, below, last sentence.
اغلظ الثَّوْبَ 4 اغلظ الثَّوْبَ ذ He found the garment, or piece of cloth, to be thick, or coarse: (K:) or he bought it thick, or coarse: (S, K:) the former is the more correct: (O:) or the former only is correct. (TS.) ― -b2- اغلظت اليَمِينَ: see 2. -A2- اغلظ [is also intrans., and signifies] He (a man, Ibn-'Abbلd) alighted, or alighted and abode, in a rough, or rugged, tract of land. (Ibn-'Abbلd, K.) ― -b2- اغلظ لَهُ فِى القَوْلِ (S, Mgh, Msb, K) (tropical:) He was, or became, rough, harsh, coarse, rude, uncivil, or ungentle, to him in speech: (Mgh, Msb, K:) one should not say غلّظ. (TA.)
5 تَغَلَّظَ see 1, near the end.
استغلظ استغلظ ذ : see 1, in three places. -A2- استغلظهُ He saw it to be, regarded it as, or esteemed it, thick, gross, big, bulky, or coarse. (Msb.) He abstained from purchasing it (namely a garment, or piece of cloth, S) because of its thickness, or coarseness. (S, K.)
غَلْظٌ غَلْظٌ ذ Rough, or rugged, land or ground; (ISd, K;) mentioned on the authority of Ibn-'Abbلd; and by AHn, on the authority of En-Nadr; but it has been repudiated: and is said to be correctly ↓ غِلَظٌ: ISd says, of the former word, “ I know not whether it be [properly] syn. with غَلِيظٌ, or whether it be an inf. n. used as an epithet: ” accord. to Kr, it signifies hard land without stones: Ks says that غَلْظٌ is syn. with ↓ غِلَظٌ. (TA.)
غِلَظٌ غِلَظٌ ذ : [see 1: ― -b2- and] see غَلْظٌ, in two places.
غَلْظَةٌ غَلْظَةٌ ذ : see what next follows.
غُلْظَةٌ غُلْظَةٌ ذ : see what next follows.
غِلْظَةٌ غِلْظَةٌ ذ and ↓ غُلْظَةٌ and ↓ غَلْظَةٌ: see 1: these three forms are mentioned by Zj, (TA,) and in the Bلri', (Msb, TA,) on the authority of IAar, (Msb,) and by Sgh; but the first of them [only] is commonly known: (TA:) they are substs. from غَلُظَ; and signify Thickness, grossness, bigness, bulkiness, or coarseness. (Msb.) [And Roughness, or ruggedness.] ― -b2- Also (tropical:) Contr. of رِقَّةٌ, in manners, disposition, action or conduct, speech, life, and the like; (TA;) i. e. roughness, coarseness, rudeness, unkindness, hardness, churlishness, incivility, surliness, roughness in manners, hardness to deal with, incompliance, unobsequiousness, evilness of disposition, illnature, or the like: (S, Msb: *) and in like manner, hardness, or difficulty, of an affair. (TA, as shown by an explanation of غَلِيظٌ.) You say, رَجُلٌ فِيهِ غِلْظَةٌ (tropical:) A man in whom is roughness, coarseness, rudeness, &c.; (S, Msb; *) as also ↓ غِلَاظَةٌ. (S.) And it is said in the Kur [ix. 124], وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةٌ, in which the last word is pronounced in the three different ways shown above, accord. to different readers; meaning (tropical:) [And let them find in you] hardness, or strength, or vehemence, and superiority in fight: (TA:) or hardness, or strength, or vehemence, and patient endurance of fight: (Bd:) or hardness, or strength, or vehemence, in enmity and in fight and in making captives. (Mgh.) And you say, بَيْنَهُمَا غِلْظَةٌ (tropical:) Between them two is enmity, or hostility; as also ↓ مُغَالَظَةٌ. (IDrd, K.)
غُلَاظٌ غُلَاظٌ ذ : see what next follows.
غَلِيظٌ غَلِيظٌ ذ (S, &c.) Thick, gross, big, bulky, or coarse; (Mgh, Msb, K;) as also ↓ غُلَاظٌ: (K:) fem. of the former with ة: (TA:) and pl. غِلَاظٌ. (Msb, TA.) Applied [to a body, &c.; and, as meaning Thick, or coarse,] to a garment, or piece of cloth. (Mgh, K.) You say also, أَرْضٌ غَلِيظَةٌ Rough, or rugged, land. (ISd, TA.) [And in this sense, of rough, or rugged, غَلِيظٌ is used in relation to various things.] ― -b2- Applied to a colour [Dense, or deep: see غَضْبٌ]. (K in art. غضب.) ― -b3- Also, applied to a man, (tropical:) Characterized by غِلْظَة, the contr. of رِقَّة, in manners, disposition, action or conduct, speech, life, and the like; rough, coarse, rude, unkind, hard, churlish, uncivil, surly, rough in manners, hard to deal with, incompliant, unobsequious, evil in disposition, illnatured, or the like: (Msb, * TA:) and so غَلِيظُ الجَانِبِ; [contr. of لَيِّنُ الجَانِبِ:] (O and K in art. فظ:) and غَلِيظُ القَلْبِ hard-hearted; (Bd in iii. 153;) evil in disposition, or illnatured. (TA.) Applied also to an affair, meaning (tropical:) Hard, or difficult. (TA.) And to punishment, [in the Kur xi. 61, &c.,] meaning (tropical:) Vehement, or severe; (Mgh;) intensely painful. (Msb.) And [in like manner] to slaying and wounding. (TA.) And to a compact, or covenant, [in the Kur iv. 25, &c.,] meaning (tropical:) Strong, confirmed, or ratified. (Mgh, TA.) And to water, meaning (tropical:) Bitter. (TA.)
غِلَاظَةٌ غِلَاظَةٌ ذ : see 1, first sentence; and غِلْظَةٌ.
أَغْلَظُ أَغْلَظُ ذ comparative and superlative of غَلِيظٌ [in all its senses]. (IJ.)
دِيَةٌ مُغَلَّظَةٌ دِيَةٌ مُغَلَّظَةٌ ذ (assumed tropical:) [A bloodwit, or fine for bloodshed, made hard, rigorous, or severe;] one which is incumbent for what is like an intentional homicide; (S;) or for a homicide purely intentional, and for that which is intentional but committed in mistake, and for that which is committed in the sacred territory, and for the slaughter of a kinsman; (EshShلfi'ee;) consisting of thirty camels of the description termed حِقَّة, and thirty of that termed جَذَعَة, and forty between the ثَنِيَّة and the بَازِل, all pregnant. (Esh-Shلfi'ee, K.) And يَمِينٌ مُغَلَّظَةٌ (assumed tropical:) [An oath made strong or forcible, or confirmed, or ratified.] (S.) ― -b2- العَوْرَةُ المُغَلَّظَةُ: see عَوْرَةٌ.
مُسْتَغْلَظُ مُسْتَغْلَظُ ذ [The thick part of the fore arm]. (TA.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.612 harfغَلَظَ
غَلَظَ I غَلِظَ U ( n. ac. غَلْظَة 1t , غِلْظَة 2t , غُلْظَة 3t , غِلَظ 7 , غِلَاْظَة 23t ),
a. Was, became big, stout.
b. Was coarse; was thick; was rough, uneven.
c. Was rude, rough, uncivil, churlish, surly.
d. Formed its grains, swelled ( ear of wheat ).
غَلَّظَ
غَلَّظَ II ,
a. Thickened; hardened; rendered coarse, rough &c.
b. [ 'Ala ], Was rough to; was hard upon,
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR10.509 harfغلظ
غَلُظَ - يَغْلُظُ - غِلْظَة - غَلِيْظ - غِلاظ - اسْتَغْلَظَ - يَسْتَغْلِظُ
غَلُظَ - يَغْلُظُ + الكائن أو الأمر (النبت أو البشر أو الفعل): يصبح قوامه وملمسه أميل باتجاه الصلابة والثخانة والقسوة وعدم الانحناء أو اللين
غِلْظَة: اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " غَلُظَ - يَغْلُظُ ": الصلابة والقساوة من غير لين أو انحناء، في أمر خاص
غَلِيْظ: على
Mücavir kökler105 mücavir (133 toplam)
- وثق
3 ortak ayet · Anlaşma
- نبأ
4 ortak ayet · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
- جرع
1 ortak ayet · Ceraa eskimiş ipin kopan ifleri demektir
- فضو
1 ortak ayet · Abandı
- فظظ
1 ortak ayet · Kaba
- صير
2 ortak ayet · Dönüşüm yeri
- كفر
5 ortak ayet · Hufre, çukur demektir
- أوي
2 ortak ayet · Eveye kuş yuvası demektir
- جهد
2 ortak ayet · Cehd düz, sert yer demektir
- شطأ
1 ortak ayet · Bitki filizidir
- رحم
4 ortak ayet · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
- أزر
1 ortak ayet · İzar belden aşağı sarılan etek, peştemal demektir
Geçtiği ayetler(13)
وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ أَفْضَى بَعْضُكُمْ إِلَى بَعْضٍ وَأَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا
HaşinOnu nasıl alırsınız ki; birbirinize karışıp katıldınız. Ve onlar, sizden kuvvetli te’minat aldılar.
وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ الطُّورَ بِمِيثَاقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُلْنَا لَهُمْ لَا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا
HaşinSöz vermelerine karşılık Tur dağını üzerlerine kaldırdık. Ve onlara; Şehrin kapısından secde ederek girin, dedik. Cumartesileri aşırı gitmeyin, dedik. Onlardan ağır bir te’minat aldık.
وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا
HaşinHani Biz; peygamberlerden söz almıştık. Senden de, Nuh’tan da, İbrahim’ den de, Musa’dan da, Meryem Oğlu İsa’dan da. Ve onlardan ağır bir misak almıştık.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غلظ |
| Yapı | Üçlü (sâlim) |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | فظظ, شدد, قسو, صلب |
| Zıt Kök | رقق |
| Çekirdek Özet 1 | Maddenin iç yapısının sıklaşması, liflerin dolgunlaşarak inceliğin zıddı olan bir kalınlık, kesafet ve katılık kazanması. |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi hükümlerde, ahitlerde, azapta ve toplumsal duruşta gevşemeye, delinmeye ve esnemeye izin vermeyen tavizsiz bir yoğunluk ve caydırıcılık. |
| Çekirdek Özet 3 | Esnekliği ve geçirgenliği kaldıran, yapısal sağlamlığı ve direnci en üst düzeye çıkaran ontolojik ve ahlaki yoğunlaşma hali. |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca kaba bir saldırganlık veya nefret duygusu düzeyinde anlayıp, onun bünyeyi koruyan ve gevşekliği önleyen kurucu direncini gözden kaçırmak. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz imgesinden türetme; perdeleme, örtme, yoğunlaşma ve buğulanma. | Varlığın dış etkilerden soyutlanarak kendi içine çekilmesi ve iç dokusunu kesifleştirmesi. |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, bağlama, sevk etme. | İç dokudaki liflerin ve kuvvetlerin tek bir yönde birbirine kenetlenmesi ve tutturulması. |
| ظ | Sepet ve kuşatma imgesinden türetme; sınır koyma, baskılama, koruyucu kabuk oluşturma. | Yoğunlaşan yapının dışarıya karşı geçirimsiz, sert ve aşınmaz bir zırh veya kalın gövde oluşturması. |
| غلظ | Bütünsel hareket: Liflerin birbirine kenetlenerek hacimsel kesafet üretmesi ve dış etkilere karşı gevşemez, delinmez bir gövde oluşturması. | Maddi veya manevi varlığın incelikten ve zayıflıktan uzaklaşarak dirençli, ağır ve geçit vermez bir yoğunluk düzeyine ulaşmasıdır. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir cismin, gövdenin veya kumaşın inceliğin (rikkat) zıddı olarak liflerinin sıkışması, etlenmesi, kalınlaşması ve dolgunluk kazanması; ekinde tanenin olgunlaşıp sapın kalınlaşması (استغلظ الزرع), kolun en etli ve kalın kemikli yeri (مستغلظ الذراع). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem bedevi kullanımında deve ciğerinin dayanıklılığı ve kalınlığı için kullanılan deyimde geçer: Bizim ciğerlerimiz develerinkinden daha kalındır / dayanıklıdır (إنا لأغلظ أكباداً من الإبل). |
| Erken Arapça kullanım | Kumaşın sık ve kalın dokusunu ifade eden deyimler ile sözün ve yeminin bozulamaz bir kesinliğe vardırılmasını anlatan تغليظ اليمين ve أغلظ له في المنطق ifadeleri. |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Esâsü’l-Belâga, Mekâyîsü’l-Luğa.
Sami etimolojik katman
Arapça غلظ kökü, merkezi Samice köklerde inceliğin zıddı olan fiziksel kalınlık, katılık ve yoğunluk çekirdeğini temsil eder. Doğu ve Batı Sami kollarında doğrudan fonetik karşılıkların yerini genellikle sertlik, ağırlık ve katılık bildiren paralel kökler alırken, Arapçada kök özellikle cismani kalınlaşma ile tavır ve ahitteki bükülmezlik arasındaki semantik geçişi korumuştur. Süryanice ve İbranice katmanlarda benzer anlam alanı kabalaşma, kalınlaşma ve yoğunlaşma bildiren köklerle taşınır. Arapçadaki غلظ formu, iç liflerin birbirine geçerek hacim kazanması ve böylece basınca karşı direnç oluşturması nosyonunu merkeze alır; bu durum çöl şartlarında kumaşın dayanıklılığı, ağacın rüzgara direnci ve akitlerin çiğnenemez niteliğiyle doğrudan örtüşür.
Güven Güçlü
Kaynak Lisānü’l-ʿArab, Gesenius, Lane's Lexicon.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غل biliteral tabanından türeme | Kuşatma ve içe işleme hareketinin sertleşme ve kalınlaşma ile dışa vurumu. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Merkezi Sami kalınlık/yoğunluk matrisi | İnceliğin kalkması, cismin etlenmesi ve direnç kazanması ekseninde ortak semantik alan. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik yoğunlaşma ve katılaşma kökleri | Fiziksel yoğunluktan ahlaki ve hukuki bükülmezliğe geçiş. | Muhtemel |
Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غلظ | Anlamlı | Kalın, sert, haşin ve kesif olmak | İnceliğin zıddı olarak cismen kalınlaşmak veya tavırda tavizsiz olmak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| غظل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| لغظ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| لظغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| ظغل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| ظلغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غلظ | Merkez | Kalınlık, kesafet, tavizsiz sertlik | Bünyenin liflerinin sıklaşmasıyla oluşan, nüfuz edilemez dolgunluk ve direnç. | Hem fiziksel gövdede hem ahlaki ve hukuki tutumda gevşemezlik bildirir. |
| فظظ | Komşu | Kaba, kırıcı ve nobran mizaç | Dışa vuran kaba ve itici davranış tarzı; غلظ ise daha derin, içsel ve yapısal bir sertliktir. | Âl-i İmrân 3:159 ayetinde kalbin katılığını ve sözün kabalığını ayırmak için birlikte anılır. |
| شدد | Komşu | Güç, bağ, sıkılık ve gerginlik | Kuvvet uygulama ve bağı sıkı tutma; غلظ ise nesnenin bizzat kendi etinin ve hacminin kalınlaşmasıdır. | Bağlama ve çekme gücünü merkeze alır. |
| قسو | Komşu | Duygusuzluk, katılık, taşlaşma | Yumuşama ve duyarlılık kabul etmeyen içsel kuruluk; غلظ ise bükülmezlik ve dolgunluk odaklıdır. | Kalbin merhamete kapanmasını ifade eder. |
| صلب | Komşu | Bükülmezlik, taş gibi sert olma | Eğilip bükülmeye direnç; غلظ hacimsel kalınlık ve yoğunluk iken صلب kırılma direncidir. | Maddenin fiziksel elastikiyet yokluğunu anlatır. |
| رقق | Zıt | İncelik, şeffaflık, duyarlılık | Maddenin incelmesi, perdenin kalkması, hissin yumuşaması ve esneklik. | غلظ kökünün tam ontolojik ve semantik zıddıdır. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غلظ | Kalınlık, sertlik, yoğunluk | İnceliğin zıddı olan hacimsel ve ahlaki yoğunluk. | Kesin |
| Latince | crassitudo, duritia, severitas | Kalınlık, sertlik, tavizsiz ciddiyet | Crassitudo maddi yoğunluğu, duritia ve severitas ahlaki ve hukuki bükülmezliği karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | thickness, coarseness, sternness, unyielding | Kalınlık, kaba dokululuk, tavizsizlik | Maddi kalınlık (thickness) ile ahlaki/hukuki katılığı (sternness) ayrı kelimelerle böler. | Güçlü |
| Almanca | Dicke, Härte, Unbeugsamkeit, Schärfe | Kalınlık, sertlik, bükülmezlik | Fiziksel yoğunluk (Dicke) ve ilkesel tavizsizlik (Unbeugsamkeit) anlamlarını taşır. | Güçlü |
| Fransızca | épaisseur, rudesse, sévérité, fermeté | Kalınlık, sertlik, bükülmez duruş | Épaisseur hacimsel boyutu, sévérité ve fermeté ise caydırıcı ilkesel sertliği verir. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فاستغلظ | Fiziksel kalınlaşma ve gövde yapma | Filizin güçlenip kendi ayakları üzerinde duracak bir gövde kalınlığına ulaşması (Fetih 48:29). |
| غليظ القلب | Merhametsizlik, duygusal katılığa ve kabalığa sapma | Liderin etrafındakileri dağıtacak türden katı ve şefkatsiz iç tutumu (Âl-i İmrân 3:159). |
| ميثاقا غليظا | Bozulamaz, gevşetilemez, son derece ağır ve bağlayıcı ahit | Evlilik bağı (Nisâ 4:21), peygamberlerin risalet yükümlülüğü (Ahzâb 33:7) ve İsrailoğullarının tevhidi taahhüdü (Nisâ 4:154). |
| عذاب غليظ | Katlanılamaz, kaçışı olmayan, son derece yoğun ve ağır ceza | İnkarcıların dünyadaki hafif aldanışlarının ardından çarptırılacakları kesif azap (Hûd 11:58, Lokmân 31:24, Fussilet 41:50). |
| واغلظ عليهم / غلظة | Mücadelede tavizsizlik, caydırıcı ve sağlam duruş | Münafıklara ve inkarcılara karşı gevşemeyen, zaaf göstermeyen ilkesel sertlik (Tevbe 9:73, Tevbe 9:123, Tahrîm 66:9). |
| غلاظ شداد | Boyun eğmez, taviz vermez, sarsılmaz melek tabiatı | Cehennem görevlilerinin ilahi emri uygulamadaki kesinliği ve etkilenmezliği (Tahrîm 66:6). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi vaîd, cezanın mahiyeti ve meleklerin sıfatları | Azabın hafifletilemez niteliği (عذاب غليظ) ve meleklerin şefaat veya rüşvet kabul etmez sertliği. | Cezanın ve uygulayıcı iradenin asla esnetilemez bir kesinlik taşıması. |
| Fıkıh | Yeminin ağırlaştırılması (تغليظ اليمين) ve nikah akdi | Yeminin lafız, mekan veya zaman bakımından pekiştirilmesi; nikahın sıradan bir sözleşme değil ağır bir misak olması. | Hukuki bağın feshini zorlaştıran ve sorumluluğu en üst düzeye çıkaran bağlayıcılık. |
| Tefsir | Peygamberi ahlak ile cihad ve siyaset arasındaki denge | Âl-i İmrân 3:159'daki af ve merhamet ile Tevbe 9:73'teki sertlik emrinin bağlamsal tevhidi. | Kişisel ilişkilerde rikkat ve nezaket, ilkesel ve kamusal tehditlere karşı ise aşılmaz bir gövde kalınlığı. |
| Hadis | Muamelat ve ahlak rivayetleri | Sertliğin nerede yerilip (kabalaşma) nerede övüldüğü (hakta sebat ve dini koruma). | Kibrin doğurduğu katılık ile hakkı koruyan vakarlı tavizsizliğin ayrımı. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Allah ile yapılan ahitler ve kulluk bilinci | Bükülmez taahhüt (ميثاق غليظ) | İnanç omurgasının laçkalaşmasını ve akidevi çözülmeyi önleme | Kulun yaratanla ve peygamberin risaletle bağı esnemez bir sorumluluk dokusuyla örülür. | Kesin |
| İlmi | Metodolojik kesinlik ve delil sağlamlığı | Kesif ve su sızdırmaz argümantasyon | Şüphelerin ve gevşek yaklaşımların bilgi yapısını delmesini engelleme | Bilimsel önermenin delillerle etlenip kalınlaşarak eleştirilere karşı dayanıklı hale gelmesi. | Güçlü |
| Siyasi | Devletin dışa ve münafık unsurlara karşı duruşu | Caydırıcı direnç ve sınır güvenliği (غلظة) | Toplum bünyesini düşman saldırısına ve iç çürümeye karşı koruma | Zafiyet görüntüsü vermeyen, sınırları geçirimsiz kılan tavizsiz ve vakarlı otorite. | Kesin |
| İktisadi | Sözleşmelerin güvencesi ve piyasa kuralları | Ağırlaştırılmış yükümlülük ve sermaye dokusu | Haksız fesihleri, spekülatif delinmeleri ve borç ihmallerini önleme | Sözleşme şartlarının suistimale açık olmayacak şekilde bağlayıcı ve net kılınması. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Malzeme yoğunluğu (dansite), viskozite ve mekanik sertlik | Bir maddenin birim hacimdeki kütlesinin artması, akışa karşı direnç göstermesi ve dış kuvvet altında deformasyona uğramama kapasitesi. | Kesin |
| Beşeri bilimler | Kurumsal bükülmezlik, yasal bağlayıcılık ve sosyolojik mukavemet | Bir kurumun veya yasanın keyfi uygulamalara ve dış baskılara karşı esnemeden ilkelerini koruma gücü; toplumun kriz anlarında dağılmayan dokusal bütünlüğü. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca kabalık, nobranlık, ilkellik ve vahşi bir öfke hali olarak görmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir yapının, sistemin, ahdin veya tavrın dışarıdan gelecek yıkıcı etkilere karşı koyabilmesi için zorunlu olan hacimsel direnç, yapısal olgunluk ve ilkesel caydırıcılık. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Tevbe 9:73 ve 9:123'teki ilahi emirleri nedensiz bir şiddet çağrısı sanmak; buna karşılık nikah ve peygamberlik ahdindeki غلظ vasfını unutarak dinin ahlaki ve hukuki binalarını laçkalaştırmak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin hem şefkat ve rikkat boyutunu hem de sistemi ayakta tutan omurga sertliğini anlamayı sağlar; sevgi ve merhametin bir zafiyet ve laçkalık değil, ancak غلظ ile korunan sağlam bir gövde üzerinde yeşerebileceğini öğretir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Mücadele ve kamu düzenini belirleyen cihad ayetlerinde (Tevbe 9:73, 9:123), toplumsal yapının temeli olan aile ve risalet sözleşmelerinde (Nisâ 4:21, Ahzâb 33:7) ve ümmetin gelişim seyrini anlatan benzetmelerde (Fetih 48:29). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Din dilini tamamen sınırsız bir hoşgörü ve esneklikten ibaret sayan yaklaşımlar ile onu salt kaba bir şiddet zanneden köktenci yaklaşımları aynı anda tashih eder; sertliğin nerede yıkım (kalp katılığında), nerede varoluşsal bir kalkan (ahitte ve sınırda) olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBitki sapının, liflerin ve et dokusunun sıklaşıp hacim kazanarak inceliğin zıddı olan kalın, kesif, geçirimsiz ve bükülmez bir yapıya ulaşması.
- Soyut anlamBir ilkenin, ahdin, cezanın veya ahlaki/siyasi duruşun dış etkilerle delinmeye, gevşetilmeye veya esnetilmeye izin vermeyecek düzeyde kesinlik ve ağırlık kazanması.
- Sistematik karşılıkSistemin sınırlarını ve temel sözleşmelerini iç ve dış deformasyonlara karşı koruyan yapısal mukavemet eşiği.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde birikimi ve iç liflerin kütlesini, kaplanan hacmi temsil eder; bunların oranı olan iç yoğunluğu ve kesafeti gösterir. kalınlığı, dış basınca karşı gösterilen toplam yapısal direnci ifade eder. Direncin kritik eşik değeri olan seviyesini aşması (), sistemin artık gevşetilemez, nüfuz edilemez ve bükülemez bir kalınlığa (غلظة) ulaştığını matematiksel olarak sembolize eder.