قصص
ق - ص - ص
KÖK- 30 geçiş
- 25 ayet
- 21 sîga
- 8 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Anlatırız
Notlarım
Sözlükler(8)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.601 harfالقاف مع الصاد
ق ص مستعمل فقط قص القَصُّ قّصُّ الشاة وهو مشاش صدرها المغروزة فيه شراسيف الأضلاع، وهو القَصَصُ أيضاً.
وقصَصْتُ الشَّعْرَ بِالمِقَصِّ أي بالمقراض قَصّاً.
والقُصَّةُ تتخذها المرأة في مقدم رأسها تَقُصُّ ناصيتها عدا جبينها.
وقِصاصُ الشَّعْرِ نهاية منبته من مقدم الرأس، ويقال: بل ما استدار به كله من خلف وأمام وما حواليه.
والقاصُّ يقُصُّ القِصَصَ قصّاً، والقِصَّة معروفة.
ويقال: في رأسه
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.399 harfقَصَّ أثرَه، أي تتبَّعه. قال الله تعالى: "فارْتَدَّ على آثارِهما قَصَصاً". وكذلك اقْتَصَّ أثرَه، وتَقَصَّصَ أثرَه. والقِصَّةُ: الأمرُ والحديث. وقد اقْتَصَصْتُ الحديث: رويته على وجهه. وقد قَصَّ عليه الخبرَ قَصَصاً. والاسمُ أيضاً القَصَصُ بالفتح، وُضِعَ موضع المصدر حتَّى صار أغلبَ عليه. والقِصَصُ، بكسر القاف: جمع القِصَّةِ التي تُكْتَبُ. والقِصاصُ: القَوَدُ. وقد أقَصَّ الأميرُ فلاناً من فلان، إذا
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR866 harf- القص: تتبع الأثر، يقال: قصصت أثره، والقصص: الأثر. قال تعالى: ﴿فارتدا على آثارهما قصصا﴾ [الكهف/64]، ﴿وقالت لأخته قصيه﴾ [القصص/ 11] ومنه قيل لما يبقى من الكلإ فيتتبع أثره: قصيص، وقصصت ظفره، والقصص: الأخبار المتتبعة، قال: ﴿إن هذا لهو القصص الحق﴾ [آل عمران/ 62]، ﴿لقد كان في قصصهم عبرة﴾ [يوسف/111]، ﴿وقص عليه القصص﴾ [القصص/25]، ﴿نقص عليك أحسن القصص﴾ [يوسف/3]، ﴿فلنقصن عليهم بعلم﴾ [الأعراف/7]، {يقص على
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.145 harfق ص ص
قصّ الشّعر والريش وقصّصه وجناح مقصوص ومقصّصٌ.
وقصّ شاربك.
وعنده مقص جيد ومقاص جياد.
وشجّه قصاص شعره وعلى قصاص شعره وهو منتهاه من مقدّم الرأس وقيل: حوالي الرأس ورمى بقصاصة شعره وهي ما أخذ المقصّ.
وأخذ بقصّته: بناصيته وكلّ خصلة من الشعر: قصةٌ.
وقصصت أثره وقصصته: اتبعته قصصاً " وقالت لأخته قصّيه " واقتصصته وتقصّصته وخرجت في أثر فلان قصصاً " فارتدا على آثارهما
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR11.944 harfقَصَّ الشعر والصوف والظفر يقُصُّه قَصّاً وقَصّصَه وقَصّاه على التحويل: قَطعَه. وقُصاصةُ الشعر: ما قُصّ منه؛ هذه عن اللحياني، وطائر مَقْصُوص الجناح. وقُصَاصُ الشعر، بالضم، وقَصَاصُه وقِصاصُه، والضم أَعلى: نهايةُ منبته ومُنْقَطعه على الرأْس في وسطه، وقيل: قُصاصُ الشعر حدُّ القفا، وقيل: هو حيث تنتهي نبْتتُه من مُقدَّمه ومؤخَّره، وقيل: قُصاص الشعر نهايةُ منبته من مُقدَّم الرأْس. ويقال: هو ما استدار
قَصَّ الشعر والصوف والظفر يقُصُّه قَصّاً وقَصّصَه وقَصّاه على التحويل: قَطعَه. وقُصاصةُ الشعر: ما قُصّ منه؛ هذه عن اللحياني، وطائر مَقْصُوص الجناح. وقُصَاصُ الشعر، بالضم، وقَصَاصُه وقِصاصُه، والضم أَعلى: نهايةُ منبته ومُنْقَطعه على الرأْس في وسطه، وقيل: قُصاصُ الشعر حدُّ القفا، وقيل: هو حيث تنتهي نبْتتُه من مُقدَّمه ومؤخَّره، وقيل: قُصاص الشعر نهايةُ منبته من مُقدَّم الرأْس. ويقال: هو ما استدار به كله من خلف وأَمام وما حواليه، ويقال: قُصاصَة الشعر. قال الأَصمعي: يقال ضربَه على قُصاصِ شعره ومقَصّ ومقاصّ. وفي حديث جابر: أَن رسول اللّه، صلّى اللّه عليه وسلّم، كان يسجد على قِصاص الشعر وهو، بالفتح والكسر، منتهى شعر الرأْس حيث يؤخذ بالمِقَصّ، وقد اقْتَصَّ وتَقَصّصَ وتقَصّى، والاسم القُصّةُ. والقُصّة من الفرس: شعر الناصية، وقيل: ما أَقْبَلَ من الناصية على الوجه. والقُصّةُ، بالضم: شعرُ الناصية؛ قال عدي بن زيد يصف فرساً: له قصّةٌ فَشَغَتْ حاجِبَيـ ـه، والعيْنُ تُبْصِرُ ما في الظُّلَمْ وفي حديث سَلْمان: ورأَيته مُقَصَّصاً؛ هو الذي له جُمّة. وكل خُصْلة من الشعر قُصّة. وفي حديث أَنس: وأَنتَ يومئذ غُلامٌ ولك قَرْنانِ أَو قُصّتانِ؛ ومنه حديث معاوية: تنَاوَلَ قُصّةً من شعر كانت في يد حَرَسِيّ. والقُصّة: تتخذها المرأَة في مقدمِ رأْسها تقصُّ ناحيتَيْها عدا جَبِينها.والقَصُّ: أَخذ الشعر بالمِقَصّ، وأَصل القَصِّ القَطْعُ. يقال: قصَصْت ما بينهما أَي قطعت. والمِقَصُّ: ما قصَصْت به أَي قطعت. قال أَبو منصور: القِصاص في الجِراح مأْخوذ من هذا إِذا اقْتُصَّ له منه بِجِرحِه مثلَ جَرْحِه إِيّاه أَو قتْله به. الليث: القَصُّ فعل القاصّ إِذا قَصَّ القِصَصَ، والقصّة معروفة. ويقال: في رأْسه قِصّةٌ يعني الجملة من الكلام، ونحوُه قوله تعالى: نحن نَقُصُّ عليك أَحسنَ القصص؛ أَي نُبَيّن لك أَحسن البيان. والقاصّ: الذي يأْتي بالقِصّة من فَصِّها. ويقال: قَصَصْت الشيء إِذا تتبّعْت أَثره شيئاً بعد شيء؛ ومنه قوله تعالى: وقالت لأُخْته قُصّيه؛ أَي اتّبِعي أَثَرَه، ويجوز بالسين: قسَسْت قَسّاً. والقُصّةُ: الخُصْلة من الشعر. وقُصَّة المرأَة: ناصيتها، والجمع من ذلك كله قُصَصٌ وقِصاصٌ. وقَصُّ الشاة وقَصَصُها: ما قُصَّ من صوفها. وشعرٌ قَصِيصٌ: مقصوصٌ. وقَصَّ النسّاجُ الثوبَ: قطَع هُدْبَه، وهو من ذلك. والقُصاصَة: ما قُصَّ من الهُدْب والشعر. والمِقَصُّ: المِقْراض، وهما مِقَصَّانِ. والمِقَصَّان: ما يَقُصّ به الشعر ولا يفرد؛ هذا قول أَهل اللغة، قال ابن سيده: وقد حكاه سيبويه مفرداً في باب ما يُعْتَمل به. وقصَّه يقُصُّه: قطَعَ أَطراف أُذُنيه؛ عن ابن الأَعرابي. قال: وُلدَ لِمَرْأَةٍ مِقْلاتٍ فقيل لها: قُصِّيه فهو أَحْرى أَن يَعِيشَ لكِ أَي خُذي من أَطراف أُذنيه، ففعلَتْ فعاش. وفي الحديث: قَصَّ اللّهُ بها خطاياه أَي نقَصَ وأَخَذ. والقَصُّ والقَصَصُ والقَصْقَصُ: الصدر من كل شيء، وقيل: هو وسطه، وقيل: هو عَظْمُه. وفي المثل: هو أَلْزَقُ بك من شعرات قَصِّك وقَصَصِك. والقَصُّ: رأْسُ الصدر، يقال له بالفارسية سَرِسينه، يقال للشاة وغيرها. الليث: القص هو المُشاشُ المغروزُ فيه أَطرافُ شراسِيف الأَضلاع في وسط الصدر؛ قال الأَصمعي: يقال في مثل: هو أَلْزَمُ لك من شُعَيْراتِ قَصِّك، وذلك أَنها كلما جُزَّتْ نبتت؛ وأَنشد هو وغيره: كم تمَشَّشْتَ من قَصٍّ وانْفَحَةٍ، جاءت إِليك بذاك الأَضْؤُنُ السُّودُ وفي حديث صَفْوانَ بن مُحْرز: أَنه كان إِذا قرأَ: وسيَعْلَمُ الذين ظَلَموا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبون، بَكى حتى نقول: قد انْدَقَّ قَصَصُ زَوْرِه، وهو منبت شعره على صدره، ويقال له القصَصُ والقَصُّ. وفي حديث المبعث: أَتاني آت فقدَّ من قَصِّي إِلى شِعْرتي؛ القصُّ والقَصَصُ: عظْمُ الصدر المغروزُ فيه شَراسِيفُ الأَضلاع في وسطه. وفي حديث عطاء: كَرِه أَن تُذْبَحَ الشاةُ من قَصِّها، واللّه أَعلم. والقِصّة: الخبر وهو القَصَصُ. وقصّ عليّ خبَره يقُصُّه قَصّاً وقَصَصاً: أَوْرَدَه. والقَصَصُ: الخبرُ المَقْصوص، بالفتح، وضع موضع المصدر حتى صار أَغْلَبَ عليه. والقِصَص، بكسر القاف: جمع القِصّة التي تكتب. وفي حديث غَسْل دَمِ الحيض: فتقُصُّه بريقها أَي تعَضُّ موضعه من الثوب بأَسْنانها وريقها ليذهب أَثره كأَنه من القَصّ القطع أَو تتبُّع الأَثر؛ ومنه الحديث: فجاء واقْتصّ أَثَرَ الدم. وتقَصّصَ كلامَه: حَفِظَه. وتقَصّصَ الخبر: تتبّعه. والقِصّة: الأَمرُ والحديثُ. واقْتَصَصْت الحديث: رَوَيْته على وجهه، وقَصَّ عليه الخبَرَ قصصاً. وفي حديث الرؤيا: لا تقُصَّها إِلا على وادٍّ. يقال: قَصَصْت الرؤيا على فلان إِذا أَخبرته بها، أَقُصُّها قَصّاً. والقَصُّ: البيان، والقَصَصُ، بالفتح: الاسم. والقاصُّ: الذي يأْتي بالقِصّة على وجهها كأَنه يَتَتَبّع معانيَها وأَلفاظَها. وفي الحديث: لا يقصُّ إِلا أَميرٌ أَو مأْمورٌ أَو مُخْتال أَي لا ينبغي ذلك إِلا لأَمير يَعظُ الناس ويخبرهم بما مضى ليعتبروا، وأَما مأْمورٌ بذلك فيكون حكمُه حكمَ الأَمير ولا يَقُصّ مكتسباً، أَو يكون القاصّ مختالاً يفعل ذلك تكبراً على الناس أَو مُرائياً يُرائي الناس بقوله وعملِه لا يكون وعظُه وكلامه حقيقة، وقيل: أَراد الخطبة لأَن الأُمَراء كانوا يَلونها في الأَول ويَعظون الناس فيها ويَقُصّون عليهم أَخبار الأُمم السالفة. وفي الحديث: القاصُّ يَنْتظر المَقْتَ لما يَعْرِضُ في قِصَصِه من الزيادة والنقصان؛ ومنه الحديث: أَنّ بَني إِسرائيل لما قَصُّوا هَلَكوا، وفي رواية: لما هلكوا قَصُّوا أَي اتكَلوا على القول وتركوا العمل فكان ذلك سببَ هلاكهم، أَو العكس لما هلكوا بترك العمل أَخْلَدُوا إِلى القَصَص. وقَصَّ آثارَهم يَقُصُّها قَصّاً وقَصَصاً وتَقَصّصَها: تتبّعها بالليل، وقيل: هو تتبع الأَثر أَيَّ وقت كان. قال تعالى: فارتدّا على آثارهما قَصصاً. وكذلك اقْتَصَّ أَثره وتَقَصّصَ، ومعنى فارتدّا على آثارهما قَصَصاً أَي رَجَعا من الطريق الذي سلكاه يَقُصّان الأَثر أَي يتّبعانه؛ وقال أُمية بن أَبي الصلت: قالت لأُخْتٍ له: قُصِّيهِ عن جُنُبٍ، وكيف يَقْفُو بلا سَهْلٍ ولا جَدَدِ؟ قال الأَزهري: القصُّ اتِّباع الأَثر. ويقال: خرج فلان قَصَصاً في أَثر فلان وقَصّاً، وذلك إِذا اقْتَصَّ أَثره. وقيل: القاصُّ يَقُصُّ القَصَصَ لإِتْباعه خبراً بعد خبر وسَوْقِه الكلامَ سوقاً. وقال أَبو زيد: تقَصّصْت الكلامَ حَفِظته. والقَصِيصَةُ: البعيرُ أَو الدابةُ يُتَّبع بها الأَثرُ. والقَصيصة: الزامِلةُ الضعيفة يحمل عليها المتاع والطعام لضعفها. والقَصيصةُ: شجرة تنبت في أَصلها الكَمأَةُ ويتخذ منها الغِسْل، والجمع قَصائِصُ وقَصِيصٌ؛ قال الأَعشى: فقلت، ولم أَمْلِكْ: أَبَكْرُ بن وائلٍ متى كُنْتَ فَقْعاً نابتاً بقَصائِصا؟ وأَنشد ابن بري لامرئ القيس: تَصَيَّفَها، حتى إِذا لم يَسُغ لها حَلِيّ بأَعْلى حائلٍ وقَصِيص وأَنشد لعدي بن زيد: يَجْنِي له الكَمْأَةَ رِبْعِيّة، بالخَبْءِ، تَنْدَى في أُصُولِ القَصِيص وقال مُهاصِر النهشلي: جَنَيْتُها من مُجْتَنىً عَوِيصِ، من مُجْتَنى الإِجْرِدِ والقَصِيصِ ويروى: جنيتها من منبِتٍ عَوِيصِ، من مَنبت الإِجرد والقصيص وقد أَقَصَّت الأَرضُ أَي أَنْبَتَتْه. قال أَبو حنيفة: زعم بعض الناس أَنه إِنما سمي قَصيصاً لدلالته على الكمأَة كما يُقْتَصّ الأَثر، قال: ولم أَسمعه، يريد أَنه لم يسمعه من ثقة. الليث: القَصِيص نبت ينبت في أُصول الكمأَة وقد يجعل غِسْلاً للرأْس كالخِطْمِيّ، وقال: القَصِيصة نبت يخرج إِلى جانب الكمأَة. وأَقَصّت الفرسُ، وهي مُقِصّ من خيل مَقاصَّ: عظُم ولدها في بطنها، وقيل: هي مُقِصّ حتى تَلْقَح، ثم مُعِقٌّ حتى يَبْدو حملها، ثم نَتُوج، وقيل: هي التي امتنعت ثم لَقِحت، وقيل: أَقَصّت الفرس، فهي مُقِصٌّ إِذا حملت. والإِقْصاصُ من الحُمُر: في أَول حملها، والإِعْقاق آخره. وأَقَصّت الفرس والشاة، وهي مُقِصٌّ: استبان ولدُها أَو حملُها، قال الأَزهري: لم أَسمعه في الشاء لغير الليث. ابن الأَعرابي: لَقِحت الناقة وحملت الشاة وأَقَصّت الفرس والأَتان في أَول حملها، وأَعَقَّت في آخره إِذا استبان حملها. وضرَبه حتى أَقَصَّ على الموت أَي أَشْرف. وأَقْصَصْته على الموت أَي أَدْنَتْه. قال الفراء: قَصَّه من الموت وأَقَصَّه بمعنى أَي دنا منه، وكان يقول: ضربه حتى أَقَصَّه الموت. الأَصمعي: ضربه ضرباً أَقصَّه من الموت أَي أَدناه من الموت حتى أَشرف عليه؛ وقال: فإِن يَفْخَرْ عليك بها أَميرٌ، فقد أَقْصَصْت أُمَّك بالهُزال أَي أَدنيتها من الموت. وأَقَصَّته شَعُوبٌ إِقْصاصاً: أَشرف عليها ثم نجا. والقِصاصُ والقِصاصاءُ والقُصاصاءُ: القَوَدُ وهو القتل بالقتل أَو الجرح بالجرح. والتَّقاصُّ: التناصفُ في القِصَاص؛ قال: فَرُمْنا القِصَاصَ، وكان التقا صُّ حُكماً وعَدْلاً على المُسْلِمينا قال ابن سيده: قوله التقاص شاذ لأَنه جمع بين الساكنين في الشعر ولذلك رواه بعضهم: وكان القصاصُ؛ ولا نظير له إلا بيت واحد أَنشده الأَخفش: ولولا خِداشٌ أَخَذْتُ دوا بَّ سَعْدٍ، ولم أُعْطِه ما عليها قال أَبو إِسحق: أَحسَب هذا البيت إِن كان صحيحاً فهو: ولولا خداش أَخذت دوابِـ ـب سعدٍ، ولم أُعْطِه ما عليها لأَن إِظهار التضعيف جائز في الشعر، أَو: أَخذت رواحل سعد. وتقاصَّ القومُ إِذا قاصَّ كل واحد منهم صاحبَه في حساب أَو غيره. والاقْتِصاصُ: أَخْذُ القِصاصِ. والإِقْصاصُ: أَن يُؤْخَذ لك القِصاصُ، وقد أَقَصَّه. وأَقَصَّ الأَمير فُلاناً من فلان إِذا اقْتَصَّ له منه فجرحه مثل جرحه أَو قتَلَه قوَداً. واسْتَقَصَّه: سأَله أَن يُقِصَّه منه. الليث: القِصاصُ والتَّقاصُّ في الجراحات شيءٌ بشيء، وقد اقْتَصَّ من فلان، وقد أَقْصَصْت فلاناً من فلان أَقِصّه إِقْصاصاً، وأَمْثَلْت منه إِمْثالاً فاقتَصَّ منه وامْتَثَل. والاسْتِقْصاص: أَن يَطْلُب أَن يُقَصَّ ممن جرحه. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه: رأَيت رسول اللّه، صلّى اللّه عليه وسلّم، يُقِصّ من نفسه. يقال: أَقَصَّه الحاكم يُقِصّه إِذا مكَّنَه من أَخذ القِصاص، وهو أَن يفعل به مثل فعله من قتل أَو قطع أَو ضرب أَو جرح، والقِصَاصُ الاسم؛ ومنه حديث عمر: رأَيت رسول اللّه، صلّى اللّه عليه وسلّم، أُتِيَ بشَارِبٍ فقال لمُطيع بن الأَسود: اضرِبْه الحَدَّ، فرآه عمرُ وهو يَضْرِبُه ضرباً شديداً فقال: قتلت الرجل، كم ضَرَبْتَه؟ قال سِتِّينَ فقال عُمر: أَقِصّ منه بِعِشْرِين أَي اجعل شدة الضرب الذي ضرَبْتَه قِصاصاً بالعشرين الباقية وعوضاً عنها. وحكى بعضهم: قُوصَّ زيد ما عليه، ولم يفسره؛ قال ابن سيده: وعندي أَنه في معنى حوسِبَ بما عليه إِلا أَنه عُدِّيَ بغير حرف لأَن فيه معنى أُغْرِمَ ونحوه. والقَصّةُ والقِصّة والقَصُّ: الجَصُّ، لغة حجازية، وقيل: الحجارة من الجَصِّ، وقد قَصّصَ دارَه أَي جَصّصَها. ومدينة مُقَصَّصة: مَطْليّة بالقَصّ، وكذلك قبر مُقَصَّصٌ. وفي الحديث: نهى رسول اللّه، صلّى اللّه عليه وسلّم، عن تَقْصِيص القُبور، وهو بناؤها بالقَصّة. والتَّقْصِيصُ: هو التجْصِيص، وذلك أَن الجَصّ يقال له القَصّة. يقال: قصّصْت البيتَ وغيره أَي جَصّصْته. وفي حديث زينب: يا قَصّةً على مَلْحودَةٍ؛ شَبَّهت أَجسامَهم بالقبور المتخذة من الجَصّ، وأَنفُسَهم بجِيَف الموتى التي تشتمل عليها القبورُ. والقَصّة: القطنة أَو الخرقةُ البيضاء التي تحْتَشي بها المرأَة عند الحيض. وفي حديث الحائض: لا تَغْتَسِلِنَّ حتى تَرَيْنَ القَصّة البَيْضاءَ، يعني بها ما تقدم أَو حتى تخرج القطنة أَو الخرقة التي تحتشي بها المرأَة الحائض، كأَنها قَصّة بيضاء لا يُخالِطُها صُفْرة ولا تَرِيّةٌ، وقيل: إِن القَصّة كالخيط الأَبيض تخرج بعد انقطاع الدم كله، وأَما التَّريّة فهو الخَفِيّ، وهو أَقل من الصفرة، وقيل: هو الشيء الخفي اليسير من الصفرة والكُدْرة تراها المرأَة بعد الاغتسال من الحيض، فأَما ما كان من أَيام الحيض فهو حَيض وليس بِتَرِيّة، ووزنها تَفْعِلة، قال ابن سيده: والذي عندي أَنه إِنما أَراد ماء أَبيض من مَصَالة الحيض في آخره، شبّهَه بالجَصّ وأَنّتَ لأَنه ذهب إِلى الطائفة كما حكاه سيبويه من قولهم لبَنة وعَسَلة. والقَصّاص: لغة في القَصّ اسم كالجيَّار. وما يَقِصُّ في يده شيء أَي ما يَبْرُدُ ولا يثبت؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: لأُمِّكَ وَيْلةٌ وعليك أُخْرى، فلا شاةٌ تَقِصّ ولا بَعِيرُ والقَصَاصُ: ضرب من الحمض. قال أَبو حنيفة: القَصاصُ شجر باليمن تَجْرُسُه النحل فيقال لعسلها عَسَلُ قَصَاصٍ، واحدته قَصَاصةٌ. وقَصْقَصَ الشيء: كَسَره. والقُصْقُصُ والقُصْقُصة، بالضم، والقُصَاقِصُ من الرجال: الغليظُ الشديد مع قِصَر. وأَسد قُصْقُصٌ وقُصْقُصةٌ وقُصاقِصٌ: عظيم الخلق شديد؛ قال:قُصْقُصة قُصاقِص مُصَدَّرُ، له صَلاً وعَضَلٌ مُنَقَّرُ وقال ابن الأَعرابي: هو من أَسمائه. الجوهري: وأَسد قَصْقاصٌ، بالفتح، وهو نعت له في صوته. والقَصْقاصُ: من أسماء الأَسد، وقيل: هو نعت له في صوته. الليث: القَصْقاصُ نعت من صوت الأَسد في لغة، والقَصْقاصُ أَيضاً: نَعْتُ الحية الخبيثة؛ قال: ولم يجئ بناء على وزن فَعْلال غيره إِنما حَدُّ أَبْنِيةِ المُضاعَفِ على وزن فُعْلُل أَو فُعْلول أَو فِعْلِل أَو فِعْلِيل مع كل مقصور ممدود منه، قال: وجاءت خمس كلمات شواذ وهي: ضُلَضِلة وزُلزِل وقَصْقاص والقلنقل والزِّلزال، وهو أَعمّها لأَن مصدر الرباعي يحتمل أَن يبنى كله على فِعْلال، وليس بمطرد؛ وكل نَعْتٍ رُباعِيٍّ فإِن الشُّعَراء يَبْنُونه على فُعالِل مثل قُصَاقِص كقول القائل في وصف بيت مُصَوَّرٍ بأَنواع التَّصاوير: فيه الغُواةُ مُصَوَّرو ن، فحاجِلٌ منهم وراقِصْ والفِيلُ يرْتكبُ الرِّدَا ف عليه، والأَسد القُصاقِصْ التهذيب: أَما ما قاله الليث في القُصَاقِص بمعنى صوت الأَسد ونعت الحيّة الخبيثة فإِني لم أَجِدْه لغير الليث، قال: وهو شاذٌ إِن صَحَّ. وروي عن أَبي مالك: أَسد قُصاقِصٌ ومُصَامِصٌ وفُرافِصٌ شديد. ورجل قُصَاقِصٌ فُرافِصٌ: يُشَبَّه بالأَسد. وجمل قُصاقِصٌ أَي عظيمٌ. وحيَّة قَصْقاصٌ: خبيث. والقَصْقاصُ: ضرْبٌ من الحمض؛ قال أَبو حنيفة: هو ضعيف دَقِيق أَصفر اللون. وقُصاقِصا الوَرِكَين: أَعلاهما. وقُصاقِصَةُ: موضع. قال: وقال أَبو عمرو القَصقاص أُشْنان الشَّأْم. وفي حديث أَبي بكر: خَرَجَ زمَنَ الرِّدّة إِلى ذي القَصّةِ؛ هي، بالفتح، موضع قريب من المدينة كان به حصىً بَعَثَ إِليه رسول اللّه، صلّى اللّه عليه وسلّم، محمدَ بن مَسْلمة وله ذكر في حديث الردة.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR920 harf* ق ص ص * * قَصَّ * أثره تتبعه من باب رد و * قَصَصاً * أيضا ومنه قوله تعالى ﴿فارتدا على آثارهما قصصا﴾ وكذا اقْتَصَّ { أثره و * تَقَصَّصَ * أثره و * القِصَّةُ * المر والحديث وقد * اقْتَصَّ * الحديث رواه على وجهه و * قَصًّ * الحديث رواه على وجهه و * قَصَّ * عليه الخبر * قَصَصاً * والاسم أيضا * القَصَصُ * بالفتح وضع موضع المصدر حتى صار أغلب عليه و * القِصَصُ * بالكسر جمع * القِصَّةِ * التي تكتب و
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.629 harfقَصَّ
قَصَّ U ( n. ac. قَصّ 1 ),
a. Cut, clipped, sheared; pared ( nails ).
b. ( n. ac. قَصَص 4 ) [ acc. & 'Ala ], Related, told, communicated, announced to; explained to
c. ( n. ac. قَصّ 1 , قَصَص 4 ), Followed, tracked, traced.
d. ( n. ac. قَصّ 1 ) [ 'Ala ], Approached, drew near to ( death ).
e. Was gravid, big with young ( female ).
قَصَّصَ
قَصَّصَ II ,
a. Plastered ( wall ).
b.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR45.930 harfقصص
قَصَّ - يَقُصُّ - قَصَص - قَصَصاً - قِصَاص
قَصَّ - يَقُصُّ + كائن + خبراً أو أثراً: يتتبعه ويتحراه جزءاً جزءاً حتى يعلم كل تفاصيله وتتابع أحداثه
قَصَّ - يَقُصُّ + كائن + خبراً أو أثراً + على كائن: ينقله ويرويه عليه مورداً تتابع الأحداث كما بدت له
قَصَص - القصص: اسم فعل " قَصَّ - يَقُصُّ ": تحري الآثار والأخبار وتتبعها: وهو أيضاً ما يكون
Mücavir kökler40 mücavir (160 toplam)
- نبأ
5 ortak ayet · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
- لبب
2 ortak ayet · Loblar
- أخو
3 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
- حقق
5 ortak ayet · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
- قبل
5 ortak ayet · Önce
- عدو
3 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
- رسل
6 ortak ayet · Saçak demektir
- فصل
2 ortak ayet · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır
- بنو
3 ortak ayet · Oğullar
- قري
2 ortak ayet · Kasaba
- جيأ
4 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
- حيي
3 ortak ayet · Uyanık yılan demektir
Geçtiği ayetler(25)
تِلْكَ الْقُرَى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَائِهَا وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا …
Anlatırızİşte o kasabaların haberlerinin bir kısmını sana anlatıyoruz. Andolsun ki; peygamberleri; onlara apaçık burhanlar getirdi de, önceleri yalanladıklarından inanmadılar. İşte böyle mühür basar Allah kafirlerin kalblerine.
وَكُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤَادَكَ وَجَاءَكَ فِي هَذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَذِكْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ
AnlatırızPeygamberlerin haberlerinden hepsini senin kalbini bunlarla pekiştirmek için sana anlatıyoruz. Bununla sana hak, mü’minlere de öğüt ve nasihat geldi.
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَذَا الْقُرْآنَ وَإِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِينَ
AnlatırızBiz; sana, bu Kur’an’ı vahyetmekle; kıssaların en güzelini anlatıyoruz. Halbuki sen, daha önce bundan habersizdin.
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَأَهُمْ بِالْحَقِّ إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنَاهُمْ هُدًى
AnlatırızSana; onların kıssalarını gerçek olarak anlatalım: Doğrusu onlar; Rabblarına inanmış, genç yiğitlerdi. Biz de onların hidayetini artırmıştık.
كَذَلِكَ نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَاءِ مَا قَدْ سَبَقَ وَقَدْ آتَيْنَاكَ مِنْ لَدُنَّا ذِكْرًا
AnlatırızSana geçmişlerin haberlerinden bir kısmını işte böylece anlatıyoruz. Şüphe yok ki sana, katımızdan bir de zikir verdik.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | قصص |
| Yapı | Üçlü kök (muzaaf) |
| Özel Durum | Mükerrer / muzaaf kök (ikinci ve üçüncü harfleri aynı) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | تبع, نبا, حكي, روي |
| Zıt Kök | طمس |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin izini adım adım sürmek, peşinden gitmek ve fazlalığı tam sınırından kesip eşitlemek |
| Çekirdek Özet 2 | Geçmiş olayların veya haberlerin izini hakikate birebir uygun biçimde adım adım takip ederek aktarmak ve adalette fiilin tam dengiyle karşılık vermek |
| Çekirdek Özet 3 | Hakikatin keyfi kurgudan arındırılarak tarihsel veya ahlaki izlerin takibiyle yeniden inşası; hukukta misillemenin tam denklik ilkesine bağlanması |
| Kritik Hata Riski | Kökün türevleri olan «kıssa»yı masalsı ve kurgusal hikâye, «kısas»ı ise intikam veya kontrolsüz şiddet zannetmek; her iki kavramın da nesnel iz sürme ve tam denklik zeminini ıskalamak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| قص | Bir bütünden bir parçayı sınırından kesip ayırmak, sert bir hattı takip ederek iz boyunca ilerlemek; nitekim aynı çekirdeği paylaşan قصد hedefi tam ortalayarak yönelmeyi, قصر boyutu sınırlandırıp kısaltmayı, قصف sertçe kırmayı, قصم omurgayı ortadan ikiye ayırmayı, قصو ise son sınıra ve en uzak noktaya ulaşmayı ifade eder | ص | Kesme ve iz sürme eylemini süreklilik, titizlik ve tam bir eşleşme karakterine kavuşturmuş; adımların birbirine eklenerek tam bir örtüşme ve denklik oluşturmasını sağlamıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Hareketi belirli bir hat veya merkez etrafında odaklama, sınır belirleme ve hedefe kilitlenme |
| ص | Olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma | İzlenen hedefi sımsıkı takip etme, ayrılmama, adım adım peşine düşme |
| ص | Olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma | Takip ve kavrama hareketini pekiştirme, iz ile takip eden arasında boşluk bırakmaksızın tam bir örtüşme sağlama |
| قصص | Sınıra kilitlenerek adım adım peşine düşme ve izi birebir takip etme | Bir hattı, izi ya da sınırı hiç sapmadan takip ederek önceki duruma denk bir biçimde sonuca ulaşma hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Göğüs kemiğinin ortasındaki kıkırdak hattı (şâşü's-sadr); saç, tırnak veya yünü makasla sınırından kesip düzeltmek; karda ya da kumda ayak izlerini adım adım takip etmek |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi Adî b. Zeyd bir atı tasvir ederken kökün alın saçı (kussa) anlamındaki türevini şöyle kullanır: له قصّةٌ فَشَغَتْ حاجِبَيـ / ـه، والعيْنُ تُبْصِرُ ما في الظُّلَمْ |
| Erken Arapça kullanım | Çölde kaçan hayvanın ya da kaybolan kişinin kumdaki ayak izini adım adım takip eden iz sürücü için kâss veya kāsısu'l-eser denilmesi; göğüs kemiğine el-kass adı verilmesi |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, el-Mufradāt.
Sami etimolojik katman
Sami dil ailesinde قصص kökü, kesme, biçme, sınır koyma ve bir nesnenin ya da izin sınırlarını belirleyerek takip etme ana matrisine dayanır. İbranicede katsats (קצץ) kökü kesmek, uçlarını kırpmak, sınırlandırmak anlamlarını taşırken, katsah (קצה) kökü son sınır, uç nokta demektir. Süryanicede kats (ܩܨ) fiili benzer şekilde budamak, kesip kısaltmak ve sınır çizmek manasındadır. Arapçada bu kök, hem fiziksel kesme ve eşitleme (makas ile kesmek, fazlalığı almak) hem de bir izin sınırlarını milimetrik takip etme (ayak izini adım adım izlemek) yönünde çift katmanlı bir semantik derinlik kazanmıştır. Anlatılan haberin «kıssa» adını alması, olayların gelişi güzel uydurulmayıp tarihsel izlerin adım adım ve hakikat sınırları çiğnenmeden aktarılmasıyla; hukuktaki «kısas» ise cezanın suçun izini ve sınırını birebir takip ederek tam denklik sağlamasıyla doğrudan bu kadim Sami kesme/sınırlandırma ve denkleştirme zeminine bağlanır.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | İz sürme, saç kesme, göğüs kemiği hattı | Maddi iz sürme eylemi zamanla zihinsel olarak haberin izini sürmeye (kıssa) ve hukuki olarak suçun dengini belirlemeye (kısas) evrilmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice katsats (קצץ), Süryanice kats (ܩܨ) | Kesmek, uçlarını eşitlemek, sınır koymak ortak semantik çekirdeği üzerinden tam fonetik ve anlamsal örtüşme mevcuttur | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik kesme ve ayırma kökleri | Temel kesme, kertik atma ve sınır tayini kökleriyle morfo-semantik paralellikler taşır | Muhtemel |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| قصص | Anlamlı | İz sürmek, kesip eşitlemek, haber aktarmak | Bir izin peşinden adım adım gitmek, fazlalığı kesmek, hakikati eksiksiz aktarmak ve adalette denklik sağlamak | Hedef kök; Kur'an'da 30 kez geçer |
| صقص | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde (Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb) mühmel kabul edilmiş, dilde kullanım alanı bulmamıştır | Kur'an'da geçmez |
| صصق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | İki peltek/ıslıklı sesin ardışıklığı dil mantığına uymadığından mühmel sayılmıştır | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| قصص | Merkez | İz sürmek, eksiksiz aktarmak, tam denklik | Olayın veya izin sınırlarını hiç sapmadan adım adım takip ederek aktarma veya karşılık verme | Hem haberde hakikat izini sürmeyi hem de cezada tam denkliği kapsayan merkez kavram |
| تبع | Komşu | Tabi olmak, ardından gitmek | تبع genel olarak birinin ardı sıra gitmeyi bildirirken قصص yerdeki izin ayrıntılarını adım adım eşitleyerek takip etmeyi bildirir | Yalnızca arkadan yürümek değil, izin niteliğine bizzat odaklanmak |
| نبا | Komşu | Önemli haber vermek | نبا haberin büyüklüğüne ve taşıdığı ağırlığa işaret ederken قصص haberin geçmişten bugüne uzanan kronolojik ve olgusal izlerinin adım adım nakledilmesidir | Haberin öneminden ziyade metodik aktarımına ve sürekliliğine vurgu yapar |
| حكي | Komşu | Benzeterek anlatmak, taklit etmek | حكي bir sözü veya durumu benzeterek ya da taklit ederek aktarmayı anlatırken قصص izlerin nesnel hakikatine sadık kalarak aktarmayı ifade eder | Kurgu ve taklit payı taşıyabilen hikâyeye karşın kıssa mutlak hakikat takibidir |
| روي | Komşu | Su taşımak, rivayet etmek | روي haberi bir kanaldan diğerine aktarma ve nakletme sürecine odaklanırken قصص aktarılan içeriğin izlerinin doğrulanmış olmasına odaklanır | Nakil zincirinin kendisi değil, aktarılan olguların hakikati temsil etmesi |
| طمس | Zıt | İzi silmek, belirsizleştirmek | İzi, işareti, yolu veya şekli tamamen yok edip takip edilemez hale getirmektir | قصص kökünün iz sürme ve açığa çıkarma hareketini tamamen hükümsüz kılan karşıt eylem |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | قصص | İz sürmek, kesip eşitlemek, vakıayı aktarmak | Maddi iz takibinden zihinsel hakikat anlatısına ve hukuki denkleştirmeye uzanan bütüncül anlam | Kesin |
| Latince | Retaliare, narrare, vestigia sequi | Kısas yapmak, anlatmak, ayak izlerini takip etmek | Retaliare hukuki denklik boyutunu, narrare anlatı boyutunu karşılar; tek bir Latince kelime her iki boyutu birlikte kapsamaz | Güçlü |
| İngilizce | Retribution, recount, trace | Misilleme/denklik, adım adım anlatmak, izini sürmek | Recount kronolojik ve eksiksiz anlatmayı, trace iz sürmeyi, retribution ise kısası karşılar; Türkçedeki kıssa-kısas irtibatını tek kelime veremez | Güçlü |
| Almanca | Vergeltung, nacherzählen, nachspüren | Karşılık/denklik, nakletmek, izini sürmek | Nachspüren fiziksel ve zihinsel iz sürmeyi, nacherzählen olayları takip ederek anlatmayı tam olarak yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | Talion, relater, dépister / suivre la trace | Kısas, aktarmak, iz sürmek | Loi du talion ceza dengini verirken relater vakıayı adım adım bağlayarak sunmayı karşılar | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فارتدا على آثارهما قصصا / وقالت لأخته قصيه | Maddi ayak izini adım adım takip etmek | Hz. Mûsâ ve arkadaşının balığı kaybettikleri yere izlerini sürerek dönmeleri; Mûsâ'nın ablasının nehre bırakılan sandığın izini sürmesi (Kehf 18:64, Kasas 28:11) |
| نحن نقص عليك أحسن القصص / فاقصص القصص | Hakikate dayalı tarihsel vakıaları adım adım aktarmak | Geçmiş peygamberlerin ve toplumların gerçek tecrübelerinin kurgudan arındırılarak ders çıkarılmak üzere bildirilmesi (Yûsuf 12:3, A'râf 7:176) |
| كتب عليكم القصاص / ولكم في القصاص حياة | Suç ile ceza arasında tam denklik ve eşitleme sağlamak | Öldürme ve yaralama eylemlerinde saldırganın fiilinin sınırını aşmayacak biçimde tam dengiyle cezalandırılması ilkesi (Bakara 2:178, Bakara 2:179, Mâide 5:45) |
| يقص الحق / يقصون عليكم آياتي | Hakikati açıklamak, hükmü beyan etmek ve ayetleri tebliğ etmek | Elçilerin ilahi ilkeleri ve hakikatin sınırlarını toplumlara ardı ardına ve eksiksiz bildirmesi (En'âm 6:57, En'âm 6:130) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nübüvvet ve Kur'an'ın i'câzı | Kur'an kıssalarının tarihsel gerçekliği; gayb haberlerinin peygambere vahyedilmesinin nübüvvet kanıtı olması ve kıssaların sembolik değil olgusal hakikat taşıması | Masal ve mittten mutlak anlamda ayrışan nesnel hakikat bilgisi |
| Fıkıh | Ceza hukuku (cinâyât ve ukûbât) | Can ve uzuv dokunulmazlığının ihlalinde cezanın suçla birebir eşit olması; aşırılığın (haddi aşmanın) yasaklanması ve affın teşviki | Suçun sınırını milimetrik takip eden adil denklik ve mukabele |
| Tefsir | Ahsenü'l-kasas ve meseller | Kıssanın anlatılma gayesi, ibret (i'tibâr) boyutu; detayların değil ders çıkarılacak ana ilkelerin öne çıkarılması | İbret ve hidayet amaçlı tarihsel iz sürümü |
| Hadis | Vaaz ve nasihat geleneği | Kıssacıların (kussâs) uydurma rivayetlerine karşı sahih sünnet çizgisinin korunması; Hz. Peygamber'in geçmiş ümmetlere dair haberleri | Doğrulanabilir nakil ile asılsız kurgunun ayrıştırılması |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahiy ve ibret | Hakiki kıssa | Bilinci inşa etme | Geçmişin ilahi yasalar doğrultusunda izini sürerek bugünkü imtihan için ibret üretmek | Kesin |
| İlmi | Tarih ve epistemoloji | Olgusal iz sürme | Veri doğrulama | Kurgusal spekülasyon yerine ayak izleri gibi somut ve teyit edilebilir belgelere dayanmak | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk düzeni ve kamu barışı | Kısas ve adalet | Şiddeti sınırlandırma | Suça verilecek cezada misillemenin sınırını aşmayarak kan davası ve anarşiyi engellemek | Kesin |
| İktisadi | Değişim ve borç ilişkileri | Takas ve denkleştirme | Hak denkliği | Karşılıklı edimler arasında tam bir denklik kurarak eksik veya fazla aktarımı önlemek | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Birebir ve örten fonksiyon eşleşmesi (izomorfizma) | Bir kümedeki her elemanın diğer kümedeki tam dengiyle birebir eşleşmesi; girdinin sınırlarının çıktı ile hatasız örtüşmesi süreci | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Adli tıp ve restoratif adalet | Olay mahallindeki maddi izlerin adım adım takibiyle failin ve suçun sınırlarının belirlenmesi; cezada orantılılık ilkesi | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kıssayı edebi bir kurgu veya masal (fabl/mit) düzeyine indirmek; kısası ise ilkel bir öç alma ve kan dökme arzusu olarak görmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | قصص kökü, hem haberde hem hukukta «hakikatin sınırlarını tam olarak takip etme ve eşitlik sağlama» ameliyesidir; keyfiliğe karşı objektif sınırdır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an'ın tarihsel anlatılarını mitolojik ve gerçek dışı metinler sayma tehlikesi doğar; hukukta ise kısasın hedeflediği «hayat ve denge» (Bakara 2:179) ilkesi kavranamaz |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın tarih felsefesini ve adalet anlayışını tek bir kökte birleştirir. Kıssa rastgele bir hikâye değil, geçmişin izlerini vahiy ışığında takip ederek hakikati bulmaktır. Kısas ise bireysel intikamı engelleyip adaleti matematiksel bir denklik sınırına bağlamaktır. Her iki kullanım da kökün «iz sürme ve eşitleme» özünden doğar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamber kıssalarını anlatan surelerde (Yûsuf, A'râf, Kasas, Kehf) ve ceza hukuku ilkelerini vazeden ayetlerde (Bakara 2:178-179, Mâide 5:45) anahtar rol oynar. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an anlatılarının edebî bir kurgudan ibaret olduğu iddiasını çürütür; onların «el-kasasu'l-hakk» (gerçek iz sürümü) olduğunu gösterir. Ceza hukukunda da kısasın sınırsız bir intikam değil, saldırının tam dengiyle sınırlandırılmış bir fren mekanizması olduğunu ortaya koyar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir hattı, sınırı veya ayak izini adım adım takip etmek; saç veya tırnağın fazlalığını tam hizasından kesip düzeltmek.
- Soyut anlamGeçmiş olayların hakikatine hiç sapmadan adım adım ulaşmak (kıssa) ve işlenen haksızlığa karşı tam dengiyle mukabelede bulunarak adaleti sağlamak (kısas).
- Sistematik karşılıkHaberde sübjektif kurguyu engelleyen epistemolojik iz takibi; cezada taşkınlığı engelleyen hukuki denklik ve simetri ilkesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormüldeki kümesi geçmişteki olayı, işlenen fiili veya yerdeki izi temsil eder. kümesi ise bu izin takibini, aktarılan haberi veya verilen cezayı gösterir. eşitliği, zamansal dizilimde () her bir adımın ve olgunun hakikate birebir tekabül ettiğini (kıssa); denklemi ise ortaya çıkan haksızlığa veya zarara (), adaletin tam denk bir yaptırımla () karşılık vererek dengeyi yeniden kurduğunu (kısas) sembolize eder. Model, keyfilikten ve taşkınlıktan arındırılmış tam denklik ve örtüşme dinamiğini ifade eder.