قطع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ط-ع31 sîga, 73 mücavir kök, 36 ayet, 23 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فسددبرنقضفَقُطِعَلَأُقَطِّعَنَّبِقِطْعٍقطعصلبيديسقيفَاقْطَعُواقُطِّعَتْلفتوصلسبب

KökSîga 31Ayet 36Sure 23Mücavir 73

▶ Ağı aç (3B)

قطع

ق - ط - ع

KÖK
  • 36 geçiş
  • 36 ayet
  • 31 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Kesinlikle keseceğim

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.153 harf
باب العين و القاف والطاء )ق ط ع، ق ع ط مستعملان( قطع: قَطَعْتُهُ قَطْعاً ومَقْطَعاً فانْقَطَعَ، وقَطَعْتُ النَّهْرَ قُطُوعاً. والطَّيرُ تَقْطَعُ في طيرانها قُطُوعاً، وهُنَّ قَواطِعُ أي ذواهبُ ورواجعُ. وقُطِعَ بفُلانٍ: انْقَطَعَ رجاؤه. ورجلٌ مُنقطعٌ به أي انْقطع به السَّفَر دون طيِّة. ويقال قَطَعَه. ومُنْقطعُ كُلِّ شيْء حيث تنْتهِي غايتُه. والقِطعةُ: طائفة من كُلَّ شَيْء والجمع القِطَعات والقِطَعُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR3.000 harf
قَطَعْتُ الشيء قَطْعاً. وقَطَعْتُ النهر قُطوعاً: عبرته. وقَطَعَ ماءُ الركيَّة قُطوعاً وقِطاعاً، أي انْقَطَعَ وذهب. وقَطَعَتِ الطيرُ قُطوعاً وقِطاعاً: خرجت من بلاد البرد إلى بلاد الحر، فهي قَواطِعُ ذواهبُ أو رواجع. وقَطَعَ رَحِمَهُ قَطيعَةً، فهو رجلٌ قُطَعٌ وقُطَعَةٌ. ويقال: رَحِمَ قَطْعاءُ بيني وبينك، إذا لم تُوصَل. وقوله تعالى: "ثُمَّ ليَقْطَع" قالوا: ليختنق، لأن المختنقَ يمدُّ السببَ إلى السقف
Maddenin bağlantısı

قَطَعْتُ الشيء قَطْعاً. وقَطَعْتُ النهر قُطوعاً: عبرته. وقَطَعَ ماءُ الركيَّة قُطوعاً وقِطاعاً، أي انْقَطَعَ وذهب. وقَطَعَتِ الطيرُ قُطوعاً وقِطاعاً: خرجت من بلاد البرد إلى بلاد الحر، فهي قَواطِعُ ذواهبُ أو رواجع. وقَطَعَ رَحِمَهُ قَطيعَةً، فهو رجلٌ قُطَعٌ وقُطَعَةٌ. ويقال: رَحِمَ قَطْعاءُ بيني وبينك، إذا لم تُوصَل. وقوله تعالى: "ثُمَّ ليَقْطَع" قالوا: ليختنق، لأن المختنقَ يمدُّ السببَ إلى السقف ثم يقطع نفسه من الأرض حتَّى يختنق. يقال منه: قَطَعَ الرجلُ. وقَطَعْت الشيء فانْقَطَعْ. وفلان مُنْقَطِعُ القرين في سخاء أو غيره. ومُنْقَطَعُ الرملِ: حيثُ يَنْقَطِعُ ولا رملَ خلفه. ومَقاطِعُ الأوديةِ: مآخيرها. ومقاطِعُ الأنهارِ: حيث تُعْبَر فيه. والأُقْطوعَةُ: علامةٌ تبعثها المرأة إلى أخرى للصريمة والهجران. ولبنٌ قاطِعٌ، أي حامضٌ. والأقْطَعُ: المقطوعُ اليدِ. والجمع قُطْعانٌ. والقَطَعَةُ: موضع القَطْعِ، يقال ضربه بقَطَعَتِهِ. وكذلك القُطْعَةُ بالضم مثل الصُلْعَةِ بالضم. والصُلْعَةُ والقُطْعَةُ أيضاً: قطعة من الأرض إذا كانت مفروزةً. ويقال أيضاً: أصاب الناسَ قُطْعٌ وقُطْعَةٌ، إذا انْقَطَعَ ماء بئرهم في الغَيظ. وأصابه قُطْعٌ أي بُهْرٌ، وهو النَفَسُ العالي من السِمَنِ وغيره. والقُطَيْعاءُ: ضربٌ من التمر. والقِطْعُ بالكسر: ظُلمة آخر الليل. ومنه قوله تعالى: "فأسْرِ بأهْلِكَ بقِطْعٍ من الليل" قال الأخفش: بسوادٍ من الليل. والقِطْعُ أيضاً: طِنْفِسَةٌ يجعلها الراكب تحتَه تغَطِّي كتفي البعير. والقِطْعُ أيضاً: نصلٌ قصيرٌ عريضُ السهم، والجمع أقْطعٌ وأقْطاعٌ. والقِطْعَةُ من الشيء: الطائفةُ منه. ويقال: الصومُ مَقْطَعَةٌ للنكاح. والمِقْطَعُ بالكسر: ما يُقْطَعُ به الشيء. والمُقَطَّعاتُ من الثياب: شبه الجباب ونحوها، من الخزِّ وغيره. وقال أبو عمرو: مُقَطَّعاتُ الثياب والشعر: قُصارُها. وقَطَّعَ الفرسُ الخيلَ تَقْطيعاً، أي خَلَّفَها ومضى. ويقال: جاءت الخيل مُقْطَوْطِعاتٍ، أي سراعاً بعضها في إثر بعض. والقِطاعُ والقَطاعُ: الجَرامُ. والقَطيعُ: الطائفةُ من البقر والغنم، والجمع أقاطيعُ على غير قياس. قالوا قُطعانُ البقر. والقَطيعُ: السَوْطُ. قال الأعشى: تراقب كَفّي والقَطيعَ المُحَرَّما وفلانٌ قَطيعُ القيام، إذا وُصِفَ بالضعف أو السِمَن. والقَطيعَةُ: الهجرانُ. والقُطاعَةُ بالضم: ما سقط عن القَطْعِ. وقُطِعَ بفلان فهو مَقْطوعٌ به. وانْقُطِعَ به فهو مُنْقَطَعٌ به، إذا عجز عن سفره من نفقةٍ ذهبت. أو قامت عليه راحلته، أو أتاه أمر لا يقدر على أن يتحرَّك معه. ومُنْقَطَعُ كلِّ شيء أيضاً: حيث ينتهي إليه طرفه، نحو مُنْقَطَعِ الوادي والرملِ والطريق. وانْقَطَعَ الحبلُ وغيره. وقَطَّعْتُ الشيء، شدِّدَ للكثرة، فتَقَطَّعَ. وتَقَطَّعُوا أمرهم بينهم، أي تقسَّموه. وتَقْطيعُ الشعر: وزنه بأجزاء العَروضِ. والتَقْطيعُ: مَغْصٌ في البطن. وأقْطَعْتُهُ قُضباناً من الكرم، أي أذِنت له في قطعها. وهذا الثوب يُقْطِعُكَ قميصاً. وأقْطَعْتُهُ قَطيعَةً، أي طائفةً من أرض الخراج. وأقْطَعَ الرجلُ، إذا انْقَطَعَتْ حُجَّته وبكَّتوه بالحق فلم يُجب، فهو مُقْطِعٌ. والمُقْطَعُ بفتح الطاء: البعير إذا جَفَر عن الضِراب. ويقال أيضاً للغريب: أُقْطِعَ عن أهله فهو مُقْطَعٌ، وكذلك الذي يُفرض انظرائه ويُترك هو. وأقْطَعْتُ الشيءَ، إذا انْقَطَعَ عنك. يقال: قد أقْطَعْتُ الغيثَ، أي خلَّفته. وأقْطَعَتِ الدجاجةُ، مثل أقَفَّتْ. وقاطَعْتُهُ على كذا. والتقاطُعُ: ضدُّ التواصل. واقْتَطَعْتُ من الشيء قِطْعَةً. يقال اقْتَطَعْتُ قَطيعاً من غنم فلان.

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.697 harf
باب العين والقاف مع الطاء قعط ، قطع استعمل من وجوهه : قعط ، قطع . قعط : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه أمر المتعمِّم بالتلحِّي ونهى عن الاقتعاط . قال أبو العباس أحمد بن يحيى : قال ابنُ الأعرابيّ : يقال للعمامة المِقْعطة . وجاء فلانٌ مقتعِطاً ، إذا جاء متعمِّماً طابِقيّاً . وقد نُهي عنها . ونحوَ ذلك قال الليث . قال : ويقال قعطت العمامة قعطاً . وأنشد : طُهَيّة مقعوطاً عليها العمائمُ وقال
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.275 harf
(باب القاف والطاء وما يثلثهما) (قطع) القاف والطاء والعين أصلٌ صحيحٌ واحد، يدل على صَرْمٍ وإبانة شيءٍ من شيء. يقال: قطعتُ الشيءَ أقطعه قَطْعاً. والقطيعة: الهِجران. يقال: تقاطَعَ الرّجُلان، إذا تصارما. وبعثَتْ فلانةُ إلى فلانةَ بأُقطوعةٍ، وهي شيءٌ تبعثُه إليها علامةً للصَّريمة. والقِطْع، بكسر القاف، الطَّائفة من اللَّيل، كأنَّه قِطعةٌ. ويقال: قطعت قَطْعاً.*وقطعتِ الطير قُطوعاً، إذا خَرَجَتْ من
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.883 harf
- القطع: فصل الشيء مدركا بالبصر كالأجسام، أو مدركا بالبصيرة كالأشياء المعقولة، فمن ذلك قطع الأعضاء نحو قوله: ﴿لأقطعن أيديكم وأرجلكم من خلاف﴾ [الأعراف/124]، وقوله: ﴿والسارق والسارقة فاقطعوا أيديهما﴾ [المائدة/38] وقوله: ﴿وسقوا ماء حميما فقطع أمعاءهم﴾ [محمد/15] وقطع الثوب، وذلك قوله تعالى: ﴿فالذين كفروا قطعت لهم ثياب من نار﴾ [الحج/19] وقطع الطريق يقال على وجهين: أحدهما: يراد به السير والسلوك،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR2.401 harf
ق ط ع قطعه آراباً‏.‏ وأقطعته قضباناً من الشجر‏:‏ أذنت له في قطعها‏.‏ واستقطعته ثوباً فأقطعني‏.‏ وضربه بقطعته‏.‏ وهذا زمن قطاع النخل وأقطع نخلهم وأصرم‏.‏ وقنّعه القطيع‏:‏ السوط‏.‏ قال الشماخ‏:‏ مروح تغتلي البيداء حرف تكاد تطير من حسّ القطيع ومن المجاز‏:‏ قطع المفازة قطعاً‏.‏ وقطع النّهر‏:‏ عبره قطوعاً وأقطعه النهر‏:‏ جاوزه به‏.‏ وقطعت الطير قطاعاً وهذا وقت قطاع الطير وطير قواطع‏.‏ وقطع
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok25.333 harf
القَطْعُ: إِبانةُ بعض أَجزاء الجِرْمِ من بعضٍ فَضْلاً. قَطَعَه يَقْطَعُه قَطْعاً وقَطِيعةً وقُطوعاً؛ قال: فما بَرِحَتْ، حتى اسْتبانَ سقابها قُطُوعاً لِمَحْبُوكٍ من اللِّيفِ حادِرِ والقَطْعُ: مصدر قَطَعْتُ الحبْلَ قَطْعاً فانْقَطَع. والمِقْطَعُ، بالكسر: ما يُقْطَعُ به الشيء. وقطَعه واقتطَعه فانقطَع وتقطَّع، شدد للكثرة. وتقطَّعوا أَمرهم بينهم زُبُراً أَي تقَسَّمُوه. قال الأَزهري: وأَما قوله:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.074 harf
* ق ط ع * * قَطَعَ * الشيء يقطعه * قَطْعاً * و * قَطَعَ * النهر عبره من باب خضع وقطع رحمه * قَيعة ً * فهو رجل * قُطَعٌ * بوزن عمر و * قُطَعَةٌ * بوزن همزة وقوله تعالى ﴿ثم ليقطع﴾ قالوا ليختنق لأن المختنق يمد السبب الى السقف ثم يقطع نفسه من الأرض حتى يختنق تقول منه * قَطَعَ * الرجل ولبن * قاطِعٌ * أي حامض و * الأَقْطَعُ * المقطوع اليد والجمع * قُطْعَانٌ * مثل أسود وسودان و * القِطْعُ * ظلمة آخر
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR26.815 harf
قطعه، كمنعه، قطعا، ومقطعا، كمقعد، وتقطاعا، بكسرتين مشددة الطاء، وكذلك التنبال والتنقام، والتملاق، هذه المصادر كلها جاءت على تفعال، كما في العباب. وفاته قطيعة وقطوعا، بالضم، ومن الأخير قول الشاعر: فما برحت حتى استبان سقاتهـا قطوعا لمحبوك من الليف حادر أبانه: من بعضه فصلا، وقال الراغب: القطع قد يكون مدركا بالبصر، كقطع اللحم ونحوه، وقد يكون مدركا بالبصيرة، كقطع
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR6.881 harf
قَطَّعَهُ بِالضَّرْبِ 2 قَطَّعَهُ بِالضَّرْبِ ذ He mangled him with beating. ― -b2- تَقْطِيعٌ (tropical:) [A griping, or cutting pain, in the bowels;] i. q. مَغْصٌ in the belly; (S, K, TA;) as also تَقْضِيعٌ. (TA.) See also قُطْعٌ. ― -b3- تَقْطِيعُ الصَّوْتِ (K in art. جدف) A repeated interrupting of the voice in singing. (TK in that art.) See جَدَفَ. ― -b4- قَطَّعَ, inf. n. تَقْطِيعٌ, He
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR8.427 harf
قَطَعَ قَطَعَ A ( n. ac. قَطْع 1 , مَقْطَع 17 , تِقِطَّاع ), a. Cut off; amputated; separated, severed, divided; broke off; disconnected. b. Suppressed, stopped, put an end to. c. [ acc. & 'Ala ], Interrupted; intercepted; infested ( a road: robbers ). d. [ acc. & 'An ], Prevented from; averted from ( glance ). e. [ 'An ], Ceased from; became estranged from. f. [ acc. & Bi ],
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR84.081 harf
قطع قَطَعَ - يَقْطَعُ - قَاطِع - قَاطِعة - قِطْعَة - قِطََع - مَقْطُوْع - مَقْطُوْعَة - قَطَّعَ - يُقَطِّعُ - تَقَطَّعَ - يَتَقَطَّعُ قَطَعَ - يَقْطَعُ + كائن + شيئاً : يفصل جزءاَ من كائن عن أصله ويبعده عن الأًصل: يقطعه ثم قد يهمله أو يرميه ويتعامل مع الأًصل ككائن منفرد جديد، ويتعامل مع الجزء الآخر بصفته كائن منفرد مهمل وغير ذي شأن قَطَعَ -
Tamamını oku

Sîgalar(31)

Mücavir kökler73 mücavir (258 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صلب

    4 ortak ayet · صلب Omuga kemiği, aynı zamanda katı demektir

  2. يدي

    7 ortak ayet · El ve kol demektir

  3. دبر

    5 ortak ayet · Dübür : Anüs, ense tarafı, arka demektir

  4. وصل

    3 ortak ayet · Birleştirirler

  5. رجل

    5 ortak ayet · Rical ayak demektir

  6. أمر

    8 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır

  7. لفت

    2 ortak ayet · Kendini çevirir

  8. فسد

    4 ortak ayet · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…

  9. سقي

    3 ortak ayet · Sakiy: Kaba konmuş sudur

  10. خلف

    5 ortak ayet · Half : Ense demektir

  11. نقض

    2 ortak ayet · “Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır

  12. سبب

    2 ortak ayet · Araç

Geçtiği ayetler(36)

  1. … إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ …

    ParçadaDediler ki: Ey Lut; biz Rabbının elçileriyiz. Onlar sana ilişemeyecekler. Bir ara geceleyin ailenle birlikte yola çık. Karının dışında kimse geri kalmasın. Doğrusu onların başına gelecek olan, onun da başına gelecektir. Onların başına gelecek sabahleyindir. Daha sabah yakın değil mi?

  2. فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَاتَّبِعْ أَدْبَارَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ وَامْضُوا حَيْثُ تُؤْمَرُونَ

    ParçadaO halde geceleyin bir ara aileni yola çıkar, sen de arkalarından git. Hiç biriniz arkaya bakmasın ve emrolunduğunuz yere doğru yürüyün, demişlerdi.

Sîga sayfası: لَأُقَطِّعَنَّ
Sîga sayfası: وَيَقْطَعُونَ
Sîga sayfası: فَتَقَطَّعُوا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقطع
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصرم, جذذ, فصل, بتر
Zıt Kökوصل
Çekirdek Özet 1Bütünlüğü olan bir nesneyi ayırarak, yararak veya kopararak ikiye bölmek, sürekliliği kesintiye uğratmak
Çekirdek Özet 2İlahi bağların koparılması, toplumsal ve akrabalık ilişkilerinin parçalanması, inkarcıların kökünün kazınması veya ceza/engel olarak fiili kesme
Çekirdek Özet 3Bir sistemde akışı sağlayan bağın (rabıta) ortadan kaldırılarak sistemin işlevsizleştirilmesi veya fesadın kökünün kurutulması için irtibatın iptali
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca uzuv kesme (hırsızlık cezası vb.) gibi dar bir fiziki cezalandırma eylemine indirgenmesi; soyut bağları, akrabalık rabıtasını ve akışı durdurma boyutunu gözden kaçırma riski

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قطBir şeyi enlemesine kesmek, koparmak, sınır koymak ve paylara ayırmak (örnek kökler: قطط bir şeyi enlemesine düzgünce kesmek, قطف meyveyi dalından koparıp almak, قطر damla damla ayırmak veya sınırlamak, قطن bir yerde kesilip yerleşmek)عBoğazın derinliğinden çıkan ع harfi, kesme eylemine derinlik, kesin bir ayrılma, tam bir kopuş ve somut/soyut bir bağı geri dönülemez biçimde ikiye bölme boyutu katar.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırEnerjinin ve hareketin belli bir hatta toplanması, odaklanması ve sınıra ulaşması
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaBütünlüğü olan, kuşatılmış, bir arada duran yapıyı veya düzlemi temsil eder
عGöz; görme, bilme, kaynakAlgılanabilir, görünür olan bir kaynağı veya açığa çıkışı ifade eder
قطعOdaklanmış bir sınır gücüyle kuşatılmış bir bütünü yarıp açığa çıkarmaKuşatılmış ve birbiriyle irtibatlı bir bütünün (ip, uzuv, yol, akrabalık) odaklanmış bir kesici müdahale ile ayrılarak görünür iki parçaya bölünmesi hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir cismin, ipin, ağaç dalının veya kemiğin bir aletle enlemesine kesilerek bir parçasının diğerinden tamamen ayrılması (إبانة بعض أجزاء الجرم من بعض). Ayrıca bir nehrin karşıdan karşıya yüzülerek/geçilerek yarılması (قطع النهر) ve kuşların mevsimlik göçle bir bölgeden diğerine geçmesi (قطوع الطير).
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ bir beytinde kırbaç ve el hareketini tasvir ederken kökü kamçı anlamındaki isim kalıbıyla kullanır: تراقِبُ كفِّي والقَطِيعَ المحرَّما
Erken Arapça kullanımLebîd b. Rebî‘a muhadram şair olarak dostluk ve kabile bağlarının kopuşunu ip metaforuyla şöyle tasvir etmiştir: وتَقَطَّعَتْ أَسْبابُها ورِمامُها

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde قطع kökü, özellikle Orta ve Güney Sami kollarında "kesmek, biçmek, ayırmak" temel semantik alanında güçlü bir süreklilik gösterir. İbranicede nadir olmakla birlikte Süryanice ve Aramicede qəṭa‘ (ܩܛܥ) fiili "kesmek, budamak, karara bağlamak, yolu kesmek" anlamlarında doğrudan soydaştır. Arapçada kök, hem fiziki bir cismin (ip, et, ağaç, uzuv) kesilip ayrılmasını hem de soyut düzlemde ilişkinin terkedilmesi (el-katî‘a / hecrân), yolun katedilmesi (kat‘u’t-tarîk) ve kesin bir hüküm verme (kat‘u’l-emr) nüanslarını bünyesinde toplayarak geniş bir semantik açılım kazanmıştır. Kökün fonetik yapısındaki sert patlamalı ق ve peltek olmayan ط harflerinin gırtlaksı ع ile birleşimi, semantik olarak kesme işleminin kesinliğini ve kopuş anındaki nihai ayrılmayı temsil eder.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir cismin fiziki olarak kesilip ayrılması anlamından soyut bağların, mesafelerin ve hükümlerin kesinleştirilmesine geçişAsıl anlam somut nesnenin (ip, uzuv, dal) kesilmesidir; buradan yol katetmeye, sözü veya ümidi kesmeye ve ilişkileri koparmaya (kat-ı rahim) aktarılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice qəṭa‘ (ܩܛܥ), Aramice qəṭa‘Her iki dilde de "kesmek, koparmak, hükme bağlamak" anlamları mevcuttur ve Arapça ile düzenli ses denkliği içindedir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer uzak kollarında doğrulanmış doğrudan soydaş veri bulunamadı.Veri bulunamadı

Kaynak Payne Smith, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قطعAnlamlıKesmek, ayırmak, koparmakBir bütünün irtibatını kesip ikiye bölmek, yolu aşmak, hüküm vermekHedef kök; Kur'an'da geçer
قعطAnlamlıSıkıştırmak, bağlamakSarığı başa sıkıca sarmak veya bir şeyi kuvvetle bağlayıp boğmak (قعط العمامة)Kur'an'da geçmez; tersine bağlama ve sıkma anlamı taşır
طقعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde (el-Ayn, Tehzîb) mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
طعقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
عقطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez (kurutulmuş süzme yoğurt anlamındaki عِقْط/أَقِط kökü farklı kabul edilir)
عطقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قطعMerkezKesmek, ayırmak, koparmakBütünlüğü olan bir nesneyi, bağı veya akışı kesintiye uğratarak kesin biçimde ayırmakHem fiziki uzuv ve maddelerde hem de soyut ilişki ve hükümlerde genel kesme
صرمKomşuBiçmek, koparmakÖzellikle meyveyi, hasadı dalından kesin olarak toplayıp ayırmak veya geri dönülmez kesin kararla dostluğu bitirmekZamanı geldiğinde hasat etmek veya kesin bir kararlılıkla irtibatı koparmak
جذذKomşuUfalamak, parçalamakBir şeyi kırıp parçalayarak, ufaltarak kesmekPutların kırılıp un ufak edilmesi örneğinde olduğu gibi kaba kuvvetle parçalama
فصلKomşuAyırmak, ayırt etmekİki şeyin arasını mesafe koyarak veya hakikati beyan ederek ayırmak; yok etmeden aralık bırakmakAralarını açıp seçilir kılmak, fasıla vermek
بترKomşuKökünden kesmek, güdük bırakmakBir şeyin devamını, arkasını, soyunu veya kuyruğunu kökünden kesip devamını engellemekArkası kesik kalma, soyun ve izin tamamen son bulması
وصلZıtBirleştirmek, bitiştirmek, ulaştırmakİki ayrı parçayı veya tarafı birbirine bağlayarak aradaki kesintiyi kaldırmak ve süreklilik sağlamakAkışın, irtibatın ve birliğin kesintisiz sürdürülmesi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقطعKesmek, koparmak, ayırmakMaddi veya manevi bir sürekliliği, bağı aletle veya iradeyle ikiye bölüp irtibatı iptal etmekKesin
Latincecaedere, secare, interrumpereKesmek, bölmek, kesintiye uğratmakCaedere ve secare fiziksel kesmeyi ve cerrahi ayrımı verirken, interrumpere sürekliliği ve akışı bozma yönünü karşılar.Güçlü
İngilizceto cut, to sever, to interrupt, to disconnectKesmek, bağı koparmak, kesintiye uğratmakTo sever ilişkileri ve bağları nihai olarak koparmayı; to interrupt zamansal ve mekansal akışı durdurmayı karşılar.Kesin
Almancaschneiden, trennen, unterbrechenKesmek, ayırmak, kesintiye uğratmakTrennen unsurları birbirinden ayırmayı, unterbrechen ise süreç ve akıştaki devamlılığı kırmayı ifade eder.Güçlü
Fransızcacouper, trancher, interrompreKesmek, kesin hüküm vermek, kesintiye uğratmakTrancher hem fiziksel sert bir kesmeyi hem de "kesin karar verme/hükme bağlama" (trancher une question) anlamını kapsar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَيَقْطَعُونَ / أَرْحَامَكُمْİlahi ve ahlaki bağları, akrabalık rabıtasını koparmaİnkarcıların ve bozguncuların Allah'ın bitiştirilmesini emrettiği vahiy, adalet ve akrabalık bağlarını çiğnemesi (Bakara 2:27, Ra'd 13:25, Muhammed 47:22)
فَاقْطَعُوا / لَأُقَطِّعَنَّFiziki uzuvların kesilmesi (hukuki ceza veya firavuni işkence)Hırsızlık fiilinin toplumsal ifsadına karşı elin kesilmesi veya zalim otoritenin sindirme aracı olarak elleri-ayakları çaprazlama kesmesi (Mâide 5:38, A'râf 7:124, Tâhâ 20:71)
فَقُطِعَ دَابِرُ / لِيَقْطَعَ طَرَفًاKökünü kazıma, sonunu getirme, gücünü kırmaZalim toplumların arkasının kesilmesi, helak edilmesi ve inkarcıların askeri/siyasi bir kanadının yok edilmesi (En'âm 6:45, Âl-i İmrân 3:127)
وَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْParçalanma, hiziplere ve fırkalara bölünmeÜmmetin din birliğini terk edip kendi aralarında ihtilafa düşerek parça parça olması (Enbiyâ 21:93, Mü'minûn 23:53)
بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِGecenin bir vakti, karanlığın bir parçasıİnananların azaptan kurtulması için gecenin zifiri karanlık bir diliminde yola çıkış emri (Hûd 11:81, Hicr 15:65)
تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبَابُİlişkilerin, dünyevi bağların ve aracıların iflasıKıyamet gününde liderlerle tâbiler arasındaki tüm sığınak ve irtibatların geçersiz kalarak kopması (Bakara 2:166, En'âm 6:94)
وَتَقْطَعُونَ السَّبِيلَYol kesme, akışı engellemeLût kavminin tabii meşru yolu ve kervan yollarını kesip ifsat etmesi (Ankebût 29:29)
مَا كُنْتُ قَاطِعَةً أَمْرًاKesin karar verme, bir meseleyi hükme bağlamaMelike Belkıs'ın ileri gelenlerle istişare etmeden kesin bir hüküm vermemesi (Neml 27:32)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKesin delil (delîl-i kat‘î) ve esbâbın inkıtâıZannî bilginin zıddı olarak şek ve şüpheyi tamamen kesip atan kesin bilgi (kat‘iyyet) ve ahirette beşerî vasıtaların geçersizleşmesiKesinlik, şüphenin kesilmesi, ilahi hükmün nihailiği
FıkıhHırsızlık cezası (haddü's-sirka), yol kesme (kat'u't-tarîk) ve kat-ı rahimHırsızın elinin hangi sınırdan (bilek veya dirsek) kesileceği, yol kesenlerin cezası ve akraba bağını koparmanın haramlığı hükümleriCezai müeyyide olarak uzvun kesilmesi ve meşru akışın engellenmesi cürmü
TefsirBağların koparılması (kat'u mâ emerallāhu bihî en yûsal)Ayetlerde geçen "Allah'ın birleştirilmesini emrettiği şey" ifadesinin tevhid, adalet, sıla-i rahim veya peygamberler arası bağ olarak yorumlanmasıBütünlüğün parçalanması ve nizamın fesada uğratılması
HadisSıla-i rahim ve kâti'u rahim kavramıAkrabalık bağlarını koparan kimsenin cennete giremeyeceğine dair nebevî uyarılar ve amellerin kesilmesi (inkıtâ-i amel) rivayetleriSosyal dokunun ve sevap akışının durması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kulluk nizamıRabıtanın ifsat edilmesiBütünlüğün bozulmasıİnsanın Rabbiyle, vahiyle ve müminlerle kurduğu ontolojik bağın kesilmesi fesat ve nankörlük doğurur.Kesin
İlmiEpistemoloji ve mantıkKat'iyyet (kesin delil)Şüpheyi sonlandırmaŞüphe ve ihtimal barındıran zannî bilgiyi ortadan kaldıran kesin, tartışılmaz bilgiye ulaşma eylemidir.Güçlü
SiyasiHukuk düzeni ve kamu otoritesiFitne ve fesadın kökünü kazıma / İsyanNizamı koruma veya bozmaOtoritenin zalimlerin arkasını kesmesi (kat'u dâbir) nizamı kurarken; tefrikayla ümmetin parçalanması nizamı çökertir.Güçlü
İktisadiTicaret, mülkiyet ve dolaşımİktâ (arazi tahsisi) ve hırsızlığa müdahaleAkışı veya mülkiyeti sınırlandırmaKamuya ait bir araziden bir parçanın kişiye tahsisi veya haksız kazançla mal dolaşımını kesen hırsızın engellenmesi.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSüreksizlik (discontinuity), küme ayrımı (disjoint sets) ve devre kesilmesiBir fonksiyonun tanım kümesindeki sürekliliğin bir noktada kesintiye uğraması, elektrik devresinde akımın anahtar yardımıyla açık devre haline getirilerek sıfırlanmasıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyal anomi, yabancılaşma (alienation) ve kriminolojide yol kesme/gaspBireyin toplumsal dayanışma ağından kopması, kurumlar arası irtibatın iflas ederek toplumsal çözülmenin (fırkalaşma) baş göstermesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını neredeyse bütünüyle hırsızlık cezasındaki el kesme (hadd-i sirkat) meselesine sıkıştırıp, kökün tefrika, akrabalık, yol emniyeti ve epistemolojik kesinlik boyutlarını ihmal etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; inanç bağlarının kopması, dinin fırkalara bölünmesi, zalimlerin neslinin ve gücünün sona erdirilmesi, vaktin parçalanması ve kesin karara varma gibi kozmik, ahlaki ve hukuki geniş bir yelpazeyi ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKök yalnızca fiziki bir cezalandırma olarak görüldüğünde, Kur'an'ın birleştirilmesini emrettiği varoluşsal rabıtaların (adâlet, sıla, tevhid) koparılmasının oluşturduğu büyük ahlaki ve ontolojik fesat anlaşılamaz.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık ve toplum tasavvurunda "bağ kurma" (vasl) esastır; قطع ise bu organik birliğin yapay veya ifsat edici müdahalelerle parçalanmasını, ya da tersine fesadın nihai olarak kökünün kurutulmasını açıklayan kurucu bir fiildir.
Hangi ayet groupslarında belirleyicidir?Münafıkların ve bozguncuların ahlakını bildiren ayetlerde (Bakara 2:27, Ra'd 13:25); dinin hiziplere ayrılmasını kınayan ayetlerde (Enbiyâ 21:93, Mü'minûn 23:53); zalimlerin helakini anlatan kıssalarda (En'âm 6:45) ve hudut ayetlerinde (Mâide 5:38).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin sadece bireysel bir vicdan işi olduğu zannını düzeltir; toplumsal bağların, akrabalık hukuku ve vahiy zincirinin koparılmasını (kat') en büyük fısk ve yeryüzünde bozgunculuk çıkarma sebebi sayarak dinin irtibat kurucu mahiyetini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir alet marifetiyle bir cismi, ipi, uzvu veya mesafeyi enlemesine yararak ikiye ayırmak, parçaların irtibatını sonlandırmak.
  • Soyut anlamSüreklilik arz eden ahlaki, akrabalık, sosyal veya epistemolojik bir rabıtayı kesintiye uğratmak; bir meselede tereddüdü bitirip nihai hükmü vermek.
  • Sistematik karşılıkBir sistem içindeki akışkan iletkenliği veya ilişki ağını kesintiye uğratarak sistemi alt birimlere parçalama veya zararlı akışı durdurma işlemi.
  • LaTeX modeliC(x,y)=1→  Q  C(x,y)=0  ⟹  ΔΦ→0
  • LaTeX açıklaması

Modelde x ve y sistemin iki unsurunu, C(x,y) bu iki unsur arasındaki bağlantı ve süreklilik fonksiyonunu temsil eder. Başlangıçta tam olan irtibat (C=1), kesme operatörünün (Q) müdahalesiyle sıfırlanır (C=0). Bunun sonucunda iki parça arasındaki akış, tesir veya hayatî iletim (Φ) durarak sıfıra yaklaşır (ΔΦ→0). Bu durum, ister biyolojik bir uzvun kesilmesiyle kan ve sinir akışının durması, ister akrabalık bağının koparılmasıyla toplumsal dayanışmanın çökmesi, isterse inkarcıların kökünün kazınmasıyla zulüm aktarımının sona ermesi olsun, kökün tüm görünümlerindeki ortak matematiksel süreksizleşme hareketini sembolize eder.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق