ودع
و - د - ع
KÖK- 4 geçiş
- 4 ayet
- 4 sîga
- 13 sözlük
Vedia’ heybe demektir. İçine azık konan veya eşya taşınan kaptır. Bir şeyi vad’ etmek onu yerine yerleştirmek demektir. « Vad’ » heybedir. İçine koymak ve yerleştirmek demektir. Yere bırakmak terk etmek anlamında kullanılmaya başlanmış ve dat harfi « dal »a dönüşmüştür. VeDeA sülasi olarak gelince veda etmek anlamındadır. Fail ayrılandır. Tefil babından gelince fail yolculayandır, meful ayrılandır.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Vedia’ heybe demektir. İçine azık konan veya eşya taşınan kaptır. Bir şeyi vad’ etmek onu yerine yerleştirmek demektir. « Vad’ » heybedir. İçine koymak ve yerleştirmek demektir. Yere bırakmak terk etmek anlamında kullanılmaya başlanmış ve dat harfi « dal »a dönüşmüştür.
VeDeA sülasi olarak gelince veda etmek anlamındadır. Fail ayrılandır. Tefil babından gelince fail yolculayandır, meful ayrılandır.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR12.083 harfباب العين والدّال وواي معهما
ع د و، د ع و، و ع د، و د ع، ي د ع
عدو:
العَدْوُ: الحُضْرُ. عدا يعدو عدواً وعدوّاً، مثقلةً وهو التعدّي في الأمر، وتجاوز ما ينبغي له أن يقتصر عليه، ويقرأ "فيسبّوا الله عدوّاً" على فُعُول في زنة: قُعُود. وما رأيت أحداً ما عدا زيداً، أي: ما جاوز زيداً، فإن حذفت ما خفضته على معنى سوى، تقول: ما رأيت أحداً عدا زيد.
وعدا طورَه، وعدا قدرَه، أي: جاوز ما ليس له.
والعدوان
باب العين والدّال وواي معهما ع د و، د ع و، و ع د، و د ع، ي د ع عدو: العَدْوُ: الحُضْرُ. عدا يعدو عدواً وعدوّاً، مثقلةً وهو التعدّي في الأمر، وتجاوز ما ينبغي له أن يقتصر عليه، ويقرأ "فيسبّوا الله عدوّاً" على فُعُول في زنة: قُعُود. وما رأيت أحداً ما عدا زيداً، أي: ما جاوز زيداً، فإن حذفت ما خفضته على معنى سوى، تقول: ما رأيت أحداً عدا زيد. وعدا طورَه، وعدا قدرَه، أي: جاوز ما ليس له. والعدوان والإعتداء والعداء، والعدوى، والتعدّي: الظُّلْمُ البراح. والعَدْوَى: طلبك إلى والٍ ليُعْدِيَك على من ظلمك، أيْ: ينتقم لك منه باعتدائه عليك. والعَدْوَى: ما يقال إنّه يُعْدِي من جَرَب أو داء. وفي الحديث: "لا عَدْوَى ولا هامةِ ولا صفرَ ولا غُولَ ولا طيرَةَ" أي: لا يُعْدي شيءٌ شيئاً. والعَدْوَةُ: عَدْوَةُ اللّص أو المغيرِ. عدا عليه فأخذ ماله، وعدا عليه بسيفِه فضربه، ولا يُريدُ عَدْواً على الرّجلينِ، ولكنْ من الظّلم. وتقول: عَدَتُ عوادٍ بيننا وخُطُوب، وكذلك عادت، ولا يُجْعَلُ مصدره في هذا المعنى: معاداة، ولكن يقال: عدى مخافةَ الإلتباس. وتقول: كُفَّ عنّي يا فلانُ عاديتَكَ، وعادية شرّك، وهو ما عَداك من قِبَلِهِ المكروه. والعاديةُ: الخيلُ المغيرة. والعادية: شُغْلٌ من أشغال الدّهر تَعْدوك عن أمورك. أي: تشغلك. عداني عنك أمر كذا يعدوني عداءً، أي: شَغَلني. قال: وعادك أن تلاقيها العداء أي: شغلك. ويقولون: عادك معناه: عداك. فحذف الألف أمام الدال، ويقال: أراد: عاودك. قال: إنّي عداني أن أزور ميا صهب تغالى فوق نيّ نيّا
والعَداءُ والعِداءُ لغتان: الطَّلْقُ الواحد، وهو أن يعادي الفرس أو الصيّاد بين صيدين ويصرع أحدهما على أثر الآخر، قال: فعادَى عِداءً بين ثَوْرٍ ونَعْجَةٍ وقال: يَصْرَعُ الخَمْسَ عَداءً في طَلَقْ يعني يصرع الفرس، فمن فتح العين، قال: جاوز هذا إلى ذاك، ومن كسر العين قال: يعادي الصيد، من العَدْو. والعَداء: طَوارُ الشيء. تقول: لَزِمتُ عَداء النّهر، وعَداءَ الطريق والجبل، أي: طَوَاره. ويقال الأكحل عرْقٌ عَداءَ السّاعد. وقد يقال: عِدْوة في معنى العَداء، وعِدْو في معناها بغير هاء، ويجمع على أفعال فيقال أعداء النهر، وأعداء الطرق. والتَّعداء: التَّفعال من كلّ ما مرَّ جائز. قال ذو الرّمة: مِنْها على عُدْوَاءِ النَّأيِ تَسْتقيمُ والعِنْدَأْوَة: التواءٌ وعَسَرٌ في الرِّجْلِ. قال بعضهم: هو من العَداءِ، والنون والهمزة زائدتان، ويقال: هو بناء على فِنْعالة، وليس في كلام العرب كلمة تدخل العين والهمزة في أصل بنائها إلاّ في هذه الكلمات: عِنْدأْوة وإمَّعة وعَباء، وعَفاء وعَماء، فأمّا عَظاءة فهي لغة في عَظاية، وإن جاء منه شيء فلا يجوز إلاّ بفصل لازم بين العين والهمزة. ويقال: عِنْدَأوة: فِعْلَلْوة، والأصلُ أُمِيتَ فِعْلُهُ، لا يُدرى أمن عَنْدَى يُعْنَدي أم عدا يعدو، فلذلك اختلف فيه. وعدّى تَعْدِيَةً، أي: جاوز إلى غيره. عدّيتُ عنّي الهمَّ، أي: نحّيتُه. وتقول للنّازل عليك: عدِّ عنّي إلى غيري. وعَدِّ عن هذا الأمر، أي: دعْهُ وخذ في غيره. قال النّابغة: فعدِّ عمّا تَرَى إذ لا ارتجاعَ لَهُ وانْمِ القُتُودَ على عَيْرانَةٍ أُجُدِ وتعدّيتُ المفازَةَ، أي: جاوزتُها إلى غيرها. وتقول للفعل المجاوِزِ: يتعدّى إلى مفعولٍ بعد مفعول، والمجاوز مثل ضرب عمرو بكراً، والمتعدّي مثل: ظنّ عمرو بكراً خالداً. وعدّاه فاعله، وهو كلام عامّ في كل شيء. والعَدُوُّ: اسمٌ جامعٌ للواحد والجميع والتّثنية والتّأنيث والتّذكير، تقول: هو لك عدوٌّ، وهي وهما وهم وهنَّ لك عدوٌّ، فإذا جعلته نعتاً قلت: الرّجلانِ عدوّاك، والرّجالُ أعداؤك والمرأتان عدوّتاك، والنسوة عدوّاتك، ويجمع العدوّ على الأعداء والعِدَى والعُدَى والعُداة والأعادي. وتجمع العَدوّة على عَدَايا. وعدْوانُ حيّ من قيس، قال: عَذيرَ الحيِّ من عَدْوا نَ كانوا حَيَّةَ الأرْضِ والعَدَوان: الفَرس الكثير العَدْوِ. والعَدَوان: الذّئب الذي يعدو على النّاس كلّ ساعة، قال يصف ذئباً قد آذاه ثمّ قتله بعد ذلك: تذكرُ إذْ أنت شديدُ القَفْز نَهْد القصيرَى عَدَوان الجمزِ والعُدَواءُ: أرضٌ يابسةُ صُلْبة، وربما جاءت في جوف البئر إذا حُفِرَت، وربّما كانت حجراً حتى يحيد عنها الحفّار بعضَ الحَيْد. قال العجّاج يصفُ الثّور وحَفْرَهُ الكِنَاسَ: وإن أصاب عُدَوَاءَ احْرَوْرَفا عنها وولاّها الظُّلوفَ الظُّلَّفا والعُدوة: صلابة من شاطئ الوادي، ويقال: عِدوة، ويقرأ: إذْ أنتم بالعدوة الدنيا بالكسر والضّم. عَدّي: فَعيلٌ من بنات الواو، والنسبة: عَدَوِيّ، ردّوا الواو كما يقولون: عَلَوِيّ في النسبة إلى عَلِيّ. والعَدَويّة من نَباتِ الصّيف بعد ذهاب الرّبيع يَخْضرُّ صغار الشّجر فترعاه الإبلُ. والعَدَويَّة: من صغارِ سِخال الغَنَم، يقال، هي بناتُ أربعينَ يوماً فإذا جُزَّتْ عنها عقيقتُها ذَهَبَ عنها هذا الاسم. ومَعْدي كرب، مَنْ جَعَلَهُ مَفْعِلاً فإنّه يكون له مخرجٌ من الواو والياء جميعاً، ولكنّهم جعلوا اسمين اسماً واحداً فصار الإعرابُ على الباء وسكّنوا ياء مَعْدِي لتحرُّكِ الدّال، ولو كانت الدّال ساكنة لنصبوا الياء، وكذلك كلُّ اسمينِ جعلا اسماً واحداً، كقول الشاعر: عرّدت بأبي نَعَامَةَ أمُّ رَأْلٍ خَيْفَقُ عود: العَوْدُ: تثنيةُ الأمرِ عَوْداً بَعْدَ بَدْءٍ، بدأ ثم عاد. والعَوْدَةُ مرّة واحدة، كما يقول: ملك الموت لأهل الميّت: إنّ لي فيكم عَوْدة ثمّ عَوْدة حتّى لا يبقى منكم أحد. وتقول: عاد فلانٌ علينا معروفُه إذا أحسن ثمّ زاد قال: قد أحْسَنَ سعدٌ في الذي كان بيننا فإنْ عادَ بالإحْسانِ فالعَوْدُ أحمدُ
وقول معاوية: لقد متّتْ برحِمٍ عَوْدة. يعني قديمة. قد عَوَّدَتْ، أي: قَدُمَتْ، فصارت كالعَوْدِ القديم من الإبل. وفلان في مَعادة، أي: مُصيبة، يغشاه النّاس في مناوِح، ومثله: المَعاوِد: والمَعاوِد المآتم. والحجّ مَعادُ الحاجّ إذا ثنّوا يقولون في الدّعاء: اللّهمَّ ارزُقنا إلى البيتِ مَعاداً أو عَوْداً. وقوله "لَرادُّكَ إلى مَعادِك" يعني مكّة، عِدَةً للنبيّ صلّى الله عليه وآلِهِ أن يَفْتحها ويَعودَ إليها. ورأيت فلاناً ما يُبْدِئ وما يُعيد، أي: ما يتكلّم بباديةٍ ولا عاديةٍ. قال عَبيد بن الأبرص: أقْفَرَ من أهْلِه عَـبـيدُ فاليومَ لا يُبْدِي ولا يُعِيدُ والعادةُ: الدُّرْبة في الشيء، وهو أن يتمادى في الأمر حتّى يصيرَ له سجيّة. ويقال للرَّجُل المواظب في الأمر: مُعاوِد. في كلامِ بَعْضِهِم: الْزَموا تُقى الله واستعيدوها، أي: تعوّدوها، ويقال: معنى تَعَوَّدَ: أعاد. قال الرّاجز: لا تَستطيعُ جَرَّه الغَوامِضُ إلاّ المُعِيداتُ بهِ النّواهِضُ يعني: النّوق التي استعادتِ النَّهْضَ بالدّلو. ويقال للشّجاع: بطلٌ مُعاوِدٌ، أي: قد عاوَدَ الحربَ مرَّةً بعد مرّةٍ. وهو معيدٌ لهذا الشيء أي: مُطيقٌ له، قد اعتاده. والرّجال عُوّاد المريض، والنّساء عُوَّد، ولا يُقال: عُوّاد. واللهُ العَوَّادُ بالمغفرة، والعبد العَوَّاد بالذّنوب.. والعَوْدُ: الجَمَلُ المُسِنّ وفيه سَورة، أي: بقيّة، ويجمع: عِوَدة، وعِيَدة لغة، وعوّد تعويداً بلغ ذالك الوقت، قال: لا بُدَّ من صَنْعا وإنْ طال السَّفَرْ وإنْ تحنّى كلّ عَوْدٍ وانْعقَرْ والعَوْدُ: الطّريقُ القديم. قال: عَوْدٌ على عَوْدٍ لأقْوامٍ أُوَل يريد: جمل على طريقٍ قديم. والعَوْدُ: يوصف به السُّودَدُ القديم. قال الطرماح: هل المجدُ إلاّ السُّودَدُ العَوْدُ والنَّـدَى ورَأْبُ الثَّأَى والصّبرُ عندَ المُواطِن والعُوْدُ: الخشبةُ المُطَرّاة يدخن به. والعُودُ: ذو الأوتار الذي يضرب به، والجميع من ذلك كلّه: العِيدان، وثلاثة أعواد، والعَوَّادُ: متّخذُ العِيدان. والعِيدُ: كلُّ يومِ مَجْمَعٍ، من عاد يعود إليه، ويقال: بل سُمِّيَ لأنّهم اعتادوه. والياءُ في العيد أصلها الواو قُلبت لِكَسْرَةِ العَيْن. قال العجّاجُ يصف الثَّور الوحشيّ ينتابُ الكِناس: يَعْتاد أرباضاً لها آريُّ كما يَعودُ العيدَ نَصْرانيُّ وإذا جمعوه قالوا: أعْياد، وإذا صغّروه قالوا عُيَيْد، وتركوه على التّغيير. والعِيدُ يُذَكَّرُ ويُؤَنَّث. والعائدة: الصّلة والمعروف؛ والجميع: عوائد. وتقول: هذا الأمر أَعْوَد عليك من غيره. أي: أرفقُ بك من غيره. وفَحْلٌ مُعيدٌ: مُعتادٌ للضِراب. وعوّدتُه فتعوَّد. قال عنترة يَصِفُ ظليماً يَعْتادُ بيضَه كلَّ ساعة: صَعْلٍ يَعودُ بذْي العُشَيْرَةِ بيضَـهُ كالعَبْد ذي الفَرْوِ الطويلِ الأصْلَمِ والعِيدِيّةُ: نجائبُ منسوبة إلى عاد بن سام بن نوح عليه السّلام، وقبيلته سُمّيت به. وأمّا عاديّ بن عاديّ فيقال: ملك ألف سنة، وهزم ألف جيش وافتضّ ألفَ عذراءَ، ووجد قبيل الإسلام على سريرٍ في خرقٍ تحتَ صخرةٍ مكتوبٍ عليها على طَرَفِ السّرير قِصَّتُه. قال زهير: ألم تَرَ أنّ اللهَ أَهْلَكَ تُبّـعـاً وأَهْلَكَ لُقمانَ بن عادٍ وعادِيا وأمّا عادٌ الآخرة فيقال إنّهم بنو تميم ينزلون رمالَ عالِجٍ، وهم الذين عَصَوا الله فمسخهم نسناساً لكلّ إنسان منهم يدٌ ورجلٌ من شِقٍّ ينقز نقز الظّبْي. فأمّا المسخُ فقد انقرضوا، وأمّا الشَّبُه الذي مُسِخوا عليه فهو على حاله. ويقال للشيء القديم: عاديّ يُنْسَبُ إلى عادٍ لقِدَمِهِ. قال: عادِيّة ما حُفِرَتْ بعدَ إرَمْ قام عليها فتيةٌ سودُ اللِّمَمْ دعو: الدِّعْوَةُ: ادّعاء الولد الدّعيّ غير أبيه، ويدّعيه غير أبيه. قال: ودِعْوَة هاربٍ من لُؤْمِ أصلٍ إلى فحْلٍ لغير أبيه حـوب
يقال: دَعيٌّ بيّنُ الدِّعْوَة. والادّعاء في الحرب: الاعتزاء. ومِنْه التّداعي، تقول: إليّ أنا فُلان.. والادعاء في الحرب أيضاً أنْ تقولَ يال فلان. والادّعاء أن تدّعي حقًّا لك ولغيرك، يقال: ادّعَى حقًّا أو باطلاً. والتّداعي: أن يدعوَ القومُ بعضُهم بعضاً. وفي الحديث: دع داعيةَ اللّبنِ يعني إذا حلبت فدعْ في الضّرع بقيّةً من اللّبن. والدّاعيةُ: صريخ الخَيْلِ في الحروب. أجيبوا داعيةَ الخيل. والنّادبة تدعو الميت إذا نَدَبتْهُ. وتقول: دعا الله فلاناً بما يكره، أي: أنزل به ذلك. قال: دعاكَ اللهُ من قَيْسٍ بأفعَى إذا نام العيونُ سرتْ عليكا وقوله عزّ وجلّ: "تدعو من أدبر وتولّى"، يقال: ليس هو كالدّعاء، ولكنّ دعوتَها إيّاهم: ما تَفْعَلُ بهم من الأفاعيل، يعني نار جهنّم. ويقال: تداعَى عليهم العدوُّ من كلّ جانبٍ: أَقْبَل. وتداعَتِ الحيطانُ إذا انقاضَّتْ وتَفَرَّزَتْ. وداعَيْنا عليهم الحيطانَ من جوانبها، أي: هدمناها عليهم. ودواعي الدّهر: صُروفُهُ. وفي هذا الأمر دعاؤه، أي: دعوى قسحة. وفلانٌ في مَدْعاة إذا دُعيَ إلى الطّعام. وتقول: دعا دُعاءً، وفلانٌ داعي قومٍ وداعية قومٍ: يدعو إلى بيعتهم دعوة. والجميعُ: دُعاةٌ. وعد: الوَعْدُ والعِدَةُ يكونان مصدراً واسماً. فأمّا العِدَةُ فتُجْمع: عِدات، والوعد لا يجمع. والموعِدُ: موضع التّواعُدِ وهو الميعادُ. والمَوْعِدُ مصدرُ وَعَدْتُهُ، وقد يكون الموعِدُ وقتاً للعدة، والموعدة: اسم للعدة. قال جرير: تُعَلِّلُنا أُمـامةُ بـالـعِـداتِ وما تَشْفي القُلوبَ الصّادياتِ والميعاد لا يكون إلاّ وقتاً أو موضعاً. والوعيد من التّهدّد. أوعدته ضرباً ونحوه، ويكون وعدته أيضاً من الشّرّ. قال الله عزّ وجلّ: "النّار وَعَدَها الله الّذين كفروا". ووعيد الفحل إذا همّ أن يصول. قال أبو النجم: يرعد أن يوعدَ قلب الأعزل ودع: الوَدْعُ والوَدْعَةُ الواحدة: مناقفُ صغار تخرج من البحر يزيّن به العثاكل، وهي بيضاء. في بطنها مَشْقٌ كشقِّ النواة، وهي جوف، في جوفها دُوَيْبة كالحَلَمة. قال ذو الرّمة: كأنّ آرامها والشّمسُ ماتعةٌ وَدْعٌ بأرجائِهِ فَذٌّ ومنظومُ والدَّعَةُ: الخفض في العيش والرّاحة. رجُلٌ مُتَّدع: صاحب دَعَةٍ وراحة. ونال فلان من المكارم وادعاً، أي: من غير أن تكلّف من نفسه مشقّة. يقال وَدُعَ يَوْدُعُ دَعَةً، واتَّدع تُدَعَة مثل اتَّهم تُهَمَة واتَّأد تُؤَدَة. قال: يا رُبَّ هيجا هي خيرٌ من دَعَه والتَّوديعُ: أن تودّع ثوباً في صوان، أي في موضع لا تصل إليه ريح، ولا غبار. والمِيدَعُ: ثوب يُجْعل وقايةً لغيره، ويوصف به الثّوبُ المبتذَلُ أيضاً الذي يصان فيه، فيقال: ثوبٌ مِيدَعٌ، قال: طرحتُ أثوابيَ إلا المِيدَعا والوَادع: توديعُك أخاك في المسير. والوَداعُ: التَّرْك والقِلَى، وهو توديعُ الفِراق، والمصدر من كلٍّ: توديع قال: غداة غدٍ تودّع كلّ عـين بها كُحُلٌ وكلّ يدٍ خضيبِ وقوله تعالى: "ما ودَّعَكَ ربُّك وما قَلَى" أي: ما تَرَكَكَ. والمودوعُ: المودَّع. قال: إذا رأيت الغرب المودوعا والعرب لا تقول: وَدَعتُهُ فأنا وادع. في معنى تركتُه فأنا تارك. ولكنّهم يقولون في الغابر: لم يدع، وفي الأمر: دعْه، وفي النّهي: لا تدعه، إلاّ أن يُضطّر الشّاعرُ، كما قال: وكانَ ما قدّموا لأنفُسِهِـمْ أكْثَرَ نفعاً منَ الّذي وَدَعُوا أي... تركوا وقال الفرزدق: وعضّ زمان يا ابن مروانَ لم يدَعْ من المال إلاّ مُسْحَتٌ أو مُجْلَّـفُ
فمن قال: لم يدع، تفسيره، لم يترك، فإنّه يضمر في المسحت والمجلف ما يرفعه مثل الذي ونحوه، ومن روى: لم يُدَعْ في معنى: لم يُتْرَكُ فسبيلُه الرّفعُ بلا علّة، كقولك: لم يُضْرَبْ إلاّ زيدٌ، وكان قياسُه: لم يُودَعْ ولكنّ العربَ اجتمعتْ على حذف الواو فقالتْ: يَدَع، ولكنّكَ إذا جَهِلْتَ الفاعل تقول: لم يُودَعْ ولم يُوذَرْ وكذلك جميعُ ما كانَ مِثلَ يودع وجميع هذا الحدّ على ذلك. إلاّ أنّ العرب استخفّت في هذين الفعلين خاصّة لما دخل عليهما من العلّة التي وصفنا فقالوا: لم يُدَعْ ولم يُذَرْ في لغة، وسمعنا من فصحاء العرب من يقول: لم أُدَعْ وراءً، ولم أُذَرْ وراءً. والمُوادَعَةُ: شِبْهُ المُصالَحَة، وكذلك التَّوادُعْ. والوَديعةُ: ما تستودعه غيرَك ليحفظَه، وإذا قلت: أَوْدَعَ فلانٌ فلاناً شيئاً فمعناه: تحويل الوديعة إلى غيره. وفي الحديث: ما تَقولُ في رجلٍ استُودِعَ وديعةً فأودَعَها غيرَه قال: عليه الضّمان. وقول الله عزّ وجلّ: "فمُسْتَقَرٌّ ومُسْتَوْدَع". يُقال: المستودَع: ما في الأرحام. ووَدْعان: موضعٌ بالبادية. وإذا أمت بالسكينةِ والوَداع قلت: تَوَدَّعْ، واتَّدِعْ. ويقال: عليك بالمودع من غير أن تجعلَ له فِعلاً ولا فاعلاً على جهةِ لفظِه، إنّما هو كقولك: المعسور والميسور، لا تقول: منه عسرت ولا يسرت. ووَدُعَ الرّجُلُ يَوْدُع وداعةً، وهو وادعٌ، أي: ساكن. والوَديعُ: الرَّجُلْ الساكنُ الهادئُ ذو التَّدعة. ويقال: ذو وَداعةٍ. ووَدَاعة: من أسماء الرجال. والأودعُ: اسم من أسماء اليربوع. يدع: الأَيْدَع: صبغ أحمر، وهو خشب البَقَّم. تقول: يَدَّعتُه وأنا أُيَدِّعُهُ تَيْديعاً قال: فنحا لها بمُذَلَّقَـيْنِ كـأنّـمـا بهما من النَّضْحِ المُجَدَّحِ أَيْدَعُ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.589 harfالتَوديعُ عند الرحيل. والاسم الوَداعُ. وتَوْديعُ الفحلِ: اقتناؤه للفِحْلة. وقوله تعالى: "ما وَدَّعَكَ رَبُّك"، قالوا: ما تركك. وتَوْديعُ الثوبِ: أن تجعله في صوانٍ يصونه. والوَدَعاتُ: مَناقِفُ صِغار تُخْرَجُ من البحر، وهي خَرَزٌ بيضٌ تتفاوت في الصغر والكبر. قال الشاعر:
ولا ألقي لِذي الوَدَعاتِ سَوْطيلأَخْـدَعَـهُ وغِـرَّتَـهُ أُريدُ
الواحدة وَدْعَةٌ وَوَدَعَةٌ أيضاً بالتحريك. قال الشاعر:
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR yok47.644 harfباب العين والدال
عدا ، عود ، دعا ، داع ، ودع ، وعد ، يدع .
عدا ( عندأوة ) : قال الله جلّ وعزّ : وَلاَ تَسُبُّواْ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّواْ اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ ) ( الأنعام : 108 ) وقرىء ( عُدُوَّاً بغير علم ) .
قال المفسّرون : نُهوا قبل أن أُذن لهم في قتال المشركين أن يلعنوا الأصنام التي عبدوها .
وقوله : ( فَيَسُبُّواْ اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ ( أي
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR4.645 harf(باب الواو والدال وما يثلثهما)
(ودس) الواو والدال والسين: كلمتان:
الأولى الوديس: النبات، يقال أودَسَت الأرضُ: أخرجَتْ نَبْتَها.
والأخرى: وَدَسَ الشَّيءَ: خَبَّأه. وما أدرِي أين وَدَسَ، أي ذَهَب.
(ودص) الواو والدال والصاد. يقولون: ودَصَ إليَّ بكلامٍ: ألقاه ولم يتمَّه.
(ودع) الواو والدال والعين: أصلٌ واحد يدلُّ على التَّرْك والتَّخْلِية. وَدَعَه: تركه، ومنه دَعْ. ويُنشد:
ليت شِعْري عنْ خليلي ما
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.645 harf- الدعة: الخفض. يقال: ودعت كذا أدعه ودعا. نحو: تركته، وادعا وقال بعض العلماء: لا يستعمل ماضيه واسم فاعله وإنما يقال: يدع ودع (انظر: اللسان (ودع) ؛ وكتاب سيبويه 2/256؛ والبصائر 5/187)، وقد قرئ: (ما ودعك ربك) [الضحى/3] (وهي قراءة شاذة قرأ بها ابن عباس وعروة بن الزبير)، وقال الشاعر:
*ليت شعري عن خليلي ما الذي ** غاله في الحب حتى ودعه*
(البيت لأبي الأسود الديلي، وقيل لأنس بن زنيم.
وهو في الأفعال
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR793 harfو د ع
دعه يفعل كذا وما ينبغي أن تدعه.
ووادعه موادعة: تاركه العداوة.
وتوادعوا.
وأودعته الوديعة والودائع واستودعته إياها.
وهو في خفض ودعة وقد ودع وداعة واتّدع وتودّع.
وقال عمر بن أبي ربيعة: وفي الحديث: " فقد تودّع منهم " ورجل وديع ووادع ومتدع ومتودع.
ونال الملك وادعاً: من غير كلفة.
وودّع الثوب توديعاً وتودّعه: صانه في الميدع وهو الصّوان.
قال الراعي: ثناء
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR yok18.117 harfالوَدْعُ والوَدَعُ والوَدَعاتُ: مناقِيفُ صِغارٌ تخرج من البحر تُزَيَّنُ بها العَثاكِيلُ، وهي خَرَزٌ بيضٌ جُوفٌ في بطونها شَقٌّ كَشَقِّ النواةِ تتفاوت في الصغر والكبر، وقيل: هي جُوفٌ في جَوْفها دُوَيْبّةٌ كالحَلَمةِ؛ قال عَقِيلُ بن عُلَّفَة:
ولا أُلْقِي لِذي الوَدَعاتِ سَوْطِي
لأَخْدَعَه، وغِرَّتَه أُرِيدُ
قال ابن بري: صواب إِنشاده:
أُلاعِبُه وزَلَّتَه أُرِيدُ
واحدتها ودْعةٌ وودَعةٌ. ووَدَّعَ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR718 harf* و د ع * * التَّوْدِيعُ * عند الرحيل والاسم * الوَدَاعُ * بالفتح وقوله تعالى ﴿ما وَدَّعك ربُّك﴾ قالوا ما تركك و * الوَدَعَاتُ * خرز بيض تخرج من البحر تتفاوت في الصغر والكبر الواحدة * وَدَعَةٌ * بسكون الدال وفتحها و * الدَّعَةُ * الخفض تقول منه * وَدُعَ * الرجل بضم الدال فهو * وَدِيعٌ * أي ساكن و * وَادِعٌ * أيضا مثل حَمُض فهو حامِض و * المُوَادَعَةُ * المُصالحة و * التَّوَادُعُ * التَّصالح
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR20.207 harfالودعة، بالفتح، ويحرك، ج: ودعات، محركة: مناقيف صغار، وهي: خرز بيض تخرج من البحر تتفاوت في الصغر والكبر، كما في الصحاح زاد في اللسان: جوف البطون، بيضاء تزين بها العثاكيل، شقها كشق النواة، وقيل: في جوفها دودة كلحمة، كما نقله الصاغاني عن الليث، وفي اللسان: دويبة كالحلمة تعلق لدفع العين، ونص إبراهيم الحربي: تعلق من العين ومنه الحديث: من تعلق ودعة فلا ودع الله له.
وقال السهيلي في الروض: إن هذه
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR3.195 harfوَدُعَ
1 وَدُعَ ذ , (S, K,) inf. n. وَدْعٌ and دَعَةٌ, (TA,) He (a man, S,) or it, (a thing, TA,) became still, quiet, or at rest; (S, K, TA;) as also ↓ اِتَّدَعَ, (K, TA,) [quasi-] inf. n. تُدْعَةٌ and تُدَعَةٌ. (TA.) You say to a man, ↓ اِنَّدَعْ and ↓ تَوَدَّعْ meaning Be thou grave, staid, steady, sedate, or calm. (TA.) See also 1; and art. وذر. ― -b2- وَدُعَ and وَدَعَ, inf. n. وَدَاعَةٌ, He
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.785 harfوَدَعَ
وَدَعَ
a. [ يَدَعُ ] ( n. ac. وَدْع 1 ) [ acc. & Fī ], Deposited, put, laid, placed in.
b. Took leave of; left.
c. Left; let, permitted, allowed.
d. see infra.
e. [ 'An ], Left off; omitted.
وَدُعَ
وَدُعَ U ( n. ac. وَدَاْعَة 22t ),
a. Was quiet, tranquil; stopped.
وَدَّعَ
وَدَّعَ II ,
a. see I (a) , ( b ).
وَاْدَعَ
وَاْدَعَ III ,
a. Became reconciled to.
b. see I (b) .
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR57.241 harfودع
وَدَعَ - يَدَعُ - دَعْ - وَدَّعَ - يُوَدِّعُ - اسْتَوْدَعَ - يَسْتَوْدِعُ - مُسْتَوْدَع
وَدَعَ - يَدَعُ + كائن + شيئاً: يتركه على حاله ويمضي: يغادره ويتركه ويُخَلِّفُه وراءه على حاله: يكون الشيء مستقلاً بحركته ووضعه عن كائن، فيحرص أن يُبقي الأمر على ما هو عليه ولا يحاول أن يغير من ذلك الوضع، ثم يمضي بعيداً عنه
وَدَّعَ - يُوَدِّعُ +
Mücavir kökler23 mücavir (33 toplam)
- قرر
2 ortak ayet · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür
- قلو
1 ortak ayet · Kızanlar
- دبب
1 ortak ayet · Böcek demektir
- فقه
1 ortak ayet · Kavrarlar
- أذي
1 ortak ayet · Başta saçlar arasında kepeklenmeyi yapan hastalığın adıdır
- نشأ
1 ortak ayet · “Neş’et” sürgün, filiz demektir
- كفي
1 ortak ayet · “Dengi” demektir
- فصل
1 ortak ayet · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır
- وكل
1 ortak ayet · Kuşların yumurta bıraktığı yerdir
- نفق
1 ortak ayet · İki yüzlüler
- رزق
1 ortak ayet · Üzüm demektir
- طوع
1 ortak ayet · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
Geçtiği ayetler(4)
وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ وَدَعْ أَذَاهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا
Ve veda etKafirlere ve münafıklara uyma, onların eziyetlerine aldırma. Allah’a tevekkül et. Vekil olarak Allah yeter.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ودع |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Misâl-i vâvî |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ترك, هجر, حفظ, خلد |
| Zıt Kök | نصب |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi sükûnete, dinlenmeye ve güvenli muhafazaya terk etmek; kabuk içine koyup korumak |
| Çekirdek Özet 2 | Geçici olarak emanete bırakma, sükûnet hali ve incitmeksizin kendi haline terk etme |
| Çekirdek Özet 3 | Emanetin korunması, varlığın nihai sükûnet yurdunda toplanması ve geçici ayrılığın barışçıl doğası |
| Kritik Hata Riski | Kökün "terk etmek" anlamını mutlak unutuş, yüzüstü bırakma veya düşmanca dışlama ile karıştırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| ود | Yakınlaşma, birleşme, sevgi ve yumuşak akışla sükûnete erme (örnek kökler: ودد, ودق, ودي) | ع | Derinlik, açığa çıkma veya boşluğa bırakılma niteliği eklenerek yumuşak sükûnetin bir şeyi esenlik içinde korumaya veya kendi haline terk etmeye dönüşmesi |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | Çengel, çadır kazığı | Bağlama, bitiştirme, sabit tutma ve ilişkiyi devam ettirme |
| د | Kapı | Geçiş, açılma, bir mahalle girme veya eşikten dışarı bırakma |
| ع | Göz | Derin kaynak, gözetim, bilme ve içe/dışa açılan menfez |
| ودع | Çengel ile bağlı olanın kapıdan gözetimli bir derinliğe/sükûnete bırakılması | Bir bağ ile irtibatı koparmadan güvenli bir geçişten geçirip korunaklı ve sakin bir mahalle emanet etme veya kendi halinde bırakma hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Denizden çıkarılan, ortasında yarık bulunan, çocukların ve av köpeklerinin boynuna nazar ve koruma amacıyla asılan küçük beyaz deniz kabuğu (el-ved‘a); ayrıca elbisenin sandıkta/kılıfta toz ve yıpranmadan korunarak dinlendirilmesi (tevdi‘u’s-sevb). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Zü’r-Rimme bir beytinde çöl ortamındaki ceylanların duruşunu parıldayan deniz kabuklarına benzetir: كأنّ آرامها والشّمسُ ماتعةٌ / وَدْعٌ بأرجائِهِ فَذٌّ ومنظومُ |
| Erken Arapça kullanım | Ebü’l-Esved ed-Düelî’ye nispet edilen beyitte sevilen dostun terk edilişi ve kendi haline bırakılışı bu kökle ifade edilir: ليت شِعْري عنْ خليلي ما الَّذِي / غالَهُ في الحبِّ حَتَّى وَدعَهْ |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça ودع kökü, Sami dilleri ailesinde temelde sükûnet, rahatlık, dinlenme ve bir nesneyi güvenli bir mahalle emanet edip çekilme semantik çekirdeğine dayanır. Batı Sami ve Güney Sami dillerinde kökün fonetik denklikleri dinlenme, terk etme ve barış haliyle örtüşür. İbranicede doğrudan üçlü ses denkliği sınırlı kalmakla birlikte, sükûnet ve bırakma kavramları üzerinden gelişen formlar Arapçadaki "da‘ah" (rahatlık, dinginlik) semantiğiyle temas eder. Kökün en ilksel somut katmanında deniz kabuğu (ved‘a) ve bu kabuğun temsil ettiği koruyucu zırh/muhafaza fikri yer alır; nitekim Arap bedevî kültüründe kabuk hem bir süs hem de kötülüklerden sakınma nesnesidir. Bu somut nesneden hareketle kök, "yorucu çabayı bırakıp dinginliğe kavuşma" (el-vedâ‘atu ve’d-da‘ah) ve "bir eşyayı bozulmayacağı emniyetli bir yere koyma" (el-vedî‘a) anlamlarına doğru düzenli bir semantik genişleme göstermiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Deniz kabuğundan (ved‘a) sükûnet ve korumaya geçiş | Koruyucu kabuk imgesi, elbisenin kılıfa kaldırılmasına, oradan da ruhsal ve bedensel rahatlığa (da‘ah) evrilmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Batı Sami dinlenme/terk matrisi | Sükûnet, ilişkiyi askıya alma, emanet etme ve esenleşme anlam katmanları Sami kök hafızasında korunmuştur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik koruma/bırakma arketipleri | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ودع | Anlamlı | Sükûnet, emanet, terk etme | Bir şeyi korunaklı yere koymak, dinlenmeye bırakmak ve esenlikle ayrılmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| وعد | Anlamlı | Vaat etmek, söz vermek | Gelecekte gerçekleşecek bir iş için taahhütte bulunmak ve bağ kurmak | Kur'an'da geçer; ortak harflerle bağlayıcılık içerir |
| دوع | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez |
| دعو | Anlamlı | Çağırmak, nida etmek, istemek | Birini yönelmeye sevk etmek, seslenmek ve yardım talep etmek | Kur'an'da geçer; yöneliş ve hareket bildirir |
| عود | Anlamlı | Geri dönmek, tekrarlamak | Başlangıç noktasına veya önceki duruma yeniden gelmek | Kur'an'da geçer; döngüsel devamlılık taşır |
| عدو | Anlamlı | Aşmak, saldırmak, koşmak | Sınırı ihlal etmek, hızlıca ileri atılmak ve hasımlık göstermek | Kur'an'da geçer; hedef kökün sükûnetine zıt dinamizm taşır |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ودع | Merkez | Sükûnetle terk ve muhafaza | Bir şeyi incitmeden, emniyetle ve dinginlik içinde bırakmak | Ayrılışta esenlik ve emanet boyutu esastır |
| ترك | Komşu | Vazgeçme ve arkada bırakma | Niyetli veya niyetsiz olarak bir şeyden el çekip onu geride bırakmak | Koruma ve esenlik niyeti barındırmayabilir |
| هجر | Komşu | Mesafe koyma ve kopma | Bir bağı keserek bedenen veya kalben bilinçli biçimde uzaklaşmak | Ayrılıkta gerilim, mesafe ve yabancılaşma baskındır |
| حفظ | Komşu | Koruma ve gözetim | Bir şeyin zayi olmasını doğrudan dikkat ve müdahale ile engellemek | ودع kökündeki gibi nesneyi kendi haline bırakarak değil, aktif tetikte durarak korur |
| خلد | Komşu | Kalıcılık ve duraklama | Bir mekânda veya halde değişmeksizin uzun süre yerleşik kalmak | ودع kökündeki geçici emanet ve sükûnet yerini mutlak sabitlik alır |
| نصب | Zıt | Zahmet, yorgunluk ve dikilme | Bedenin yorulması, meşakkat altına girmesi ve bitkin düşmesi | ودع kökünün temelindeki rahatlık (da‘ah) ve sükûnetin tam zıddıdır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ودع | Sükûnet bulmak, terk etmek, emanet etmek | Bir varlığı korunaklı bir mahalde dinlenmeye veya emniyete bırakmak | Kesin |
| Latince | deponere, relinquere | Emanet etmek, yere bırakmak, terk etmek | "Deponere" saklamak üzere bir yere tevdi etmeyi karşılarken, iç huzur ve esenleşme nüansını tam taşımaz | Güçlü |
| İngilizce | to deposit, to entrust, to bid farewell | Emanet etmek, bırakmak, veda etmek | "Entrust" güven unsurunu, "farewell" esenlikle ayrılmayı verir; tek sözcük tüm semantik katmanı kapsamaz | Güçlü |
| Almanca | niederlegen, anvertrauen, verabschieden | Bırakmak, emanet etmek, vedalaşmak | Emniyete alma ve barışçıl ayrılma anlamlarını parçalı olarak karşılar | Güçlü |
| Fransızca | déposer, confier, faire ses adieux | Tevdi etmek, güvenerek bırakmak, veda etmek | Muhafaza ve ayrılık boyutunu iyi yansıtır, fakat kökün "da‘ah" (rahatlık) boyutunu dışarıda bırakır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Arabic-English Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| وَدَعْ (Emir) | Eziyete aldırmamak, kendi haline bırakmak | Tebliğ esnasında inkârcıların incitici söz ve davranışlarına takılmayıp onları kendi haline bırakma bağlamı (Ahzâb 33:48) |
| وَدَّعَكَ (Tef'îl mazi) | Veda etmek, yüzüstü bırakmak, terk etmek | Vahyin kesintiye uğraması üzerine Hz. Peygamber’e Rabbinin darılmadığı ve onu terk etmediği tesellisi (Duhâ 93:3) |
| مُسْتَوْدَع (İsm-i mef'ul / İsm-i mekân) | Geçici emanet yeri, nihai dinlenme/karar mahalli | İnsanın ve canlıların yeryüzünde veya ahirette geçici olarak emanet bırakıldığı ve sükûnete erdiği yer (En'âm 6:98, Hûd 11:6) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rızık, ecel ve varlığın yaratılış aşamaları | İnsanın nerede kararlaşıp (müstakar) nerede geçici olarak emanet tutulduğu (müstevda‘) ve ilahi ilmin bunu kuşatıcılığı | İlahi koruma altındaki geçici varoluş ve sükûnet menzili |
| Fıkıh | Emanet hukuku (Vedia akdi) | Güvenilen kişiye koruması için ivazsız olarak bırakılan malın tazmini, ziyanı ve korunma şartları | Hukuki sorumlulukla korunan ve talep edildiğinde iade edilen emanet mal |
| Tefsir | Duhâ suresi ve vahyin sürekliliği | Vahyin bir süre gecikmesinin terk etme veya veda anlamına gelmediği, ilahi inayetin devam ettiği tahlili | Şefkatli gözetimin sürmesi, dışlayıcı terk edişin reddi |
| Hadis | Veda haccı ve nazarlık inancının nehyi | Resulullah’ın ümmetiyle vedalaşması ve Cahiliye âdeti olan deniz kabuklarının (ved‘a) nazardan koruyucu sanılarak takılmasının yasaklanması | Tevhid inancında sükûnet ve sığınağın yalnızca Allah’a hasredilmesi |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık-yaratıcı irtibatı | İlahi emanet ve sükûnet | Varlığı koruma altına alma | İnsanın dünya ve berzah hayatı, Allah’ın ilim ve kudretine tevdi edilmiş geçici bir emanettir | Kesin |
| İlmi | Bilgi muhafazası | Arşiv ve tasnif mahalli | Bilgiyi bozulmadan saklama | Verilerin ve hakikatlerin zedelenmeyeceği emniyetli zeminlerde sükûnete kavuşturulup korunması | Güçlü |
| Siyasi | Barış ve ateşkes hukuku | Muvâdaa (barış antlaşması) | Çatışmayı durdurma | Tarafların birbirine zarar vermeyi bırakarak sükûnet ve güvenlik zemininde uzlaşması | Kesin |
| İktisadi | Mülkiyet ve güven akitleri | Vedia (emanet müessesesi) | Değerin emniyetini sağlama | Malın atıl veya tehlikede kalmayıp güvenilir ellerde zayi olmadan korunması ve dolaşım emniyeti | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Potansiyel enerji çukuru (Kararlı denge hali) | Bir parçacığın hareketinin minimum enerji düzeyinde sönümlenerek kararlı, dingin bir duruma geçmesi ve dış etki gelene kadar bu dengeli mahalde korunması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Emanet ve mutabakat kurumu (Trust) | Sosyal ve hukuki aktörlerin çatışmayı durdurup karşılıklı güven esasıyla kaynakları veya yetkileri geçici olarak bir merciye tevdi etmesi | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca hüzünlü ve dönülmez bir ayrılış olan "veda" kelimesine veya basitçe "bırakıp gitmek" eylemine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, ayrılıktan ziyade esenlik, sükûnet (da‘ah), bir kabuk içinde muhafaza edilme ve ilahi gözetim altındaki geçici dinlenme/emanet mahallini kuşatır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Duhâ 93:3 ayetindeki ilahi eylemi sıradan bir kulun dostunu yüzüstü bırakması gibi algılamak veya canlıların yeryüzündeki serüvenini başıboş bırakılmışlık sanmak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın varlık, hayat ve ölüm anlayışında hiçbir şeyin yokluğa terk edilmediğini, her canlının bir karar (müstakar) ve bir emanet/sükûnet mahallinde (müstevda‘) tutulduğunu açıklar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın ana rahminden kabre kadarki biyolojik ve ontolojik evrelerini bildiren ayetlerde (En'âm 6:98, Hûd 11:6) ve vahiy ilişkisini kuran teselli ayetlerinde (Duhâ 93:3). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Varlığın ölümle veya yalnız kalışla yok olup dağıldığı zannını yıkar; terk edişin bir intikam veya dışlama değil, ilahi hikmet gereği bir sükûnet ve emanet süreci olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir nesneyi veya elbiseyi zarar görmeyeceği koruyucu bir örtüye/sandığa koymak; deniz kabuğunun içindeki canlıyı koruması gibi varlığı emniyetli bir sükûnete bırakmak.
- Soyut anlamİlişkiyi kırmadan, düşmanlık üretmeden esenlikle kendi haline bırakma; canı ve varlığı geçici bir süre için güvenli bir menzile emanet etme.
- Sistematik karşılıkDinamik gerilim ve yıpranmanın sona erdirilerek sistemin korunaklı bir denge, barış (muvâdaa) ve emanet (vedia) fazına aktarılması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , zaman içinde meşakkat, hareket veya tebliğ sürecindeki varlığı temsil eder. geçiş operatörüyle varlık, evrensel varoluş uzayı içindeki korunaklı emanet ve sükûnet alt kümesine () tevdi edilir. Bu alt kümede varlığın yıpranma veya değişme türevi sıfırlanır (). Varlığa etki eden gerilim, eziyet veya çatışma potansiyeli () sönümlenerek sıfıra yaklaşır; böylece sistem tam bir sükûnet ve koruma haline ulaşır.