وقع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: و-ق-ع14 sîga, 20 mücavir kök, 22 ayet, 16 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أرضتَقَعَوَقَعَرحموقعنفخعندفَوَقَعَوَقَعَتِروحالْوَاقِعَةُمعوَاقِعٌسويعملرأيذكر

KökSîga 14Ayet 22Sure 16Mücavir 20

▶ Ağı aç (3B)

وقع

و - ق - ع

KÖK
  • 24 geçiş
  • 22 ayet
  • 14 sîga
  • 13 sözlük

Katı kaptır. Via’ ise yumuşak kaptır. Dağlarda yağmurdan ve vahşi ayvanlardan korunmak için taştan örülen sığınak, kulube demektir. Vikaye etmek bir şeyi korumak için koruyucu kaba koymaktır. İttika kendi kendini korunacak yere koymak, sokmak anlamına gelir. Takva, vikaye mastarının mastar ismidir. Daha çok meçhul fiile mastar olur.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Katı kaptır. Via’ ise yumuşak kaptır. Dağlarda yağmurdan ve vahşi ayvanlardan korunmak için taştan örülen sığınak, kulube demektir. Vikaye etmek bir şeyi korumak için koruyucu kaba koymaktır. İttika kendi kendini korunacak yere koymak, sokmak anlamına gelir. Takva, vikaye mastarının mastar ismidir. Daha çok meçhul fiile mastar olur.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR5.357 harf
باب العين والقاف وواي معهما ع و ق،و ع ق، ع ق و، ق ع و، و ق ع، ع ق ي، ع ي ق مستعملات عوق: عاقه فاعتاقَهُ وعوَّقَهُ في الكثرة والمبالغة يَعوقُهُ عَوْقاً. قال أبو ذؤيب: ألا هلْ إلى أُمِّ الخويلدِ مُرْسَلٌ بلى خالدٌ إن لم تَعُقْهُ العَوائِقُ والواحدة: عائقة. وقال أميّة بن أبي الصلت: تَعرِفُ ذاك النّفـوس حـتّـى إذا هَمَّتْ بخيرٍ عاقت عوائقها ورجل عُوقَةٌ: ذو تعويق وتربيث للنّاس عن الخير، ويجوز
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.313 harf
الوَقْعَةُ: صَدمةُ الحرب. والواقِعَةُ مثله. والواقِعَةُ: القيامةُ. ومَواقِعُ الغيثِ: مساقطه. ويقال: وَقَعَ الشيء مَوْقِعة. ومَوْقَعَةُ الطائرِ بفتح القاف: الموضع الذي يَقَعُ عليه. ومِيقَعَةُ البازي: الموضع الذي يألفه فيقَع عليه. والميقَعَةُ أيضاً: خشبةُ القصَّارِ التي يدقُّ عليها. والميقَعَةُ: المطرقةُ. ويقال: الميقَعَةُ: المِسَنُّ الطويلُ. والوَقْعُ بالتسكين: المكان المرتفع من الجبل. والوَقَعُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok16.821 harf
باب العين والقاف عوق ، عقي ، قوع ، قعا ، وعق ، وقع : مستعملة . عوق : قال الليث : تقول : عاق يعوق عَوْقاً ، ومنه التعويق والاعتياق ، وذلك إذا أردت أمراً فصرفك عنه صارف . تقول : عاقني عن الوجه الذي أردتُ عائق ، وعاقتني العوائق ، الواحدة عائقة . قال : ويجوز عاقني وعَقَاني بمعنى واحد . والتعويق تربيث الناس عن الخير . ورجل عُوَقَةٌ : ذو تعويق للناس عن الخير . قال : والعَوْق : الرجل الذي لا خير عنده ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.895 harf
(باب الواو والقاف وما يثلثهما) (وقل) الواو والقاف واللام: كلمةٌ تدلُّ على علوٍّ في جَبَل. وتوقَّلَ في الجبلِ: عَلاَ. وكلُّ صاعدٍ في شَيءٍ متوقِّل. وفرسٌ وَقَِْلٌ: حسَن السَّير في الجبال. والوَقْل: شجر المُقْل. (وقم) الواو والقاف والميم. يدلُّ على غَلبَة* وإذلال. ووَقَمَ اللهُ العدوَّ وقْماً: أذَلَّه. وتوقَّمَ فلانٌ العِلم: قَتَله خُبْراً. وتوقَّمْت الصَّيدَ: خَتَلْتُه. وقال الكسائيّ: الموقوم:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.357 harf
- الوقوع: ثبوت الشيء وسقوطه. يقال: وقع الطائر وقوعا، والواقعة لا تقال إلا في الشدة والمكروه، وأكثر ما جاء في القرآن من لفظ (وقع) جاء في العذاب والشدائد نحو: ﴿إذا وقعت الواقعة * ليس لوقعتها كاذبة﴾ [الواقعة/1 - 2]، وقال: ﴿سأل سائل بعذاب واقع﴾ [المعارج/1]، ﴿فيومئذ وقعت الواقعة﴾ [الحاقة/15] ووقوع القول: حصول متضمنه، قال تعالى: ﴿ووقع عليهم بما ظلموا﴾ [النمل/85] أي: وجب العذاب الذي وعدوا لظلمهم، فقال
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.091 harf
و ق ع وقع الشيء على الأرض وقوعاص‏.‏ وأوقعته إيقاعاً‏.‏ ووقع الطائر على الشجرة‏.‏ وهذه ميقعة البازي‏:‏ لكندرته‏.‏ وتوقعته‏:‏ ترقّبت وقوعه‏.‏ ووقع الربيع في الأرض‏.‏ وانتجعوا مواقع الغيث ومساقطه‏.‏ وأصفى من ماء الوقيعة والوقائع وهي المناقع‏.‏ وقال ذو الرمة‏:‏ سقين البشام المسك ثمّ رشفنه رشيف الغريريّات ماء الوقائع وتقول‏:‏ في فم الوقّاع الوقيعة أعذب من ماء الوقيعة وسكّين وقيع وموقّع‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR14.435 harf
وقَع على الشيء ومنه يَقَعُ وَقْعاً ووُقُوعاً: سقَطَ، ووَقَعَ الشيءُ من يدي كذلك، وأَوْقَعَه غيرُه ووَقَعْتُ من كذا وعن كذا وَقْعاً، ووَقَعَ المطرُ بالأَرض، ولا يقال سَقَطَ؛ هذا قول أَهل اللغة، وقد حكاه سيبويه فقال: سَقَط المطرُ مكانَ كذا فمكانَ كذا. ومَواقِعُ الغيثِ: مَساقِطُه. ويقال: وقَع الشيءُ مَوْقِعَه، والعرب تقول: وقَعَ رَبِيعٌ بالأرض يَقَعُ وُقُوعاً لأَوّلِ مطر يقع في الخَرِيفِ. قال
Maddenin bağlantısı

وقَع على الشيء ومنه يَقَعُ وَقْعاً ووُقُوعاً: سقَطَ، ووَقَعَ الشيءُ من يدي كذلك، وأَوْقَعَه غيرُه ووَقَعْتُ من كذا وعن كذا وَقْعاً، ووَقَعَ المطرُ بالأَرض، ولا يقال سَقَطَ؛ هذا قول أَهل اللغة، وقد حكاه سيبويه فقال: سَقَط المطرُ مكانَ كذا فمكانَ كذا. ومَواقِعُ الغيثِ: مَساقِطُه. ويقال: وقَع الشيءُ مَوْقِعَه، والعرب تقول: وقَعَ رَبِيعٌ بالأرض يَقَعُ وُقُوعاً لأَوّلِ مطر يقع في الخَرِيفِ. قال الجوهري: ولا يقال سَقَطَ. ويقال: سمعت وَقْعَ المطرِ وهو شدّةُ ضَرْبِه الأَرضَ إِذا وَبَلَ. ويقال: سمعت لحَوافِرِ الدّوابِّ وقْعاً ووُقُوعاً؛ وقول أَعْشَى باهِلةَ:وأَلْجَأَ الكلبَ مَوْقُوعُ الصَّقِيعِ به، وأَلْجَأَ الحَيَّ من تَنْفاخِها الحَجرُ إِنما هو مصدر كالمَجْلُودِ والمَعْقُول. والمَوْقِعُ والمَوْقِعةُ: موضِعُ الوُقُوع؛ حكى الأَخيرةَ اللحياني. وَوِقاعةُ السّترِ، بالكسر: مَوْقِعُه إِذا أُرسل. وفي حديث أُم سلمةَ أَنها قالت لعائشة، رضي الله عنهما: اجْعَلي بَيْتَكِ حِصْنَكِ وَوِقاعةَ السِّتْرِ قَبْرَكِ؛ حكاه الهرويّ في الغريبين، وقال ابن الأَثير: الوِقاعةُ، بالكسر، موضعُ وُقُوعِ طَرَفِ الستْرِ على الأَرض إِذا أُرْسِلَ، وهي مَوْقِعُه ومَوْقِعَتُه، ويروى بفتح الواو، أَي ساحةَ الستْرِ. والمِيقَعةُ: داءٌ يأْخذ الفصيل كالحَصْبةِ فيَقَعُ فلا يكاد يقوم. ووَقْعُ السيفِ ووَقْعَتُه ووُقُوعُه: هِبَّتُه ونُزُولُه بالضَّرِيبة، والفعل كالفعل، ووَقَعَ به ماكر يَقَعُ وُقُوعاً ووَقِيعةً: نزل. وفي المثل: الحِذارُ أَشدُّ من الوَقِيعةِ؛ يضرب ذلك للرجل يَعْظُمُ في صَدْرِه الشيءُ، فإِذا وقع فيه كان أَهْوَنَ مما ظنّ، وأَوْقَعَ ظَنَّه على الشيء ووَقَّعَه، كلاهما: قَدَّرَه وأَنْزَلَه. ووَقع بالأَمر: أَحدثه وأَنزله. ووَقَعَ القولُ والحكْمُ إِذا وجَب. وقوله تعالى: وإِذا وَقَعَ القولُ عليهم أَخرجنا لهم دابةً؛ قال الزجاج: معناه، والله سبحانه أَعلم، وإِذا وجب القول عليهم أَخرجنا لهم دابة من الأَرض، وأَوْقَعَ به ما يَسُوءُهُ كذلك. وقال عز وجل: ولَمّا وقَع عليهم الرِّجْزُ، معناه أَصابَهم ونزَلَ بهم. ووَقَعَ منه الأَمْرُ مَوْقِعاً حسَناً أَو سَيِّئاً: ثبت لديه، وأَمّا ما ورد في الحديث: اتَّقُوا النارَ ولو بِشِقّ تمرة فإِنها تَقَعُ من الجائِعِ مَوْقِعَها من الشبْعانِ، فإِنه أَراد أَنَّ شقّ التمرةِ لا يَتَبَيَّنُ له كبيرُ مَوْقِعٍ من الجائع إِذا تناوَلَه كما لا يتبين على شِبَعِ الشبعانِ إِذا أَكله، فلا تعْجِزُوا أَن تتصدّقوا به، وقيل: لأَنه يسأَل هذا شقَّ تمرة وذا شق تمرة وثالثاً ورابعاً فيجتمع له ما يَسُدُّ به جَوْعَتَه. وأَوْقَعَ به الدهرُ: سَطا، وهو منه. والوَقِعةُ: الدّاهِيةُ. والواقِعةُ: النازِلةُ من صُرُوف الدهرِ، والواقعةُ: اسم من أَسماء يوم القيامة. وقوله تعالى: إِذا وقعَتِ الواقِعةُ ليس لِوَقْعَتِها كاذبةٌ، يعني القيامةَ. قال أَبو إِسحق: يقال لكل آت يُتَوَقَّعُ قد وقَعَ الأَمْرُ كقولك قد جاء الأَمرُ، قال: والواقِعةُ ههنا الساعةُ والقيامةُ. والوَقْعةُ والوَقِيعةُ: الحْربُ والقِتالُ، وقيل: المَعْرَكةُ، والجمع الوَقائِعُ. وقد وقَعَ بهم وأَوْقَعَ بهم في الحرب والمعنى واحد، وإِذا وقَعَ قومٌ بقوم قيل: واقَعُوهم وأَوْقَعُوا بهم إِيقاعاً. والوَقْعةُ والواقِعةُ: صَدْمةُ الحرب، وواقَعُوهم في القتالِ مُواقَعةً وَوِقاعاً. وقال الليث: الوقْعَةُ في الحرب صَدْمةٌ بعد صَدْمةٍ. ووَقائِعُ العرب: أَيّامُ حُرُوبِهم. والوِقاعُ: المُواقَعةُ في الحَرْبِ؛ قال القطامي: ومَنْ شَهِدَ المَلاحِمَ والوِقاعا والوَقْعةُ: النَّوْمة في آخِرِ اليل. والوَقْعةُ: أَن يَقْضِيَ في كلّ يومٍ حاجةً إِلى مثل ذلك من الغَدِ، وهو من ذلك. وتَبَرَّزَ الوَقْعةَ أَي الغائِطَ مَرَّةً في اليوم. قال ابن الأَعرابي ويعقوب: سئل رجل عن سَيْرِه كيف كان سَيْرُكَ؟ قال: كنت آكُل الوجْبةَ، وأَنْجو الوَقْعةَ، وأُعَرِّسُ إِذا أَفْجَرْتُ، وأَرْتَحِلُ إثذا أَسْفَرْتُ، وأَسِيرُ المَلْعَ والخَبَبَ والوَضْعَ، فأَتَيْتُكم لِمُسْيِ سَبْع؛ الوَجْبةُ: أَكْلة في اليوم إِلى مثلها من الغَدِ، ابن الأَثير: تفسيره الوَقْعةُ المرّةُ من الوُقُوعِ السُّقُوطِ، وأَنْجُو من النَّجْو الحَدَثِ أَي آكُلُ مرَّةً واحدة وأُحْدِثُ مرة في كل يومٍ، والمَلْعُ فوقَ المَشْيِ ودُونَ الخَبَبِ، والوَضْعُ فوق الخبب؛ وقوله لِمُسْي سبع أَي لِمَساء سبع. الأَصمعي: التوْقِيعُ في السير شبيه بالتلقيف وهو رفعه يدَه إِلى فوق. ووَقَّعَ القومُ تَوْقِيعاً إِذا عَرَّسوا؛ قال ذو الرمة: إِذا وقَّعُوا وهْناً أَناخُوا مَطِيَّهُمْ وطائِرٌ واقِعٌ إِذا كان على شجر أَو مُوكِناً؛ قال الأَخطل: كأَنّما كانُوا غُراباً واقِعا، فطارَ لَمّا أَبْصَرَ الصَّواعِقا (* قوله« الصواعقا» كذا بالأصل هنا، وتقدم في صقع: الصواقعا شاهداً على أنها لغة لتميم في الصواعق.) ووَقَعَ الطائِرُ يَقَعُ وُقُوعاً، والاسم الوَقْعةُ: نزلَ عن طَيَرانِه، فهو واقِعٌ. وإِنه لَحَسَنُ الوِقْعةِ، بالكسر. وطير وُقَّعٌ ووُقُوعٌ: واقِعةٌ؛ وقوله: فإِنَّك والتَّأْبِينَ عُرْوةَ بَعْدَما دَعاكَ، وأَيْدِينا إِليه شَوارِعُ، لَكَالرَّجُلِ الحادِي، وقد تَلَعَ الضُّحَى، وطَيْرُ المَنايا فوْقَهُنَّ أَواقِعُ إِنما أَراد وواقِعٌ جَمْعَ واقِعةٍ فهمز الواو الأُولى. ووَقِيعةُ الطائِر ومَوْقَعَتُه، بفتح القاف: موضع وُقُوعه الذي يَقَعُ عليه ويَعْتادُ الطائِرُ إِتْيانَه، وجمعها مَواقِعُ.ومِيقَعةُ البازِي: مكان يأْلَفُه فيقع عليه؛ وأَنشد: كأَنَّ مَتْنَيْهِ من النَّفِيّ مَواقِع الطَّيْرِ على الصُّفِيّ شبه ما انتشر من ماء الاستقاء بالدلو على متنيه بمواقع الطير على الصَّفا إِذا زَرَقَتْ عليه. وقال الليث: المَوْقِعُ موضع لكل واقِعٍ. تقول: إِنَّ هذا الشيء لَيَقَعُ من قلبِي مَوْقِعاً، يكون ذلك في المَسرّةِ والمَساءةِ. والنَّسْرُ الواقِعُ: نَجْمٌ سمي بذلك كأَنه كاسِرٌ جناحَيْه من خلفه، وقيل: سمي واقِعاً لأَنّ بِحِذائِه النَّسْرَ الطائر، فالنسرُ الواقِعُ شامِيٌّ، والنَّسْرُ الطائرُ حَدّه ما بين النجوم الشامية واليمانية، وهو مُعْتَرِضٌ غير مستطيل، وهو نَيِّرٌ ومعه كوكبان غامِضان، وهو بينهما وقّاف كأَنهما له كالجناحين قد بسَطَهما، وكأَنه يكاد يطير وهو معهما مُعْتَرِضٌ مُصْطَفّ، ولذلك جعلوه طائراً، وأَمّا الواقِعُ فهو ثلاثةُ كواكِبُ كالأَثافي، فكوكبان مختلفان ليسا على هيئة النسر الطائر، فهما له كالجناحين ولكنهما منضمان إِليه كأَنه طائِرٌ وقَعَ. وإِنه لواقِعُ الطيْرِ أَي ساكِنٌ لَيِّنٌ. ووَقَعَتِ الدّوابُّ ووَقَّعَتْ: رَبَضَتْ. ووَقَعَتِ الإِبلُ ووَقَّعَتْ: بَرَكَتْ، وقيل: وَقَّعَتْ، مشدّدة، اطمأَنت بالأَرض بعد الريّ؛ أَنشد ابن الأَعرابي: حتى إِذَا وَقَّعْنَ بالأَنْباتِ، غيرَ خَفِيفاتِ ولا غِراثِ وإِنما قال غير خفيفات ولا غِراث لأَنها قد شَبِعَتْ ورَوِيَتْ فَثَقُلَتْ. والوَقِيعةُ في الناس: الغِيبةُ، ووَقَعَ فيهم وُقُوعاً ووَقِيعةً: اغْتابهم، وقيل: هو أَن يذكر في الإِنسان ما ليس فيه. وهو رجل وَقّاعٌ ووَقّاعةٌ أَي يَغْتابُ الناسَ. وقد أَظْهَرَ الوقِيعةَ في فلان إِذا عابَهُ. وفي حديث ابن عمر: فوَقَعَ بي أَبي أَي لامَنِي وعَنَّقَنِي. يقال: وقَعْت بفلان إِذا لُمْتَه ووَقَعْتُ فيه إِذا عِبْتَه وذَمَمْتَه؛ ومنه حديث طارقٍ: ذهَب رجل ليَقَعَ في خالد أَي يَذُمَّه ويَعِيبَه ويَغْتابَه. ووَقاعِ: دائِرةٌ على الجاعِرَتَيْن أَو حيثُما كانت عن كَيٍّ، وقيل: هي كَيّةٌ تكون بين القَرْنَيْن قَرْنَي الرأْسِ؛ قال عوفُ بن الأَحوص: وكتُ، إِذا مُنِيتُ بخَصْمِ سَوْءٍ، دَلَفْتُ له فأَكْوِيهِ وَقاعِ وهذا البيت نسبه الأَزهري لقيس بن زهير. قال الكسائي: كوَيْتُه وقاعِ، قال: ولا تكون إِلا دارةً حيث كانت يعني ليس لها موضع معلوم. وقال شمر: كَواهُ وَقاعِ إِذا كَوَى أُمّ رأْسِه. يقال: وَقَعْتُه أَقَعُه إِذا كَوَيْتَه تلك الكَيّةَ، ووَقَعَ في العَمَلِ وُقُوعاً: أَخذ. وواقَعَ الأُمورَ مُواقَعةً ووِقاعاً: داناها؛ قال ابن سيده وأَرى قول الشاعر أَنشده ابن الأَعرابي: ويُطْرِقُ إِطْراقَ الشُّجاعِ وعِنْدَه، إِذا عُدَّتِ الهَيْجا، وِقاعُ مُصادِفِ إِنما هو من هذا، قال: وأَما ابن الأَعرابي فلم يفسره. والوِقاعُ: مُواقَعةُ الرجلِ امرأَتَه إِذا باضَعَها وخالَطَها. وواقَعَ المرأَة ووَقَعَ عليها. جامَعَها؛ قال ابن سيده: وأَراهما عن ابن الأَعرابي. والوَقائِعُ: المنَاقِعُ؛ أَنشد ابن بري: رَشِيفَ الغُرَيْرِيّاتِ ماءَ الوَقائِعِ والوَقِيعُ: مناقع الماء، وقال أَبو حنيفة: الوَقِيعُ من الأَرضِ الغليظُ الذي لا يُنَشِّفُ الماء ولا يُنْبِتُ بَيِّنُ الوَقاعةِ، والجمع وُقُعٌ. والوَقِيعةُ: مكان صْلْبٌ يُمْسِكُ الماء، وكذلك النُّقْرةُ في الجبل يَسْتَنْقِعُ فيها الماءُ، وجمعها وَقائِعُ؛ قال: إِذا ما اسْتَبالُوا الخيلَ كانتْ أَكُفُّهُمْ وَقائِعَ للأَبْوالِ، والماءُ أَبْرَدُ يقول: كانوا في فَلاةٍ فاسْتَبالُوا الخيلَ في أَكفهم فشربوا أَبواها من العطش. وحكى ابن شميل: أَرضٌ وَقِيعةٌ لا تكاد تُنَشِّفُ الماءَ من القِيعانِ وغيرها من القفافِ والجبالِ، قال: وأَمْكِنةٌ وُقُعٌ بَيِّنةُ الوَقاعةِ، قال: وسمعت يعقوب بن مَسْلَمَةَ الأَسدِيّ يقول: أَوْقَعَتِ الروضةُ إِذا أَمْسَكَتِ الماءَ؛ وأَنشدني فيه: مُوقِعة جَثْجاثُها قد أَنْوَرا والوَقِيعةُ: نُقْرةٌ في متن حجر في سَهْل أَو جبل يَسْتَنْقِعُ فيها الماءُ، وهي تصغر وتعظم حتى تُجاوِزَ حَدَّ الوَقِيعةِ فتكون وَقِيطاً؛ قال ابن أَحمر: الزَّاجِرُ العِيسَ في الإِمْلِيسِ أَعْيُنُها مِثْلُ الوَقائِعِ، في أَنْصافِها السَّمَلُ والوَقْعُ، بالتسكين: المكان المرتفع من الجبل، وفي التهذيب: الوَقْعُ المكان المرتفع وهو دون الجبل. الحصَى الصِّغارُ، واحدتها وَقْعةٌ. والوَقْعُ، بالتحريك: الحجارةُ، واحدتها وَقَعةٌ؛ قال الذبياني: بَرَى وَقَعُ الصَّوانِ حَدَّ نُسُورِها، فَهُنَّ لِطافٌ كالصِّعادِ الذَّوائِدِ (* قوله« الذوائد» بهامش الأصل صوابه: الذوابل.) والتوْقِيعُ: رَمْيٌ قريب لا تُباعِدُه كأَنك تريد أَن تُوقِعَه على شيء، وكذلك توْقِيعُ الأَرْكانِ. والتوْقِيعُ: الإِصابة؛ أَنشد ثعلب: وقد جَعَلَتْ بَوائِقُ من أُمورٍ تُوَقِّعُ دُونَه، وتَكُفُّ دُوني والتَّوَقُّعُ: تَنَظُّرُ الأَمْرِ، يقال: تَوَقَّعْتُ مَجِيئَه وتَنَظَّرْتُه. وتَوَقَّعَ الشيءَ واسْتَوْقَعَه: تَنَظَّرَه وتَخَوَّفَه.والتوْقِيعُ: تَظَنِّي الشيءِ وتَوهُّمُه، يقال: وَقِّعْ أَي أَلْقِ ظَنَّكَ على شيء، والتوْقِيعُ بالظنّ والكلام والرَّمْيِ يَعْتَمِدُه ليَقَعَ عليه وَهْمُه. والوَقْعُ والوَقِيعُ: الأَثَرُ الذي يخالفُ اللوْنَ. والتوقيعُ: سَحْجٌ في ظهر الدابةِ، وقيل: في أَطرافِ عظامِ الدّابّةِ من الركوب، وربما انْحَصَّ عنه الشعَرُ ونَبَتَ أَبيضَ، وهو من ذلك. والتوْقِيعُ: الدَّبَرُ. وبعير مُوَقَّعُ الظهرِ: به آثارُ الدَّبَرِ، وقيل: هو إِذا كان به الدَّبَرُ؛ وأَنشد ابن الأَعرابي للحكم بن عَبْدَلٍ الأَسدِيّ: مِثْل الحِمارِ المُوَقَّعِ الظَّهْرِ، لا يُحْسِنُ مَشْياً إِلاَّ إِذا ضُرِبا وفي الحديث: قَدِمَتْ عليه حلمةُ فشَكَتْ إِليه جَدْبَ البلادِ، فلكم لها خديجةَ فَأَعْطَتْها أَربعين شاةً وبعيراً مُوَقَّعاً للظَّعِينةِ؛ المُوَقَّعُ: الذي بظَهْرِه آثار الدِّبر لكثرة ما حُمِلَ عليه ورُكِبَ، فهو ذَلُولٌ مجرّبٌ، والظَّعِينةُ: الهُوْدَجُ ههنا؛ ومنه حديث عمر، رضي الله عنه: مَنْ يَدُلُّني على نَسِيجِ وحْدِه؟ قالوا: ما نعلمه غيرَكَ، فقال: ما هي إِلا إِبلٌ مُوَقَّعٌ ظُهُورُها أَي أَنا مِثْلُ الإِبلِ المُوَقَّعةِ في العيْبِ بدَبَر ظهورها؛ وأَنشد الأَزهري: ولم يُوَقَّعْ بِرُكُوبٍ حَجَبُهْ والتوْقِيعُ: إِصابةُ المَطر بعضَ الأَرضِ وإِخطاؤه بعضاً، وقيل: هو إِنباتُ بعضها، دون بعض؛ قال الليث: إِذا أَصابَ الأَرضَ مطر متفرّق أَصاب وأَخْطأَ، فذلك تَوْقِيعٌ في نَبْتِها. والتوْقِيعُ في الكتابِ: إِلْحاقُ شيء فيه بعد الفراغِ منه، وقيل: هو مُشْتَقٌّ من التوْقِيعِ الذي هو مخالفةُ الثاني للأَوّلِ. قال الأَزهري: تَوْقِيعُ الكاتِب في الكتاب المَكْتُوبِ أَن يُجْمِلَ بين تَضاعِيفِ سُطُوره مَقاصِدَ الحاجة ويَحْذِفَ الفُضُولَ، وهو مأْخوذ من تَوْقِيعِ الدَّبَرِ ظهرَ البعير، فكأَنّ المُوَقِّع في الكتاب يُؤَثِّر في الأَمر الذي كُتِبَ الكتابُ فيه ما يُؤَكِّدُه ويُوجبه. والتوْقِيعُ: ما يُوَقَّعُ في الكتابِ. ويقال: السُّرُورُ تَوْقِيع جائزٌ. ووَقَعَ الحدِيدَ والمُدْيةَ والسيفَ والنصلَ يَقَعُها وَقْعاً: أَحَدَّها وضَرَبَها؛ قال الأَصمعي: يقالُ ذلك إِذا فعلته بين حجرين؛ قال أَبو وجزة العسدي: حَرَّى مُوَقَّعة ماجَ البَنانُ بها على خِضَمٍّ، يُسَقَّى الماءَ، عجَّاجِ أَراد بالحَرَّى المِرْماةَ العَطْشَى. ونَصْلٌ وقِيعٌ: محدّد، وكذلك الشَّفْرةُ بغير هاء؛ قال عنترة: وآخَرُ مِنْهُمُ أَجْرَرْتُ رُمْحِي، وفي البَجْلِيّ مِعْبَلةٌ وقِيعُ هذا البيت رواه الأَصمعي: وفي البَجَلِيّ، فقال له أَعرابي كان بالمِرْبَدِ: أَخْطَأْتَ (* قوله« أخطأت إلخ» في مادة بجل من الصحاح: وبجلة بطن من سليم والنسبة اليهم بجلي بالتسكين، ومنه قول عنترة: وفي البجلي إلخ.) يا شيخُ ما الذي يَجْمَعُ بين عَبْسٍ وبَجِيةَ؟ والوَقِيعُ من السيوف: ما شُحِذَ بالحجر. وسكِّينٌ وقِيعٌ أَي حدِيدٌ وُقِعَ بالميقَعةِ، يقال: قَعْ حَدِيدك؛ قال الشماخ: يُباكِرْنَ العِضاه بمُقْنَعاتٍ، نَواجِذُهُنَّ كالحَدَإِ الوَقِيعِ ووَقَعْتُ السِّكِّينَ: أَحْدَدْتُها. وسكين مُوَقَّعٌ أَي مُحَدَّدٌ. واسْتَوْقَعَ السيفُ: احتاجَ إِلى الشَّحْذِ. والمِيقَعةُ: ما وُقِعَ به السيف، وقيل: المِيقَعةُ المِسَنُّ الطويل. والتوْقِيعُ: إِقْبالُ الصَّيْقَلِ على السيف بِمِيقَعَتِه يُحَدّده، ومِرْماةٌ مُوَقَّعةٌ. والمِيقَعُ والمِيقَعةُ، كلاهما: المِطْرَقةُ. والوَقِيعةُ: كالمِيقَعةِ، شاذٌّ لأَنها آلة، والآلةُ إِنما تأْتي على مِفْعل؛ قال الهذلي: رَأَى شَخْصَ مَسْعُودِ بن سَعْدٍ، بكَفِّه حدِيدٌ حدِيثٌ، بالوَقِيعةِ مُعْتَدِي وقول الشاعر: دَلَفْتُ له بأَبْيَضَ مَشْرَفِيّ، كأَنَ، على مَواقِعِه، غُبارا يعني به مَواقِعَ المِيقَعةِ وهي المِطْرَقةُ؛ وأَنشد الجوهري لابن حِلِّزة: أَنْمِي إِلى حَرْفٍ مُذَكَّرةٍ، تَهِصُ الحَصى بمَواقِعٍ خْنْسِ ويروى: بمنَاسِمٍ مُلْسِ. وفي حديث ابن عباس: نَزَل مع آدم، عليه السلام، المِيقَعةُ والسِّنْدانُ والكَلْتبانِ؛ قال: المِيقَعةُ المِطْرقةُ، والجمع المَواقِع، والميم زائدة والياء بدل من الواو قلبت لكسرة الميم. والمِيقَعةُ: خشبة القَصّارِ التي يَدُقُّ عليها. يقال: سيف وَقِيعٌ وربما وُقِّعَ بالحجارة. وفي الحديث: ابنُ أَخي وَقِعٌ أَي مريضٌ مُشْتَكٍ، وأَصل الوَقَعِ الحجارةُ المحَددة. والوَقَعُ: الحَفاءُ؛ قال رؤبة: لا وَقَعٌ في نَعْلِه ولا عَسَمْ والوَقِعُ: الذي يشتكي رجله من الحجارة، والحجارةُ الوَقَعُ. ووَقِعَ الرجلُ والفرسُ يَوْقَعُ وقَعاً، فهو وَقِعٌ: حَفِيَ من الحجارة أَو الشوْك واشتكى لحمَ قدميه، زاد الأَزهري: بعد غَسْلٍ من غِلَظِ الأَرض والحجارة. وفي حديث أُبَيٍّ: قال لرجل لو اشتريْتَ دابة تَقِيكَ الوَقَعَ؛ هو بالتحريك أَن تُصيب الحجارةُ القَدَمَ فتُوهِنَها. يقال: وَقِعْتُ أَوْقَعُ وَقَعاً؛ ومنه قول أَبي المِقْدامِ واسمه جَسّاسُ ابن قُطَيْبٍ: يا لَيْتَ لي نَعْلَيْنِ من جِلْدِ الضَّبُعْ، وشُرُكاً مِنَ اسْتِها لا تَنْقَطِعُ، كلَّ الحِذاءِ يَحْتَذِي الحافي الوَقِعْ قال الأَزهري: معناه أَنَّ الحاجةَ تَحْمِلُ صاحبَها على التعلق بكل شيء قَدَرَ عليه، قال: ونحوٌ منه قولهم الغَرِيقُ يتعلقُ بالطُّحْلُبِ. ووقِعَتِ الدابةُ تَوْقَعُ إِذا أَصابها داء ووَجَعٌ في حافرها من وَطْء على غِلظٍ، والغِلظ هو الذي يَبرِي حَدَّ نُسورِها، وقد وَقَّعه الحجرُ تَوْقِيعاً كما يُسَنُّ الحديد بالحجارة. ووَقَّعَتِ الحجارةُ الحافِرُ فقطعت سنابِكَه تَوْقِيعاً، وحافر وَقِيعٌ: وَقَعَتْه الحجارةُ فغَضَّتْ منه. وحافر مَوْقوعٌ: مثل وَقِيعٍ؛ ومنه قول رؤْبة: لأْم يَدُقُّ الحَجَرَ المُدَمْلَقا، بكلِّ موْقُوعِ النُّسورِ أَخْلَقا (* قوله« لأم إلخ» عكس الجوهري البيت في مادة دملق وتبعه المؤلف هناك.) وقدم موْقوعةٌ: غليظةٌ شديدة؛ وقال الليث في قول رؤبة: يَرْكَبُ قَيْناه وقِيعاً ناعِلا الوقِيعُ: الحافرُ المحَدَّد كأَنه شُحِذَ بالأَحجار كما يُوقَعُ السيفُ إِذا شُحِذ، وقيل: الوقِيعُ الحافرُ الصُّلْبُ، والناعِلُ الذي لا يَحْفى كأَنَّ عليه نعْلاً. ويقال: طريق مُوَقَّعٌ مُذَلَّلٌ، ورجل مُوَقَّعٌ مُنَجَّذٌ، وقيل: قد أَصابته البلايا؛ هذه عن اللحياني، وكذلك البعير؛ قال الشاعر: فما مِنْكُمُ، أَفْناءَ بَكْرِ بنِ وائِلٍ، بِغارَتِنا، إِلا ذَلُولٌ مُوَقَّعُ أَبو زيد: يقال لغِلافِ القارورةِ الوَقْعةُ والوِقاعُ، والوِقْعةُ للمجمع. والواقِعُ: الذي يَنْفُرُ الرَّحى وهم الوَقَعةُ. والوَقْعُ: السحابُ الرَّقيق، وأَهل الكوفة يسمون الفِعْل المتعدِّي واقِعاً. والرِيقاعُ: من إِيقاعِ اللحْنِ والغِناءِ وهو أَن يوقع الأَلحانَ ويبنيها، وسمى الخليل، رحمه الله، كتاباً من كتبه في ذلك المعنى كتاب الإِيقاعِ. والوَقَعةُ: بَطْنٌ من العرب، قال الأَزهري: هم حيّ من بني سعد بن بكر؛ وأَنشد الأَصمعي: من عامِرٍ وسَلولٍ أَوْ مِنَ الوَقَعهْ ومَوْقوعٌ: موضع أَو ماء. وواقِعٌ: فرسٌ لربيعة ابنِ جُشَمَ.

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR533 harf
* و ق ع * * الوَقْعةُ * صدمة الحرب و * الوَاقِعةُ * القيامة و * مَوَاقِعُ * الغيث مساقطه ويقال * وَقَعَ * الشيء * مَوْقِعَةُ * و * الوَقِيعَةُ * في الناس الغيبة والوَقِيعةُ أيضا القتال والجمع * وَقَائِعُ * و * وَقَعَ * الشيء يَقَعُ * وُقُوعا * سقط و * وَقَعْتُ * من كذا وعن كذا * وَقْعاً * أي سقطت وأهل الكُوفة يُسَمُّون الفِعْل المُتعدي * واقِعاً * و * وَقَعَ * في الناس * وَقِيعَةً * أي اغتابهم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR17.289 harf
وقع على الشيء، وكذلك وقع الشيء من يده يقع بفتحهما وقعا، وقوعا أي: سقط ويقال أيضا: وقعت من كذا، وعن كذا. ونقل شيخنا أن الوقوع بمعنى السقوط والغروب يستعمل بمن، وبمعنى النزول بعن، أو على. قلت: وفيه قصور لا يخفى فتأمل. وقوله تعالى: إن عذاب ربك لواقع، أي: واجب على الكفار، ومنه قوله تعالى: وإذا وقع القول عليهم أخرجنا لهم دابة من الأرض،أي: وجب، ونقله الزجاج، وكذلك وقع الحكم عليهم وقيل: ثبتت الحجة
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.210 harf
وَقَعَ الأَمْرُ 1 وَقَعَ الأَمْرُ ذ The thing, or affair, [fell, befell,] happened; took place; came to pass; became [executed, performed, or] realized; syn. حَصَلَ. (TA.) ― -b2- وَقَعَ فِى He lighted, or came, upon a thing or place; and he became in a place. ― -b3- وَقَعُوا فِى السُّنَيَّاتِ البِيضِ [They lapsed into the years of scantiness of herbage]. (K in art. سنه, q. v.) ― -b4- وَقَعَ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.343 harf
Madde başı: وقعوَقعَ وَقعَ A ( n. ac. وَقَع 4 ), a. Was bare-footed. b. Was foot-sore. وَقَّعَ وَقَّعَ II , a. Signed, sealed, subscribed; registered, recorded. b. [ 'Ala ], Formed an opinion about. c. Alighted, halted. d. [ 'Ala ], Furbished ( a sword ). e. Sprinkled. f. Trod ( road ). g. see I (l) . وَاْقَعَ وَاْقَعَ III , a. Rushed upon, attacked, charged. b. Lay with. أَوْقَعَ أَوْقَعَ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR639 harf
Madde başı: وقع ]يقع[وَقَعَ ]يَقَعُ[ وَقَعَ ]يَقَعُ[ ( n. ac. وُقُوْع 27 ), a. Fell; tumbled; knelt, lay down. b. Befell, occurred, happened. c. [ La ], Befell, happened to. d. [ 'Ala ], Was incumbent upon; beseemed. e. [ 'Ala ], Attacked, fell upon; swooped down upon. f. Was established, made firm. g. ( n. ac. وَقِيْعَة 25t , وُقُوْع 27 ) [ Fī ], Slandered; insulted. h. [ Fī ], Impressed, affected.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR51.305 harf
وقع وَقَعَ - يَقَعُ - مَوْقِع - مَوَاقِع - وَاقِع - وَاقِعَة - وَقْعَة - أَوْقَعَ - يُوْقِعُ - واقَعَ - يُوَاقِعُ - مُواقِع - مُواقِعُوْن وَقَعَ - يَقَعُ + الكائن أو الأمر: ينزل ويسقط في مكان ويستقر فيه لا يتحرك وَقَعَ - يَقَعُ + الكائن: ينزل ويسقط في مكان ويستقر فيه لا يتحرك: يتحرك من موضع يعتبر أعلى أو بعيد إلى موضع يعتبر أدنى أو قريب
Tamamını oku

Sîgalar(14)

Mücavir kökler20 mücavir (127 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نفخ

    2 ortak ayet · Körük demektir

  2. روح

    2 ortak ayet · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır

  3. ظنن

    2 ortak ayet · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir

  4. سوي

    2 ortak ayet · Seviye: Engebesiz düz yerdir

  5. سجد

    2 ortak ayet · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…

  6. وجد

    2 ortak ayet · Su birikintisidir

  7. رأي

    3 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  8. خرج

    2 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  9. مع

    2 ortak ayet · Beraber

  10. عند

    2 ortak ayet · “Anid“ yulara gelmeyen devedir

  11. أرض

    3 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  12. ذكر

    2 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

Geçtiği ayetler(22)

  1. … مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

    Vuku bulduHer kim, Allah yolunda hicret ederse; yeryüzünde bereketli yer ve genişlik bulur. Allah’a ve Rasulüne hicret ederek evinden çıkan kimseye ölüm gelirse; onun ecrini vermek Allah’a düşer. Ve Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

  2. قَالَ قَدْ وَقَعَ عَلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ رِجْسٌ وَغَضَبٌ أَتُجَادِلُونَنِي فِي أَسْمَاءٍ …

    Vuku bulduDedi ki: Gerçekten üzerinize Rabbınızdan bir azab, bir gazab hak oldu. Allah onlara, kendinizin ve atalarınızın taptığı bir takım adlar hakkında hiç bir hüccet indirmemişken benimle mücadele mi ediyorsunuz? Bekleyin öyleyse, şüphesiz ben de sizinle beraber bekleyenlerdenim.

  3. وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوا يَامُوسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرَائِيلَ

    Vuku bulduÜzerlerine azab çökünce, dediler ki: Ey Musa, sana olan ahdine göre Rabbına dua et. Eğer bu azabı bizden kaldırırsan; andolsun ki, sana inanacağız ve İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz.

  4. أَثُمَّ إِذَا مَا وَقَعَ آمَنْتُمْ بِهِ آلْآنَ وَقَدْ كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ

    Vuku bulduGerçekleştikten sonra mı ona inanacaksınız? Hemen şimdi mi. Hani siz onu acele istiyordunuz.

  5. وَإِذَا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنَا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كَانُوا بِآيَاتِنَا لَا يُوقِنُونَ

    Vuku bulduKendilerine söylenmiş olan, başlarına geldiği zaman; yerden bir canlı çıkarılır ki insanların ayetlerimize kesin olarak inanmadıklarını söyleyerek konuşur.

Sîga sayfası: الْوَاقِعَةُ
Sîga sayfası: لِوَقْعَتِهَا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökوقع
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumMisâl (ilk harfi illetli / vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerسقط, نزل, حلل, ثبت
Zıt Kökرفع
Çekirdek Özet 1Bir şeyin yukarıdan aşağıya veya potansiyelden fiile inerek zemine çarpması, yerleşmesi ve kaçınılmaz olarak gerçekleşmesi
Çekirdek Özet 2İlahi vaadin, azabın ve kıyamet hadisesinin ertelenemez ve geri döndürülemez bir kesinlikle gerçekleşip üzerlerine inmesi
Çekirdek Özet 3Potansiyel halindeki hükmün nesnel gerçekliğe dönüşmesi; hakikatin varlık sahasında sabitlenip kaçınılmaz sonuç doğurması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca tesadüfi bir «olma/gerçekleşme» sanılması; yukarıdan iniş, çarpma, ağırlık, kesinlik ve kaçınılmaz sarsıntı boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وقBir şeyi belirli bir sınırda tutma, basma, çarpma veya sabitlemeyle durdurma hareketi; وقب (çukurlaşarak girme), وقت (zaman sınırına bağlanma), وقد (tutuşturulup alev alma), وقذ (şiddetle vurup serseme çevirme), وقر (ağırlık basması, oturaklaşma), وقف (durup dikilme) ve وقي (koruyucu bir zeminle engelleme) köklerinde bu baskı, sabitleme ve sınır koyma ortak eksendir.عع harfinin getirdiği derinlik, açığa çıkma ve zeminle bütünleşme etkisiyle çekirdeğin sabitlenme hareketi, bir nesnenin veya hükmün yüksekten aşağıya çarparak zemine oturması, nesnel bir gerçeklik olarak varlığa yapışması ve iz bırakması anlamına özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaOlayın veya hükmün bir nedene, kaynağa sıkıca bağlanması ve askıdan inmeye hazır hale gelmesi
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırKuvvetin belirli bir odak noktasında toplanması, kaçınılmaz bir merkeze ve sınıra doğru yönelmesi
عGöz; görme, bilme, kaynakNesnenin veya olayın görünür alana çıkması, açığa vurulması ve fiziksel/somut varlık katmanına ulaşması
وقعKaynağa bağlı gücün toplanarak görünür alana inmesi ve zemine çakılmasıBağlı ve takdir edilmiş olan bir hükmün ya da nesnenin odaklanarak aşağıya inmesi, zemine çarpıp görünür, kesin ve inkâr edilemez bir vakıa olarak sabitlenmesi hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir cismin, yağmur damlasının veya kuşun yüksekten aşağıya inip yere konması, çarpması; çekiç veya taşın sert bir cisme vurmasıyla çıkan ses ve bırakan darbe izi; devenin yere çöküp göğsünü zemine dayaması.
Cahiliye şiiri kullanımıer-Râî en-Nümeyrî şiirinde hörgüçleri üzerine tünemiş kuşları betimlerken bu kökü kullanır: كأنّ على أثباجها حين شوّلَتْ / بأَذْنابِها قبّا من الطّيْر وُقَّعا (Kuyruklarını diktiklerinde hörgüçlerinin üzerinde sanki yere inip tünemiş zayıf ve çevik kuşlar vardı).
Erken Arapça kullanımSavaş meydanındaki şiddetli vuruşmaya ve tokuşmaya «vak‘a» (الوقعة), suyun çukurda toplanıp yere oturduğu yerlere «vekāi‘» (الوقائع), örs üzerinde dövülerek keskinleştirilmiş demire «hadîdün vakī‘» (حديد وقيّع) denmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn (Halîl b. Ahmed), Maqāyīs al-Lugha (İbn Fâris), Lisān al-ʿArab (İbn Manzûr).

Sami etimolojik katman

Arapça وقع kökü, Batı Sami dillerinde somut bir darbe, aşağıya doğru sert iniş ve zemine tutunma/çarpma semantiğiyle temsil edilir. İbranicede doğrudan ses denkliğiyle karşılanan יקע (y-q-ʿ) kökü «eklem yerinden çıkmak, gerilip asılmak, düşmek» anlamlarına gelirken, fiilin düşme ve çökme boyutu Ge’ez (Eski Etiyopya) dilinde «çökmek, yere serilmek» çağrışımlarıyla korunmuştur. Süryanice ve Aramice katmanında kök çoğunlukla yerini düşme ve çarpma eylemi için נפל (n-p-l) veya רמא (r-m-y) köklerine bıraksa da, Arapçada kök asıl fiziksel sertliğini korumuş; salt yerçekimiyle düşmeyi anlatan سقط kökünden farklı olarak, darbe etkisi, ses (vaj‘ / vak‘) ve bir ağırlığın zemin üzerinde sabitlenmesi nüansını öne çıkarmıştır. Sami dillerinde yüksek bir noktadan kopup aşağıda kaçınılmaz bir iz bırakma olgusu, Arapçada hem fiziki çöküşü hem de ertelenemez ilahi kararların tezahürünü ifade eden zengin bir semantik çekirdeğe dönüşmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKuşun konması, yağmurun yeryüzüne çarpması, demirin dövülmesiFiziksel bir ağırlığın veya kuvvetin aşağıya inip temas ettiği noktada ses ve iz bırakarak sabitlenmesi çekirdeğinden soyutlanmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice יקע (yāqaʿ), Ge'ez kökleriEklemin yerinden kopup düşmesi, gerilerek yere serilme gibi fiziksel sert iniş ve sarsılma matrisiyle örtüşür.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çökme/çarpma kökleriKökün Afro-Asyatik çeperde kesin bir morfolojik denkliği gösterilememiştir; Sami içi gelişimi belirgindir.Muhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وقعAnlamlıDüşmek, çarpmak, gerçekleşmekBir nesnenin veya hükmün yukarıdan inerek zemine çarpması, vuku bulması.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
وعقAnlamlıHuysuzluk, darlık, telaşİnsanın veya hayvanın mizacındaki huysuzluk, sabırsızlık ve daralma.Hedef kökle zıt veya sapma ilişkisi; Kur'an'da geçmez.
قوعAnlamlıDüzleşmek, yere basmakYerin düz ve çıplak olması; devenin çiftleşmek için çökmesi.Zeminle doğrudan temas çekirdeği; Kur'an'da geçer.
قعوAnlamlıÇömelmek, kıvrılmakİnsanın ayakları üstüne çöküp büzülmesi; kuyunun makarası.Aşağıya doğru toplanma hareketi; Kur'an'da geçmez.
عوقAnlamlıAlıkoymak, engellemekBirini yolundan, hareketinden ve amacından geri tutmak, hapsetmek.Düşmeyi ve hareketi sınırlandırma yönü; Kur'an'da geçer.
عقوAnlamlıAvlu, etraf, sığınakBir evin veya yerin çevresi, avlusu; borçtan geri dönmek.Çevrelenmiş zemin anlamı; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وقعMerkezDüşme, gerçekleşme, darbeYüksekten inip zeminle temas ederek ses, sarsıntı ve kalıcı iz bırakıp kesinleşme.Bir hükmün veya cismin kaçınılmaz olarak hedefine inip orada sabitlenmesi.
سقطKomşuDüşme, sukutCansız, iradesiz veya beklenmedik şekilde yukarıdan aşağıya kayıp düşme; çarpma ve sabitlenme şart değildir.وقع kökündeki kesinlik, ağırlık ve darbe vurgusu سقط kökünde yerini kopma ve zayıflığa bırakır.
نزلKomşuİnme, konaklamaYüksek bir makamdan aşağıya aşama aşama, sükûnetle ve intizam içinde iniş.نزل kökünde ağırlık ve darbe şiddeti değil, intikal ve konaklama esastır.
حللKomşuİnme, yerleşme, çözülmeBir mekâna konup orayı mesken tutma ya da bir borcun/vaktin gelip çatması.حلل çözülüp yayılmayı içerirken, وقع sertçe çarpıp varlığı kaplamayı ifade eder.
ثبتKomşuSabit olma, durmaKımıldamadan yerinde durma, sarsılmama, kararlılık.ثبت hareketin durmasını, وقع ise hareketin çarparak sonlanıp varlık kazanmasını anlatır.
رفعZıtYükseltme, kaldırmaAşağıda olanı yukarıya çıkarma, bertaraf etme, ortadan kaldırma.وقع kökünün aşağı iniş, zemine çarpış ve çöküş dinamizminin tam zıddıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوقعDüşmek, çarpmak, tahakkuk etmekCismin yere inmesi, hükmün tahakkuku, darbe ve ses.Kesin
Latinceaccidere, cadere, evenireDüşmek, başına gelmek, meydana çıkmak«Cadere» salt düşmeyi, «accidere» insanın başına düşen/gelen hadiseyi karşılar; kökün sert darbe hissini tam vermez.Güçlü
İngilizceto befall, to occur, to impactBaşına gelmek, vuku bulmak, çarpmak«Befall» kaçınılmaz ve sarsıcı akıbeti, «impact» çarpma şiddetini karşılar; tek başına «occur» kökü sıradanlaştırır.Güçlü
Almancaeintreffen, niedergehen, befallenMeydana gelmek, inmek, isabet etmek«Niedergehen» gökten veya yukarıdan inişi, «befallen» musibetin çarpmasını iyi aktarır.Güçlü
Fransızcasurvenir, s'abattre, frapperBirden vuku bulmak, üzerine çökmek, vurmak«S'abattre» yüksekten şiddetle inip ezme boyutunu en iyi karşılayan ifadedir.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الواقعة / وقعتKıyametin kopması, dehşetli sonun gerçekleşmesiKıyametin ertelenemez bir sarsıntıyla varlık sahnesine inişi ve nizamı çökertmesi (Vâkı‘a 56:1, Hâkka 69:15).
واقع / لواقعKesinleşmiş ve geri çevrilemez azapİnkârcıların talep ettiği ya da inkâr ettiği ilahi cezanın kaçınılmaz inişi (Mearic 70:1, Tûr 52:7, Zâriyât 51:6).
فقعواİtaat ve teslimiyetle derhal secdeye kapanmaHz. Âdem’e ruh üflendiğinde meleklerin gecikmeksizin yere kapanması (Hicr 15:29, Sâd 38:72).
وقع (فوقع)Hakkın sabit ve aşikâr hale gelmesiMusa ile büyücüler arasındaki mücadelede gerçeğin galip gelip yerleşmesi (A‘râf 7:118).
وقع (وقع القول)Azap ve helak hükmünün kesinleşip tahakkuk etmesiZulümleri sebebiyle kavimlerin aleyhine ilahi hükmün inip infaz safhasına girmesi (Neml 27:82, Neml 27:85).
وقع (وقع أجره)Mükâfatın hak edilip ilahi teminat altına girmesiAllah ve Resulü yolunda hicret ederken ölen kişinin ecrinin kesinlikle sabit olması (Nisâ 4:100).
مواقعYıldızların mevkileri, yörüngeleri, batış yerleriKozmik nizamın sınırlarını ve büyüklüğünü gösteren ilahi kasem bağlamı (Vâkı‘a 56:75).
تقعGök cisimlerinin yerçekimiyle yere düşmesiAllah’ın izni olmadıkça göğün yerin üzerine çökmesinin engellenmesi (Hac 22:65).
مواقعوهاGünahkârların ateşe düşeceklerini kesin olarak anlamalarıKıyamet günü suçluların cehennem ateşini görüp içine yuvarlanacaklarını kesin olarak kavramaları (Kehf 18:53).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVaad ve vaîd, kazâ ve kader, kıyamet ahvaliAllah’ın tehdit ettiği azabın ve vaat ettiği cezanın ertelenemez şekilde gerçekleşmesi (vukūu’l-vaîd); ilahi takdirin zamanı gelince zorunlu olarak varlık sahasına inmesi.İmkân halinden vücûb ve fiil haline geçiş; kesinleşmiş ilahi kader.
FıkıhHükümlerin sübutu, talak ve akitlerin in‘ikadıŞarta bağlı akit ve tasarrufların şartın gerçekleşmesiyle vücut bulması (vukūu’t-talâk); hakların sübut bulup borcun zimmete oturması.Hükmün nesnel olarak yürürlüğe girmesi ve geri alınamaz bağlayıcılık kazanması.
Tefsirالواقعة ismi, azabın niteliği ve meleklerin secdesiNeden kıyamete «Vâkı‘a» denildiği; kökün iniş, sarsış ve ezicilik boyutu; secdeye kapanmanın yıldırım hızıyla ve tam teslimiyetle olması.Şüphe götürmez kozmik çöküş ve somut hakikatin tahakkuku.
HadisEşrât-ı sâat, fitnelerin zuhuru, musibetlerFitnelerin yağmur damlaları gibi evlerin arasına düşmesi (vukūu’l-fiten) ve kaza gelince basiretin bağlanması rivayetleri.Önüne geçilemeyen, toplumu saran ağır ve sarsıcı musibetler.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi adalet ve ceza-mükâfat yasasıHükmün tahakkuku ve cezanın inişiTehdit ve müjdelerin afaki söz olmaktan çıkıp varoluşsal gerçeğe dönüşmesiDin, soyut bir inanç manzumesi değildir; her amelin kozmik bir karşılığı vardır ve zamanı geldiğinde bu karşılık kaçınılmaz olarak vuku bulur (Nisâ 4:100, Mearic 70:1).Kesin
İlmiNeden-sonuç zinciri ve fiziksel yasalarOlgunlaşan sürecin nesnel sonuca varmasıPotansiyel enerjinin kinetik darbeye ve gözlemlenebilir olguya dönüşmesiBilimsel düzlemde şartlar tamamlandığında sonucun tehir edilmeksizin meydana gelmesi ve yerçekimi gibi doğa yasalarının işleyişidir (Hac 22:65).Güçlü
SiyasiHukukun infazı ve iktidarın meşruiyet kriziİktidarın çöküşü veya yaptırımın uygulanmasıMeşruiyetini yitiren düzen üzerine toplumsal çöküşün ve azabın inmesiHukuk ve adalet terk edildiğinde vaat edilen toplumsal çöküş bir söz olmaktan çıkar, siyasal yapının üzerine bir darbe gibi iner (Neml 27:85).Güçlü
İktisadiBorcun muacceliyeti ve krizin patlak vermesiRisklerin realizesi ve piyasa çöküşüErtelenen borç ve dengesizliklerin piyasayı sert bir krizle vurmasıSanal ve spekülatif dengelerin sürdürülemez hale gelip iktisadi gerçekliğin tabana çarpması ve hakların zimmette sabitlenmesidir.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYerçekimsel potansiyelin serbest düşüşe ve elastik olmayan çarpışmaya (inelastic collision) dönüşmesiBir cismin yüksek potansiyel enerjili durumdan yerçekimi etkisiyle zemin seviyesine inmesi, çarpma anında kinetik enerjisini zemine aktararak ses, deformasyon ve ısı üretmesi; hareketin zeminle birleşerek durması olgusu kökün fiziksel dinamiğiyle tam bir izomorfizm gösterir.Kesin
Beşeri bilimlerGeri döndürülemez kriz ve yapısal kırılma (rupture / tipping point)Sosyolojide ve kriz yönetiminde, biriken gerilimlerin kritik eşiği aştıktan sonra ertelenemez bir biçimde toplumsal kurumlara çarpması, eski yapıyı dağıtıp yeni bir nesnel durumu kaçınılmaz kılma hali kökün sosyo-tarihsel yansımasıdır.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün günümüz Türkçesindeki «vaka», «vukuat», «olay» kelimelerinin etkisiyle salt nötr bir «meydana gelme, gerçekleşme» düzeyine indirgenmesi; düşüş, sert iniş, çarpma, ağırlık ve dehşet boyutunun silinmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da وقع kökü nötr bir cereyan edişi değil; ötelenen, inkâr edilen veya beklenen bir hakikatin tepeden inme bir azap, sarsıcı bir kıyamet veya gecikmeyen bir secde eylemi şeklinde bütün ağırlığıyla zemine oturmasını ve kaçışa imkân bırakmamasını anlatır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKıyametin adlarından biri olan «el-Vâkı‘a»yı sıradan bir «olay» gibi algılamak, onun nizamı yıkan, göğü yere çalan ve insanı dehşetle çarpan ağırlığını hissettirmez; keza «veka‘a’l-kavl» ifadesini sadece «söz söylendi» diye çevirmek, ilahi azap fermanının tepelerine bir balyoz gibi inip onları kuşattığı hakikatini gölgeler.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ontolojik ciddiyetini, vadettiği hesap gününün ve ilahi fermanların asla retorik bir uyarıdan ibaret olmadığını; zamanı geldiğinde fizik yasaları kadar net, ağır ve kaçınılmaz bir çarpışla varlığı kaplayacağını anlamanın anahtarıdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kıyamet sahnelerini tasvir eden surelerde (Vâkı‘a, Hâkka), inkârcıların aceleyle istedikleri azap ayetlerinde (Mearic, Tûr), peygamberlerin mücadelesinde hakkın batılı alt edip yerleştiğini bildiren kıssalarda (A‘râf) ve meleklerin Âdem'e secdesini anlatan pasajlarda (Hicr, Sâd) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İlahi tehdit ve vaatlerin soyut bir ihtimal olarak kaldığı zannını yıkar; günah ve zulmün cezasız kalacağı yanılgısını, fermanın «vuku bulma» anındaki kesin iniş ve çarpış gerçekliğiyle düzeltir; secdenin de tembel bir eğilme değil, derhal yere kapanma olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYüksek bir noktadan bırakılan veya fırlatılan bir cismin, kuşun ya da yağmurun yerçekimi ve hızla zemine inip çarpması, ses çıkarması ve temas noktasında sabitlenmesi.
  • Soyut anlamPotansiyel, askıda veya vaat halinde bulunan bir ilahi hükmün, kaza-kader kararının veya kozmik sonun, önlenemez bir kesinlikle fiil sahasına inerek varlığı kuşatması ve kalıcı nesnel gerçeklik halini alması.
  • Sistematik karşılıkSürecin kritik eşiği aşıp kaçınılmaz etki-çarpma (impact) evresine geçişi; geciktirilemeyen, temyizi olmayan ve çarptığı yapıyı dönüştüren mutlak ontolojik ve hukuki infaz.
  • LaTeX modeliV(t)=lim⁡t→tc−(Φtc−t)⋅δ(x−x0)
  • LaTeX açıklamasıModelde Φ ertelenmiş potansiyel hükmü veya vaadi, t zamanı, tc ilahi takdirle belirlenmiş kritik infaz veya çarpma anını temsil eder. Zaman bu kritik eşiğe yaklaştıkça (t→tc−) etki potansiyeli sonsuza yönelir ve kaçınılmazlık kesinleşir. Dirac delta fonksiyonu δ(x−x0) ise bu sonsuz kuvvet ve ağırlığın hedeflenen mekân ve zeminde (x0) ani, noktasal, geri döndürülemez ve sarsıcı bir darbeyle (vuku buluşla) sabitlendiğini simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: و