بعث

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ب-ع-ثالصيغ: ٣٤ · الجذور المجاورة: ٩٦ · الآيات: ٦٤ · السور: ٣٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».زكورسليُبْعَثُونَرفتبعثبِمَبْعُوثِينَالْبَعْثِموتيومترببعدعظم

الجذرالصيغ ٣٤الآيات ٦٤السور ٣٣المجاورة ٩٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

بعث

ب - ع - ث

جذر
  • الورود: ٦٧
  • الآيات: ٦٤
  • الصيغ: ٣٤
  • المعاجم: ١٣

Baas içtima etmiş askeri birlik demektir. Uyanmak veya göndermek anlamlarına gelmektedir. Ba’s eşilen yer demektir. Eşmek araştırmak ve ortaya çıkarmak anlamlarında kullanılmıştır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Baas içtima etmiş askeri birlik demektir. Uyanmak veya göndermek anlamlarına gelmektedir. Ba’s eşilen yer demektir. Eşmek araştırmak ve ortaya çıkarmak anlamlarında kullanılmıştır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٤٧٤
باب العين والثّاء والباء معهما ع ب ث، ث ع ب، ب ث ع، ب ع ث مستعملات عبث: عَبِثَ يَعْبَثُ عَبَثاً فهو عابث بما لا يعنيه، وليس من باله، أي لاعب. وعَبَثْتُ الأقِطَ أَعْبِثُهُ عَبْثاً فأنا عابث، أي: جفّفته في الشمس. والاسم: العبيث. والعبيثة والعبيث: الخلط. ثعب: ثَعَبْتُ الماء أَثْعَبُهُ ثَعْباً، أي: فجّرته فانثعب، ومنه اشتقّ المَثْعَبُ وهو المِرْزاب. وانثعب الدم من الأنف. والثُّعبانُ: الحيّة الطويل
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٠٧
بَعَثَهُ وابْتَعَثَهُ بمعنىً، أي أرسله، فانبعثَ. وقولهم: كنتَ في بَعْثِ فلانٍ، أي في جيشه الذي بُعِثَ معه. والبُعوثُ: الجيوش. وبَعَثْتُ الناقةَ: أَثَرْتُها. وبَعَثَهُ من منامه، أي أهَبَّه. وبَعَثَ الموتى: نَشَرَهُم ليوم البعث. وانْبَعَثَ في السير، أي أسرع. وتَبَعَّثَ منِّي الشِعْرُ، أي انبعثَ، كأنَّه سارَ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٤٢٠
باب العين والثاء مع الباء عبث ، ثعب ، بثع ، بعث : مستعملة . عبث : قال الله جلّ وعزّ : ( أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثاً ) ( المؤمنون : 115 ) أي لَعِباً . وقد عبِث يَعْبَث عَبَثاً فهو عابث : لاعب بما لا يعنيه وليس من باله . قلت : نَصَب ) عَبَثاً ( لأنه مفعول له ، المعنى : خلقناكم للعبث . أبو عُبيد عن الفرّاء : عَبَثْتُ الأقِط أَعْبَثُه عَبَثَاً وَمِثْته ، ودُفته . قال أبو عبيد : وفيه
رابط المدخل

باب العين والثاء مع الباء عبث ، ثعب ، بثع ، بعث : مستعملة . عبث : قال الله جلّ وعزّ : ( أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثاً ) ( المؤمنون : 115 ) أي لَعِباً . وقد عبِث يَعْبَث عَبَثاً فهو عابث : لاعب بما لا يعنيه وليس من باله . قلت : نَصَب ) عَبَثاً ( لأنه مفعول له ، المعنى : خلقناكم للعبث . أبو عُبيد عن الفرّاء : عَبَثْتُ الأقِط أَعْبَثُه عَبَثَاً وَمِثْته ، ودُفته . قال أبو عبيد : وفيه لغة أخرى : غَبثته بالغَين . قال : وقال الأموي : الغَبِيثة بالغين : طعام يُطْبخ ويجعل فيه جَرَاد وهو الغَثِيمة أيضاً . الحرّانيّ عن ابن السكيت قال : العَبْث : مصدر عَبَث الأَقِط يَعْبَثه عَبْثاً إذا خلط رَطْبه بيابسه . وهي العَبِيثة . قال : والعَبَث أن يَعبَث بالشيء . قال : وعَبَثَت المرأة أقِطها إذا فرَّغَتْه على المُشَرّ اليابس ليحمِل يابسه رَطْبُه . قال : وقال أبو عُبَيدة : في نسب بني فلان عَبِيثة : أي مؤتشِب ، كما يقال : جاء بعَبِيثة في وِعَائه أي بُرّ وشعير قد خُلِطا . وقال الليث : العَبِيث في لغةٍ : المَصْل . والعَبْث : الخَلْط ، وهو بالفارسيَّة : ترفْ تَرِين . قال وتقول : إن فلاناً لفي عَبِيثة من الناس ولَوِيثة من الناس ، وهم الذين ليسوا من أب واحد ، تهبَّشُوا من أماكن شَتى . وأنشد : عَبِيثَة من جُشَم وجَرْم ويقال مررنا على غَنَم بني فلان عَبِيثة واحدة أي اختلط بعضها ببعض . ثعب : أبو عبيد عن أبي عمرو : الثَعَب : مَسِيل الوادي ، وجمعه ثُعْبان . وأخبرني المنذريّ عن ثعلب عن سلمة عن الفرّاء قال : الثَعْب والوَقِيعة والغَدِير كلّ ذا من مجامع الماء . وقال الليث : الثَعْب : الذي يجتمع في مَسِيل المَطَر من الغُثاء . قلت : لم يجوّد الليث في تفسير الثَعْب ، وهو عندي : المسيل نفسه ، لا ما يجتمع في المَسِيل من الغُثَاء . وقال الليث : ثَعَبت الماء ثَعَباً إذا فَجَرْته فانثعَب كانثعاب الدم من الأنف . قال ومنه اشتُقّ مَثْعَب المَطَر . قال والثُعْبان : الحيَّة الضخم الطويل الذكر قال : الأَثْعَبيّ : الوجه الضخم في حُسْن وبياض . قلت : ومنهم من يقول : وجه أُثْعبانيّ . قال : والثُعْبة : ضَرْب من الوَزَغ يسمَّى سامَّ أبرص ، غير أنها خضراء الرأس والحَلْق جاحظة العينين ، لا تلقاها أبداً إلاَّ فاتحة فاها . وهي من شرّ الدوابّ . وجمعها ثُعَب . أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : من أسماء الفأر البِرّ والثُعْبة والعَرِم . وقال ابن دريد : الثُعْبة : دابَّة أغلظ من الوَزَغة تلسع ، وربما قَتَلت . قال : ومَثَل من أمثالهم : ما لخَوافي كالقِلَبة ، ولا الخُنّاز كالثُعْبة . قال والخُنّاز : الوَزَغة . وقال ابن شميل : الحيَّات كلها ثعبان ، الصغير والكبير والإناث والذُكران . وقال أبو خيرة : الثعبان الحيَّة الذكر ، ونحو ذلك قال الضحاك في تفسير قوله تعالى : ( فَإِذَا هِىَ ثُعْبَانٌ مُّبِينٌ ) ( الأعرَاف : 107 ) . وقال قُطْرب : الثعبان : الحيَّة الذكر الأصفر الأشقر ، وهو من أعظم الحيَّات . وقال أبو تراب : قال الخليل : الثُعْبان : ماء الواحد ثَعب . قال : وقال غيره : هو الثغب بالغين . وقال شمر : قال بعضهم : الثعبان من الحيَّات ضخم عظيم أحمر يصيد الفأر . وقال : وهي ببعض المواضع تستعار للفأر ، وهي أنفع في البيت من السنانير . وقال حُمَيد بن ثَور : شديداً توقّيه الإمامَ كأنما يَرى بتوقّيه الخِشاشة أرقما فلما أنته أنشبت في خِشاشه زِماماً كثعبان الحَمَاطة محكما قال الأزهري : ومَثْعب الحوض : صُنْبُوره وهو ثَقْبه الذي يخرج منه الماء . قال : وروي عن ثعلب في قوله تعالى وتشبيهه عصا موسى بثعبان مبين في موضع ، وقد شبَّهها في موضع آخر بالجان فقيل الثعبان : أضخم الحَيَّات جُثّة ، والجانّ : أخفُ الحيَّات وألطفها غَلْقاً فكيف شبّهت العصا مرة بالثعبان ومرَّة بالجانّ ؟ فقال شبَّهها في ضخمها بالثعبان ، وفي خفَّتها بالجان ونحو ذلك قال الزجاج . بثع : أبو زيد : بَثِعت لِثَةُ الرجل تَبْثَع بُثُوعاً إذا خرجت وارتفعت حتى كأنَّ بها وَرَماً ، وذلك عيب وإذا ضحك الرجل فانقلبت شفته فهي باثعة أيضاً . وقال الليث : البَثَغ ظهور الدم في الشفتين وغيرهما من الجَسَد . قال : وهو البَثَغ بالغين في الجسد . قلت : لم أسمع البَثَغ بالغين لغيره . بعث : قال الليث : بَعَثت البعير فانبعث إذا حللت عِقَاله وأرسلته لو كان باركاً فأثرته . قال : بعثته من نومه فانبعث . قال والبَعْث : بَعْث الجُنْد إلى العَدُوّ . قال والبَعْث يكون نَعْتاً للقوم يُبْعثون إلى وجه من الوجوه ؛ مثل السفَر والرَكْب . بَعيث : اسم رجل . قلت : هو شاعر معروف من بني تميم ؛ وبَعيث لقب له ، وإنما بعَّثَه قولُه : تبعَّث مني ما تبعَّث بعدما استمرْ قلت : وبُعاث بالعين : يوم من أيام الأوس والخزرج معروف ذكره الواقدي ومحمد بن إسحاق في ( كتابيهما ) . وذكر ابن المظفّر هذا في كتاب ( الغين ) فجعله يوم بُغَاث فصحّفه . وما كان الخليل ح يخفي عليه يومُ بعاث ؛ لأنه من مشاهير أيَّام العرب ، وإنما صحَّفه الليث وعزاه إلى خليل نفسِه ، وهو لسانه . والله أعلم . وقال الله جلّ وعزّ : ( رَبِّهِمْ يَنسِلُونَ قَالُواْ ياوَيْلَنَا مَن بَعَثَنَا مِن مَّرْقَدِنَا هَذَا مَا وَعَدَ ) ( يس : 52 ) هذا وقف التَمَام وهو قول المشركين يوم النُشُور وقوله جلّ وعزّ : ( مِن مَّرْقَدِنَا هَذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمانُ ) ( يس : 52 ) قول المؤمنين و ) وُوِهَاذَا ( رفع بالابتداء والخبر ) مَّرْقَدِنَا هَذَا مَا ( وقرىء ( يا ويلنا مِن بَعْثِنا من مرقدنا ) أي مِن بَعْث الله إيانا من مرقدنا . والبعث في كلام العرب على وجهين أحدهما الإرسال ؛ كقول الله تعالى : ( ثُمَّ بَعَثْنَا مِن بَعْدِهِم مُّوسَى ) ( الأعراف : 103 ) معناه : أرسلنا . والبَعْث : إثارة بارِكٍ أو قاعد . تقول بعثت البعير فانبعث أي أثرته فثار . والبَعْث أيضاً : الإحياء من الله للموتى . ومنه قوله جلّ وعزّ : ( ثُمَّ بَعَثْنَاكُم مِّن بَعْدِ مَوْتِكُمْ ) ( البَقَرَة : 56 ) أي أحييناكم . وفي حديث حذيفة : ( إن للفتنة بَعْثات ووَقَفات فمن استطاع أن يموت في وَقفاتها فليفعل ) . وقال شمر في قوله : ( بعثات ) أي إثارات وهَيْجات . قال : وكلّ شيء أثرتَه فقد بعثتَه . وبعثت النائم إذا أهْبَبتَه . قال : والبَعْث : القوم المبعوثون المُشْخصون . ويُقَال : هم البَعْث بسكون العين . وفي ( النوادر ) : يقال : ابْتَعَثْنا الشام عَيْراً إذا أرسلوا إليها رِكَاباً للميرة . وباعِيثاء : موضع معروف . الأصمعيّ : رجل بَعِث : لا يكاد ينام ، وناقة بَعِثة : لا تكاد تَبْرُك .

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٩٢٣
(باب الباء والعين وما يثلثهما) (بعق) الباء والعين والقاف أصلٌ واحد، وهو شقُّ الشّيء وفَتْحُه. ثمّ يُتَّسَع فيه فيُحمَل عليه ما يقاربُه. قال الخليل: البُعَاقُ شدّة الصوت. والمطر البُعاق، بَعَق الوابلُ إذا انفتح فَجْأَةً. قال أبو زياد: البُعاق من الأمطار أشَدُّها، وقال أرضٌ مبعوقةٌ. قال: والانبعاقُ أن ينبَعِقَ عليك الشّيءُ فجأةً. وأنشد: بينَمَا المرء آمِنٌ راعَه رَا *** ئِعُ حَتْفٍ لم يَخْشَ منه
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٣٢٧
- أصل البعث: إثارة الشيء وتوجيهه، يقال: بعثته فانبعث، ويختلف البعث بحسب اختلاف ما علق به، فبعثت البعير: أثرته وسيرته، وقوله عز وجل: ﴿والموتى يبعثهم الله﴾ [الأنعام/36]، أي: يخرجهم ويسيرهم إلى القيامة، ﴿يوم يبعثهم الله جميعا﴾ [المجادلة/6]، ﴿زعم الذين كفروا أن لن يبعثوا قل بلى وربي لتبعثن﴾ [التغابن/7]، ﴿ما خلقكم ولا بعثكم إلا كنفس واحدة﴾ [لقمان/28]، فالبعث ضربان: - بشري، كبعث البعير، وبعث الإنسان في
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٩٢
ب ع ث بعث الله الرسول إلى عباده وابتعثه‏.‏ ومحمد رسول الله صلى الله عليه وسلم خير مبعوث ومبتعـث‏.‏ وفـي حديـث المبعـث كـذا‏.‏ وبعثـه مـن منامـه وبعثـه علـى الأمـر‏.‏ وتواصـوا بالخير وتباعثوا عليه‏.‏ وبعثه لكذا فانبعث له‏.‏ و ‏"‏ كره الله انبعاثهم فثبطهم ‏"‏ وفلان كسلان لا ينبعث‏.‏ وبعث الشيء وبعثره‏:‏ أثاره‏.‏ قال‏:‏ فبعثها تقص الإكام وفلان يكره الانبعاث كأنما بعث ليوم بعاث وهو يوم بين
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٣٣٥
بَعَثَهُ يَبْعَثُه بَعْثاً: أَرْسَلَهُ وَحْدَه، وبَعَثَ به: أَرسله مع غيره. وابْتَعَثَه أَيضاً أَي أَرسله فانْبعَثَ. وفي حديث عليّ يصف النبي، صلى الله عليه وسلم، شَهِيدُك يومَ الدين، وبَعِيثُك نعْمة؛ أَي مَبْعُوثك الذي بَعَثْته إِلى الخَلْق أَي أَرسلته، فعيل بمعنى مفعول. وفي حديث ابن زَمْعَة: انْبَعَثَ أَشْقاها؛ يقال: انْبَعَثَ فلانٌ لشأْنه إِذا ثار ومَضَى ذاهباً لقضاء حاجَته. والبَعْثُ: الرسولُ،
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٣٧
* ب ع ث * * بَعَثهُ * و * ابتَعَثَهُ * بمعنى أي أرسله * فانْبعَثَ * و * بَعَثهُ * من منامه أهبه وأيقظه وبعث الموتى نشرهم وباب الثلاثة قطع
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٦٧٠
بعثه، كمنعه يبعثه بعثا :أرسله وحده. وبعث به: أرسله مع غيره، كابتعثه ابتعاثا فانبعث . ومحمد صلى الله عليه وسلم خير مبعوث ومبتعث. وبعثه لكذا، فانبعث. وفي حديث ابن زمعة انبعث أشقاها يقال: انبعث فلان، لشأنه، إذا ثار ومضى ذاهبا لقضاء حاجته. بعث الناقة: أثارها فانبعثت: حل عقالها، أو كانت باركة فهاجها. وفي حديث حذيفة. إن للفتنة بعثات ووقفات، فمن استطاع أن يموت في وقفاتها فليفعل. قوله: بعثات،
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٬١٣٠
بَعْثٌ 1 بَعْثٌ عث بعث signifies The removing of that which restrains one from free action. (TA.) [And hence,] ― -b2- بَعَثَهُ, (S, A, &c.,) aor. بَعَثَ , (A, K,) inf. n. بَعَثٌ (Mgh, L, Msb, TA) and بَعَثٌ, (L, TA,) He sent him; (S, A, Mgh, Msb, K;) namely, a messenger; (Msb;) and, when said of God, an apostle; (A;) [and when said of a man, a letter, &c.;] as also ↓ ابتعثه: (S, A, Msb, K:) [or]
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٨٧
بَعَثَ بَعَثَ A ( n. ac. بَعْث 1 ) a. [ acc. & Bi or Ila ], Sent, despatched. b. Woke, a woke, roused, aroused; raised up, resuscitated. c. [ acc. & 'Ala ], Roused, excited against. بَعِثَ بَعِثَ A ( n. ac. بَعَث 4 ), a. Was sleepless, wakeful. تَبَعَّثَ تَبَعَّثَ V , a. Flowed, gushed forth. اِنْبَعَثَ اِنْبَعَثَ VII , a. Was sent, despatched. b. Was roused, aroused; was raised.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٤٬٩٢١
بعث بَعَثَ - يَبْعَثُ ، بُعِثَ - يُبْعَثُ - بَعْث - مَبْعوث - مَبْعوثون - انْبَعَثَ - يَنْبَعِثُ - انْبِعاث بَعَثَ - يَبْعَثُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يثيره وينشطه ويوقظه، ويؤهبه للقيام بعمل بنشاط وفعالية، بعد أن كان في حالة السكون بَعَثَ - يَبْعَثُ + كائن + كائناً + حال: بعثه وهو على هذه الحال ﴿ويوم يبعث حيا﴾ بَعَثَ - يَبْعَثُ + كائن +
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٩٦ (الإجمالي: ٢٨١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. موت

    الآيات المشتركة: ١٢ · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…

  2. يوم

    الآيات المشتركة: ١٨ · “Yemm” durgun akan su demektir

  3. لبث

    الآيات المشتركة: ٥ · Kaldınız

  4. بعد

    الآيات المشتركة: ١١ · Baid uzak demektir

  5. رفت

    الآيات المشتركة: ٢ · Rufet saman gibi döküntü demektir

  6. نظر

    الآيات المشتركة: ٨ · Korkuluk demektir

  7. ترب

    الآيات المشتركة: ٤ · Toprak demektir

  8. زكو

    الآيات المشتركة: ٥ · “Zekiyye“ bol otlaklı arazi demektir

  9. أمم

    الآيات المشتركة: ٦ · Emam ön demektir

  10. أيي

    الآيات المشتركة: ١٥ · Evye kuş yuvası demektir

  11. رسل

    الآيات المشتركة: ١٢ · Saçak demektir

  12. عظم

    الآيات المشتركة: ٦ · Büyük

الآيات التي ورد فيها(٦٤)

  1. قَالَ أَنْظِرْنِي إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

    Gönderilirler

  2. قَالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

    Gönderilirler

  3. أَمْوَاتٌ غَيْرُ أَحْيَاءٍ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ

    Gönderilirler

  4. لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

    Gönderilirler

  5. وَلَا تُخْزِنِي يَوْمَ يُبْعَثُونَ

    Gönderilirler

  6. قُلْ لَا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلَّا اللَّهُ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ

    Gönderilirler

  7. لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

    Gönderilirler

  8. قَالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

    Gönderilirler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökبعث
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerرسل, نشر, حشر, نهض
Zıt Kökثبط
Çekirdek Özet 1Durgun, uykuda veya çökmüş olanı harekete geçirip yönlendirmek
Çekirdek Özet 2Ölüleri diriltme, elçi gönderme ve iradeyi eyleme sevk etme
Çekirdek Özet 3Potansiyel durumdan kinetik ve amaçlı harekete geçiş sistemi
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca fiziki bir elçi göndermeye veya salt yeniden dirilmeye indirgeyerek içsel uyanış, sevk ve iradi harekete geçiş boyutunu yitirmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بعYarma, açığa çıkarma, eşeleme ve içindekini dışarı saçma ortak anlamını taşır; بعثر, بعد, بعر, بعض köklerinde de kapalı veya birleşik olanın dağıtılması ve ayrıştırılması belirgindir.ثYayılma ve harekete geçiş niteliği katarak durağan halde duran nesneyi uyandırıp ileriye doğru yönlendirme anlamı üretir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadırKapalı, sınırlı, korunaklı bir iç mekânı ve potansiyel varoluşu simgeler.
عGözGörme, bilme, idrak, kaynağın ve gizlinin açığa çıkması hareketini temsil eder.
ثİşaret, sonTüretme imge olup temas, saçılma, uyarılma ve hareketi ileriye taşıma işlevini yüklenir.
بعثİçeride duranın gözle görülür biçimde ileriye fırlatılmasıKapalı ve durağan durumda bulunan bir varlığın bilinçli bir saikle canlanıp harekete geçmesi ve hedefe yönelmesi sürecini ifade eder.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇökmüş veya uykuda olan deveyi dürtüp ayağa kaldırmak, bağını çözüp ileri sürmek veya uyuyan kimseyi sarsarak uyandırmak.
Cahiliye şiiri kullanımıİbn Ahmer bir beytinde devesini gece vakti hızla harekete geçirişini anlatır: فبعثْتُها تَقِصُ المقَاصِرُ بَعْدَما / كَرَبَتْ حَياةُ النَّارِ للمُتَنَوِّرِ
Erken Arapça kullanımBir kimseyi ihtiyacını görmesi için bir yere yollamak ya da orduyu sefere çıkarmak; askeri birlik anlamında cünd murekkep birliği için de kullanılır.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesi genelinde kök, temelde durağan durumdan aktif duruma geçirme, bir görevi icra etmek üzere uyandırma ve sevk etme semantik alanına yerleşir. Arapçada بعث biçiminde billurlaşan bu kök, hem fiziki bir kalkış ve intibahı hem de harici bir irade tarafından bir amaca doğru yönlendirilmeyi (irsâl) içerir. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan aynı üçlü kök dizilişi sınırlı kalsa da eyleme geçirme ve araştırma/eşeleme çizgisiyle bağlantılı kök kümeleriyle morfo-fonetik kesişimler mevcuttur; ancak klasik Arapçadaki özgün nizam, çökmüş hayvanı ayağa kaldırma (بعث البعير) ve uykudan uyandırma tasavvuru üzerinden bağımsız bir semantik güç kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönبع çekirdeğinden türeyen açığa çıkarma ve dağıtma anlamıÇökmüş bir varlığın bağı çözülerek ayaklandırılması ve sevk edilmesi ekseninde gelişmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiKuzeybatı Sami dillerindeki kalkış ve sevk semantik alanıGeniş Sami katmanında uyandırma, eşeleyip ortaya çıkarma eylemleriyle eşleşir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve kanıtlanmış bir Afro-Asyatik dış bağ tespit edilmedi.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بعثAnlamlıHarekete geçirmek, uyandırmak, göndermekDurgun olanı amaca yönelik sevk etmekHedef kök; Kur'an'da geçer
بثعAnlamlıDudakların kırmızı ve dolgun olmasıEtten ve kandan dışarı taşma, dolgunlukKur'an'da geçmez
عبثAnlamlıGaye ve düzenden yoksun hareketAmaçsız oyun, faydasız eylem, karıştırmaHedef kökün amaçlılığına zıt bir yön taşır; Kur'an'da geçer
عثبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
ثبعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
ثعبAnlamlıSuyun veya kanın fışkırıp akmasıDar bir menfezden basınçla hızla fırlamaHızlı fırlama yönüyle çekirdeğe yakındır; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بعثMerkezHarekete geçirme ve sevkDurgunluk veya ölüm halinden sonra kalkışı ve amaca doğru yönlendirilmeyi bildirir.Uyandırma ile göndermenin birleştiği kavşaktır.
رسلKomşuGönderme ve elçilikرسل yumuşaklık ve kesintisiz akışla ulaştırmayı öne çıkarır; بعث ise uykudan veya çöküşten ayağa kaldırarak sevki vurgular.Mesaj ve görev ulaştırma.
نشرKomşuYayma ve dağıtmaنشر dürülü ve toplu olanın açılıp her tarafa dağılmasını anlatır; بعث kalkış ve fırlayış anına odaklanır.Diriliş sonrası yayılma.
حشرKomşuToplama ve sevkحشر dağınık olanları zorla tek bir alanda bir araya getirmeyi ifade eder; بعث ferdi kalkış ve göreve koyulmadır.Mahşer alanına zorunlu sevk.
نهضKomşuDoğrulma ve kalkışنهض sadece bedenle ayağa kalkmaktır; harici bir görevlendirme boyutu içermeyebilir.Kendi kendine veya uyanarak kalkma.
ثبطZıtAlıkoyma ve uyuşturmaHarekete geçmeyi engellemek, atalete düşürmek ve yürüyüşü durdurmaktır.İradesizleştirip çökertme.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبعثHarekete geçirmek, uyandırmak, göndermekÇökmüş veya ölü olanı canlandırıp bir gaye ile sevk etmeyi kapsar.Kesin
Latincesuscitare, mittereUyandırmak, ayağa kaldırmak, göndermekSuscitare içsel uyandırmayı, mittere ise dışsal sevk ve elçiliği karşılar; iki eylemi tek kelimede birleştiremez.Güçlü
İngilizceresurrect, dispatch, arouseDiriltmek, göndermek, uyandırmakResurrect yalnızca ölümden dönüşü, dispatch ise görevle yollamayı anlatır.Güçlü
Almancaauferwecken, entsendenDiriltip ayağa kaldırmak, görevle yollamakAuferwecken canlandırma boyutunu, entsenden ise resmi göreve göndermeyi verir.Güçlü
Fransızcaressusciter, dépêcherDiriltmek, ivedilikle göndermekDépêcher bir vazifeyle yola çıkarmayı, ressusciter ise ölümden uyanışı ifade eder.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُبْعَثُونَ / لَمَبْعُوثُونَ / الْبَعْثِKıyamette ölülerin diriltilmesi ve kabirlerden çıkarılmasıAhireti inkâr edenlerin sorgulandığı ve dirilişin delillendirildiği bağlamlar; Hac 22:5, Rûm 30:56, Vâkıa 56:47.
بَعَثَ / بَعَثْنَا / نَبْعَثُİnsanlara ilahi vahiyle peygamber veya elçi gönderilmesiÜmmetlere hidayet rehberi verilmesi ve uyarıcı sevk edilmesi; Bakara 2:213, Âl-i İmrân 3:164, Nahl 16:36.
فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا / بَعَثْنَا عَلَيْكُمْ عِبَادًاBelirli bir olayı gerçekleştirmek üzere bir varlığın sevk edilmesi veya musallat kılınmasıTarihsel olaylar ve ibret verici somut durumların yönlendirilmesi; Mâide 5:31, İsrâ 17:5.
بَعَثْنَاهُمْ / بَعَثَكَUykudan veya baygınlıktan uyandırılmaMağara ehlinin uykudan kaldırılması ve insanın ölüm benzeri uykudan uyanması; Kehf 18:19, Furkân 25:47.
فَابْعَثُوا حَكَمًا / فَابْعَثُوا أَحَدَكُمİnsanların kendi aralarından birini vazife ile görevlendirip yollamasıİctimai ve hukuki işlerde hakem veya temsilci atanması; Nisâ 4:35, Kehf 18:19.
انْبِعَاثَهُمْİçsel istek ve savaşa çıkış iradesiMünafıkların cihad için eyleme geçme motivasyonu; Tevbe 9:46.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret akidesi (el-Ba's ve'n-nüşûr)Cismani dirilişin imkânı, yoktan var etme mi yoksa cüzlerin toplanması mı olduğu meselesi.Ölümden sonra bedenen yeniden dirilme ve hesaba çekilme.
FıkıhTemsil ve aile hukuku (ba'sü'l-hakemeyn), ordu sevkiyatı (ba'sü'l-cünd)Aile uyuşmazlığında hakem tayini ve devlet başkanının orduyu sefere çıkarma yetkisi.Belirli bir vazifeyi ifa için yetkilendirilip sevk edilme.
TefsirNübüvvet ve ahiret ayetleriPeygamber göndermenin hüccet ikamesi sayılması ve dirilişin uykuya benzetilmesi.İlahi iradenin tarihi ve kozmik alana müdahalesi ve yönlendirmesi.
HadisPeygamberliğin başlangıcı (bi'set) ve diriliş sahneleriHz. Peygamber'in risaletle görevlendirilme dönemi ve kıyamette insanların kalkışı.Elçilik vazifesi ve kabirden diriliş anı.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve ahiret nizamıRisalet ve nüşûrİnsanlığı ataletten kurtarıp nihai hesaba doğru yönlendirmeİlahi kanun gereği elçiler toplumu uyarır, kıyamette ise tüm canlar hesap için diriltilir.Kesin
İlmiFiziksel ve biyolojik dinamizmPotansiyelden kinetiğe geçişDurgun enerjiyi aktif işe dönüştürmeAtıl vaziyette duran bir sistemin dış etki veya içsel dürtüyle dinamik sürece girmesidir.Güçlü
SiyasiKamu idaresi ve askeri sevkTemsilci atama ve ordu donatmaYetki devriyle hedefe yönelik harekât başlatmaYönetimin kriz bölgelerine hakem, elçi veya güvenlik gücü sevk etme eylemidir.Güçlü
İktisadiÜretim ve piyasa dinamikleriDurgun sermayeyi piyasaya sürmeAtıl kaynakları dolaşıma ve üretime katmaBekleyen birikimin yatırıma dönüştürülerek ticari faaliyetin canlandırılmasıdır.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKinetik uyarılma ve pertürbasyon (kuantum sıçraması / aktivasyon enerjisi)Taban enerji seviyesinde durağan duran bir parçacığın gereken eşik enerjiyi alarak üst enerji düzeyine fırlaması ve yönlenmiş akış üretmesi süreciyle birebir örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal mobilizasyon ve kolektif eyleme geçişToplumun veya bireyin pasif durumdan, bir motivasyon veya çağrı vasıtasıyla organize bir faaliyete yönelmesidir.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca mezardan kalkışa veya bir şahsın fiziki bir mektup/haber ile gönderilmesine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamبعث, durgunluk, çöküntü, gaflet veya ölüm halini yırtıp hedefi belli bir aksiyona geçmeyi, içsel iradenin tetiklenmesini ve tarihsel akışa yön veren ilahi hamleleri de içine alır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın kendi iç dünyasındaki ve ictimai hayatındaki ataletten uyanış vazifesini görmezden gelerek kavramı sadece eskatolojik bir geleceğe ertelemek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın iki ana direği olan risalet (dünyevi yönlendirme) ve ahiret (uhrevi diriliş) hakikatlerinin ortak hareket zeminini bu kök kurar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin görevlendirilişini bildiren ayetlerde, inkârcıların yeniden dirilmeyi reddettikleri tartışmalarda ve ashâb-ı kehf kıssasında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlık dünyasının kendiliğinden başıboş aktığı veya ölümün mutlak bir yok oluş olduğu zannını yıkar; her durgunluğun bir uyarıcı ile harekete geçirilebileceğini gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamÇökmüş veya uykudaki deveyi dürtüp ayağa kaldırmak ve yönlendirerek yola çıkarmak.
  • Soyut anlamPotansiyel, atıl veya cansız halde bulunan bir yapının bilinçli ve amaca matuf bir kuvvetle kinetik harekete geçirilmesi.
  • Sistematik karşılıkSistemin sıfır veya durağan noktasından bir amaç vektörü doğrultusunda fırlatılarak aktifleştirilmesi.
  • LaTeX modeliS0→    Fe    v⃗g
  • LaTeX açıklamasıModelde S0 durağan, uykuda veya ölü vaziyetteki başlangıç durumunu; Fe onu harekete geçiren harici ilahi iradeyi veya uyarıcı gücü; v⃗g ise bu uyarılma sonucunda belirli bir yöne ve gayeye doğru başlayan yönlü hareketi ve vazifeyi temsil eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ب