خبر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: خ-ب-رالصيغ: ١٠ · الجذور المجاورة: ٨٦ · الآيات: ٥٢ · السور: ٣١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عرضخُبْرًانشزخبرأَخْبَارَكُمْعملخَبِيرٍلطفعرفخَبِيرٌبصرلَخَبِيرٌأجلالْخَبِيرُجهد

الجذرالصيغ ١٠الآيات ٥٢السور ٣١المجاورة ٨٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

خبر

خ - ب - ر

جذر
  • الورود: ٥٢
  • الآيات: ٥٢
  • الصيغ: ١٠
  • المعاجم: ١٢

Haber : Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür. Doğuracağının habercisi olur. Sonra gelecekte olacak olaylar hakkında verilen bilgilere haber denir. Nebi tepe üzerinde oturan gözcüye denir. Geçmişten bilgi vermeye de nebe’ denir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Haber : Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür. Doğuracağının habercisi olur. Sonra gelecekte olacak olaylar hakkında verilen bilgilere haber denir. Nebi tepe üzerinde oturan gözcüye denir. Geçmişten bilgi vermeye de nebe’ denir.

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٦٦
الخَبْرُ: المزادة العظيمة، والجمع خُبورٌ. وتُشبَّه بها الناقة في غُزْرها فتسمى: خَبْراءَ. والخَبَرُ بالتحريك: واحد الأَخبارِ. وأَخْبَرْتُهُ بكذا وخَبَّرْتُهُ، بمعنىً. والاستِخْبارُ: السؤال عن الخَبَر. وكذلك التَخَبُّرُ. والمَخْبَرُ: خلاف المنظر. وكذلك المَخْبَرَةُ والمَخْبُرَةُ أيضاً بضم الباء، وهو نقيض المَرْآة. والخَبْراءُ: القاع يُنبِت السِدر، والجمع الخَبارى والخباري، مثل الصَحارى والصَحاري،
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٤٧٢
خ ر ب خرب ، خبر ، ربخ ، بخر ، برخ : مُستعملات . خرب : قال الليث : الْخَرَابُ : نقيض العمران وثلاثةُ أَخْرِبَةٍ . قال : والْخَرِبُ : جَمْعُ الْخَرِبةِ كالْكَلِمِ _ جَمْعِ الكلِمَة . والفِعْلُ من كلِّ ذلك : خَرِبَ يَخْرَبُ خَرَاباً . وقد خَرَّبَهُ المخرِّبُ تَخْرِيباً . وفي الدَّعاءِ : اللّهُمُ مُخَرِّبَ الدُّنْيَا وَمُعَمِّرَ الآخِرَةِ أي : خَلَقْتَهَا للخراب . والخَرُّوبةُ : شجرَةُ الْيَنْبُوتِ .
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬١٥٠
(باب الخاء والباء وما يثلثهما) (خبت) الخاء والباء والتاء أصلٌ واحد يدلُّ على خُشوع: يقال أَخْبَتَ يخبِتُ إخباتاً، إذا خشَع. وأخْبَتَ لله تعالى. قال عزّ ذكره: ﴿وَبَشِّرِ المُخْبِتِين﴾ [الحج 34]، وأصلُه من الخَبْت، وهو المفازة لا نباتَ فيها. ومن ذلك الحديث: "ولو بِخَبْتِ الجَمِيش([1])". ألا تراه سمَّاها جَميشاً، كأنّ النَّباتَ قد جُمِشَ منها، أي حُلِق. (خبث) الخاء والباء والثاء أصلٌ واحد
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٨٢
- الخبر: العلم بالأشياء المعلومة من جهة الخبر، وخبرته خبرا وخبرة، وأخبرت: أعلمت بما حصل لي من الخبر، وقيل الخبرة المعرفة ببواطن الأمر، والخبار والخبراء: الأرض اللينة (انظر: المجمل 2/310)، وقد يقال ذلك لما فيها من الشجر، والمخابرة، مزارعة الخبار بشيء معلوم، والخبير: الأكار فيه، والخبر (الخبر بكسر الخاء وفتحها، انظر: اللسان (خبر) ؛ والمجمل 2/310) : المزادة العظيمة، وشبهت بها الناقة فسميت خبرا،
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٥٥
خ ب ر خبـرت الجـرل واختبرتـه خبراً وخبرة ‏"‏ ووجدت الناس اخبر تقله ‏"‏‏.‏ ومالي به خبر أي علم ومن أيـن خبـرت هـذا بالكسـر وأنـا بـه خبير‏.‏ واستخبرته عن كذا فأخبرني به وخبرني‏.‏ وخرج يتخبر الأخبار‏:‏ يتتبعها‏.‏ وأعطاه خبرته أي نصيبه‏.‏ ‏"‏ ونهى رسول الله صلى الله عليه وسلم عن المخابرة ‏"‏ وهي المزارعة‏.‏ ومشوا في الخبار والخبراء وهـي أرض رخـوة فيهـا جحـرة‏.‏ وفـي مثـل ‏"‏ مـن تجنب الخبار
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬١٥٤
الخَبِيرُ: من أَسماء الله عز وجل العالم بما كان وما يكون. وخَبُرْتُ بالأَمر (* قوله: «وخبرت بالأمر» ككرم. وقوله: وخبرت الأمر من باب قتل كما في القاموس والمصباح). أَي علمته. وخَبَرْتُ الأَمرَ أَخْبُرُهُ إِذا عرفته على حقيقته. وقوله تعالى: فاسْأَلْ بهِ خَبِيراً؛ أَي اسأَل عنه خبيراً يَخْبُرُ. والخَبَرُ، بالتحريك: واحد الأَخبْار. والخَبَرُ: ما أَتاك من نَبإِ عمن تَسْتَخْبِرُ. ابن سيده: الخَبَرُ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧١٩
* خ ب ر * * الخَبَرُ * واحد الأخبار و * أخْبَرَهُ * بكذا و * خَبَّرهُ * بمعنى و * الاستِخْبَارُ * السؤال عن الخبر وكذا * التَّخَبُّرُ * و * المَخْبَرُ * بوزن المصدر ضد المنظر وكذا * المَخْبَرَةُ * بضم الباء وهو ضد المرءاة و * خَبَرَ * الأمر علمه وبابه نصر والاسم * الخُبْرُ * بالضم وهو العلم بالشيء و * الخَبِيرُ * العالم والخبير الأكار ومنه * المُخَابَرةُ * وهي المزارعة ببعض ما يخرج من الأرض و *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٩٠٧
الخبر: محركة: النبأ، هكذا في المحكم. وفي التهذيب: الخبر: ما أتاك من نبإ عمن تستخبر. قال شيخنا: ظاهره بل صريحه أنهما مترادفان، وقد سبق الفرق بينهما، وأن النبأ خبر مقيد بكونه عن الراغب وغيره من أئمة الاشتقاق والنظر في أصول العربية. ثم إن أعلام اللغة والإصطلاح قالوا: الخبر عرفا ولغة: ما ينقل عن العير، وزاد فيه أهل العربية. واحتمل الصدق والكذب لذاته. والمحدثون استعملوه بمعنى الحديث. أو الحديث: ما عن
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ١٧٬٨٨٦
خَبُرَ 1 خَبُرَ خبر , aor. خَبُرَ , (K,) inf. n. خُبُورٌ; (TA;) and ↓ اختبر, and ↓ تخبّر; (K;) He knew; or had, or possessed, knowledge; بِشَىْءٍ [of a thing; generally meaning, with respect to its internal, or real, state]. (K, TA.) -A2- خَبَرَهُ, (S, A, Msb,) aor. خَبُرَ , (Msb, MS,) inf. n. خَبْرٌ; (Msb, MS; *) and خَبِرَهُ, [aor. خَبَرَ ,] (A,) inf. n. خَبَرٌ; (TA;) and ↓ اختبِرهُ, and ↓
لا توجد ترجمة تركية بعدرابط المدخل

خَبُرَ 1 خَبُرَ خبر , aor. خَبُرَ , (K,) inf. n. خُبُورٌ; (TA;) and ↓ اختبر, and ↓ تخبّر; (K;) He knew; or had, or possessed, knowledge; بِشَىْءٍ [of a thing; generally meaning, with respect to its internal, or real, state]. (K, TA.) -A2- خَبَرَهُ, (S, A, Msb,) aor. خَبُرَ , (Msb, MS,) inf. n. خَبْرٌ; (Msb, MS; *) and خَبِرَهُ, [aor. خَبَرَ ,] (A,) inf. n. خَبَرٌ; (TA;) and ↓ اختبِرهُ, and ↓ تخبّرهُ; (TA;) He knew it; syn. عَلِمَهُ; (S, A, Msb;) [generally meaning, with respect to its internal, or real, state; like خَبُرَ بِهِ: see خُبْرٌ, its simple subst., as distinguished from its inf. n.] You say, مِنْ أَيْنَ خَبَرْتَ هَذَا الأَمْرَ, (so in a copy of the S,) or خَبِرْتَ, (so in another copy of the S, and so in the A, where it is expressly said to be with kesr,) Whence knewest thou this thing? (S, A. *) ― -b2- And خَبَرَهُ, (S, K,) aor. خَبُرَ , (S,) inf. n. خُبْرٌ and خِبْرَةٌ, (S, K,) or the latter is a simple subst.; (Msb;) and ↓ اختبرهُ [which is the more common in this sense]; (S, Msb, K;) He tried, made trial of, made experiment of, tested, proved, assayed, proved by trial or experiment or experience him, or it. (S, Msb, K.) Hence the phrase, (S,) لَأَخْبُرَنَّ خَبَرَكَ, (S, K,) in some good lexicons خُبْرَكَ, (TA, [and so in the CK, but this I think to be a mistake, suggested by the explanation, which is not literal,]) i. q. لَأَعْلَمَنَّ عِلْمَكَ [which properly signifies I will assuredly know thy knowledge, or what thou knowest, but here means, as is shown by the manner in which the phrase that it explains is mentioned in the S, I will assuredly try, prove, or test, thy state, and so know what thou knowest]. (S, K.) [Hence, also,] the saying of Abu-dDardà, وَجَدْتُ النَّاسَ اُخْبُرْ تَقْلِهِمْ, (S,) or تَقْلِهِ, (A, K,) I found the people to be persons of whom it is said thus: [Try, prove, or test, them, or him, and thou wilt hate them, or him:] i. e. there is not one [of them] but his conduct is hated when it is tried, or proved, or tested: (K:) or when thou triest, provest, or testest, them, thou wilt hate them: the imperative form being used, but the meaning being that of an enunciative: (S, A, L, B:) [وَجَدْتُ is a verb of the kind called أَفْعَالُ القُلُوبِ, which govern two objective complements; therefore اُخْبُرْ تَقْلِهِمْ and اُخْبُرْ تَقْلِهِ are for مَقْلِيِّينَ عِنْدَ الخِبْرَةِ and مَقْلِيًّا عند الخبرة.] -A3- خَبَرَ الأَرْضَ, [and, as appears from a passage in the L, ↓ خبّرها, (see خَبْرٌ,)] He furrowed, or ploughed, the land for sowing. (Msb.) -A4- خَبَرَ الطَّعَامَ, (K,) aor. خَبُرَ , inf. n. خَبْرٌ, (TA,) He made the food greasy; or put grease to it. (K, TA.) -A5- خَبِرَ It (a place) was, or became, what is termed خَبْرَآء: (S:) or abounded with سِدْر [or lote-trees]. (TA.) ― -b2- And خَبِرَتِ الأَرْضُ, aor. خَبَرَ , (K,) inf. n. خَبَرٌ, (TA,) The land, or ground, abounded with خَبَار [app. meaning soft soil: see 3]. (K.) -A6- خبرت, [probably خَبُرَتْ, like غَزُرَتْ &c.,] inf. n. خُبُورٌ, (tropical:) She (a camel) abounded with milk. (Lh, TA. [See خَبْرٌ.])

2 خَبَّرَ see 4, in two places: -A2- and see 1.

3 خَاْبَرَ خابرهُ, (TA,) inf. n. مَخَابَرَةٌ, (S, A, Mgh, Msb, K, &c.,) [He made a contract, or bargain, with him to till and sow and cultivate land for a share of its produce:] the inf. n. signifies i. q. مُزَارَعَةٌ [i. e. the making a contract, or bargain, with another to cultivate land for a share of its produce], (AO, Lh, S, A, IAth, Mgh, Msb,) for somewhat of its produce, (S, Msb,) or for a third or a quarter, (AO, Mgh,) or for a determined share, such as a third or a quarter or some other portion, (IAth,) or for half or the like: (so in some copies of the K and in the TA:) or the tilling the ground for half or the like: (so in other copies of the K:) and i. q. مُؤَاكَرَةٌ: (K:) and ↓ خِبْرٌ is syn. with مُخَابَرَةٌ: (S, K:) it is a forbidden practice: (A, Mgh, TA:) it is from خَبِيرٌ signifying “ a tiller, or cultivator, of land: ” (S, Mgh:) or from خَبَرَ “ he furrowed, or ploughed (land) for sowing; ” whence خَبِيرٌ also: (Msb:) or from خَبِرَتِ الأَرْضُ “ the land abounded with خَبَار: ” or from [the fortress of] خَيْبَر, because the Prophet made it to remain in the possession of its inhabitants for half of its revenue; and therefore it was said, خَابَرَهُمْ. (TA.)

اخبرهُ 4 اخبرهُ أخبر أخبره اخبره اخبرة خبر , [inf. n. اـِخْبَارٌ;] (S, A, Msb, K;) and ↓ خبّرهُ, (S, A, K,) inf. n. تَخْبِيرٌ; (K;) are syn. [as signifying He informed him, told him, or acquainted him]. (S, A, K.) You say, أَخْبَرْتُهُ بِكَذَا, (S, Msb,) [and عَنْ كذا,] and ↓ خَبَّرْتُهُ, (S,) [I informed him, or told him, of such a thing; or acquainted him with such a thing; or made him to know the internal, or real, state of such a thing.] And ↓ اخبرهُ خُبُورَةً, i. e. أَنْبَأَهُ مَا عِنْدَهُ [He informed him, or told him, of what he had, or knew]. (K. [Whether it be meant that اخبر is doubly trans. without a particle, in this instance, like أَعْلَمَ, or whether خبورة be a quasi-inf. n, is not explained.]) One says also, تُخْبِرُ عَنْ مَجْهُولِهِ مَرْآتُهُ (tropical:) [His aspect acquaints one with his unknown state or qualities]. (A.) [And اخبر عَنْهُ He predicated of him, or it.] -A2- أَخْبَرْتُ اللِّقْحَة (tropical:) I found the milch camel to be abounding with milk. (K. [See 1, last sentence.])

5 تَخَبَّرَ see 1, in two places: ― -b2- and see 10, in four places. -A2- تخبّروا, (K,) or تخبّروا خُبْرَةً, (S,) They bought a sheep or goat, (S, K,) for different sums, (TA,) and slaughtered it, (S, K,) and divided its flesh among themselves, (S, TA,) each of them receiving a share proportioned to the sum that he had paid. (TA.)

8 اـِخْتَبَرَ see 1, in three places. -A2- مَا اخْتَبَرْتَ لِأَهْلِكَ What خُبْرَة, or flesh-meat, hast thou bought for thy family? (TA.)

استخبرهُ 10 استخبرهُ أستخبره استخبره استخبرة ٱستخبر ٱستخبره (A, K) and ↓ تخبّرهُ (K) He asked, or sought, or desired, of him information, or news, or tidings: (A, * K:) or he asked him respecting news, or tidings, and desired that he should inform him thereof. (TA.) And استخبر and ↓ تخبّر, (S,) or استخبر الخَبَرَ and ↓ تخبّرهُ, (TA,) He asked, or inquired, after the news, or tidings, (S, TA,) that he might know the same: (TA:) and ↓ تخبّر الأَخْبَارَ He searched after the news, or tidings, diligently, or time after time. (A, TA.)

خَبْرٌ خَبْرٌ خبر : see خُبْرٌ. -A2- Also Trees of the kind called سِدْر [or lote-trees], (Lth, K,) and أَرَاك, with abundant herbage around them; (Lth;) as also ↓ خَبِرٌ: (Lth, K:) [both coll. gen. ns.:] ns. un. خَبْرَةٌ and خَبِرَةٌ. (TA.) ― -b2- Seed-produce. (K.) ― -b3- A place where water rests, or stagnates, in a mountain: (K:) a place where water has fallen, such as the water-course has furrowed (خَبَّرَ [perhaps a mistranscription for خَبَرَ]) in the summits (رُؤُوس) [of mountains], and through which one wades. (L.) -A3- A large [leathern water-bag of the kind called] مَزَادَة [q. v.]; (S, K;) as also ↓ خَبْرَآءُ (Kr, K) and ↓ خِبْرٌ: (K:) but this last is disallowed, in the sense above-explained, by AHeyth; and others say that the first word is better: (TA:) pl. of the first خُبُورٌ. (S, K.) ― -b2- Hence, by way of comparison thereto, (S,) (tropical:) A she-camel abounding with milk; (S, K;) as also ↓ خِبْرٌ, (K,) and ↓ مَخْبُورَةٌ [نَاقَةٌ]. (TA.)

خُبْرٌ خُبْرٌ خبر (S, A, K) and ↓ خِبْرٌ (K) and ↓ خَبْرٌ, an inf. n., (Msb,) and ↓ خَبَرٌ, also an inf. n., (TA,) and ↓ خُبْرَةٌ and ↓ خِبْرَةٌ and ↓ مَخْبَرَةٌ, (K,) Knowledge, syn. عِلْمٌ, (S, A, Msb, K,) بِشَىْءٍ [of a thing]: (A, K:) or, accord. to some, خُبْزٌ signifies knowledge of the secret internal state: and ↓ خِبْزَةٌ and ↓ خُبْزَةٌ signify knowledge of the external and internal state; or, as some say, of secret internal circumstances or properties; but this necessarily involves acquaintance with external things. (TA.) You say, لِى بِهِ خُبْرٌ and ↓ خِبْرَةٌ [&c.] I have knowledge of it. (TA.) And مَا لِى بِهِ خُبْرٌ [&c.] I have not knowledge of it. (A.) ― -b2- See also خِبْرَةٌ. -A2- And see خَبِيرٌ: -A3- and خُبْرَةٌ.

خِبْرٌ خِبْرٌ خبر : see خُبْرٌ: -A2- and see also 3: -A3- and see خَبْرٌ, in two places.

خَبَرٌ خَبَرٌ خبر [originally] an inf. n. of خَبِرَهُ: see خُبْرٌ. (TA.) ― -b2- Also Information; a piece of information; a notification; intelligence; an announcement; news; tidings; a piece of news; an account; a narration, or narrative; a story; syn. نَبَأٌ; (T, K;) that comes to one from a person of whom he asks it: (TA:) or خَبَرٌ and نَبَأٌ are not synonymous; for, accord. to Er-Rلghib and others, the latter relates to a thing of great importance: and accord. to the leading authorities in lexicology and the science of conventional language, the former signifies properly, and in its common acceptation, what is related from another or others: to which authors on the Arabic language add, that it may be true or false: (MF:) or what is related from another or others, and talked of: (Msb:) pl. أَخْبَارٌ, (S, Msb, K,) and pl. pl. أَخَابِيرُ. (K.) ― -b3- By the relaters of traditions, it is used as syn. with حَدِيثٌ [signifying A tradition; or narrative relating, or describing, a saying or an action &c. of Mohammad]: (TA:) or this latter term is applied to what comes from the Prophet; and خَبَرٌ, to what comes from another than the Prophet; or from him or another; and أَثَرٌ, to what comes from a Companion of the Prophet; but it may also be applied to a saying of the Prophet. (Kull p. 152.) ― -b4- [In grammar, as correlative of مُبْتَدَأٌ, An enunciative: and as correlative of اِسْمٌ, the predicate of the non-attributive verb كَانَ and the like, and of كَادَ &c.] ― -b5- Also A man's state, or case; الأَمْرُ الَّذِى هُوَ عَليْهِ. (Har p. 20.)

خَبِرٌ خَبِرٌ خبر : see خَبِيرٌ, in two places. -A2- See also خَبْرٌ. ― -b2- خَبِرَةٌ, or أَرْضٌ خَبِرَةٌ; and مَوْضِعٌ خَبِرٌ, and خَبِرٌ alone: see خُبْرٌ.

خُبْرَةٌ خُبْرَةٌ خبر خبره خبرة : see خُبْرٌ, in two places. -A2- Also A portion, or share, (A'Obeyd, S, A, Mgh, K,) which one takes, of flesh-meat or fish. (A'Obeyd, S, K.) ― -b2- A sheep, or goat, which is bought by a number of persons, (S, K,) for different sums, (TA,) and slaughtered, (S, K,) and of which the flesh is then divided by them among themselves, (S,) each of them receiving a share proportioned to the sum that he has paid; (TA; [see 5;]) as also ↓ خَبِيرَةٌ: (K:) and ↓ شَاةٌ خَبِيرَةٌ a sheep, or goat, divided among several persons; thought by ISd to be formed by rejection of the augmentative letter [in its verb تخبّر]. (TA.) ― -b3- What one buys for his family; as also ↓ خُبْرٌ: (K:) accord. to some, (TA,) flesh-meat (K, TA) which one buys for his family. (TA.) ― -b4- Food, (K, TA,) consisting of flesh-meat and other kinds. (TA.) ― -b5- A thing brought forward or offered [for entertainment]. (Lh, K.) So in the saying, اِجْتَمَعُوا عَلَى خُبْرَتِهِ [They congregated over what he had brought forward, or offered, for their entertainment]. (Lh.) ― -b6- A mess of crumbled, or broken, bread, moistened with broth, large, (K, TA,) and greasy. (TA.) ― -b7- A bowl in which are bread and flesh-meat for four or five [persons]. (K.) ― -b8- Food which the traveller carries in his journey, (K,) and provides for himself. (TA.) ― -b9- Seasoning, condiment, or savoury food; as also ↓ خَبِيرٌ: whence the saying, أَتَانَا بِخُبْزَةٍ وَلَمْ يَأْتِنَا بِخُبْرَةٍ [He brought us a cake of bread, but he brought us not any seasoning]. (TA.) ― -b10- Hence, by the Karaj, whose land is adjacent to 'Irلk el-'Ajam, applied to A date; and by some of them pronounced خُبْلَةٌ. (TA.)

خِبْرَةٌ خِبْرَةٌ خبر خبره خبرة Trial, proof, or test; (S, Msb, K;) and so ↓ خُبْرٌ, (S, K,) as in the saying, صَدَّقَ الخَبَرَ الخُبْرُ [The trial, proof, or test, verified the information]. (S.) ― -b2- See also خُبْرٌ, in three places.

خَبْرَآءُ خَبْرَآءُ خبرآء , (Lth, S, K,) and أَرْضٌ خَبْرَآءُ, (S,) and ↓ خَبِرَةٌ, (Lth, K, [in the CK خَبْرَة,]) or أَرْضٌ خَبِرَةٌ, (S,) A plain, or level, tract of land, that produces سِدْر [or lote-trees]: (S, K:) or a tract abounding with trees, in the lower part of a meadow, in which water remains until the hot season, and in which grow trees of the kinds called سِدْر and أَرَاك, with abundant herbage around them: (Lth:) the pl. of خَبْرَآءُ is خَبَارَى and خَبَارٍ and خَبْرَاوَاتٌ (S, K) and خِبَارٌ; (K;) and the pl. of خَبِرَةٌ is ↓ خَبِرٌ; (TA;) [or this is neither a pl. nor a quasi-pl. n.: it may be a coll. gen. n.: but it is probably only an epithet, of which خَبِرَةٌ is the fem.; for] one says also ↓ مَوْضِعٌ خَبِرٌ, (S, TA,) meaning a place abounding with سِدْر. (TA.) ― -b2- خَبْرَآءُ also signifies A place where water collects and stagnates: (TA:) or where water collects and stagnates at the roots of trees of the kind called سِدْر: (K, TA:) or a round low tract of level ground in which water collects. (T.) ― -b3- See also خَبَارٌ. -A2- And see خَبْرٌ.

خَبَارٌ خَبَارٌ خبار Soft land or soil, (IAar, S, A, Mgh, K,) in which are burrows (IAar, S, A) and hollows; (IAar;) as also ↓ خَبْرَآءُ: (A:) or soft land or soil, in which beasts sink and are embarrassed: or crumbling ground, in which the feet of beasts sink. (TA.) It is said in a prov., مَنْ تَجَنَّبَ الخَبَارَ أَمِنَ العِثَارَ [He who avoids soft ground in which the feet sink will be secure from stumbling]. (A, K.) ― -b2- Also Heaps of earth, or dust, collected at the roots of trees. (K, * TA.) ― -b3- And Burrows of جِرْذَان [or large field-rats]: (K:) [a coll. gen. n.:] n. un. with ة. (TA.)

الخَبُورُ الخَبُورُ الخبور The lion. (K.)

خَبِيرٌ خَبِيرٌ خبير Knowing; having knowledge; (S, A, Msb;) as also ↓ خَبِرٌ: (AHn:) or possessing much knowledge with respect to internal things; like شَهِيدٌ with respect to external things: (L in art. شهد:) or possessing knowledge of matters of information, news, tidings, accounts, narratives, or stories; of what is termed خَبَرٌ; (K;) or of what are termed أَخْبَار; (TA;) as also ↓ خَابِرٌ and ↓ خَبِرٌ, (K,) which last is thought by ISd to be a possessive [as distinguished from a verbal] epithet, (TA,) [or it is from خَبِرَ, a form which ISd may not have known,] and ↓ خُبْرٌ, (K,) which is an intensive epithet: (TA:) also informed; possessing information. (TA.) You say, أَنَا بِهِ خَبِيرٌ I have knowledge of it. (A.) And [hence] الخَبِيرُ is a name of God, meaning He who knoweth what hath been and what is or will be: (TA:) or He who well knoweth the internal qualities of things. (Sharh Et-Tirmidhee.) ― -b2- Also Possessing knowledge of God, (K, TA,) by being acquainted with his names and his attributes. (TA.) ― -b3- A lawyer; one skilled in the law, or practical religion. (TA.) ― -b4- A head, or chief. (TA.) -A2- A tiller, or cultivator, of land. (S, Mgh, Msb, K.) -A3- Fur, or soft hair, syn. وَبَرٌ, (S, K,) of camels, and (tropical:) of the wild ass. (TA.) ― -b2- Hair that has fallen: and with ة, a portion thereof. (K.) [See also خَبِيرَةٌ below.] ― -b3- (tropical:) Plants, or herbage; (S, K, TA;) fresh herbage: (K, TA:) likened to the وَبَر of camels, because growing like the latter: and seed-produce. (TA.) It is said in a trad., نَسْتَخْلِبُ الخَبِيرَ (tropical:) We cut (S, TA) with the reaping-hook, (TA,) and eat, the plants, or herbage. (S, TA.) ― -b4- Froth, or foam: (TA:) or the froth, or foam, of the mouths of camels. (S, K, TA.) -A4- Seasoned, or made savoury. (TA.) ― -b2- See also خُبْرَةٌ.

خُبُِورَةٌ خُبُِورَةٌ خبوره خبورة : see 4.

خَبِيرَةٌ خَبِيرَةٌ خبير خبيره خبيرة : see خُبَرةٌ, in two places. -A2- Also Good wool, of the first shearing. (K.) [See also خَبِيرٌ.] -A3- An invitation to the عَقِيقَة [q. v.] of a boy. (TA.)

خَابِرٌ خَابِرٌ خابر : see خَبِيرٌ. ― -b2- Also One who tries, proves, or tests, things; having experience. (TA.)

خَابُورٌ خَابُورٌ خابور A certain plant: (K:) or a kind of tree, having a blossom beautiful and bright, yellow, and of good odour, with which gardens are adorned: MF says, I do not think it to be found in the East. (TA.)

الخَيبَرَى الخَيبَرَى الخيبرى الخيبري , (K, TA,) in some copies of the K written الخَيْبَرِىُّ, (TA,) The black serpent. (K.) So in the saying, بَلَاهُ اللّٰهُ بِالخَيْبَرَى [May God afflict him, or it, with the black serpent]: app. because a ruined place becomes the resort of deadly serpents. (TA.) -A2- One says also, عَلَيْهِ الدَّبَرَى وَحُمَّى خَيْبَرَى [May perdition befall him, and the fever of Kheyber: الدبرى being app. an inf. n., syn. with الدَّبَار, which is used in a similar phrase (عَلَيْهِ الدَّبَارُ) mentioned in the TA in art. دبر, and خَيْبَر being altered to خَيْبَرَى, as is indicated in the S, in order to assimilate it in form to الدبرى]: (S, TA:) the fever of Kheyber is مُتَنَاذَرَة [i. e. a fever “ against which people warn one another, ” because it is generally fatal]. (TA.) [See also خَاسِرٌ.]

أَخْبَارِىٌّ أَخْبَارِىٌّ ذ A historian: a rel. n. formed from the pl., like أَنْصَارِىٌّ and أَنْمَاطِىٌّ. (TA.)

مَخْبَرٌ مَخْبَرٌ مخبر (S) and ↓ مَخْبَرَةٌ (S, K) and ↓ مُخْبَرَةٌ (S, M) The internal state; an internal, or intrinsic, quality; the intrinsic, or real, as opposed to the apparent, state, or to the aspect, of a thing; [whether pleasing or displeasing; but when used absolutely, meaning the former;] opposite of مَرْآةٌ (S, K) and of مَنْظَرٌ [q. v.]. (S.) See also مَخْبَرَانِىٌّ.

مَخْبَرَةٌ مَخْبَرَةٌ مخبر مخبره مخبرة : see خُبْرٌ: -A2- and see مَخْبَرٌ. -A3- Also [A privy;] a place where excrement, or ordure, is voided. (K.)

مَخْبُرَةٌ مَخْبُرَةٌ مخبر مخبره مخبرة : see مَخْبَرٌ.

رَجُلٌ مَخْبَرَانِىٌّ رَجُلٌ مَخْبَرَانِىٌّ رجل مخبرانى رجل مخبراني A man of goodly internal, or intrinsic, qualities; syn. ↓ ذُو مَخْبَرٍ; like مَنْظَرَانِىٌّ as meaning ذُو مَنْظَرٍ. (TA.)

مَخْبُورٌ مَخْبُورٌ مخبور Well seasoned; (K;) having much grease. (TA.) -A2- نَاقَةٌ مَخْبُورَةٌ: see خَبْرٌ, last sentence.

مُخْتَبَرٌ مُخْتَبَرٌ مختبر (assumed tropical:) A camel having much flesh. (TA.)

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٧١٠
خَبَرَ خَبَرَ U ( n. ac. خِبْر 2 , خُبْر 3 ), a. Tested, tried; experienced. خَبِرَ خَبِرَ A ( n. ac. خِبْر 2 , خِبْرَة 2t , خَبَر 4 , مَخْبَرَة 17t , مَخْبُرَة 19t ) خَبُرَ U ( n. ac. خُبْر 3 , خُبْرَة 3t , خُبُوْر 27 ) a. Was informed, well aware of, knew. خَبَّرَ خَبَّرَ II , a. see IV . خَاْبَرَ خَاْبَرَ III , a. Farmed; took on hire ( land ). أَخْبَرَ أَخْبَرَ IV a. [ acc. or
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٦٬١٤٦
خبر خَبَرَ - يَخْبُرُ - خُبْر - خُبْراً - خَبِيْر - خَبَر - أَخْبَار خَبَرَ - يَخْبُرُ + كائن +أمراً أو بـِ أمر: يعلمه على وجه الحقيقة واليقين والصواب والتفصيل: تصله معلومات عن شيء أو كائن بشكل أكيد وصواب ومفصل خُبْر: على وزن " فـُعـْل": اسم فعل " خَبَرَ - يَخْبُرُ ": الخبرة: تجمع قدر كبير من المعلومات التفصيلية الصواب خُبْراً : حال من "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٠)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٦ (الإجمالي: ٢٧٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عمل

    الآيات المشتركة: ٢٢ · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  2. لطف

    الآيات المشتركة: ٥ · Lütufkar

  3. أله

    الآيات المشتركة: ٣٤ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. بصر

    الآيات المشتركة: ٧ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  5. نشز

    الآيات المشتركة: ٢ · Tümsek yer demektir

  6. لوي

    الآيات المشتركة: ٢ · Ucu kıvrık demir veya ağaç demektir

  7. أجل

    الآيات المشتركة: ٤ · İcl havuz demektir

  8. ولج

    الآيات المشتركة: ٢ · Arı kovanının giriş çıkış deliğidir

  9. عرف

    الآيات المشتركة: ٤ · Tanınan ile

  10. كفي

    الآيات المشتركة: ٣ · “Dengi” demektir

  11. عرض

    الآيات المشتركة: ٤ · Ön dişler demektir

  12. جهد

    الآيات المشتركة: ٣ · Cehd düz, sert yer demektir

الآيات التي ورد فيها(٥٢)

  1. … فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

    Haberdar

  2. إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

    Haberdar

  3. … تَحْزَنُوا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

    Haberdar

  4. … الْقِيَامَةِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

    Haberdar

  5. … اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

    Haberdar

  6. … دُونِ اللَّهِ وَلَا رَسُولِهِ وَلَا الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

    Haberdar

  7. وَإِنَّ كُلًّا لَمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ رَبُّكَ أَعْمَالَهُمْ إِنَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

    Haberdar

  8. أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَتُصْبِحُ الْأَرْضُ مُخْضَرَّةً إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ

    Haberdar

  9. قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ

    Haberdar

  10. وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ أَمَرْتَهُمْ لَيَخْرُجُنَّ قُلْ لَا تُقْسِمُوا طَاعَةٌ مَعْرُوفَةٌ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

    Haberdar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökخبر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعلم, نبأ, عرف
Zıt Kökجهل
Çekirdek Özet 1Ayak batacak ve işlenecek derecede gevşek, yumuşak zemin; bir şeyin içine girilip denenerek iç yüzünün bilinmesi
Çekirdek Özet 2Varlığın ve eylemlerin dış görünüşünün ötesine geçerek gizli, örtük ve ince ayrıntılarına bizzat nüfuz eden kuşatıcı ilahi farkındalık
Çekirdek Özet 3Yüzeysel malumat ile bizzat sınanmış, tecrübe edilmiş derin bilgi (hıbret) arasındaki kurucu epistemolojik ayrım
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca dışarıdan aktarılan sıradan rivayet veya enformasyon seviyesine indirgeyip, deneme, sınama ve iç yüzü bilme boyutunu ıskalamak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خبGizlilik, içine gömülme, yerleşme ve örtük kalma. Bu çekirdek Kur'an'da خبأ (gizlemek, yer altına saklamak), خبت (alçak, sakin ve boyun eğilen zemin), خبث (özdeki bozukluk, örtük pislik), خبز (içe işleyerek yoğurmak), خبط (zemine batarak bilinçsizce yürümek) ve خبل (iç bünyenin ve aklın gizlice çökmesi) köklerinde zemin altına inme, gizlenme ve içe nüfuz etme anlamını korurرÇekirdeğe eklenen ر unsuru (süreklilik, üst boyuta çıkarma ve akış), içte ve zeminde saklı kalan bu yapıyı deneme, eşeleme ve deşme yoluyla yüzeye çıkarma ve sürekli bir tecrübe sürecine dönüştürme anlamı kazandırmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit, sınır duvarı (ikiz harf ح üzerinden türetilme; hırıltı sesiyle engeli delme ve içe sızma)Korunan veya gizlenen iç alanı, dış sınırlardan sızarak aşma hareketi
بEv, çadır, iç alanBarınak, bir nesnenin veya durumun kapalı iç mekanı, mahiyeti
رİnsan başı, bilinç, gözlemZihnin yönelmesi, bilinçli kavrayış, başlama ve netice alma
خبرSınırı delerek bir mahiyetin iç mekanına bilinçle nüfuz etmeBir nesnenin veya hadisenin dış kabuğunu aşıp iç dokusuna (evine) girerek onu bizzat tecrübeyle kavrayan akli idrak

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAyakların içine battığı, yumuşak ve gevşek zemin (el-habâr, el-habrâ); su toplayan ve içine çeken çukur; toprağı sürerek içini açan ve yumuşatan çiftçi (el-habîr); devenin doğum öncesinde memesinde beliren ve sütün indiğini haber veren ilk sıvı
Cahiliye şiiri kullanımıAbîd b. el-Ebras, atının gevşek ve adımların kayabileceği batak zeminlerde dahi sarsılmadan sağlam bastığını överken bu kökü fiziksel zemin manasında kullanır: سَدِكاً بِالطَّعْنِ ثَبْتاً في الخَبارِ
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber'in Hudeybiye seferi sırasında Kureyş'in iç durumunu gizlice ve ayrıntısıyla öğrenip gelmesi için Huzaa kabilesinden bir istihbaratçıyı görevlendirmesini anlatan hadiste bu araştırma fiili için kök kullanılmıştır: بَعَثَ عَيْناً مِنْ خُزَاعَةَ يَتَخَبَّرُ لَهُ خَبَرَ قُرَيْشٍ

المصدر Lisânü'l-Arab, Kitâbü'l-ʿAyn ve Mekâyîsü'l-Luğa.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça خبر kökü, merkezi Sami dillerinde "bağ kurma, ortaklık yapma, içli dışlı olma ve bir mahiyeti yakından tanıma" ekseninde gelişen bir semantik matrise dayanır. İbranicede חָבַר (ḥāḇar) fiili "birbirine eklenmek, bağlanmak, büyü yapmak veya ortaklık kurmak", חָבֵר (ḥāḇēr) ismi ise "yoldaş, ortak, dernek üyesi" anlamına gelir. Süryanicede ܚܒܪ (ḥbar) kökü yine "ortaklık etmek, birleşmek, yoldaşlık yapmak" mânasındadır. Arapçada bu kök iki yönde özelleşmiştir: İlki toprağın işlenmesinde paydaşlık kurmak (el-muhâbere: yarıcılık/ziraat ortaklığı), ikincisi ise nesnenin iç yapısıyla bu denli yakından temas kurup onu deneyimleyerek elde edilen içsel ve tecrübi bilgi (hıbret, haber) sahasıdır. Kökün Akadcadaki olası yansıması olan ḫabāru(m) gürültü yapmak veya kalın/yoğun olmakla ilişkiliyken, Güneybatı Sami sahasında anlam zemin gevşekliği, nüfuz kabiliyeti ve tecrübi vukufiyet üzerinde kristalleşmiştir. Arapça, iç içelik ve ortaklık fikrini zihnin bilinen şeyle derinlemesine temas kurması haline aktararak epistemolojik bir kavram türetmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve HALOT.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYumuşak toprak (habâr) ve toprağı işleme (muhâbere) ilişkisiDış kabuğun yarılıp içine inilmesi sonucu nesnenin hakikatine ve gizli yönlerine vakıf olma semantiği türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ח-ב-ר ve Süryanice ܚ-ܒ-ܪ kökleriTemel temas, ortaklık ve birliktelik kavramı Arapçada tecrübi temas yoluyla oluşan bilgiye evrilmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAkadca ḫabāru(m)Ses denkliği bulunmakla birlikte anlam alanı gürültü veya yoğunluk olup semantik geçiş zayıftırMuhtemel

المصدر Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon ve Lisânü'l-Arab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خبرAnlamlıİç yüzü bilmek, denemekYumuşak zemine basmak, içine nüfuz ederek tecrübeyle öğrenmekHedef kök; Kur'an'da geçer
خربAnlamlıDelmek, yıkılmak, harap olmakBir şeyin bütünlüğünü delerek veya sökerek bozmak, meskûn yeri ıssız bırakmakKur'an'da geçer; içe girme eyleminin tahrip edici yönü
بخرAnlamlıGaz/duman salmak, buharlaşmakIsı etkisiyle maddenin özünün havaya yayılması, nefesin kokmasıKur'an'da geçmez; özün dışarı salınması yönü
برخAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş ihmal edilmiş (mühmel) kabul edilirKur'an'da geçmez
رخبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş ihmal edilmiş (mühmel) kabul edilirKur'an'da geçmez
ربخAnlamlıGevşemek, dermansız düşmekBedenin veya bir nesnenin direncini yitirip yumuşaması, iradesiz kalmasıKur'an'da geçmez; gevşeklik ve yumuşaklık boyutuyla örtüşür

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خبرMerkezİçsel, tecrübi ve ayrıntılı bilgiNesnenin iç yüzüne, gizlisine bizzat temas ve sınama ile vakıf olmaDışsal aktarımın ötesinde derinlikli vukufiyet
علمKomşuGenel kavrayış ve kesin idrakBir şeyin künhüne, hakikatine ve kurallarına genel anlamda vakıf olmaİlmin kapsamı daha geniştir; haber ise işin batınına ve tecrübesine işaret eder
نبأKomşuBüyük, önemli ve anlam yüklü bilgiKendisinde fayda ve ağırlık bulunan, uzağa ulaştırılan kritik bildirimNebe' bilginin büyüklüğüne, haber ise içeriğin içsel niteliğine odaklanır
عرفKomşuTeşhis, tanıma ve iz sürmeEserden, izden ve alametlerden hareketle ayırt edici biçimde tanımaHaber doğrudan nüfuz etmeyi, irfan ise tanıyıp teşhis etmeyi belirtir
جهلZıtBilgisizlik, kabalık, gerçeğe aykırılıkGerçeğin hilafına hareket etme, iç yüzü görememe ve körce tutumİç yüzü ve tecrübi hakikati bilmenin doğrudan karşıtıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخبرBir şeyin iç yüzünü deneme ve tecrübeyle bilmekYüzeysel malumatı değil, nesnenin mahiyetine inen derin vukufiyeti ifade ederKesin
LatinceExperiri, peritia, notitiaDenemek, tecrübe etmek, uzmanlıkDıştan aktarılan bilgiden ziyade sınanarak elde edilen pratik ve içsel bilgiyi karşılarGüçlü
İngilizceExpertise, insight, intimate knowledge, intelligenceUzmanlık, içyüzü bilme, derin kavrayışSıradan "news" veya "information" kelimeleri kökün derinlik ve tecrübe boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaSachkunde, Tiefenkenntnis, ErfahrungUzmanlık, derinlemesine bilgi, tecrübeOlayın arka planına ve iç dinamiklerine hakim olma yönünü iyi karşılarGüçlü
FransızcaPénétration, expertise, connaissance intimeİçe işleme, derin bilgi, vukufiyetBilginin nesneye nüfuz etme ve gizli yönlerini keşfetme boyutunu taşırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Cassell's Latin Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْخَبِيرُ / خَبِيرٌAllah'ın kulların iç niyetlerine ve gizli amellerine tam nüfuz ediciliğiİlahi isim olarak; hikmet, görme ve bilme sıfatlarıyla birlikte geçer (Âl-i İmrân 3:153, el-İsrâ 17:17, Lokmân 31:34)
خُبْرًاBir durumun içyüzünü, gerekçesini ve hakikatini kuşatıcı tecrübi bilgiHz. Mûsâ ile Hızır kıssasında, görünüşün altındaki ilahi hikmete vakıf olamama bağlamı (el-Kehf 18:68, 18:91)
بِخَبَرٍGörülmeyen, bilinmeyen bir alandan getirilen ilk elden sıcak bilgiHz. Mûsâ'nın Tûr dağında ateş ararken yol ve yön hakkında bilgi temin etme arzusu (en-Neml 27:7, el-Kasas 28:29)
أَخْبَارَكُمْ / أَخْبَارَهَاİnsanların gizledikleri niyetlerin ve amellerin test edilerek açığa çıkarılması, yeryüzünün şahitliğiİmtihan bağlamında münafıkların deşifre edilmesi ve kıyamette arzın şahitliği (et-Tevbe 9:94, Muhammed 47:31, ez-Zilzâl 99:4)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSıfât-ı ilâhiyye (el-Habîr)el-Alîm ile el-Habîr arasındaki fark; ilahi ilmin gizli, ince ve kalbî niyetlere taalluk etme biçimiBilginin eşyanın dış görünüşüne değil, içsel ve saklı mahiyetine eksiksiz taalluku
FıkıhZiraat hukuku ve haber-i vâhidToprağın belirli bir pay karşılığı ekilmesini ifade eden el-muhâbere akdinin caiz olup olmadığı ve tekil haberin bağlayıcılığıEmek-toprak ortaklığı ile bir hükmü aktaran bilginin güvenilirlik şartları
TefsirEsma-i hüsnâ terkibleriel-Hakîm veya el-Basîr isimleriyle el-Habîr isminin yan yana gelmesinin hikmetiEylemlerin ardındaki görünmeyen saiklerin Allah tarafından bilindiği uyarısı
HadisRivayet ilmi ve haber kavramıSünnet metinlerinin aktarım biçimi, haberin nebevî kaynağa aidiyetinin tenkidiDışarıdan nakledilen malumatın sıhhat ve cerh-tadil süreçleriyle sınanması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlak ve niyet muhasebesiBatıni denetim bilinciAmellerin ihlas derecesini tayin etmeKişinin dışa gösterdiği davranış ile içteki niyetinin ayrışmasını önleyen teftiş mekanizmasıKesin
İlmiEpistemoloji ve araştırma metodolojisiTecrübi ve deneysel bilgiHipotezleri gerçek zemininde test etmeYüzeysel teorik kabullerin sahadaki pratik sınama ve nüfuz ile tashih edilmesiGüçlü
SiyasiKamu yönetimi ve istihbaratDoğrulanmış stratejik bilgiKarar alıcıları sahadaki gerçeklikle buluşturmaYöneticilerin manipülatif raporlar yerine olayın iç dinamiklerine hakim olmasını sağlamaGüçlü
İktisadiZiraat ve piyasa şeffaflığıMuhâbere / asimetrik bilginin giderilmesiÜretim ortaklığı ve piyasa risklerinin tespitiÜretim araçlarının fiilen işletilmesi ve tarafların gerçek durumdan haberdar kılınmasıKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDerinlik algoritmaları ve gürültü ayıklama (deep sensing / state estimation)Sistemin yüzeyindeki dalgalanmaları veya parazitleri aşarak içsel durum değişkenlerini doğrudan ölçümleme mekanizmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKatılımcı gözlem ve derinlemesine mülakat (qualitative depth)Toplumsal aktörlerin dışarıdan gözlenen hareketlerinin arkasındaki anlam dünyasına içeriden nüfuz etme yöntemiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün çağdaş Türkçede ve modern medyada yalnızca "gazete, televizyon veya sosyal medya bülteni, duyuru, enformasyon" anlamına hapsedilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamBir şeyin iç dokusuna işleme, gizli niyetleri ve incelikleri bilme, bizzat sınanıp denenmiş derin uzmanlık ve tecrübe boyutu
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAllah'ın el-Habîr ismini sıradan bir "olup bitenden haberdar olma" gibi edilgen bir algıya indirgemek; ayetlerdeki imtihan ve iç yüzün açığa çıkarılması ikazını gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın sadece görünen maddi yönüyle değil, görünmeyen niyet ve içkin hikmet boyutuyla kuşatıldığını temellendirir; insanın saklı duygu ve planlarının ilahi denetimden kaçamayacağını epistemolojik kesinlikle ilan eder
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İlahi sıfatların nizam ve ahlak inşasında zikredildiği bağlamlarda, münafıkların iç durumlarının deşifre edildiği ayetlerde ve Hızır kıssası gibi zahir-bâtın geriliminin işlendiği anlatılarda kurucudur
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bilgiyi sadece kitap veya aktarımdan ibaret sanan lafızcılığı yıkar; bilginin ancak tecrübe, deneme ve içsel nüfuz ile olgunlaşacağını ve insanın dışsal ibadet formlarıyla iç niyetini örtemeyeceğini gösterir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamAyakların battığı, içine girilebilir yumuşak toprak zemin; toprağı sürerek içini açma ve deneyimleme hareketi.
  • Soyut anlamBir nesnenin, hadisenin veya niyetin dış kabuğunun altına inilerek, tecrübe ve sınama yoluyla elde edilen kusursuz ve ayrıntılı içsel kavrayış.
  • Sistematik karşılıkYüzeysel algı ile derinlikli hakikat arasındaki farkı ortaya koyan ve gizli değişkenleri görünür kılan dinamik teftiş ve tecrübe mekanizması.
  • LaTeX modeliK(t)=∫ΩΨ(x)⋅δ(x−x0) dx  ⟹  I=lim⁡ϵ→01ϵ∫x0−ϵx0+ϵΦ(x) dx
  • LaTeX açıklamasıFormülde K(t), zaman içindeki genel bilgi durumunu; Ω, varlığın veya amellerin tüm dış uzayını; Ψ(x), yüzeydeki dağılımı temsil eder. δ(x−x0) Dirac delta fonksiyonu, zihnin veya ilahi idrakin genel yüzeyden tam odak noktası olan iç çekirdeğe (x0) nüfuzunu gösterir. İkinci kısımda yer alan I, elde edilen derinlikli içsel bilgiyi (hıbret) simgeler; ϵ→0 limiti ise dış engellerin ve mesafelerin bütünüyle ortadan kalkarak, iç mahiyeti ifade eden Φ(x) fonksiyonunun en ince ayrıntısına kadar eksiksizce entegre edilip kuşatılmasını ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: خ