خلد
خ - ل - د
جذر- الورود: ٨٧
- الآيات: ٨٦
- الصيغ: ١٥
- المعاجم: ١٣
Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir. Huld, yağmurun ve karın yıpratıp parçalayamadığı kayalardır. Ölümsüz olmak için kullanılmaya başlanmıştır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir. Huld, yağmurun ve karın yıpratıp parçalayamadığı kayalardır. Ölümsüz olmak için kullanılmaya başlanmıştır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٠٤٧باب الخاء والدال واللام معهما
خ د ل، د خ ل، خ ل د مستعملات خدل: مرأة خَدْلةٌ الساق، وساقٌ خَدْلةٌ، وقد خَدِلَتْ خَدالةً وخَدِلَتْ خُدولةً، وجمعه خَدَلات وخِدال. وخَدالتْها استِدارتُها كأنما طوي طيا.
دخل: الدَّخْل: عَيْبٌ في الحسب، والدَّخَل، مثقل: شبيه بهذا، يقال في هذا الأمر دَخَلٌ ودَغَل، قال:
رفدتُ ذوي الأحساب منهم مرافدي وذا الدُّخْل حتى عاد حرا سنيدُهـا
والدَّخْل: ما دَخَل ضيعة الإنسان من
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٢٣الخُلْدُ: دوامُ البقاء. تقول: خَلَدَ الرجلُ يخلُدُ خُلوداً. وأخلَدَه الله وخَلَّدَه تخليداً. وقيل لأثافيّ الصخور: خَوالِدُ، لبقائها بعد دُروس الأطلال. قال الشاعر المُخَبَّلُ السعدي:
إلاّ رَماداً هامِداً دَفَعَـتْ عنه الرياحَ خَوالِدٌ سُحْمُ
والخُلْدُ أيضاً: ضربٌ من الجُرذان أعمى. وأخلدت إلى فلان، أي رَكَنت إليه. ومنه قوله تعالى: "ولكنَّه أخْلَدَ إلى الأرض". وأخلد بالمكان: أقام فيه. وأَخْلَدَ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٩٧٢خ د ل
خدل ، خلد ، دخل ، دلخ : مستعملة .
خدل : قال الليث وغيره : تقول : امرأةٌ خَدْلَةُ
الساقِ ، وساقٌ خَدْلَة . . وقد خَدِلَتْ
خَدَالةً ، والجميعُ خِدَال .
وخَدَالَتها : استِدَارَتُها . . كأنما طُوِيَتْ طيّاً .
وقال غيره : الْخِدَالُ : السُّوقُ الغِلاَظُ .
وقال ذُو الرُّمَّةِ يصفُ نساءً :
جَوَاعِلُ في الْبُرَى قَصباً خِدالاَ
أَراد عظامَ أَسْوُقِها . . أَنَّها غليظة .
دخل : قال الليث : الدَّخْلُ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٣٬٧٤٥(باب الخاء واللام وما يثلثهما)
(خلم) الخاء واللام والميم أصلٌ واحد يدل على الإلْفِ والمُلازَمة. فالخِلْم: كِناس الظّبى، ثمَّ اشتقَّ منه الخِلْم، وهو الخِدْن. والأصل واحد.
(خلو) الخاء واللام والحرف المعتل أصلٌ واحد يدلُّ على تعرِّي الشَّيء من الشيء. يقال هو خِلْوٌ من كذا، إذا كان عِرْواً منه. وخَلَتِ الدار وغيرُها تخلُو. والخَلِيّ: الخالي من الغَمّ. وامرأةٌ خَلِيَّة: كنايةٌ عن الطَّلاق،
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬١٦٦- الخلود: هو تبري الشيء من اعتراض الفساد، وبقاؤه على الحالة التي هو عليها، وكل ما يتباطأ عنه التغيير والفساد تصفه العرب بالخلود، كقولهم للأثافي: خوالد، وذلك لطول مكثها لا لدوام بقائها. يقال: خلد يخلد خلودا (انظر: الأفعال 1/443)، قال تعالى: ﴿لعلكم تخلدون﴾ [الشعراء/129]، والخلد: اسم للجزء الذي يبقى من الإنسان على حالته، فلا يستحيل ما دام الإنسان حيا استحالة سائر أجزائه (انظر: البصائر 2/558)، وأصل
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٧٢خ ل د
خلد بالمكان وأخلد: أطال به الإقامة.
وما بالدار إلا صم خوالد وهي الأثافي.
وخلد في السجن وخلد في النعيم: بقي فيه أبداً خلوداً.
وخلداً.
وخلده الله وأخلده.
ومن المجاز: فلان مخلد: للذي أبطأ عنه الشيب والذي لا تسقط له سن لإخلاده على حالته الأولى وثباته عليها.
وقيل: هو بفتح اللام كأن الله أخلده عليها.
وأخلد إلى الأرض: اطمأن إليها وسكن.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٣٨٠الخُلْد: دوام البقاء في دار لا يخرج منها.
خَلَدَ يَخْلُدُ خُلْداً وخُلوداً: بقي وأَقام. ودار الخُلْد: الآخرة لبقاءِ أَهلها فيها.
وخَلَّده الله وأَخْلَده تخليداً؛ وقد أَخْلَد الله أَهلَ دار الخُلْد فيها وخَلَّدهم، وأَهل الجنة خالدون مُخَلَّدون آخر الأَبد، وأَخلد الله أَهل الجنة إِخلاداً، وقوله تعالى: أَيحسب أَنَّ ماله أَخلده؛ أَي يعمل عمل من لا يظن مع يساره أَنه يموت، والخُلْد: اسم من أَسماءِ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٧٠* خ ل د * * الخُلْدُ * دوام البقاء وبابه دخل و * أخْلَدَهُ * الله و * خَلَّدهُ تَخْلِيدا * و * الخُلْدُ * بوزن القفل ضرب من الجرذان أعمى و * أخْلَدَ * إلى فلان ركن إليه ومنه قوله تعالى ﴿ولكنه أخلد إلى الأرض﴾ و * الخَلَدُ * بفتحتين البال يقال وقع ذلك في خلدي أي في قلبي
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٦٩٧الخلد، بالضم: البقاء والدوام في دار لا يخرج منها، كالخلود، ودار الخلد: الآخرة، لبقاء أهلها، والخلد من أسماء الجنة، وفي التهذيب: من أسماء الجنان.
والخلد ضرب من القبرة، والفأرة العمياء، ويفتح، قال ابن الأعرابي: من أسماء الفأر: الثعبة والخلد والزبابة. أو الخلد دابة عمياء، وهي ضرب من الجرذان تحت الأرض لم تخلق لها عيون، تحب رائحة البصل والكراث، فإن وضع على جحره خرج له فاصطيد. ومن خواصه تعليق
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٧٦٦خَلَدَ
1 خَلَدَ خلد , aor. خَلُدَ , inf. n. خُلُودٌ (S, A, L, Msb, K) and خُلْدٌ, (S, * A, L, K, * [but the latter is not said to be an inf. n. in the first nor in the last of these lexicons, and is perhaps a simple subst.,]) He remained, stayed, dwelt, or abode; syn. أَقَامَ: (L, Msb, K:) or he remained, stayed, dwelt, or abode, long; syn. أَطَالَ الاـِقَامَةَ: (A:) بِمَكَانٍ (S, A, Msb, K) and
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٦١خَلَدَ
خَلَدَ U ( n. ac. خُلُوْد 27 ),
a. Endured, lasted; continued for ever, was eternal.
b. [ Bi ], Settled, dwelt, resided in.
c. Carried his years well; aged late.
خَلَّدَ
خَلَّدَ II ,
a. Made to endure, last, continue; made perpetual, eternal.
أَخْلَدَ
أَخْلَدَ IV ,
a. see II .
b. [ Ila ], Inclined towards; attached himself to.
خَلْد
خَلْد 1 ,
a. see 3 .
خِلْد
خِلْد 2 , (
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٤٬٧٧٤خلد
خَلَدَ - يَخْلُدُ - خُلْد - خُلُوْد - خَالِد - خَالِدِيْن - أَخْلَدَ - يُخْلِدُ - خَلَّدَ - يُخَلِّدُ،خُلِّدَ - يُخَلَّدُ - مُخَلَّد - مُخَلَّدُون
خَلَدَ - يَخْلُدُ + كائن + في مكان: يظل ويبقى مقيماً فيه مدة طويلة حياً بجسده ونفسه
خُلْد - الخُلْد: على وزن " فـُعـْل" اسم فعل " خَلَدَ - يَخْلُدُ " الإقامة حياً بالجسد والنفس في مكان مدة
خلد خَلَدَ - يَخْلُدُ - خُلْد - خُلُوْد - خَالِد - خَالِدِيْن - أَخْلَدَ - يُخْلِدُ - خَلَّدَ - يُخَلِّدُ،خُلِّدَ - يُخَلَّدُ - مُخَلَّد - مُخَلَّدُون
خَلَدَ - يَخْلُدُ + كائن + في مكان: يظل ويبقى مقيماً فيه مدة طويلة حياً بجسده ونفسه خُلْد - الخُلْد: على وزن " فـُعـْل" اسم فعل " خَلَدَ - يَخْلُدُ " الإقامة حياً بالجسد والنفس في مكان مدة طويلة خُلُوْد - الخلود: على وزن " فـُعول" : اسم فعل مبالغة من " خَلَدَ - يَخْلُدُ ": الخلد لمدة أطول وأعظم: البقاء الدائم حياً في مكان من غير فناء أو زوال خَالِد: اسم فاعل صفة مشبهة من " خَلَدَ - يَخْلُدُ ": الذي يبقى حياً ولا يموت لا بجسده ولا بنفسه في مكان مدة طويلة خُالِدِيْن: جمع " خـالـِد " أَخْلَدَ - يُخْلِدُ + كائن أو شيء + كائناً: على وزن " أفعل " من " خَلَدَ - يَخْلُدُ ": جعله " يَخْلُدُ ": جعل آخر يبقى حياً بجسده ونفسه مدة طويلة في مكان أَخْلَدَ - يُخْلِدُ + كائن + نفسه + إلى شيء: جهد أن يجعلها تخلد وهي تطلب هذا الشيء ﴿ولو شئنا لرفعناه بها ولكنه أخلد إلى الأرض واتبع هواه﴾ خَلَّدَ - يُخَلِّدُ: على وزن " فَعَّل " من " خَلَدَ - يَخْلُدُ ": جعله " يَخْلُدُ " على وجه التكرار والشدة: جعله يبقى حياً ولا يموت مطلقاً خُلِّدَ - يُخَلَّدُ: مبني للمجهول من " خَلَّدَ - يُخَلِّدُ " مُخَلَّد: اسم مفعول من فعل " خَلَّدَ - يُخَلِّدُ ": من يجعله الله يبقى حياً ولا يموت مطلقاً مُخَلَّدون: جمع " مُخَلَّد " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاستمرار في الوجود الحياة والعيش والخلود"، وهي: حَيَّ - يَحْيَا، عَاشَ - يَعِيْشُ، خَلَدَ - يَخْلُدُ، عَاسَ - يَعِيسُ، عَمِرَ - يَعْمَرُ، بَقِيَ - يَبْقَى
خَلَدَ - يَخْلُدُ +كائ + في مكان ﴿يضاعف له العذاب يوم القيامة ويخلد فيه مهانا(69)﴾ الفرقان ﴿وتتخذون مصانع لعلكم تخلدون(129)﴾ الشعراء الخُلْد ﴿وما جعلنا لبشر من قبلك الخلد أفإين مت فهم الخالدون(34)﴾ الأنبياء ﴿قل أذلك خير أم جنة الخلد التي وعد المتقون كانت لهم جزاء ومصيرا(15)﴾ الفرقان ﴿ذلك جزاء أعداء الله النار لهم فيها دار الخلد جزاء بما كانوا بآياتنا يجحدون(28)﴾ فصلت ﴿فوسوس إليه الشيطان قال ياآدم هل أدلك على شجرة الخلد وملك لا يبلى(120)﴾ طه ذوقوا عذاب الخلد ﴿ثم قيل للذين ظلموا ذوقوا عذاب الخلد هل تجزون إلا بما كنتم تكسبون(52)﴾ يونس ﴿فذوقوا بما نسيتم لقاء يومكم هذا إنا نسيناكم وذوقوا عذاب الخلد بما كنتم تعملون(14)﴾ السجدة الخلود ﴿ادخلوها بسلام ذلك يوم الخلود(34)﴾ ق خالد - خالدين ﴿قل أؤنبئكم بخير من ذلكم للذين اتقوا عند ربهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها وأزواج مطهرة ورضوان من الله والله بصير بالعباد(15)﴾ آل عمران ﴿لكن الذين اتقوا ربهم لهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها نزلا من عند الله وما عند الله خير للأبرار(198)﴾ آل عمران للذين اتقوا جنات خالدين فيها ﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات سندخلهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا وعد الله حقا ومن أصدق من الله قيلا(122)﴾ النساء ﴿وأدخل الذين آمنوا وعملوا الصالحات جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيهابإذن ربهم تحيتهم فيها سلام(23)﴾ إبراهيم ﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات لنبوئنهم من الجنة غرفا تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها نعم أجر العاملين(58)﴾ العنكبوت ﴿رسولا يتلو عليكم آيات الله مبينات ليخرج الذين آمنوا وعملوا الصالحات من الظلمات إلى النور ومن يؤمن بالله ويعمل صالحا يدخله جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا قد أحسن الله له رزقا(11)﴾ الطلاق ﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات أولئك أصحاب الجنة هم فيها خالدون(82)﴾ البقرة ﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات لا نكلف نفسا إلا وسعها أولئك أصحاب الجنة هم فيها خالدون(42)﴾ الأعراف ﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات وأخبتوا إلى ربهم أولئك أصحاب الجنة هم فيها خالدون (23)﴾ هود الذين امنوا وعملوا الصالحات لهم جنات فيها خالدون ﴿وبشر الذين آمنوا وعملوا الصالحات أن لهم جنات تجري من تحتها الأنهار كلما رزقوا منها من ثمرة رزقا قالوا هذا الذي رزقنا من قبل وأتوا به متشابها ولهم فيها أزواج مطهرة وهم فيها خالدون(25)﴾ البقرة ﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات سندخلهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا لهم فيها أزواج مطهرة وندخلهم ظلا ظليلا(57)﴾ النساء الذين امنوا وعملوا الصالحات لهم جنات وأزواج هم فبها خالدون ﴿أولئك جزاؤهم مغفرة من ربهم وجنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها ونعم أجر العاملين(136)﴾ آل عمران ﴿تلك حدود الله ومن يطع الله ورسوله يدخله جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيهاوذلك الفوز العظيم(13)﴾ النساء ﴿فأثابهم الله بما قالوا جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها وذلك جزاء المحسنين(85)﴾ المائدة ﴿قال الله هذا يوم ينفع الصادقين صدقهم لهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا رضي الله عنهم ورضوا عنه ذلك الفوز العظيم(119)﴾ المائدة ﴿ليدخل المؤمنين والمؤمنات جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها ويكفر عنهم سيئاتهم وكان ذلك عند الله فوزا عظيما(5)﴾ الفتح ﴿لا تجد قوما يؤمنون بالله واليوم الآخر يوادون من حاد الله ورسوله ولو كانوا آباءهم أو أبناءهم أو إخوانهم أو عشيرتهم أولئك كتب في قلوبهم الإيمان وأيدهم بروح منه ويدخلهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها رضي الله عنهم ورضوا عنه أولئك حزب الله ألا إن حزب الله هم المفلحون(22)﴾ المجادلة جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها ﴿وعد الله المؤمنين والمؤمنات جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها ومساكن طيبة في جنات عدن ورضوان من الله أكبر ذلك هو الفوز العظيم(72)﴾ التوبة ﴿أعد الله لهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها ذلك الفوز العظيم(89)﴾ التوبة ﴿والسابقون الأولون من المهاجرين والأنصار والذين اتبعوهم بإحسان رضي الله عنهم ورضوا عنه وأعد لهم جنات تجري تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا ذلك الفوز العظيم(100)﴾ التوبة ﴿يوم ترى المؤمنين والمؤمنات يسعى نورهم بين أيديهم وبأيمانهم بشراكم اليوم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها ذلك هو الفوز العظيم(12)﴾ الحديد ﴿يوم يجمعكم ليوم الجمع ذلك يوم التغابن ومن يؤمن بالله ويعمل صالحا يكفر عنه سيئاتهويدخله جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا ذلك الفوز العظيم(9)﴾ التغابن جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها ذلك الفوز العظيم ﴿جنات عدن تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها وذلك جزاء من تزكى(76)﴾ طه ﴿جزاؤهم عند ربهم جنات عدن تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا رضي الله عنهم ورضوا عنه ذلك لمن خشي ربه(8)﴾ البينة جنات عدن جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها ﴿أولئك أصحاب الجنة خالدين فيها جزاء بما كانوا يعملون(14)﴾ الأحقاف ﴿للذين أحسنوا الحسنى وزيادة ولا يرهق وجوههم قتر ولا ذلة أولئك أصحاب الجنة هم فيها خالدون(26)﴾ يونس أولئك أصحاب الجنة ﴿خالدين فيها أبدا إن الله عنده أجر عظيم(22)﴾ التوبة ﴿خالدين فيها لا يبغون عنها حولا(108)﴾ الكهف {
الصيغ(١٥)
- خَالِدِينَKalıcı olanlar(فَاعِلِينَ)×٤٣
- خَالِدُونَKalıcı olanlar(فَاعِلُونَ)×٢٤
- الْخُلْدِKalıcılık(الْفُعْلِ)×٥
- خَالِدًاKalıcı olan(فَاعِلًا)×٣
- مُخَلَّدُونَSonsuz kılınanlar(مُفَعَّلُونَ)×٢
- أَخْلَدَKalıcı kıldı(أَفْعَلَ)×١
- أَخْلَدَهُOnu kalıcı kıldı(أَفْعَلَهُ)×١
- الْخَالِدُونَKalıcı olanlar(الْفَاعِلُونَ)×١
- الْخَالِدِينَKalıcı olanlar(الْفَاعِلِينَ)×١
- الْخُلُودِKalıcı olmak(الْفُعُولِ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٩٤ (الإجمالي: ٢٩٦)
- تحت
الآيات المشتركة: ٢١ · Ayağın alt tarafı demektir
- جنن
الآيات المشتركة: ٣١ · Bahçe demektir
- جري
الآيات المشتركة: ٢١ · Cariye yelkenli sandal demektir
- نهر
الآيات المشتركة: ٢٢ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
- نور
الآيات المشتركة: ٢٣ · Ateş demektir
- أبد
الآيات المشتركة: ١١ · Badiye çöl demektir
- صحب
الآيات المشتركة: ١٦ · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…
- دخل
الآيات المشتركة: ١٤ · Dahl: Kuytu yer demektir
- فوز
الآيات المشتركة: ٨ · Fevz Gölgeliktir
- جهم
الآيات المشتركة: ١١ · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
- جزي
الآيات المشتركة: ١١ · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…
- عظم
الآيات المشتركة: ١١ · Büyük
الآيات التي ورد فيها(٨٦)
خَالِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ
Kalıcı olanlar
… اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ …
Kalıcı olanlar
خَالِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ
Kalıcı olanlar
أُولَئِكَ جَزَاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَجَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ
Kalıcı olanlar
لَكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نُزُلًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرَارِ
Kalıcı olanlar
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
Kalıcı olanlar
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا لَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيلًا
Kalıcı olanlar
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا
Kalıcı olanlar
إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا
Kalıcı olanlar
فَأَثَابَهُمُ اللَّهُ بِمَا قَالُوا جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ جَزَاءُ الْمُحْسِنِينَ
Kalıcı olanlar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | خلد |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بقي, دام, ثبت, مكث |
| Zıt Kök | فني |
| Çekirdek Özet 1 | Bir durumun, yapının veya nesnenin bozulma ve çürümeye uğramadan kendi asli niteliğini koruyarak uzun süre yerinde kalması, sabitlenmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Ahiret yurdunda ceza veya mükâfat hallerinin kesintiye uğramaksızın, mahiyetini koruyarak süreklilik arz etmesi; dünyada ise fani olana tutunup yere çakılma eğilimi |
| Çekirdek Özet 3 | Zamanın yıpratıcı etkisine ve entropik çözülmeye karşı yapısal kararlılığın devam ettirilmesi; kalıcılık ve süreklilik yasası |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca salt zamansal bir sonsuzluk takvimine indirgeyerek, kelimenin bozulmazlık, yapısal niteliği koruma ve sabit kalma anlam boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| خل | Bir şeyin iç dokusuna nüfuz etme, boşluktan geçme, ayrışma veya aralık oluşturma anlamı taşır; خلص katışıklıktan arınmayı, خلط unsurların birbirine geçmesini, خلع bir örtüyü veya bağı sıyırıp ayırmayı, خلف birinin ardından gelip yerini almayı, خلل aralıklara girmeyi, خلو ise boşalmayı ifade eder. | د | Kapı, giriş ve sınır belirten د sesinin eklenmesiyle iç dokuya nüfuz etme veya ayrışma hali, belirli bir mahalde sabitlenip sınırları içinde bozulmadan donma ve süreklilik kazanma anlamına dönüşmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| خ | Çit veya duvar imgesinin yoğunlaşmış türevi | İçeriyi dışarının yıkıcı ve yıpratıcı etkilerinden koruyan, çözülmeyi engelleyen muhkem sınır |
| ل | Çoban değneği, üvendire | Hareketi belirli bir hedefe bağlama, sevk etme ve tutarlılıkla yönlendirme |
| د | Çadır kapısı, geçiş ve sebat | Bir mekâna dahil oluşu sabitleyen, giriş eşiğinde tutunmayı ve yerleşmeyi sağlayan unsur |
| خلد | Korunaklı çeper içinde yönelimin nihai eşiğe bağlanarak sabitlenmesi | Dış etkenlere karşı korunan yapının belirli bir sınır ve hal üzere bozulmaksızın durması, çözülmeden yerinde kalması hareketini doğurur. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Üzerine ateş yakılan ocak taşlarının (esâfî) rüzgâr ve yağmurla dağılmayıp yerinde muhkem kalması; yaşlandığı halde dişleri dökülmeyen veya saçına ak düşmeyen kişinin durumunu muhafaza etmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Züheyr b. Ebî Sülmâ mülhid/muhlid kayanın zamanın akışına direnişini şöyle niteler: لِمَن الديارُ غَشِيتَها بالغَرْقَد / كالوَحْيِ في حَجَر المسِيل المُخْلِد |
| Erken Arapça kullanım | İbn Ahmer sevgilinin yurdunun yok oluşu karşısında terk edilmiş mekanların izini şöyle dile getirir: خَلَدَ الحبيبُ وبادَ حاضِرُهُ / إلاَّ مَنازِلَ كلُّها قَفْرُ |
المصدر Lisânü’l-ʿArab, Kitâbü’l-ʿAyn, Mekâyîsü’l-Luğa.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça خلد kökü, Sami dil ailesinde zamanın akışına, süreye ve varlığın yeryüzündeki mevcudiyetine işaret eden temel bir semantik çekirdeğe dayanır. İbranicede heled (חֶלֶד) biçiminde görülen kavram, ömür süresi, geçici dünya hayatı ve fani varoluş manalarını taşır; kökün Arapçadaki gelişimi ise paradoksal biçimde zamanın tükenişinden ziyade bozulmaya direnme, aynı hal üzere donup kalma ve süresiz ikamet eksenine kaymıştır. Süryanicede ve diğer Kuzeybatı Sami lehçelerinde benzer ses denkliğiyle yer alan türevler, genellikle yeryüzü toprağını deşerek içinde sabit yuva kuran köstebek gibi yer altı canlılarını (Arapçadaki el-huld خُلْد gibi) adlandırmada korunmuştur. Arap dilinde kök, fiziksel çürümenin gecikmesi veya durdurulması fikrini merkezine alarak nihai anlam genişlemesine uğramış, buradan ahiretteki tükenmez varoluş durumunun temel terimine dönüşmüştür.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Lisânü’l-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bozulmaya uğramama, ocak taşının kalıcılığı ve yaşlanmanın gecikmesi | Bir durumun başkalaşım ve yıpranma geçirmeksizin uzun müddet aynı formda kalması esasından türemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice heled (חֶلֶד - ömür süresi, dünya devranı) | Kuzeybatı Sami dillerindeki süre ve ömür kavramı Arapçada bozulmazlık ve sürekli ikamet boyutuyla genişlemiştir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışındaki dil katmanlarıyla doğrulanabilir doğrudan bir ortak kök ilişkisi tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر Mekâyîsü’l-Luğa, Brown-Driver-Briggs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| خلد | Anlamlı | Bozulmadan kalma, sebat etme | Varlığın veya durumun değişime uğramaksızın yerinde durması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| خدل | Anlamlı | Dolgun ve yuvarlak olma | Baldır veya bacağın etli, dolgun ve kıvrımsız şekilde pürüzsüz olması | Kur'an'da geçmez; bünyevi doluluk yönüyle hacimsel sağlamlık bildirir |
| لخد | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde kullanım kaydı bulunmamaktadır | Kur'an'da geçmez |
| لدخ | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Arapça kelime hazinesinde anlamlı bir türevi tespit edilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| دخل | Anlamlı | İçeri girme, dahil olma | Bir şeyin sınırını aşıp iç kısmına nüfuz etme ve orada bulunma | Kur'an'da geçer; mekanla kurulan içsel temas bakımından anlam bağı taşır |
| دلخ | Anlamlı | Ağırlıktan dolayı yavaş yürüme | Yük altında ezilerek veya şişmanlıktan ötürü adımlarını ağır ağır atma | Kur'an'da geçmez; yerçekimine ve zemine yapışma hissi taşır |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| خلد | Merkez | Bozulmaz sebat ve kalıcılık | Değişime ve çözülmeye direnerek aynı nitelik üzere sürekli var olma | Zamanın yıpratıcı etkisinin askıya alınması ve halin sabitlenmesi |
| بقي | Komşu | Varlığın devam etmesi | Bir şeyin yok olup gitmeyerek geriye kalması | خلد halin bozulmazlığını vurgularken, بقي yok oluşun karşısında mevcudiyetin sürmesini belirtir. |
| دام | Komşu | Kesintisiz akış ve süreklilik | Eylemin veya durumun fasılasız devam etmesi | دام sürecin kesintiye uğramamasını, خلد ise durumun içsel bozulmaya uğramamasını öne çıkarır. |
| ثبت | Komşu | Sarsılmazlık ve yerinden oynamama | Bir yerde veya fikirde kararlı biçimde durma | ثبت mekana veya konuma tutunmayı, خلد ise zamana karşı dirençle aynı formda kalmayı ifade eder. |
| مكث | Komşu | Bekleme ve ikamet | Bir mahalde belirli bir ağırlık ve süreyle duraklama | مكث geçici veya uzun bir duraklamayı, خلد ise nihai ve dönüşsüz bir yerleşmeyi anlatır. |
| فني | Zıt | Tükip bitme ve yok olma | Varlığın çözülerek tamamen ortadan kalkması | خلد kökünün tam zıddı olup cevherin veya durumun sıfırlanmasını belirtir. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | خلد | Bozulmadan sürüp gitme, ebedi kalma | Varlığın niteliğini yitirmeksizin belirli bir hal ve makamda uzun süre veya sonsuzca durması | Kesin |
| Latince | Perpetuitas, incorruptibilitas | Kesintisizlik, bozulmazlık | Zaman içindeki süreklilik boyutunu karşılar; ancak Arapçadaki zeminle bütünleşme çağrışımını dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | Perpetuity, immortality, enduring | Süreklilik, ölümsüz kalma, dayanıklılık | Yıpranmaya direnme ve devamlılık fikrini verir; fakat ahiret hallerindeki sabitliği tam yansıtmaz. | Güçlü |
| Almanca | Ewigkeit, Unvergänglichkeit | Sonsuzluk, geçicilikten uzaklık | Çürümezlik ve kalıcılık fikrini iyi verir; kökün fiziksel nesneye yapışma nüansını kapsamaz. | Güçlü |
| Fransızca | Perpétuité, pérennité | Kalıcılık, daimilik | Yapısal sürekliliği ifade eder; kilitlenip donma boyutunu kısmen eksik bırakır. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| خَالِدِينَ / خَالِدُونَ | Ahiret yurdunda kesintisiz ve ebedi ikamet | Cennet ve cehennem ehlinin akıbetini, cezalandırma veya mükafatın son bulmayacağını bildiren bağlamlar (Âl-i İmrân 3:116; Tevbe 9:72). |
| الْخُلْدِ | Ölümden ve yok oluştan muaf oluş, baki kalma | İnsanın yeryüzünde arzuladığı ölümsüzlük vehmi ve ahiretteki ebediyet yurdunun vasfı (Tâhâ 20:120; Furkân 25:15). |
| أَخْلَدَ | Dünyaya saplanıp kalma, aşağıya yapışma | Hakikati bırakıp nefsin ve arzunun zeminine çakılma, süfli olana bağlanma hali (A'râf 7:176). |
| مُخَلَّدُونَ | Yaşlanmayan, tazeliği ve formu hiç bozulmayan | Cennet hizmetkârlarının zamanın yıpratmasına uğramaksızın daima ilk gençlik ve tazeliklerinde kalışları (Vâkı‘a 56:17; İnsân 76:19). |
| أَخْلَدَهُ | Varlığını koruyacağı ve ölümden kurtaracağı zannı | Mal ve servet yığmanın insanda uyandırdığı yapay ebediyet vehmi (Hümeze 104:3). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret ahvali ve cehennem azabının süresi | Büyük günah işleyen müminin veya kafirlerin cehennemde kalışının sonsuz mu yoksa çok uzun bir süre mi olduğu tartışması | Mutlak ebediyet ile uzun süreli kalış (huld-i nispî) arasındaki kavramsal ayrım |
| Fıkıh | Vakıf hukuku ve mülkiyetin ebediliği | Vakfedilen malın zatının korunarak menfaatinin daimi kılınması (te'bîd) şartı | Malın telef olmaktan ve temlik edilmekten korunarak sürekli bir amaca bağlanması |
| Tefsir | Huld ve ebed kavramlarının bağlamsal ilişkisi | Ayetlerde geçen خالدين فيها lafzının ebeden kaydıyla pekiştirildiği ve pekiştirilmediği yerlerin tahlili | Bozulmama ve süreklilik karakterinin ilahi iradeye bağlı kesinleşmiş boyutu |
| Hadis | Şefaat ve cehennemden çıkış rivayetleri | Kalbinde zerre kadar iman olanların azap mahalli olan ateşten çıkarılması anlatıları | Kafir için mutlak ebediyet, ehli tevhid için ise uzun süreli tasfiye dönemi |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret akıbeti ve varoluşsal nihayet | Nihai ve bozulmaz varoluş | Karşılığın sürekliliğini temin etme | İnsanın eylemlerinin nihai sonucunun kesintiye uğramayan, çürüme barındırmayan sabit bir boyuta taşınmasıdır. | Kesin |
| İlmi | Yasanın ve ilmin değişmezliği | Sabit aksiyom ve kalıcı ilke | Hakikatin zamana direnmesi | Deneyimlerin ötesinde bozulmaya uğramayan evrensel ilkelerin bilgi zeminini oluşturmasıdır. | Güçlü |
| Siyasi | İktidar vehmi ve düzen arayışı | Dünyevi makamı ebedileştirme yanılgısı | Meşruiyeti mutlaklaştırma çabası | Yöneticilerin veya toplumların kendi nizamlarını çöküşten muaf, ölümsüz bir yapı gibi görmeleridir. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet birikimi ve sermaye illüzyonu | Servetin koruyuculuğuna sığınma | Fani metaı güvence sayma | Mal biriktirerek ontolojik güvenlik arama, zenginliğin insanı yok olmaktan kurtaracağı zannıdır. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Entropik çözülmeye karşı yapısal kararlılık (Conservation of State) | Termodinamiğin ikinci yasasının aksine, bir sistemin iç enerjisini ve formunu dış bozunumlara karşı tamamen muhafaza ederek kararlı durumda (steady-state) kalması durumuyla örtüşür. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal kalıcılık ve meşruiyetin kemikleşmesi (Institutionalization) | Bir toplumsal yapının veya normun zamanın getirdiği aşınmalara direnerek nesiller boyu değişmeksizin varlığını ve bağlayıcılığını sürdürmesi olgusuyla yapısal benzerlik taşır. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece ucu bucağı olmayan soyut bir zaman çizelgesi (kronolojik sonsuzluk) olarak okumak ve nesnenin veya durumun kendi iç yapısındaki bozulmazlığı ihmal etmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök yalnızca zamanın uzunluğunu değil; varlığın niteliğini korumasını, ihtiyarlamamasını, aşınmamasını ve bir yere sabitlenip oradan ayrılmamasını içerir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an'ın cennet tasvirlerindeki tazelik vurgusunu ve cehennemdeki azabın mahiyetini mekanik bir takvim hesabına indirgeyerek ontolojik dönüşüm boyutunu gözden kaçırmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın geçiciliği ile ilahi adaletin nihai sürekliliği arasındaki dengeyi kurar; insanın dünyadaki tutunma çabası ile ahiretteki kaçınılmaz akıbetin ontolojik zeminini açıklar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cennet nimetlerinin ve cehennem azabının nitelendiği eskatolojik ayetlerde, nefsin süfli dünyaya çakılmasını yerren kıssalarda ve servet biriktirme hırsını eleştiren uyarılarda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dünyevi zenginlik veya güç ile varoluşsal emniyet kazanılabileceği vehmini yıkar; ebediyetin insani gayretle dünyada değil, ancak ilahi takdirle ahiret aleminde gerçekleşebileceğini gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamDağılmayan ve rüzgarla savrulmayan ocak taşlarının niteliğini koruyarak yerinde kalması; bedenin yaşlanma ve çürüme belirtilerine direnmesidir.
- Soyut anlamBir varlığın veya halin zamanın yıpratıcı etkisinden, entropisinden ve bozulma süreçlerinden muaf tutularak kesintisiz biçimde mevcudiyetini sürdürmesidir.
- Sistematik karşılıkZamansal akış karşısında formun korunması; ilahi adaletin tecellisinde ceza veya mükafat ortamının süreklilik arz eden nihai duruma kilitlenmesidir.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde zaman değişkenini, sistemin içindeki entropik çözülme veya bozulma derecesini, ise varlığın veya durumun hal fonksiyonunu temsil eder. Birinci kısım zaman ilerledikçe bozulma ve çürüme türevinin sıfır olduğunu, yani sistemin yapısal aşınmaya uğramadığını ifade eder. İkinci kısım ise başlangıç anından () itibaren sistemin taşıdığı asli niteliğin () zaman boyunca hiçbir başkalaşıma uğramadan özdeş kaldığını matematiksel olarak formüle eder. Bu iki koşul, kökün hem süreklilik hem de bozulmazlık eksenini simgeler.