خلد

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: خ-ل-دالصيغ: ١٥ · الجذور المجاورة: ٩٤ · الآيات: ٨٦ · السور: ٤٠؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».جزينورتَخْلُدُونَالْخُلُودِخلدتحتالْخَالِدِينَجننالْخُلْدَنهرالْخُلْدِصحبخَالِدِينَعظم

الجذرالصيغ ١٥الآيات ٨٦السور ٤٠المجاورة ٩٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

خلد

خ - ل - د

جذر
  • الورود: ٨٧
  • الآيات: ٨٦
  • الصيغ: ١٥
  • المعاجم: ١٣

Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir. Huld, yağmurun ve karın yıpratıp parçalayamadığı kayalardır. Ölümsüz olmak için kullanılmaya başlanmıştır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir. Huld, yağmurun ve karın yıpratıp parçalayamadığı kayalardır. Ölümsüz olmak için kullanılmaya başlanmıştır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٠٤٧
باب الخاء والدال واللام معهما خ د ل، د خ ل، خ ل د مستعملات خدل: مرأة خَدْلةٌ الساق، وساقٌ خَدْلةٌ، وقد خَدِلَتْ خَدالةً وخَدِلَتْ خُدولةً، وجمعه خَدَلات وخِدال. وخَدالتْها استِدارتُها كأنما طوي طيا. دخل: الدَّخْل: عَيْبٌ في الحسب، والدَّخَل، مثقل: شبيه بهذا، يقال في هذا الأمر دَخَلٌ ودَغَل، قال: رفدتُ ذوي الأحساب منهم مرافدي وذا الدُّخْل حتى عاد حرا سنيدُهـا والدَّخْل: ما دَخَل ضيعة الإنسان من
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٢٣
الخُلْدُ: دوامُ البقاء. تقول: خَلَدَ الرجلُ يخلُدُ خُلوداً. وأخلَدَه الله وخَلَّدَه تخليداً. وقيل لأثافيّ الصخور: خَوالِدُ، لبقائها بعد دُروس الأطلال. قال الشاعر المُخَبَّلُ السعدي: إلاّ رَماداً هامِداً دَفَعَـتْ عنه الرياحَ خَوالِدٌ سُحْمُ والخُلْدُ أيضاً: ضربٌ من الجُرذان أعمى. وأخلدت إلى فلان، أي رَكَنت إليه. ومنه قوله تعالى: "ولكنَّه أخْلَدَ إلى الأرض". وأخلد بالمكان: أقام فيه. وأَخْلَدَ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٩٧٢
خ د ل خدل ، خلد ، دخل ، دلخ : مستعملة . خدل : قال الليث وغيره : تقول : امرأةٌ خَدْلَةُ الساقِ ، وساقٌ خَدْلَة . . وقد خَدِلَتْ خَدَالةً ، والجميعُ خِدَال . وخَدَالَتها : استِدَارَتُها . . كأنما طُوِيَتْ طيّاً . وقال غيره : الْخِدَالُ : السُّوقُ الغِلاَظُ . وقال ذُو الرُّمَّةِ يصفُ نساءً : جَوَاعِلُ في الْبُرَى قَصباً خِدالاَ أَراد عظامَ أَسْوُقِها . . أَنَّها غليظة . دخل : قال الليث : الدَّخْلُ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٣٬٧٤٥
(باب الخاء واللام وما يثلثهما) (خلم) الخاء واللام والميم أصلٌ واحد يدل على الإلْفِ والمُلازَمة. فالخِلْم: كِناس الظّبى، ثمَّ اشتقَّ منه الخِلْم، وهو الخِدْن. والأصل واحد. (خلو) الخاء واللام والحرف المعتل أصلٌ واحد يدلُّ على تعرِّي الشَّيء من الشيء. يقال هو خِلْوٌ من كذا، إذا كان عِرْواً منه. وخَلَتِ الدار وغيرُها تخلُو. والخَلِيّ: الخالي من الغَمّ. وامرأةٌ خَلِيَّة: كنايةٌ عن الطَّلاق،
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬١٦٦
- الخلود: هو تبري الشيء من اعتراض الفساد، وبقاؤه على الحالة التي هو عليها، وكل ما يتباطأ عنه التغيير والفساد تصفه العرب بالخلود، كقولهم للأثافي: خوالد، وذلك لطول مكثها لا لدوام بقائها. يقال: خلد يخلد خلودا (انظر: الأفعال 1/443)، قال تعالى: ﴿لعلكم تخلدون﴾ [الشعراء/129]، والخلد: اسم للجزء الذي يبقى من الإنسان على حالته، فلا يستحيل ما دام الإنسان حيا استحالة سائر أجزائه (انظر: البصائر 2/558)، وأصل
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٧٢
خ ل د خلد بالمكان وأخلد‏:‏ أطال به الإقامة‏.‏ وما بالدار إلا صم خوالد وهي الأثافي‏.‏ وخلد في السجن وخلد في النعيم‏:‏ بقي فيه أبداً خلوداً‏.‏ وخلداً‏.‏ وخلده الله وأخلده‏.‏ ومن المجاز‏:‏ فلان مخلد‏:‏ للذي أبطأ عنه الشيب والذي لا تسقط له سن لإخلاده على حالته الأولى وثباته عليها‏.‏ وقيل‏:‏ هو بفتح اللام كأن الله أخلده عليها‏.‏ وأخلد إلى الأرض‏:‏ اطمأن إليها وسكن‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٣٨٠
الخُلْد: دوام البقاء في دار لا يخرج منها. خَلَدَ يَخْلُدُ خُلْداً وخُلوداً: بقي وأَقام. ودار الخُلْد: الآخرة لبقاءِ أَهلها فيها. وخَلَّده الله وأَخْلَده تخليداً؛ وقد أَخْلَد الله أَهلَ دار الخُلْد فيها وخَلَّدهم، وأَهل الجنة خالدون مُخَلَّدون آخر الأَبد، وأَخلد الله أَهل الجنة إِخلاداً، وقوله تعالى: أَيحسب أَنَّ ماله أَخلده؛ أَي يعمل عمل من لا يظن مع يساره أَنه يموت، والخُلْد: اسم من أَسماءِ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٧٠
* خ ل د * * الخُلْدُ * دوام البقاء وبابه دخل و * أخْلَدَهُ * الله و * خَلَّدهُ تَخْلِيدا * و * الخُلْدُ * بوزن القفل ضرب من الجرذان أعمى و * أخْلَدَ * إلى فلان ركن إليه ومنه قوله تعالى ﴿ولكنه أخلد إلى الأرض﴾ و * الخَلَدُ * بفتحتين البال يقال وقع ذلك في خلدي أي في قلبي
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٦٩٧
الخلد، بالضم: البقاء والدوام في دار لا يخرج منها، كالخلود، ودار الخلد: الآخرة، لبقاء أهلها، والخلد من أسماء الجنة، وفي التهذيب: من أسماء الجنان. والخلد ضرب من القبرة، والفأرة العمياء، ويفتح، قال ابن الأعرابي: من أسماء الفأر: الثعبة والخلد والزبابة. أو الخلد دابة عمياء، وهي ضرب من الجرذان تحت الأرض لم تخلق لها عيون، تحب رائحة البصل والكراث، فإن وضع على جحره خرج له فاصطيد. ومن خواصه تعليق
رابط المدخل

الخلد، بالضم: البقاء والدوام في دار لا يخرج منها، كالخلود، ودار الخلد: الآخرة، لبقاء أهلها، والخلد من أسماء الجنة، وفي التهذيب: من أسماء الجنان.

والخلد ضرب من القبرة، والفأرة العمياء، ويفتح، قال ابن الأعرابي: من أسماء الفأر: الثعبة والخلد والزبابة. أو الخلد دابة عمياء، وهي ضرب من الجرذان تحت الأرض لم تخلق لها عيون، تحب رائحة البصل والكراث، فإن وضع على جحره خرج له فاصطيد. ومن خواصه تعليق شفته العليا على المحموم بالربع يشفيه، ودماغه مدوفا بدهن الورد يذهب البرص والبهق والقوابي والجرب والكلف والخنازير وكل ما يخرج بالبدن طلاء، قال الليث: واحدها خلد، بالكسر، والجمع خلدان. وفي التهذيب: واحدتها خلدة، بالكسر، والجمع خلدان، وهو غريب، ونقل الكسر شيخنا عن صاحب الكفاية عن الخليل، واستغربه جدا، ج: مناجذ هكذا بالذال المعجمة في آخره. وفي بعض النسخ بالمهلمة من غير لفظه، أي الواحد، كالمخاض من الإبل مع خلفة، بفتح فكسر. والخلد: السوار والقرط كالخلدة محركة، وهذه عن الصاغاني، ج كقردة. وعن أبي عمرو: خلد جاريته، إذا حلاها بالخلدة وجمعها: خلد وهي القرطة. والخلد لقب عبد الرحمن الحمصي التابعي، هكذا ذكره الصاغاني. والخلد: قصر للمنصور العباسي، على شاطئ دجلة، وكان موضع المارستان العضدي اليوم، وبنيت حواليه منازل، خرب، فصار موضعه محلة كبيرة عرفت بالخلد. والأصل فيه القصر المذكور. وقد نسب إليها جماعة منهم: صبح ابن سعيد الخلدي وغيره. وأما أبو محمد جعفر بن محمد بن نصير الخلدي الخواص، أحد مشايخ الصوفية فإنه غير منسوب إليه أي إلى ذلك القصر بل لقب له، قيل لأن الجنيد سئل عن مسألة فقال له: أجب، فأجاب، فقال: يا خلدي من أين لك هذه الأجوبة? فبقي عليه. والخلد، بالتحريك: البال والقلب والنفس، وجمعه أخلاد، يقال: وقع ذلك في خلدي، أي روعي وقلبي، وقال أبو زيد: من أسماء النفس الروع والخلد، وقال: البال: النفس، فإذا التفسير متقارب. وخلد يخلد خلودا بالضم: دام وبقي وأقام. وخلد يخلد، من حد ضرب، خلدا، بفتح فسكون، وخلودا، كقعود: أبطأ عنه الشيب وقد أسن كأنما خلق ليخلد. وفي التهذيب: ويقال للرجل إذا بقي سواد رأسه ولحيته، على الكبر، إنه لمخلد. ويقال للرجل، إذا لم تسقط أسنانه من الهرم: إنه لمخلد. وهو مجاز. وزاد في الأساس: وقيل: هو بفتح اللام، كأن الله أخلده عليها. وخلد بالمكان يخلد خلودا، وكذا خلد إليه، إذا بقي وأقام كأخلد، وخلد، فيهما. قال الصاغاني: خلد إلى الأرض خلودا وخلد إليها تخليدا، لغتان قليلتان في أخلد إليها إخلادا. وسوى الزجاج بين خلد وأخلد، يقال: خلده الله تخليدا، وأخلده إخلادا. وأهل الجنة خالدون مخلدون، وأخلد الله أهل الجنة إخلادا. وقوله تعالى: يحسب أن ماله أخلده أي يعمل عمل من لا يظن مع يساره أنه يموت. والخوالد: الأثافي في مواضعها والخوالد: الجبال والحجارة والصخور، لطول بقائها بعد دروس الأطلال، وقال: إلا رمادا هامدا دفعـت عنه الرياح خوالد سحم قال الجوهري: قيل لأثافي الصخور: خوالد لطول بقائها بعد دروس الأطلال.

وعن ابن سيده: أخلد الرجل بصاحبه: لزمه، وقال أبو عمرو: أخلد به إخلادا، وأعتصم به إعصاما، إذا لزمه. ومن المجأز: أخلد إليه: مال ورضي به. وفي حديث علي كرم الله وجهه يذم الدنيا: من دان لها وأخلد إليها أي ركن إليها ولزمها. ويقال: خلد إلى الأرض، بغير ألف، وهي قليلة، وعن الكسائي: خلد، واخلد، وخلد إلى الأرض، وهي قليلة. وقوله تعالى: يطوف عليهم ولدان مخلدون أي مقرطون بالخلدة، وهي جماعة الحلي، وقال الزجاج: محلون، أن مسورن، يمانية، قاله أبو عبيدة وأنشد: ومخلدات باللجين كأنمـا أعجازهن أقاوز الكثبان أو مخلدون لا يهرمون أبدا، يقال للذي أسن ولم يشب: كأنه مخلد. وقيل: معناه: يخدمهم وصفاء لا يجاوزون حد الوصافة. وقال الفراء في قوله: مخلدون: إنهم على سن واحد لا يتغيرون. وخالد وخويلد وخالدة ومخلد، كمسكن، وخليد، ويخلد، وخلاد، وخلدة وخليدة مثل زبير وينصر وكتان وحمزة وجهينة، أسماء. ومسلمة بن مخلد، كمعظم ابن الصامت الخزرجي الساعدي، صحابي، وله رواية يسيرة، كذا في التجريد. والخالدان من بني أسد، وهما: خالد بن نضلة بن الأشتر بن جحوان بن فقعس، وخالد بن قيس بن المضلل بن مالك بن الأصغر بن منقذ بن طريف بن عمرو بن قعين، قال الأسود بن يعفر: وقبلي مات الخالدان كلاهـمـا عميد بني جحوان وابن المضلل ومما يستدرك عليه: الخالدي: ضرب من المكاييل، عن ابن الأعرابي. والخويلدية من الإبل نسبت إلى خويلد من بني عقيل. وأبو خالد: كنية الكلب، والثعلب، كما في المزهر. وكنية البحر أيضا كما في الروض للسهيلي. وخلاد بن سويد بن ثعلبة. وخلاد بن رافع أبو يحيى، وخلاد بن عجلان، وخلاد بن عمرو بن الجموح، وخلاد الأنصاري، وخلدة الأنصاري، وخليد الحضرمي وخليد بن قيس: صحابيون. والمسمى بخالد من الصحابة ثلاثة وسبعون نفسا، ليس هذا محل ذكرهم، وكذا المكنى بأبي خالد، منهم ستة أنفار، راجعهم في التجريد. والخالديان: الشاعران: أبو عثمان سعيد، وأبو بكر محمد، ابنا هاشم ابن وعلة الموصليان، منسوبان إلى جدهما: خالد بن عبد عنبسة بن عبد القيس، وقيل إلى الخالدية: قرية بالموصل. وفي طيئ: خالد بن الأصمع أخو سدوس، منهم جواب بن نبيط بن أنس بن خالد الشاعر، وأنيف بن منيع بن أنس، ارتد، ولم يرتد من طيء غيره، قاله ابن الكلبي. وخلد بن سعد العشيرة، بالفتح: بطن. وخلدة بن مخلد: جد جماعة من البدريين. وثابت بن مخلد، قتل يوم الحرة. والارث بن مخلد، عن أبي هريرة. وعامر بن مخلد بن الحارثأنصاري بدري. وقيس بن مخلد المازني الأنصاري، قتل يوم أحد.

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٧٦٦
خَلَدَ 1 خَلَدَ خلد , aor. خَلُدَ , inf. n. خُلُودٌ (S, A, L, Msb, K) and خُلْدٌ, (S, * A, L, K, * [but the latter is not said to be an inf. n. in the first nor in the last of these lexicons, and is perhaps a simple subst.,]) He remained, stayed, dwelt, or abode; syn. أَقَامَ: (L, Msb, K:) or he remained, stayed, dwelt, or abode, long; syn. أَطَالَ الاـِقَامَةَ: (A:) بِمَكَانٍ (S, A, Msb, K) and
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٦١
خَلَدَ خَلَدَ U ( n. ac. خُلُوْد 27 ), a. Endured, lasted; continued for ever, was eternal. b. [ Bi ], Settled, dwelt, resided in. c. Carried his years well; aged late. خَلَّدَ خَلَّدَ II , a. Made to endure, last, continue; made perpetual, eternal. أَخْلَدَ أَخْلَدَ IV , a. see II . b. [ Ila ], Inclined towards; attached himself to. خَلْد خَلْد 1 , a. see 3 . خِلْد خِلْد 2 , (
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٤٬٧٧٤
خلد خَلَدَ - يَخْلُدُ - خُلْد - خُلُوْد - خَالِد - خَالِدِيْن - أَخْلَدَ - يُخْلِدُ - خَلَّدَ - يُخَلِّدُ،خُلِّدَ - يُخَلَّدُ - مُخَلَّد - مُخَلَّدُون خَلَدَ - يَخْلُدُ + كائن + في مكان: يظل ويبقى مقيماً فيه مدة طويلة حياً بجسده ونفسه خُلْد - الخُلْد: على وزن " فـُعـْل" اسم فعل " خَلَدَ - يَخْلُدُ " الإقامة حياً بالجسد والنفس في مكان مدة
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٩٤ (الإجمالي: ٢٩٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. تحت

    الآيات المشتركة: ٢١ · Ayağın alt tarafı demektir

  2. جنن

    الآيات المشتركة: ٣١ · Bahçe demektir

  3. جري

    الآيات المشتركة: ٢١ · Cariye yelkenli sandal demektir

  4. نهر

    الآيات المشتركة: ٢٢ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

  5. نور

    الآيات المشتركة: ٢٣ · Ateş demektir

  6. أبد

    الآيات المشتركة: ١١ · Badiye çöl demektir

  7. صحب

    الآيات المشتركة: ١٦ · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…

  8. دخل

    الآيات المشتركة: ١٤ · Dahl: Kuytu yer demektir

  9. فوز

    الآيات المشتركة: ٨ · Fevz Gölgeliktir

  10. جهم

    الآيات المشتركة: ١١ · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  11. جزي

    الآيات المشتركة: ١١ · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…

  12. عظم

    الآيات المشتركة: ١١ · Büyük

الآيات التي ورد فيها(٨٦)

  1. خَالِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ

    Kalıcı olanlar

  2. … اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ …

    Kalıcı olanlar

  3. خَالِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ

    Kalıcı olanlar

  4. أُولَئِكَ جَزَاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَجَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ

    Kalıcı olanlar

  5. لَكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نُزُلًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرَارِ

    Kalıcı olanlar

  6. تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

    Kalıcı olanlar

  7. وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا لَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيلًا

    Kalıcı olanlar

  8. وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا

    Kalıcı olanlar

  9. إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا

    Kalıcı olanlar

  10. فَأَثَابَهُمُ اللَّهُ بِمَا قَالُوا جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ جَزَاءُ الْمُحْسِنِينَ

    Kalıcı olanlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökخلد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبقي, دام, ثبت, مكث
Zıt Kökفني
Çekirdek Özet 1Bir durumun, yapının veya nesnenin bozulma ve çürümeye uğramadan kendi asli niteliğini koruyarak uzun süre yerinde kalması, sabitlenmesi
Çekirdek Özet 2Ahiret yurdunda ceza veya mükâfat hallerinin kesintiye uğramaksızın, mahiyetini koruyarak süreklilik arz etmesi; dünyada ise fani olana tutunup yere çakılma eğilimi
Çekirdek Özet 3Zamanın yıpratıcı etkisine ve entropik çözülmeye karşı yapısal kararlılığın devam ettirilmesi; kalıcılık ve süreklilik yasası
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca salt zamansal bir sonsuzluk takvimine indirgeyerek, kelimenin bozulmazlık, yapısal niteliği koruma ve sabit kalma anlam boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خلBir şeyin iç dokusuna nüfuz etme, boşluktan geçme, ayrışma veya aralık oluşturma anlamı taşır; خلص katışıklıktan arınmayı, خلط unsurların birbirine geçmesini, خلع bir örtüyü veya bağı sıyırıp ayırmayı, خلف birinin ardından gelip yerini almayı, خلل aralıklara girmeyi, خلو ise boşalmayı ifade eder.دKapı, giriş ve sınır belirten د sesinin eklenmesiyle iç dokuya nüfuz etme veya ayrışma hali, belirli bir mahalde sabitlenip sınırları içinde bozulmadan donma ve süreklilik kazanma anlamına dönüşmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit veya duvar imgesinin yoğunlaşmış türeviİçeriyi dışarının yıkıcı ve yıpratıcı etkilerinden koruyan, çözülmeyi engelleyen muhkem sınır
لÇoban değneği, üvendireHareketi belirli bir hedefe bağlama, sevk etme ve tutarlılıkla yönlendirme
دÇadır kapısı, geçiş ve sebatBir mekâna dahil oluşu sabitleyen, giriş eşiğinde tutunmayı ve yerleşmeyi sağlayan unsur
خلدKorunaklı çeper içinde yönelimin nihai eşiğe bağlanarak sabitlenmesiDış etkenlere karşı korunan yapının belirli bir sınır ve hal üzere bozulmaksızın durması, çözülmeden yerinde kalması hareketini doğurur.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÜzerine ateş yakılan ocak taşlarının (esâfî) rüzgâr ve yağmurla dağılmayıp yerinde muhkem kalması; yaşlandığı halde dişleri dökülmeyen veya saçına ak düşmeyen kişinin durumunu muhafaza etmesi
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ mülhid/muhlid kayanın zamanın akışına direnişini şöyle niteler: لِمَن الديارُ غَشِيتَها بالغَرْقَد / كالوَحْيِ في حَجَر المسِيل المُخْلِد
Erken Arapça kullanımİbn Ahmer sevgilinin yurdunun yok oluşu karşısında terk edilmiş mekanların izini şöyle dile getirir: خَلَدَ الحبيبُ وبادَ حاضِرُهُ / إلاَّ مَنازِلَ كلُّها قَفْرُ

المصدر Lisânü’l-ʿArab, Kitâbü’l-ʿAyn, Mekâyîsü’l-Luğa.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça خلد kökü, Sami dil ailesinde zamanın akışına, süreye ve varlığın yeryüzündeki mevcudiyetine işaret eden temel bir semantik çekirdeğe dayanır. İbranicede heled (חֶלֶד) biçiminde görülen kavram, ömür süresi, geçici dünya hayatı ve fani varoluş manalarını taşır; kökün Arapçadaki gelişimi ise paradoksal biçimde zamanın tükenişinden ziyade bozulmaya direnme, aynı hal üzere donup kalma ve süresiz ikamet eksenine kaymıştır. Süryanicede ve diğer Kuzeybatı Sami lehçelerinde benzer ses denkliğiyle yer alan türevler, genellikle yeryüzü toprağını deşerek içinde sabit yuva kuran köstebek gibi yer altı canlılarını (Arapçadaki el-huld خُلْد gibi) adlandırmada korunmuştur. Arap dilinde kök, fiziksel çürümenin gecikmesi veya durdurulması fikrini merkezine alarak nihai anlam genişlemesine uğramış, buradan ahiretteki tükenmez varoluş durumunun temel terimine dönüşmüştür.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Lisânü’l-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBozulmaya uğramama, ocak taşının kalıcılığı ve yaşlanmanın gecikmesiBir durumun başkalaşım ve yıpranma geçirmeksizin uzun müddet aynı formda kalması esasından türemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice heled (חֶلֶד - ömür süresi, dünya devranı)Kuzeybatı Sami dillerindeki süre ve ömür kavramı Arapçada bozulmazlık ve sürekli ikamet boyutuyla genişlemiştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışındaki dil katmanlarıyla doğrulanabilir doğrudan bir ortak kök ilişkisi tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Mekâyîsü’l-Luğa, Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خلدAnlamlıBozulmadan kalma, sebat etmeVarlığın veya durumun değişime uğramaksızın yerinde durmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
خدلAnlamlıDolgun ve yuvarlak olmaBaldır veya bacağın etli, dolgun ve kıvrımsız şekilde pürüzsüz olmasıKur'an'da geçmez; bünyevi doluluk yönüyle hacimsel sağlamlık bildirir
لخدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde kullanım kaydı bulunmamaktadırKur'an'da geçmez
لدخAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıArapça kelime hazinesinde anlamlı bir türevi tespit edilmemiştirKur'an'da geçmez
دخلAnlamlıİçeri girme, dahil olmaBir şeyin sınırını aşıp iç kısmına nüfuz etme ve orada bulunmaKur'an'da geçer; mekanla kurulan içsel temas bakımından anlam bağı taşır
دلخAnlamlıAğırlıktan dolayı yavaş yürümeYük altında ezilerek veya şişmanlıktan ötürü adımlarını ağır ağır atmaKur'an'da geçmez; yerçekimine ve zemine yapışma hissi taşır

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خلدMerkezBozulmaz sebat ve kalıcılıkDeğişime ve çözülmeye direnerek aynı nitelik üzere sürekli var olmaZamanın yıpratıcı etkisinin askıya alınması ve halin sabitlenmesi
بقيKomşuVarlığın devam etmesiBir şeyin yok olup gitmeyerek geriye kalmasıخلد halin bozulmazlığını vurgularken, بقي yok oluşun karşısında mevcudiyetin sürmesini belirtir.
دامKomşuKesintisiz akış ve süreklilikEylemin veya durumun fasılasız devam etmesiدام sürecin kesintiye uğramamasını, خلد ise durumun içsel bozulmaya uğramamasını öne çıkarır.
ثبتKomşuSarsılmazlık ve yerinden oynamamaBir yerde veya fikirde kararlı biçimde durmaثبت mekana veya konuma tutunmayı, خلد ise zamana karşı dirençle aynı formda kalmayı ifade eder.
مكثKomşuBekleme ve ikametBir mahalde belirli bir ağırlık ve süreyle duraklamaمكث geçici veya uzun bir duraklamayı, خلد ise nihai ve dönüşsüz bir yerleşmeyi anlatır.
فنيZıtTükip bitme ve yok olmaVarlığın çözülerek tamamen ortadan kalkmasıخلد kökünün tam zıddı olup cevherin veya durumun sıfırlanmasını belirtir.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخلدBozulmadan sürüp gitme, ebedi kalmaVarlığın niteliğini yitirmeksizin belirli bir hal ve makamda uzun süre veya sonsuzca durmasıKesin
LatincePerpetuitas, incorruptibilitasKesintisizlik, bozulmazlıkZaman içindeki süreklilik boyutunu karşılar; ancak Arapçadaki zeminle bütünleşme çağrışımını dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizcePerpetuity, immortality, enduringSüreklilik, ölümsüz kalma, dayanıklılıkYıpranmaya direnme ve devamlılık fikrini verir; fakat ahiret hallerindeki sabitliği tam yansıtmaz.Güçlü
AlmancaEwigkeit, UnvergänglichkeitSonsuzluk, geçicilikten uzaklıkÇürümezlik ve kalıcılık fikrini iyi verir; kökün fiziksel nesneye yapışma nüansını kapsamaz.Güçlü
FransızcaPerpétuité, pérennitéKalıcılık, daimilikYapısal sürekliliği ifade eder; kilitlenip donma boyutunu kısmen eksik bırakır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
خَالِدِينَ / خَالِدُونَAhiret yurdunda kesintisiz ve ebedi ikametCennet ve cehennem ehlinin akıbetini, cezalandırma veya mükafatın son bulmayacağını bildiren bağlamlar (Âl-i İmrân 3:116; Tevbe 9:72).
الْخُلْدِÖlümden ve yok oluştan muaf oluş, baki kalmaİnsanın yeryüzünde arzuladığı ölümsüzlük vehmi ve ahiretteki ebediyet yurdunun vasfı (Tâhâ 20:120; Furkân 25:15).
أَخْلَدَDünyaya saplanıp kalma, aşağıya yapışmaHakikati bırakıp nefsin ve arzunun zeminine çakılma, süfli olana bağlanma hali (A'râf 7:176).
مُخَلَّدُونَYaşlanmayan, tazeliği ve formu hiç bozulmayanCennet hizmetkârlarının zamanın yıpratmasına uğramaksızın daima ilk gençlik ve tazeliklerinde kalışları (Vâkı‘a 56:17; İnsân 76:19).
أَخْلَدَهُVarlığını koruyacağı ve ölümden kurtaracağı zannıMal ve servet yığmanın insanda uyandırdığı yapay ebediyet vehmi (Hümeze 104:3).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret ahvali ve cehennem azabının süresiBüyük günah işleyen müminin veya kafirlerin cehennemde kalışının sonsuz mu yoksa çok uzun bir süre mi olduğu tartışmasıMutlak ebediyet ile uzun süreli kalış (huld-i nispî) arasındaki kavramsal ayrım
FıkıhVakıf hukuku ve mülkiyetin ebediliğiVakfedilen malın zatının korunarak menfaatinin daimi kılınması (te'bîd) şartıMalın telef olmaktan ve temlik edilmekten korunarak sürekli bir amaca bağlanması
TefsirHuld ve ebed kavramlarının bağlamsal ilişkisiAyetlerde geçen خالدين فيها lafzının ebeden kaydıyla pekiştirildiği ve pekiştirilmediği yerlerin tahliliBozulmama ve süreklilik karakterinin ilahi iradeye bağlı kesinleşmiş boyutu
HadisŞefaat ve cehennemden çıkış rivayetleriKalbinde zerre kadar iman olanların azap mahalli olan ateşten çıkarılması anlatılarıKafir için mutlak ebediyet, ehli tevhid için ise uzun süreli tasfiye dönemi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret akıbeti ve varoluşsal nihayetNihai ve bozulmaz varoluşKarşılığın sürekliliğini temin etmeİnsanın eylemlerinin nihai sonucunun kesintiye uğramayan, çürüme barındırmayan sabit bir boyuta taşınmasıdır.Kesin
İlmiYasanın ve ilmin değişmezliğiSabit aksiyom ve kalıcı ilkeHakikatin zamana direnmesiDeneyimlerin ötesinde bozulmaya uğramayan evrensel ilkelerin bilgi zeminini oluşturmasıdır.Güçlü
Siyasiİktidar vehmi ve düzen arayışıDünyevi makamı ebedileştirme yanılgısıMeşruiyeti mutlaklaştırma çabasıYöneticilerin veya toplumların kendi nizamlarını çöküşten muaf, ölümsüz bir yapı gibi görmeleridir.Güçlü
İktisadiMülkiyet birikimi ve sermaye illüzyonuServetin koruyuculuğuna sığınmaFani metaı güvence saymaMal biriktirerek ontolojik güvenlik arama, zenginliğin insanı yok olmaktan kurtaracağı zannıdır.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropik çözülmeye karşı yapısal kararlılık (Conservation of State)Termodinamiğin ikinci yasasının aksine, bir sistemin iç enerjisini ve formunu dış bozunumlara karşı tamamen muhafaza ederek kararlı durumda (steady-state) kalması durumuyla örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal kalıcılık ve meşruiyetin kemikleşmesi (Institutionalization)Bir toplumsal yapının veya normun zamanın getirdiği aşınmalara direnerek nesiller boyu değişmeksizin varlığını ve bağlayıcılığını sürdürmesi olgusuyla yapısal benzerlik taşır.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece ucu bucağı olmayan soyut bir zaman çizelgesi (kronolojik sonsuzluk) olarak okumak ve nesnenin veya durumun kendi iç yapısındaki bozulmazlığı ihmal etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKök yalnızca zamanın uzunluğunu değil; varlığın niteliğini korumasını, ihtiyarlamamasını, aşınmamasını ve bir yere sabitlenip oradan ayrılmamasını içerir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'ın cennet tasvirlerindeki tazelik vurgusunu ve cehennemdeki azabın mahiyetini mekanik bir takvim hesabına indirgeyerek ontolojik dönüşüm boyutunu gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın geçiciliği ile ilahi adaletin nihai sürekliliği arasındaki dengeyi kurar; insanın dünyadaki tutunma çabası ile ahiretteki kaçınılmaz akıbetin ontolojik zeminini açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cennet nimetlerinin ve cehennem azabının nitelendiği eskatolojik ayetlerde, nefsin süfli dünyaya çakılmasını yerren kıssalarda ve servet biriktirme hırsını eleştiren uyarılarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dünyevi zenginlik veya güç ile varoluşsal emniyet kazanılabileceği vehmini yıkar; ebediyetin insani gayretle dünyada değil, ancak ilahi takdirle ahiret aleminde gerçekleşebileceğini gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDağılmayan ve rüzgarla savrulmayan ocak taşlarının niteliğini koruyarak yerinde kalması; bedenin yaşlanma ve çürüme belirtilerine direnmesidir.
  • Soyut anlamBir varlığın veya halin zamanın yıpratıcı etkisinden, entropisinden ve bozulma süreçlerinden muaf tutularak kesintisiz biçimde mevcudiyetini sürdürmesidir.
  • Sistematik karşılıkZamansal akış karşısında formun korunması; ilahi adaletin tecellisinde ceza veya mükafat ortamının süreklilik arz eden nihai duruma kilitlenmesidir.
  • LaTeX modelilim⁡t→∞dS(t)dt=0∧∀t≥t0,  Ψ(t)=Ψ0
  • LaTeX açıklamasıModelde t zaman değişkenini, S(t) sistemin içindeki entropik çözülme veya bozulma derecesini, Ψ(t) ise varlığın veya durumun hal fonksiyonunu temsil eder. Birinci kısım zaman ilerledikçe bozulma ve çürüme türevinin sıfır olduğunu, yani sistemin yapısal aşınmaya uğramadığını ifade eder. İkinci kısım ise başlangıç anından (t0) itibaren sistemin taşıdığı asli niteliğin (Ψ0) zaman boyunca hiçbir başkalaşıma uğramadan özdeş kaldığını matematiksel olarak formüle eder. Bu iki koşul, kökün hem süreklilik hem de bozulmazlık eksenini simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: خ