عزل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ز-لالصيغ: ١٠ · الجذور المجاورة: ٧٤ · الآيات: ١٠ · السور: ٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».موجاعْتَزَلُوكُمْعَزَلْتَفَاعْتَزِلُونِعزلاعْتَزَلْتُمُوهُمْحيثوَأَعْتَزِلُكُمْفَاعْتَزِلُواأويقتلحيضرفقجعل

الجذرالصيغ ١٠الآيات ١٠السور ٨المجاورة ٧٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عزل

ع - ز - ل

جذر
  • الورود: ١٠
  • الآيات: ١٠
  • الصيغ: ١٠
  • المعاجم: ١٣

“A’zel(zal)” denk yapmak için bir torbada bulunanı iki torbaya böldükten sonra yük yerleştirildikten sonra her bir torbaya verilen addır. “A’zl(ze)” ayırmak demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“A’zel(zal)” denk yapmak için bir torbada bulunanı iki torbaya böldükten sonra yük yerleştirildikten sonra her bir torbaya verilen addır. “A’zl(ze)” ayırmak demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٩٧٩
باب العين و الزاي زاللام معهما ع ز ل-ع ل ز-ز ع ل- لع ز- ز ل ع مستعملات ل ز ع مهملة عزل: عزلت الشيء نحيّته، ورأيته في معزل، أي في ناحية عن القوم معتزلا، وأنا بمعزل منه، أي: قد اعتزلته. والعُزْلة: الاعتزال نفسه. وعَزَل الرجل عن المرأة عزلاً إذا لم يرد ولدها. والأعزل: الذي لا رمح له، فيعتزل عن الحرب. وعزلت الوالي: صرفته عن ولايته. والأعزل من السّماكين: الذي ينزل به القمر، والسّماك الآخر هو السّماك
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٢٧٠
اعْتَزَلَهُ وتَعَزَّلَهُ بمعنًى. وقال الأحوص: يا بيتَ عاتِكَة الذي أتَعَـزَّلُ حَذَرَ العِدا وَبِكَ الفؤادُ مُوَكَّلُ والاسمُ العُزْلَةُ. يقال: العُزْلَةُ عبادةٌ. والأعزَل: الذي لا سلاح معه. وقومٌ عُزْلٌ، وعُزْلانٌ، وعُزَّلٌ بالتشديد. وسمِّي أحدُ السِماكَيْن الأعزَلَ كأنَّه لا سلاحَ معه، كما كانَ مع الرامح. والأعْزَلُ من الخيل: الذي يقع ذَنَبُه في جانب، وذلك عادةً لا خِلقةً، وهو عيبٌ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٩٣٥
باب العين والزاي مع اللام عزل ، علز ، زلع ، زعل ، لعز : مستعملة . عزل : العَزْل : عَزْل الرجل الماءَ عن جاريته إذا جامعها لئلاَّ تحمل . وفي حديث أبي سعيد الخُدْرِيّ أنه قال : بينا أنا جالس عند رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) جاء رجل من الأنصار فقال : يا رسول الله إنا نصيب سَبْياً فنحب الأثمان ، فكيف ترى في العَزْل ؟ فقال رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) ( لا عليكم ألاّ تفعلوا ذلك فإنها ما من
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٣١٦
(باب العين والزاء وما يثلثهما) (عزف) العين والزاء والفاء أصلانِ صحيحان، أحدهما يدلُّ على الانصراف عن الشَّيء، والآخر على صوت من الأصوات. فالأوَّل قول العرب: عَزَفت عن الشَّيء إذا انصرفتَ عنه. والعَزُوف: الذي لا يكاد يثبُت على خُلَّة خليل قال: ألم تعلمي أنِّي عزوفٌ عن الهوى *** إذا صاحبي في غير شيء تغضَّبا([1]) وقال الفَرزدق: * عزَفْتَ بأعشاشٍ وما كدتَ تعزِفُ([2]) * والأصل الثاني: العَزيف:
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٦٦
- الاعتزال: تجنب الشيء عمالة كانت أو براءة، أو غيرهما، بالبدن كان ذلك أو بالقلب، يقال: عزلته، واعتزلته، وتعزلته. قال تعالى: ﴿وإذ اعتزلتموهم وما يعبدون إلا الله﴾ [الكهف/16]، ﴿فإن اعتزلوكم فلم يقاتلوكم﴾ [النساء/90]، ﴿وأعتزلكم وما تدعون من دون الله﴾ [مريم/48]، ﴿فاعتزلوا النساء﴾ [البقرة/222]، وقال الشاعر: *يا بيت عاتكة التي أتعزل* (هذا شطر بيت للأحوص، وعجزه: *حذر العدى وبه الفؤاد موكل* وهو في ديوانه
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤١٥
ع ز ل مالي أراك في معزل عن أصحابك وأنا بمعزل من هذا الأمر‏.‏ واعتزلت الباطل وتعزلته‏.‏ قال الأحوص‏:‏ يا بيت عاتكة الذي أتعزل فإن كنت لا منّي ولا من خليقتي فمنك الذي أمسى عن الخير أعزلا وأعوذ بالله من الأعزل على الأعزل أي من الرجل الذي لا سلاح معه على الفرس المعوجّ العسيب فهو يميل ذنبه إلى شق والعرب تتشاءم به إذا كانت إمالته إلى اليمين‏.‏ قال امرؤ القيس‏:‏ ضليع إذا استدبرته سدّ فرجه بضافٍ فويق
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬٨٤٨
عَزَلَ الشيءَ يَعْزِلُه عَزْلاً وعَزَّلَهُ فاعْتَزَلَ وانْعَزَلَ وتَعَزَّلَ: نَحَّاه جانِباً فَتَنَحَّى. وقوله تعالى: إِنَّهُم عن السَّمْع لَمَعْزولون؛ معناه أَنَّهم لَمَّا رُمُوا بالنجوم مُنِعوا من السَّمْع. واعْتَزَلَ الشيءَ وتَعَزَّلَه، ويتعديان بعَنْ: تَنَحَّى عنه. وقوله تعالى: فإِنْ لم تُؤْمِنوا لِي فاعْتَزِلونِ، أَراد إِن لم تؤمنوا بي فلا تكونوا عَليَّ ولا مَعِي؛ وقول الأَخوص: يا بَيْتَ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٣١
* ع ز ل * * اعْتَزَلَهُ * و * تَعَزَّلَهُ * بمعنى والاسم * العُزْلَةُ * يقال العزلة عبادة و * عَزَلَهُ * أفرزه يقال أنا عن هذا الأمر * بمَعْزِلٍ * و * عَزَلَهُ * عن العمل نحَّاهُ عنه * فَعَزل * و * عَزَلَ * عن أمته وباب الثلاثة ضرب
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٧٬٧٧٧
عزله عن العمل، يعزله، عزلا، وعزله، تعزيلا، فاعتزل، وانعزل، وتعزل، وفي الصحاح: فعزل: أي نحاه، وأفرزه جانبا، فتنحى، كما في المحكم، قال شيخنا: لكن في المصباح ما يقتضي أنه لا يقال: انعزل، لخلوه عن العلاج، كما هو قاعدة المطاوعة في مثله، والله أعلم، فتأمل. وقوله تعالى: إنهم عن السمع لمعزولون ، أي ممنوعون بعد أن كانوا يمكنون. وعزل عنها، عزلا: لم يرد ولدها، كاعتزلها، قال الأزهري: العزل عزل الرجل الماء
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٩٣٢
عَزَلَهُ 1 عَزَلَهُ ذ , (S, O, Msb, K,) aor. عَزِلَ , (Msb, K,) inf. n. عَزْلٌ, (Msb, TA,) He put it, or set it, apart, away, or aside; removed it; or separated it; (S, O, Msb, K;) i. e., a thing; عَنْ غَيْرِهِ [from another thing, or from other things]. (Msb.) ― -b2- And hence, He removed, deposed, or displaced, him, namely, an agent, or a deputy, from his office, or exercise of authority.
رابط المدخل

عَزَلَهُ 1 عَزَلَهُ ذ , (S, O, Msb, K,) aor. عَزِلَ , (Msb, K,) inf. n. عَزْلٌ, (Msb, TA,) He put it, or set it, apart, away, or aside; removed it; or separated it; (S, O, Msb, K;) i. e., a thing; عَنْ غَيْرِهِ [from another thing, or from other things]. (Msb.) ― -b2- And hence, He removed, deposed, or displaced, him, namely, an agent, or a deputy, from his office, or exercise of authority. (Msb.) Or عَزَلَهُ عَنِ العَمَلِ He removed, deposed, or displaced, him [from the agency, or administration, or government]. (S, O, TA.) And ↓ عزّلهُ, (K, TA,) inf. n. تَعْزِيلٌ, (TA,) signifies the same as عَزَلَهُ. (K, TA.) [In like manner also اعزل is said by Freytag to signify Semovit, followed by عن, as on the authority of the K; in which I do not find it.] And عُزِلَ He was, or became, removed deposed, or displaced, [from his office, &c.,] (S, O, Msb,) used as quasi-pass. of عَزَلَهُ; in which sense ↓ انعزل is [said to be] not used, because in it [i. e. عَزَلَهُ] no labour, or exertion, is implied. (Msb.) ― -b3- عَزَلَ said of the مُجَامِع means Paulٍ ante emissionem, [penem suum] extraxit, et extra vulvam semen emisit. (Az, * Msb, TA. *) You say, عَزَلَ عَنْهَا, (S, O, K,) the pronoun referring to the man's female slave, (S, O,) inf. n. عَزْلٌ, (Az, Mgh, O, TA,) [vaguely expl. as] meaning He did not desire her [having] offspring; as also ↓ اِعْتَزَلَهَا: (K:) the motive being that the woman might not conceive. (Az, TA.) -A2- عَزِلَ, aor. عَزَلَ , (TA,) inf. n. عَزَلٌ, (Mgh, * TA,) He (a horse) had his tail inclining to one side, (Mgh, TA,) by habit, not naturally: (TA:) when it inclines to the right side, the Arabs deem it unlucky. (Z, TA.) [See also عَزَلٌ below.]

2 عَزَّلَ see the preceding paragraph.

5 تَعَزَّلَ see 8, in four places.

6 تَعَاْزَلَ تعازلوا They went apart, away, or aside; removed; or separated themselves; each from other, or one party from another. (K, TA.)

7 اـِنْعَزَلَ see 1: and see also the paragraph here following, in two places.

اعتزلهُ 8 اعتزلهُ ذ and ↓ تعزّلهُ both signify the same, (S, O, TA,) i. e. He went apart, away, or aside; removed; or separated himself; from him, or it: (O, TA:) and so اعتزل عَنْهُ and عنه ↓ تعزّل: (TA:) or اِعْتَزَلْتُ النَّاسَ and ↓ تَعَزَّلْتُهُمْ I went apart, away, or aside; removed; or separated myself; from men, or the people; [withdrew from association, or communion, with them; seceded from them;] and left, forsook, or quitted, them: and both verbs are sometimes used intransitively: (Msb:) [i. e.] اعتزل and ↓ تعزّل [used alone sometimes] signify he went apart, away, or aside; &c.; as also ↓ انعزل: (K, TA: [the last omitted in this place in the CK; but mentioned afterwards, voce تعازلوا:]) and they said, عَنِ النَّاسِ ↓ انعزل meaning he went apart, or aside, from men, or the people: (Msb:) and one says, of a pastor, يَعْتَزِلُ مِنَ النَّاسِ ↓ بِمَاشِيَتِهِ وَيَرْعَاهَا بِمَعْزِلٍ [He goes apart, or aside, with his cattle, and pastures them in a place remote, or separate, from men, or the people]. (S, O.) وَ اـِنْ لَمْ تُؤْمِنُوا لِىْ فَاعْتَزِلُونِ, in the Kur [xliv. 20], means, accord. to Ibn-'Arafeh, [And if ye believe me not,] leave me on equal terms, not being against me nor for me. (O.) [And you say, اعتزلهُ اـِلَى غَيْرِهِ He withdrew himself from him to another: see Har p. 245.] And اِعْتَزَلَهَا, expl. above, as syn. with عَزَلَ عَنْهَا: see 1. And يَعْتَزِلُ الحَرْبَ [He withholds himself, or keeps aloof, from war, or battle]: said of him who has no weapon. (TA.)

عَزْلٌ عَزْلٌ ذ What is brought to the treasury of the state in advance, not weighed, nor picked so as to have the bad put forth from it, to the time of the falling-due of the instalment: (O, K, TA:) [for the second of the last three words of the explanation, which are correctly اـِلَى مَحِلِّ النَّجْمِ, the O has محَلِ; the CK, مَحَلِّ; and my MS. copy of the K, محل, without any vowel-sign and without the sheddeh:] from Ibn-'Abbلd; (O;) and thus in the L. (TA.)

عُزْلٌ عُزْلٌ ذ : see the next paragraph.

عَزَلٌ عَزَلٌ ذ inf. n. of عَزِلَ [q. v.]. (TA.) ― -b2- Also The state, or condition, of not having with one any weapon; and so ↓ عُزْلٌ: (K, TA: [the latter, by reason of an ambiguity in the K, misunderstood by Freytag as syn. with عِزَالٌ in the sense in which this is expl. in the CK:]) they are two dial. vars., like شَغَلٌ and شُغْلٌ, and بَخَلٌ and بُخْلٌ. (TA.) ― -b3- And A deficiency in one of the حَرْقَفَتَانِ [app. meaning, in the crest of one of the two hip-bones]. (IAar, O, K.) ― -b4- And The hinder part of an ass: so in the saying, اِقْرَعْ عَزَلَ حِمَارِكَ [Strike thou the binder part of thy ass]: (O, K:) said to the driver of the ass. (O.)

عُزُلٌ عُزُلٌ ذ : see أَعْزَلُ, in three places.

عُزْلَةٌ عُزْلَةٌ ذ a subst. (S, Msb) signifying A going apart. away, or aside; removal, or separation of oneself; (S, * L, Msb, * K;) [a withdrawing of oneself from association or communion; or secession: and it seems to be sometimes used in a sense similar to that of اِعْتِكَافٌ; for] one says, العُزْلَةُ عِبَادَةٌ [app. meaning Retirement, or self-seclusion, is a mode of religious service]. (S, L, TA.)

العَزَلَةُ العَزَلَةُ ذ The حَرْقَفَة [app. meaning the crest of the hip-bone]. (K.)

عَزْلَآءُ عَزْلَآءُ ذ [originally fem. of أَعْزَلُ; a subst. signifying] The lower mouth [or spout or outlet] of the [leathern water-bag called] مَزَادَة; (S, Mgh, O, Msb;) the part where the water pours forth from the رَاوِيَة [a word here, as in many other instances, used as syn. with مَزَادَة,] and the like of this, (K, TA,) such [for instance] as the قِرْبَة, in the bottom thereof, where the water contained in it is drawn forth: Kh says that to every مزادة there are عَزْلَاوَانِ [dual of عَزْلَآءُ], in the bottom thereof; but it is said in the M that the عزلآء is thus called because it is in one of the خُصْمَان [meaning the two lower corners] of the مزادة; not in its middle; nor is it like its mouth, in which it receives the water: (TA:) [the mouth, by means of which this kind of water-bag is filled, is in the middle of the upper edge; and the عزلآء, in every instance that I remember to have seen, is in the binder of the two lower corners, and is tied round with a thong: (see مَزَادَةٌ in art. زيد:)] the pl. is عَزَالٍ (S, Mgh, O, Msb, K, * written with the article العَزَالِى, and in the K [improperly] عَزَالِى without the article,) and عَزَالَى also (S, O, Msb, K) is allowable; (S, O;) and ↓ العَزَائِلُ occurs in a trad. for العَزَالِى; these two words being like الشَّائِكُ and الشَّاكِى. (TA.) ― -b2- [Hence,] El-Kumeyt says, [describing clouds (سَحَاب),] مَرَتْهُ الجَنُوبُ فَلَمَّا اكْفَهَرْ رَ حَلَّتْ عَزَالِيَهُ الشَّمْأَلُ (assumed tropical:) [The south wind drew them forth; and when they became black and dense and accumulated, the north wind loosed their spouts; i. e. caused the rain to pour forth]. (S, O.) And one says of a cloud (سَحَابَة), (Mgh, TA,) when it discharges its pouring [rain], (Mgh,) or when it pours forth copious rain, (TA,) أَرْخَتْ عَزَالِيَهَا (tropical:) [It loosed its spouts], (Mgh,) or قَدْ حَلَّتْ عَزَالِيَهَا [it has loosed its spouts], and أَرْسَلَتْ عَزَالِيَهَا, (TA,) which [means the same and] is said [also] of the sky (السَّمَآء) by way of indicating the vehement falling of the rain, this being likened to its descent from the mouths [meaning spouts] of the مَزَادَة [or rather of the مَزَاد or مَزَايِد]. (Msb.) ― -b3- And [hence also,] العَزْلَآءُ signifies (assumed tropical:) The اِسْت [i. e. the anus; as being an outlet; and as being closed by means of a sphincter, like as the عزلآء properly thus termed is closed by means of a thong tied round it]. (O, K.)

عُزْلَانٌ عُزْلَانٌ ذ is a word used by the vulgar in the sense of عَزْلٌ [app. as inf. n. of عَزَلَهُ, q. v.]. (TA.)

عِزَالٌ عِزَالٌ ذ Weakness; syn. ضَعْفٌ. (L, K, TA: in the CK ضَعِيف.) -A2- It is also a vulgar term for The goods, or furniture and utensils, of the house or tent. (TA.)

العَزَالَانِ العَزَالَانِ ذ [a dual of which the sing. is not mentioned] The two feathers that are at the extremity of the tail of the eagle: (Ibn-'Abbلd, O, K:) pl. أَعْزِلَةٌ. (Ibn-'Abbلd, O.)

العَزَائِلُ العَزَائِلُ ذ , for العَزَالِى: see عَزْلَآءُ.

العُزَّالُ العُزَّالُ ذ : see المُعْتَزِلَةُ.

أَعْزَلُ أَعْزَلُ ذ Sand (رَمْل) separate, or cut off, (IAar, O, K,) from other sands. (IAar, O.) ― -b2- Also A man not having with him any weapon; (S, O, K;) as also ↓ عُزُلٌ, (O, K,) occurring in a trad.; (O;) and ↓ مِعْزَالٌ, (K,) or this signifies not having with him a spear; (S, * K;) and the first is sometimes expl. as having this particular meaning: (TA:) pl. of the first, (S, O, K,) and of ↓ عُزُلٌ, (K, TA,) عُزْلٌ and عُزْلَانٌ and عُزَّلٌ, (S, O, K,) which is anomalous, but made to accord with حُسَّرٌ, pl. of the epithet حَاسِرٌ, because nearly like it in meaning, (R, MF,) and أَعْزَالٌ, (K,) or or this is pl. of ↓ عُزُلٌ, (O, TA,) and مَعَازِيلُ, (IJ, K,) which is anomalous, (TA,) and this is pl. of ↓ مِعْزَالٌ (S, O, K) also. (K.) Hence, the epithet الأَعْزَلُ is applied to one of the سِمَاكَانِ, (S, O, K, TA,) i. e., to one of the two stars of which each is called السِّمَاكُ [q. v.]; (TA;) because, unlike [the other سماك, i. e.] الرَّامِحُ, it has no star [near] before it that is regarded as its weapon; (S, * O, * K, * TA;) or because in the days of its rising [aurorally] there is no cold nor wind. (O, K.) ― -b3- And A bird that cannot fly. (MF, TA.) ― -b4- And Clouds (سَحَاب) in which is no rain. (S, O, K.) ― -b5- And A horse having his tail inclining to one side, (S, Mgh, O, K,) by habit, (S, O, K,) not naturally. (S, O.) [See عَزِلَ.] Hence the saying, أَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الأَعْزَلِ عَلَى الأَعْزَلِ i. e. [I seek protection by God] from a [or the] man having with him no weapon, upon a [or the] horse of which the عَسِيب [or bone of the tail, or part of the tail where the hair grows,] is crooked. (TA.) ― -b6- And [app. as an epithet applied to an ass or the like,] Deficient in one of the حَرْقَفَتَانِ [which seems here to mean, in the crest of one of the two hip-bones]. (IAar, O, K.) ― -b7- And The share, of flesh-meat, of an absent man: (IAar, O, K: *) pl. عُزْلٌ. (IAar, O.)

مَعْزِلٌ مَعْزِلٌ ذ A place of removal, or separation of oneself: so in the saying, كُنْتُ بِمَعْزِلٍ عَنْ كَذَا وَكَذَا [I was in a place, and hence in a state, of removal, or separation, of myself, from such and such things; I was aloof therefrom]. (TA.) See 8. وَكَانَ فِى مَعْزِلٍ, in the Kur [xi. 44], means And he was aloof from the ship [i. e. the ark], or from the religion of his father. (O, TA.) And one says, أَنَا عَنْ هٰذَا الأَمْرِ بِمَعْزِلٍ [I am aloof from this affair]. (S, O.) And فُلَانٌ عَنِ الحَقِّ بِمَعْزِلٍ Such a one is aloof from the truth. (Msb.)

مِعْزَالٌ مِعْزَالٌ ذ A pastor who goes apart, or aside, with his cattle, and pastures them in a place remote, or separate, from men, or the people: (S, O:) or a pastor apart from others (K, TA) with his camels depasturing the herbage not previously pastured upon and seeking successively the places where rain had fallen: in this sense not an epithet of discommendation, for the doing thus is an act of the courageous and valiant of men: (TA:) pl. مَعَازِيلُ. (S.) ― -b2- And One who alights apart, or aloof, from the company of travellers; (K, TA; [من السَّفَرِ in the CK should be مِنَ السَّفْرِ;]) who alights by himself; in which sense it is an epithet of discommendation. (TA.) ― -b3- And One who separates himself from the players at the game called المَيْسِر, by reason of meanness. (S, O, K.) ― -b4- And One who is alone in his opinion, having no one to share with him in it. (TA.) ― -b5- See also أَعْزَلُ in two places. ― -b6- Also Weak and stupid. (S, O, K.)

مَعْزُولٌ مَعْزُولٌ ذ [pass. part. n. of عَزَلَهُ; Put, or set, apart, away, or aside; &c.]. اـِنَّهُمْ عَنِ السَّمْعِ لَمَعْزُولُونَ, in the Kur [xxvi. 212], means Verily they are debarred, or precluded, from hearing [the speech of the angels]. (TA.)

المُعْتَزِلَةُ المُعْتَزِلَةُ ذ A sect of the قَدَرِيَّة [q. v.], who asserted that they seceded from what were in their estimation the two parties of error, the people of the سُنَّة and خَوَارِج: (O, K:) [therefore they were thus called, i. e. the Seceders:] or they were thus called by El-Hasan (K, TA) Ibn-Yesلr El-Basree (TA) when Wلsil Ibn-'Atà and his companions withdrew from him to one of the columns of the mosque, [agreeably with a common practice of lecturers in a mosque, each of them seating himself on the ground at the foot of a column, while his hearers, with him, seated also on the ground, form a ring,] and he (i. e. Wلsil, TA) began to establish the dictum of the condition between the two conditions, that the committer of a great sin is not a believer absolutely (K, TA) nor an unbeliever absolutely (K, TA, but not in the CK,) but between the two conditions: (K, TA:) and they are also called ↓ العُزَّالُ. (TA.)

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٤٣
عَزَلَ عَزَلَ I ( n. ac. عَزْل 1 ) a. [ acc. & 'An ], Removed, displaced from; dismissed, discharged from; was deposed from. عَزَّلَ عَزَّلَ II , a. see I . تَعَزَّلَ تَعَزَّلَ V , a. Went aside, withdrew, retired. b. Resigned, gave up ( office ); abdicated. تَعَاْزَلَ تَعَاْزَلَ VI , a. Separated, parted. اِنْعَزَلَ اِنْعَزَلَ VII , a. Was dismissed, discharged; was deposed. b. [
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٧٬١٣٤
عزل عَزَلَ - يَعْزِلُ - مَعْزُوْل - مَعْزُوْلُوْن - مَعْزِل - اعْتَزَلَ - يَعْتَزِلُ عَزَلَ - يَعْزِلُ + كائن + كائناً + عن شيء: يوقف الاتصال بين كائنين، سواء كان اتصالاً مادياً مباشراً: كالتماس، أو الالتصاق، أو الجماع، أو اتصال عبر وسائل الاتصال الأخرى الصوتية السمعية والبصرية: كعزل سماع الصوت أو العزل عن رؤية المنبه البصري مَعْزُوْل: اسم
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٠)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٤ (الإجمالي: ١٠٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. حيث

    الآيات المشتركة: ٢ · Hayese sürülmüş tarla demektir

  2. أوي

    الآيات المشتركة: ٢ · Eveye kuş yuvası demektir

  3. سلط

    الآيات المشتركة: ٢ · Salata, doğranmış sebze demektir

  4. حيض

    الآيات المشتركة: ١ · Havd (dat) havuz demektir

  5. ركس

    الآيات المشتركة: ١ · Riks devenin burnunu ayağa bağlayan ve ortası binicinin…

  6. هيأ

    الآيات المشتركة: ١ · Biçim gibi

  7. رفق

    الآيات المشتركة: ١ · Rifak hayvanı ayağından bağlamak için kullanılan ip demektir

  8. ثقف

    الآيات المشتركة: ١ · Sigaf demirin dövüldüğü örs ve çekiç demektir

  9. حصر

    الآيات المشتركة: ١ · Hisar kale duvarı demektir

  10. كهف

    الآيات المشتركة: ١ · Kovuk

  11. موج

    الآيات المشتركة: ١ · Dalga

  12. جعل

    الآيات المشتركة: ٣ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

الآيات التي ورد فيها(١٠)

  1. فَلَمَّا اعْتَزَلَهُمْ وَمَا يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَكُلًّا جَعَلْنَا نَبِيًّا

    Onlardan ayrıldı

صفحة الصيغة: اعْتَزَلْتُمُوهُمْ

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعزل
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفصل, هجر, نحى
Zıt Kökخلط
Çekirdek Özet 1Bir şeyi ana gövdeden, topluluktan veya işlevden ayırıp bir kenara koymak, ilişiğini kesmek
Çekirdek Özet 2Müminlerin şirkten, fısk ortamından, kan dökmekten ve fıtrata aykırı durumlardan iradi olarak kenara çekilmesi; vahiy gibi ilahi alanların bâtıl güçlere bütünüyle kapatılması
Çekirdek Özet 3Bireysel, inançsal veya siyasi düzeyde tarafsızlık, yalıtım ve ayrışma üreten iradi ya da cebri sınır çekme mekanizması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca bencilce bir inziva, kaçış veya tamamen pasif bir yok oluş sanmak; kökün siyasi tarafsızlık, ahlaki teberri ve ontolojik engelleme boyutlarını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عزBir şeyin sağlamlaşması, kenara çekilerek veya güç kazanarak erişilmez, baskın ve tekil hale gelmesi; عزب (uzaklaşmak), عزر (destekleyip korumak), عزز (güçlü ve üstün olmak), عزم (kesin bağlayıp pekiştirmek), عزي (dayanıp sabretmek) köklerinde olduğu gibi başkalarından ayrışan sertlik, korunaklılık ve mesafeلÇoban değneği ve yöneltme imgesi taşıyan ل harfinin eklenmesiyle, kökün taşıdığı mesafe ve güç çekirdeği, somut olarak bir nesneyi veya şahsı kenara çekme, yönünü ana akımdan başka tarafa bükme ve fiilen yalıtma hareketine dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, kaynak, dikkatle ayırt etmeBir durumu, sınırı veya nesneyi fark edip tefrik etme, konumunu belirleme
زKesici alet; kesme, ayırma, biçmeBelirlenen bağın fiilen koparılması, iki parça arasına ayrılık konulması
لÇoban değneği; yöneltme, sınır çizme, sevk etmeAyrılan parçanın belli bir istikamete sürülmesi, ana gövdeden kenara yönlendirilmesi
عزلAyırt ederek kesip kenara yönlendirmeDikkatle teşhis edilen bir bağı kesici bir iradeyle koparıp unsuru ana yapıdan uzağa, kendi sınırına yönlendirerek yalıtma hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyi bir kenara ayırıp itmek, su tulumunun alt deliğini (boşaltma musluğunu) açarak suyu ana gövdeden akıtmak; süvarinin mızraksız veya silahsız olması sebebiyle savaştan kenara çekilmesi; devenin kuyruğunun bir yana çarpık durması
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays bir atı överken kuyruğunun çarpık durmadığını, düzgün olduğunu belirtmek için bu kökü kullanır: ضليع إذا استدبرته سد فرجه / بضاف فويق الأرض ليس بأعزل. Ayrıca el-A‘şâ, bencilce tek başına konaklayan cimri kimseyi yererken kökü şu mısrada zikreder: تُذهِلُ الشَّيخَ عن بنيهِ وتُلْوِي / بلَبُون المِعْزَابَةِ المِعزالِ
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi el-Ahvas, hasımlardan çekinerek bir köşeye çekilip gizlendiğini şu beytinde ifade eder: يا بَيْتَ عاتِكةَ الَّذي أَتَعَزَّلُ / حَذَرَ العِدى، وبه الفُؤادُ مُوكَّلُ

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça عزل kökü, Sami dil ailesinde ayrılma, kenara çekilme, yalnız kalma ve ilişkileri kesme gibi somut fiziksel ve mekânsal eylemlerle temsil edilen bir çekirdeğe dayanır. İbranicede azazel ve kökteş biçimlerde görülen uzaklaştırma, tecrit etme ve günah keçisinin çöle sürülmesi tasarımı, Arapçadaki bir tarafa ayırma ve ana topluluktan uzağa sevk etme anlamıyla kavramsal paralellik taşır. Aramice ve Süryanicede de kenara koyma, vazgeçme veya ilişiği kesme yönündeki kullanımlar fonetik denkliği teyit eder. Kökün en ilksel somut katmanı bedensel bir yoksunluk (silahsız kalıp kenarda durmak) ya da nesnel bir ayırma (suyu kenardan boşaltmak veya sürüyü bölmek) iken, Arapçada hem ahlaki ve zihni bir teberriye hem de idari bir görevden el çektirmeye doğru genişlemiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir şeyi bir kenara itmek, mızraksız kalmak, su kabının ağzını yan tarafa çevirmekSomut temasın kesilmesi eyleminden idari azil, cinsel korunma (azil) ve ahlaki uzlete geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Aramice uzaklaştırma, tecrit ve ıssız alana gönderme anlamlarıTopluluk dışına çıkarma, ilişiği kesme ve tarafsızlaşma çizgisinde semantik süreklilikGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış kollarında doğrudan güvenilir ses denkliği tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, Gesenius.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عزلAnlamlıAyırmak, kenara çekmekBir nesneyi veya kişiyi bulunduğu topluluktan ya da işlevden uzaklaştırmakHedef kök; Kur'an'da geçer
علزAnlamlıKıvranmak, huzursuzlukAğrı, ıstırap veya ölüm sekeratı anında bedenin kıvranıp çırpınmasıHedef kökle ortak hareket; Kur'an'da geçmez
زعلAnlamlıSıçramak, neşelenmek veya incinmekSevinçten ya da yaranın acısından yerinde duramayıp hareket etmekEnerji ve kıpırdanma; Kur'an'da geçmez
زلعAnlamlıDerisi soyulmak, yanmakAteş veya darbe sebebiyle derinin kalkıp parçalanması, ayrılmasıFiziksel ayrılma boyutu; Kur'an'da geçmez
لعزAnlamlıAz vermek, kıtlıkBirine hakkını eksik veya az miktarda vermekDaraltma yönü; Kur'an'da geçmez
لزعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb kaydı

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عزلMerkezYalıtmak, kenara çekilmekBir şeyi veya kendini ana gövdeden ayırıp tarafsız ya da müstakil bir kenara koymakİradi veya cebri geri çekilme
فصلKomşuİki şeyi birbirinden hükmen ayırmakBir bütünü parçalara bölerek aralarını net biçimde açmak ve ayırt etmekHak ile bâtılı kesin sınırla ayırma
هجرKomşuİlişkiyi terk etmekBir şahıstan veya mekândan duygusal ya da bedensel olarak yüz çevirip gitmekBırakıp gitme, terk etme
نحىKomşuBir yöne çekmekBir şeyi bir cihete doğru yönlendirip ana yoldan saptırmakYön değiştirerek kenara alma
خلطZıtKatmak, meczetmekFarklı unsurları birbirine katarak aralarındaki sınırı ortadan kaldırmakBirleştirme, harmanlama

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعزلKenara ayırmak, yalıtmakİlişiği keserek kendi başına bir tarafa bırakmakKesin
LatinceIsolare, separare, deponereYalıtmak, ayırmak, makamdan indirmekIsolare fiziksel yalıtımı, deponere ise idari azli karşılarGüçlü
İngilizceIsolate, segregate, dismiss, abstainYalıtmak, ayırmak, azletmek, çekilmekIsolate ontolojik ve fiziksel ayrılığı, abstain tarafsız kalmayı verirGüçlü
AlmancaIsolieren, absondern, absetzenAyrıştırmak, bir kenara koymak, görevden almakAbsondern kenara çekilmeyi, absetzen makamdan uzaklaştırmayı karşılarGüçlü
FransızcaIsoler, séparer, destituerTecrit etmek, ayırmak, el çektirmekDestituer yetkiyi almayı, isoler ilişkisiz bırakmayı ifade ederGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins English Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
اعتزلİnançsal ve ahlaki teberriŞirk ve batıl ibadet ortamından bütünüyle uzaklaşıp inancı koruma bağlamı (Meryem 19:48, 19:49; Kehf 18:16)
اعتزلAskeri ve siyasi tarafsızlıkSavaşa katılmayıp barışçıl bir sınırda durma, kenara çekilme bağlamı (Nisâ 4:90, 4:91; Duhân 44:21)
اعتزلFıtri/biyolojik ve hukuki sınırHayız süresince eşlerle cinsel teması askıya alma bağlamı (Bakara 2:222)
معزولOntolojik engelleme ve mahrumiyetŞeytanların ve bâtıl güçlerin vahiy kaynağından ve gaybı işitmekten kesinlikle yalıtılması (Şuarâ 26:212)
معزلMekânsal ve fiziksel ayrılıkGemiden ve inananlar topluluğundan fiziken kopup tek başına felakete sürüklenme bağlamı (Hûd 11:42)
عزلAilevi düzende erteleme ve tercihEşler arasındaki nöbeti veya yakınlığı geri plana alma, ayırma bağlamı (Ahzâb 33:51)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMutezile mezhebinin adlandırılması ve vahyin korunmuşluğuBüyük günah işleyenin iki konum arasında bir yere çekilmesi (el-menzile beyne’l-menzileteyn); şeytanların vahyî bilgiden büsbütün engellenmesiFırkalardan ve aşırı uçlardan ayrı bir itikadi mevzi tutma; ontolojik yalıtım
FıkıhGebeliği önleme yöntemi (azil) ve idari görevden el çektirme (hâkimin/velinin azli)Eşin rızasıyla meniyi dışarı akıtma hükmü; yetkisini kötüye kullanan görevlinin tasarruf salahiyetinin iptaliTeması fiziken kesme veya hukuki salahiyeti hükümsüz kılarak kenara alma
TefsirAshab-ı Kehf'in hicreti, İbrahim'in hicreti ve Nuh'un oğlunun akıbetiŞirk toplumundan bedenen ve kalben ayrılmanın meşruiyeti; peygamber soyundan olmanın fiziksel ayrışmayı kurtarmaya yetmeyeceğiZulüm merkezlerinden koparak tevhid dairesine sığınma
HadisFitne zamanlarında uzlet tavsiyesi ve gebeliği önleme uygulamalarıToplumsal kargaşa dönemlerinde bireyin dinini korumak için dağ başlarına çekilmesi; ashap arasındaki azil tatbikatıFitneye karışmamak için tarafsızlaşma ve nesil kontrolünde biyolojik tedbir

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve teberriİtikadi arınmaİmanı batıl unsurlardan yalıtmaŞirk düzeninden ve putperest pratiklerden hem zihnen hem eyleyen olarak ayrışıp saf ubudiyete yönelmeKesin
İlmiEpistemolojik eleştiriMetodolojik ayrıştırmaSaf bilgiyi taassuptan ve vehimden temizlemeVahiy ve hakikatin şeytani spekülasyonlardan (Şuarâ 26:212) ari tutulması, delilin safiyetinin korunmasıGüçlü
SiyasiUluslararası ve iç hukukTarafsızlık ve diplomasiÇatışan güçlerin dışında kalarak savaşı önlemeİki hasım blok arasında savaş açmayıp geri çekilerek sulh ve emniyet zeminini koruma (Nisâ 4:90)Kesin
İktisadiMülkiyet ve tasarrufKarantina ve risk izolasyonuZararlı varlığı veya sermayeyi dolaşımdan çıkarmaHaksız kazancı, şaibeli malı ana havuzdan ayırma; zararı sınırlandırmak için ekonomik tecrit uygulamaMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYalıtılmış sistem (termodinamik) veya elektriksel izolasyonBir sistemin çevresiyle madde ve enerji alışverişini kesmesi; elektrik akımının dışarı sızmasını önleyen dielektrik bariyerKesin
Beşeri bilimlerSiyasi tarafsızlık (neutrality) ve sosyal tecrit (karantina)Bir devletin çatışmalara müdahil olmayarak egemenlik sahasını koruması veya toplum sağlığı için bulaşıcı unsurun tecrit edilmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bireysel bir tasavvufi inzivaya veya evlilikte sadece bir korunma tekniğine (azil) indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamSiyasi bir antlaşma zemininde tarafsız kalma, inancı tehdit eden organize zulümden stratejik olarak çekilme ve gayb âleminin dokunulmazlığını ifade eden çok boyutlu yalıtım
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİtizali korkakça bir kaçış veya sorumsuzluk zannetmek; oysa Kur'an'da itizal, fitneye alet olmamak ve hakkı bâtıldan korumak için sergilenen iradi ve aktif bir sınır koyma ameliyesidir

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın fert ve cemaat ahlakında 'birlikte olma' kadar 'ayrışabilme' iradesinin de kurucu olduğunu; imanın bazen bâtıldan temiz bir kopuşla (itizal) tahakkuk ettiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ashab-ı Kehf kıssasında (Kehf suresi), Hz. İbrahim'in kavmini terk edişinde (Meryem suresi), savaş ve barış fıkhında tarafsızlık bildiren hükümlerde (Nisâ suresi) ve vahyin mahiyetini açıklayan ayetlerde (Şuarâ suresi).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müslümanın her halükarda uzlaşmacı olması gerektiği zannını kırar; zulüm ve şirkin hâkim olduğu yerde ayrışmanın (itizal) bir zaaf değil, vahyin emrettiği bir kurtuluş ve şahsiyet inşası olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesneyi, silahı veya unsuru bulunduğu ana yapıdan çekip bir tarafa ayırmak, su kabının ağzını yan tarafa çevirerek içindekini bağımsız bir mecraya aktarmak.
  • Soyut anlamZihinsel, ahlaki, siyasi veya ontolojik düzeyde bir sistemle olan ilişkiyi keserek bağımsız bir koruma, teberri veya tarafsızlık mevzisine geçmek.
  • Sistematik karşılıkBir kümenin elemanları arasındaki etkileşim ağını kopararak belirli bir alt kümeyi koruma altına alan veya zararlı etkileşimi engelleyen 'yalıtım/izolasyon operatörü'.
  • LaTeX modeliS=A∪BveA∩B=∅  ⟹  E(A,B)=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S bütünü, A ana topluluğu veya bâtıl çevreyi, B ise ayrılan (mu‘tezil) unsuru temsil eder. Ayrılma işlemi gerçekleştikten sonra iki alt kümenin arakesiti boş kümedir (A∩B=∅). E(A,B)=0 ifadesi ise iki küme arasındaki etkileşim, temas veya çatışma enerjisinin sıfırlandığını, yani tam bir yalıtım ve tarafsızlık haline ulaşıldığını sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع