لبس

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ل-ب-سالصيغ: ١٨ · الجذور المجاورة: ٤٥ · الآيات: ٢٠ · السور: ١٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».مخرلحموَلَلَبَسْنَالَبْسٍصنعلبستَلْبَسُونَهَاتحتحليتَلْبِسُوالَبُوسٍطريعدنكتمسورلِبَاسٌبرقذهب

الجذرالصيغ ١٨الآيات ٢٠السور ١٣المجاورة ٤٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

لبس

ل - ب - س

جذر
  • الورود: ٢٣
  • الآيات: ٢٠
  • الصيغ: ١٨
  • المعاجم: ١٣

“Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç, boşalmaya hazır olan yay demektir. Bir yerden başka bir yere gitmek üzere olan kimsenin gitmeden önceki beklediğizi zamana lebs denmiştir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç, boşalmaya hazır olan yay demektir. Bir yerden başka bir yere gitmek üzere olan kimsenin gitmeden önceki beklediğizi zamana lebs denmiştir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٧٧٢
باب السين واللام والباء معهما س ل ب، ل س ب، ب ل س، ل ب س، س ب ل، ب س ل مستعملات سلب: كلُّ لِباسٍ على الإنسانِ سَلَبٌ، وسَلَبَ يَسُلُبُ: أخَذَ سَلَبَه، والسَّلَبُ: ما يُسْلَبُ به، والجميع الأسلاب. والسَّلوب من النّوق: التي يؤخَذُ ولدها، وجمعه سَلائب. وقيل: هي الناقة إذا أَلْقَت ولَدَها لغير تَمامٍ وجمعه سُلُبٌ، وأَسْلَبَتْ: فَعَلَت ذلك ويقال للشّاء أَسْلَبَتْ. ويقال: السُّلُبُ: الطِّوال، وفَرَسٌ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٣٠
اللُبْسُ بالضم: مصدر قولك لَبِسْتُ الثوبَ ألْبَسُ. واللَّبْسُ بالفتح: مصدر قولك لَبَسْتُ عليه الأمر ألْبِسُ، أي خلطت، من قوله تعالى: "ولَلَبَسْنا عليهم ما يَلْبِسونَ". واللَّبْسُ أيضاً: اختلاط الظلام. وفي الحديث: "في الأمر لُبْسَةٌ" بالضم، أي شبهةٌ ليس بواضح. واللِباسُ: ما يُلْبَسُ. وكذلك المَلْبَسُ. واللِبْسُ بالكسر مثله. ولِبْسُ الكعبةِ والهودجِ: ما عليهما من لِباسٍ. قال حميد بن ثور: فلمَّا
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٥٬٨٩٥
س ل ب سلب ، سبل ، لسب ، لبس ، بلس ، بسل . سلب : قال الليث : السَّلَب : ما يُسْلَب به والجميعُ الأَسْلاب ، وكلُّ شيء على الإنسان من اللباس فهو سَلَب ، والفعل سَلَبْتُه أسلُبه سلَباً : إذا أخذتَ سَلَبه . قال : والسَّلوب من النوق الَّتي ترمِي بوَلدِها . وقد أسلبتْ ناقتكُم ، وهي سَلوب : إذا ألقتْ ولدَها قبل أن يتمّ ، والجميعُ السلاَّئب . اللّحياني : امرأةٌ سَلُوب وسَليبٌ : وهي الّتي يموت زوجُها أو
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٠٢٤
(باب اللام والباء وما يثلثهما) (لبث) اللام والباء والثاء حرف يدلُّ على تمكُّث. يقال: لَبِثَ بالمكان: أقام. قال الله تعالى: ﴿لَمْ يَلْبَثُوا إلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ﴾ [يونس 45، الأحقاف 35]. (لبج) اللام والباء والجيم كلمتان لا تنقاسان. فالأولى قولهم: لُبِجَ به، إذا صُرِع: وحَيٌّ لَبِيجٌ، للحيِّ إذا نَزَل واستقرَّ مكانَه. قال: كأن ثِقالَ المُزْنِ بين تُضارعٍ *** وشَابَةَ بَرْكٌ من جُذامَ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٦٣٤
- لبس الثوب: استتر به، وألبسه غيره، ومنه: ﴿يلبسون ثيابا خضرا﴾ [الكهف/31] واللباس واللبوس واللبس ما يلبس. قال تعالى: ﴿قد أنزلنا عليكم لباسا يواري سوآتكم﴾ [الأعراف/26] وجعل اللباس لكل ما يغطي من الإنسان عن قبيح، فجعل الزوج لزوجه لباسا من حيث إنه يمنعها ويصدها عن تعاطي قبيح. قال تعالى: ﴿هن لباس لكم وأنتم لباس لهن﴾ [البقرة/187] فسماهن لباسا كما سماها الشاعر إزارا في قوله: *فدى لك من أخي ثقة إزاري
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٣٤٣
ل ب س لبس الثوب لبساً وتلبّس بلباس حسن ولباساً حسناً وعليه ملبس بهيٌّ ولبوس من ثوب أو درع وعليهم ملابس ولبس‏.‏ وملاءة لبيس ومزادة لبيس‏:‏ خلق‏.‏ قال الكميت‏:‏ تتبّعها بالطعن شرراً كأنما يُبجّس روقاه المزاد اللبائسا وهو لبس الكعبة‏.‏ وكشف عن الهودج لبسه‏.‏ قال‏:‏ فلما كشفن اللبس عنه مسحنه بأطراف طفلٍ زان غيلاً موشّماً وما لبست هذا الثوب إلا لبسةً واحدةً وما أحسن لبسته‏!‏ ولبّس الحقّ
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٥١٥
اللُّبْسُ، بالضم: مصدر قولك لَبِسْتُ الثوبَ أَلْبَس، واللَّبْس، بالفتح: مصدر قولك لَبَسْت عليه الأَمر أَلْبِسُ خَلَطْت. واللِّباسُ: ما يُلْبَس، وكذلك المَلْبَس واللِّبْسُ، بالكسر، مثلُه. ابن سيده: لَبِسَ الثوب يَلْبَسُه لُبْساً وأَلْبَسَه إِياه، وأَلْبَس عليك ثوبَك. وثوب لَبِيس إِذا كثر لُبْسُه، وقيل: قد لُبِسَ فأَخْلَق، وكذلك مِلْحَفَة لَبِيسٌ، بغير هاء، والجمع لُبُسٌ؛ وكذلك المزادة وجمعها
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٠١
* ل ب س * * لَبِس * الثوب يلبَسُه بالفتح * لُبْسا * بالضم و * لَبَسَ * عليه الأمر خَلَطَ وبابه ضرب ومنه قوله تعالى ﴿ولَلَبَسْنا عليهم ما يَلْبِسون﴾ وفي الأمر * لُبْسَةٌ * بالضم أي شبهة يعني ليس بواضح و * اللِّبَاس * بالكسر ما يُلْبَس وكذا * المَلْبَس * بوزن المذهب و * اللِّبْس * أيضا بوزن الدبس و * لِبْسُ * الكعبة أيضا والهودج ما عليهما من لِباس و * لِبَاسُ * الرجل امرأته وزوجها لِباسها قال
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٧٢٤
لبس الثوب، كسمع، يلبسه لبسا، بالضم، وألبسه إياه، ويقال: إلبس عليك ثوبك. و من المجاز: لبس امرأة، إذا تمتع بها زمانا. و من المجاز: لبس قوما، إذا تملى بهم دهرا، قال النابغة الجعدي: لبست أناسا فأفنيتـهـم وأفنيت بعد أناس أناسا ثلاثة أهلين أفنـيتـهـم وكان الإله هو المستآسا و من المجاز: لبس فلانة عمره، إذا كانت معه شبابه كله. واللباس، بالكسر،
رابط المدخل

لبس الثوب، كسمع، يلبسه لبسا، بالضم، وألبسه إياه، ويقال: إلبس عليك ثوبك. و من المجاز: لبس امرأة، إذا تمتع بها زمانا. و من المجاز: لبس قوما، إذا تملى بهم دهرا، قال النابغة الجعدي: لبست أناسا فأفنيتـهـم وأفنيت بعد أناس أناسا ثلاثة أهلين أفنـيتـهـم وكان الإله هو المستآسا و من المجاز: لبس فلانة عمره، إذا كانت معه شبابه كله. واللباس، بالكسر، وإنما أطلقه لشهرته، واللبوس، كصبور، واللبس، بالكسر، والملبس، كمقعد، والملبس، مثال منبر ما يلبس، الأخير، كما يقال: مئزر وإزاز، وملحف ولحاف. وأنشد ابن السكيت على اللبوس لبيهس الفزاري وكان يحمق:

إلبس لكل حالة لبوسها إما نعيمها وإما، بوسها و من المجاز: اللبس، بالكسر: السمحاق، عن ابن عباد، يقال: السمحاق لبس العظم. وفي كتاب الصاغاني: اللبس، بالضم، هكذا ضبطه بالقلم. و يوجد في بعض النسخ بخط المصنف عند قوله السمحاق: هو جليدة رقيقة تكون بين الجلد واللحم، فظنه الناسخ من أصل الكتاب، فألحقه به، والصواب إسقاطه، لكونه تطويلا، وليس من عادته في مثل هذه المواضع إلا الإحالة والإكتفاء بالغريب. ولبس الكعبة: كسوتها، وهو ما عليها من اللباس، وكذا لبس الهودج، يقال: كشفت عن الهودج لبسه، قال حميد بن ثور، يصف فرسا خدمته جواري الحي: فلما كشفن اللبس عنه مسحنـه بأطراف طفل زان غيلا موشما واللبسة، بالكسر: حالة من حالات اللبس، ومنه الحديث: نهى عن اللبستين أي الحالتين والهيئتين، ويروى بالضم على المصدر، قال ابن الأثير: والأول الوجه. و اللبسة: ضرب من الثياب، كاللبس. و عن ابن عباد: اللبسة بالضم: الشبهة، ويقال: في حديثه لبسة، أي شبهة، ليس بواضح. و من المجاز: اللباس، ككتاب: الزوج والزوجة، كل منهما لباس للآخر، قال الله تعالى: هن لباس لكم وأنتم لباس لهن أي مثل اللباس، وقال الزجاج: ويقال: إن المعنى: تعانقونهن ويعانقنكم. وقيل: كل فريق منكم يسكن إلى صاحبه ويلابسه، كما قال تعالى: وجعل منها زوجها ليسكن إليها والعرب تسمي المرأة لباسا وإزارا، قال الجعدي يصف امرأة: إذا ما الضجيع ثنى عطفه تثنت فكانت عليه لباسـا

و قال ابن عرفة: اللباس، من الملابسة، أي الإختلاط والإجتماع و من المجاز قوله تعالى: و لباس التقوى ذلك خير قيل: هو الإيمان، قاله السدي، أو الحياء، وقد لبس الحياء لباسا، إذا إستتر به، نقله ابن القطاع، وقيل: هو العمل الصالح، أو ستر العورة، وهو ستر المتقين، وإليه يلمح قوله تعالى: أنزلنا عليكم لباسا يواري سوآتكم فيدل على أن جل المقصد من اللباس ستر العورة، وما زاد فتحسن وتزين، إلا ما كان لدفع حر وبرد فتأمل. وقيل: هو الغليظ الخشن القصير. و قوله تعالى فأذاقها الله لباس الجوع والخوف أي جاعوا حتى أكلوا الوبر بالدم، وهو العلهز، ولما بلغ بهم الجوع الغاية، أي الحالة التي لا غاية بعدها ضرب له اللباس، أي لما نالهم من ذلك، مثلا لإشتماله على لابسه. واللبوس، كصبور: الثياب والسلاح. مذكر فإن ذهبت به إلى الدرع أنثت، وقال الله تعالى: وعلمناه صنعة لبوس لكم قالوا: هي الدرع تلبس في الحروب، كالركوب لما يركب. واللبيس، كأمير: الثوب قد أكثر لبسه فأخلق، يقال: ثوب لبيس، وملاءة لبيس. بغير هاء. واللبيس: المثل يقال: ليس له لبيس، أي نظير ومثل. وقال أبو مالك: هو من الملابسة، وهي المخالطة. وداهية لبساء: منكرة، وكذلك ربساء، وقد تقدم. واللبسة، محركة: بقلة، قاله الليث، وقال الأزهري: لا أعرف اللبسة في البقول، ولم أسمع بها لغير الليث. ويقال: إن فيه لملبسا، كمقعد، أي مستمتعا، وقال أبو زيد: أي ما به كبر، بكسر الكاف وسكون الموحدة، ويقال: كبر، بكسر ففتح. ومن أمثالهم: أعرض ثوب الملبس، إذا سألته عن أمر فلم يبينه لك، ويروى: ثوب الملبس، كمقعد ومنبر ومفلس، نقل الثلاثة عن ابن الأعرابي، وقال: هو مثل يضرب لمن إتسعت قرفته. أي كثر من يتهمه فيما سرقه، هذا نص الأزهري، ونص التكملة: فيما قال. ولبس عليه الأمر يلبسه، من حد ضرب لبسا، بالفتح، أي خلطه، أي خلط بعضه ببعض، ومنه قوله تعالى: وللبسنا عليهم ما يلبسون أي شبهنا عليهم، وأضللناهم كما ضلوا، وقال ابن عرفة في تفسير قوله تعالى: ولا تلبسوا الحق بالباطل أي لا تخلطوه به، وقوله تعالى: أو يلبسكم شيعا أي يخلط أمركم خلط إضطراب لا خلط إتفاق. وقوله جل ذكره ولم يلبسوا إيمانهم بظلم أي لم يخلطوه بشرك، وفي الحديث: فلبس عليه صلاته وفيه أيضا: من لبس على نفسه لبسا . ونقل شيخنا عن السهيلي في الروض مناسبة لبس الثوب، كسمع، ولبس الأمر، كضرب، فقال: لما كان لبس الأمر معناه خلطه أو ستره، جاء بوزنه، ولما كان لبس الثياب يرجع إلى معنى كسيت وفي مقابلة عريت، جاء بوزنه، وهي لطيفة. وألبسه: غطاه، يقال: ألبس السماء السحاب، إذا غطاها، ويقال: الحرة: الأرض التي ألبستها حجارة سود، قال أبو عمرو: يقال للشيء إذا غطاه كله: ألبسه، كقولهم: ألبسنا الليل، وألبس السماء السحاب، ولا يكون: لبسنا الليل، ولا لبس السماء السحاب. وأمر ملبس، كمحسن، وملتبس، أي مشتبه، وقد إلتبس أمره وألبس. والتلبيس: التخليط، مشدد للمبالغة، قال الأسعر الجعفي:

وكتيبة لبستهـا بـكـتـيبة فيها السنور والمغافر والقنا والتلبيس: شبه التدليس. ويقال: رجل لباس، كشداد: كثير اللباس، أو كثير اللبس، وقد سمى به: ولا تقل: ملبس، كمحدث، فإنه لغة العامة. وتلبس بالأمر والثوب: إختلط، وفي الحديث ذهب ولم يتلبس منها بشيء يعني من الدنيا. ويقال أيضا: تلبس في الأمر: إختلط وتعلق، وأنشد أبو حنيفة.

تلبس حبها بدمي ولحمـي تلبس عطفة بفروع ضال وتلبس الطعام باليد: إلتزق، ومنه الحديث فيأكل فما يتلبس بيده طعام أي لا يلزق به، لنظافة أكله. ولابسه، أي الأمر، إذا خالطه. ولابس فلانا حتى عرف دخلته: باطنه. وفي الحديث في المولد. والمبعث فجاء الملك فشق عن قلبه، قال: فخفت أن يكون قد التبس بي، أي خولطت في عقلي، من قولك: في رأيه لبس. أي إختلاط، ويقال للمجنون مخالط. وإلتبس عليه الأمر، أي إختلط وإشتبه. ومما يستدرك عليه: تلبس بلباس حسن، ولباسا حسنا وعليه ملابس بهية. واللبس، بضمتين: جمع لبيس، يقال: ملحفة لبيس، ومزادة لبيس، وجمعها لبائس قال الكميت يصف الثور والكلاب: تعهدها بالطعن حتى كأنما يشق بروقيه المزاد اللبائسا يعني التي أستعملت حتى أخلقت، فهو أطوع للشق والخرق. ودار لبيس: خلق، على التشبيه بالثوب الملبوس الخلق، قال: دار لليلى خلق لـبـيس ليس بها من أهلها أنيس وحبل لبيس: مستعمل، عن أبي حنيفة. ورجل لبيس: ذو لباس، حكاه سيبويه. ورجل لبوس: كثير اللباس. ولبست الثوب لبسة واحدة. ولباس النور: أكمته. ولباس كل شيء: غشاؤه. ولابس عمله وإلتبس به وتلبس. وفي أمره لبس، بالضم، أي شبهة. وفي فلان ملبس، أي مستمتع، وهو مجاز. وفلان جبس لبس، بكسرهما، أي لئيم. ولبس أباه: مليه، وهو مجاز، قال عمرو بن أحمر الباهلي: لبست أبي حتى تمليت عمره ومليت أعمامي ومليت خاليا ويقال: ألبس الناس على قدر أخلاقهم، أي عاشرهم، وهو مجاز. ولكل زمان لبسة، أي حالة يلبس عليها، من شدة ورخاء. وفي حديث ابن صياد: فلبسني أي جعلني ألتبس في أمره. ولبس الأمر عليه، إذا شبهه عليه وجعله مشكلا. واللبس: إختلاط الظلام. ولبست فلانا على ما فيه: إحتملته وقبلته، وهو مجاز. وفي كلامه لبوسة ولبوسة، أي أنه ملتبس، عن اللحياني. ولبس الشيء: إلتبس، وهو من باب: قد بين الصبح لذي عينين وجاء لابسا أذنيه، أي متغافلا، وقد لبس له أذنه، عن ابن الأعرابي، وأنشد: لبست لغالب أذني حتى أراد لقومه أن يأكلوني يقول: تغافلت له حتى أطمع قومه في. وفي الأساس: لبست على كذا أذني: سكت عليه ولم تتكلم وتصاممت عنه، وهو مجاز. ورجل لبيس بالكسر: أي أحمق. ويقال: إلتبست به الخيل، إذا لحقته، وهو مجاز. وقوله تعالى: وجعلنا الليل لباسا أي يستركم بظلمته.

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٥٬٧٠٣
لَبِسَ الثَّوْبَ 1 لَبِسَ الثَّوْبَ ذ , aor. لَبَسَ , inf. n. لُبْسٌ (S, M, A, Msb, K) and لِبَاسٌ, (M,) [He put on, or wore, the garment.] You also say, اِلْبَسْ عَلَيْكَ ثَوْبَكَ [Put on thee thy garment]. (M.) And لَبِسَ السِّلَاحَ [He wore, or put on, the weapon, or weapons]. (S, K, in art. سلح, &c.) [See also 5.] ― -b2- لَبِسَ الحَيَآءَ لِبَاسًا (assumed tropical:) [He put on pudency as a
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٢١٧
لَبَسَ لَبَسَ I ( n. ac. لَبْس 1 ), a. Concealed, hid. b. [ acc. & 'Ala ], Rendered obscure to; concealed from. c. [ acc. & Bi ], Confused, confounded with. لَبِسَ لَبِسَ A ( n. ac. لُبْس 3 , لِبَاْس 23 ), a. Put on, wore. b. Associated, consorted, lived with. c. [ La or 'Ala ], Feigned inattention to. d. [ coll. ], Dressed up, adorned himself. لَبَّسَ لَبَّسَ II , a. see I
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٨٬٥٩١
لبس 2.BAB لَبَسَ - يَلْبِسُ - لُبْس لَبَسَ - يَلْبِسُ + كائن + كائناً أو شيئاً: مَوَّهَهُ وجعله غامضاً: يغير من شكل ومظهر الشيء أو الكائن، بإلباسه ستراً أو قناعاً أو ما شابه، فيجعله يبدو كما لو كان شيئاً آخر غير الأصل، فلا يستطيع الناظر التحقق من حقيقته لَبَسَ - يَلْبِسُ + كائن + كائناً + شيئاً: جعل شيئاً يبدو للكائن كشيء آخر مختلف عن الأصل
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٨)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٥ (الإجمالي: ١٦٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. حلي

    الآيات المشتركة: ٥ · Hilye takı demektir

  2. طري

    الآيات المشتركة: ٢ · Taze

  3. مخر

    الآيات المشتركة: ٢ · Suyu yaranlar

  4. سور

    الآيات المشتركة: ٣ · “Sare” inişli çıkışlı dağ silsilesidir

  5. سندس

    الآيات المشتركة: ٢ · İpek kumaş

  6. لؤلؤ

    الآيات المشتركة: ٢ · İnci

  7. برق

    الآيات المشتركة: ٢ · Berg parlak taş demektir

  8. حرر

    الآيات المشتركة: ٢ · Harir, ipek demektir

  9. عدن

    الآيات المشتركة: ٢ · “Firdevs“ özel mülkiyetli bahçedir, “aden“ ise yaz ve kış…

  10. تحت

    الآيات المشتركة: ٣ · Ayağın alt tarafı demektir

  11. لحم

    الآيات المشتركة: ٢ · Et

  12. ذهب

    الآيات المشتركة: ٣ · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir

الآيات التي ورد فيها(٢٠)

  1. يَابَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْءَاتِكُمْ وَرِيشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ

    Elbise

  2. وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِبَاسًا وَالنَّوْمَ سُبَاتًا وَجَعَلَ النَّهَارَ نُشُورًا

    Elbise

  3. وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا

    Elbise

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökلبس
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerستر, غشي, خلط, شبه
Zıt Kökكشف
Çekirdek Özet 1Bir şeyi bütünüyle bürüyüp örterek dış tesirlerden koruyan veya nesneyi başka bir katmanla sarıp kapatan örtünme eylemi
Çekirdek Özet 2Maddi örtünme ve korunmanın yanında, hakikat ile bâtılın üst üste binip birbirine karışması ve gerçeğin belirsizleşmesi
Çekirdek Özet 3Bir hakikatin dış form veya yabancı bir unsurla sarılarak asıl mahiyetinin perdelenmesi yahut ayrışamaz biçimde kuşatılması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan kumaş elbise giymek şeklinde daraltıp zihni, ahlaki ve ontolojik örtüşme, gizlenme ve karışma boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لبBir şeye yapışıp kalma, yerleşme, nüfuz etme ve bir varlığın özünü veya merkezini oluşturma; nitekim لبب bir şeyin saf özünü ve aklı, لبث bir yerde tutunup kalmayı, لبد katmanların birbirine yapışıp kümelenmesini, لبن ise vücutta toplanıp özleşen sütü ifade eder.سÇekirdeğin yapışma, sarma ve tutunma hareketine sinsi temas, yayılma ve yüzeyi pürüzsüzce bürüyerek sarıp örtme nüansı eklenmiş; böylece anlam doğrudan bedeni veya hakikati çepeçevre saran örtüye ve durumları birbirine geçirip bulandırmaya dönüşmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBir nesneyi veya durumu belirli bir hedefe doğru sevk etme, çevreleme ve bağ kurarak yönlendirme eylemini başlatır.
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir şeyin içine girme, sığınma, kuşatıcı bir mekanın veya mahfazanın dahiline dahil olma durumunu temsil eder.
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaBir zemine tutunma, sımsıkı kenetlenme, dış etkilere karşı koruyucu bir set veya temas yüzeyi oluşturma işlevini yüklenir.
لبسKuşatıcı bir mahfazaya yönelip ona sımsıkı tutunarak sarılma hareketiBir varlığın dış yüzeyine bütünüyle yapışıp onu içine alan, saran, hem koruyan hem de altındaki asıl biçimi dış bakışa karşı belirsizleştiren tam kuşatma hareketini oluşturur.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kumaşı, deriyi veya zırhı bedene geçirerek teni dış dünyadan gizlemek, bedeni bütünüyle bürümek ve koruma altına almak.
Cahiliye şiiri kullanımıNâbiğa el-Ca‘dî bir beytinde kadının eşini sarmasını ve ona örtü olmasını şu mısralarla tasvir eder: إذا ما الضَّجيعُ ثَنَى جِيدَها / تدَاعَتْ فكانت عليه لباسا
Erken Arapça kullanımBir meselenin karışıp içinden çıkılmaz hale gelmesi veya zırh kuşanılması bağlamında darbımesel olarak nakledilen kullanım: البَسْ لكلِّ حالةٍ لَبُوسَها

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde لبس kökü, özellikle Batı Sami grubunda düzenli ses denklikleriyle giyinmek, örtünmek ve kuşatılmak semantik merkezini koruyan ortak bir mirastır. İbranicede לָבַשׁ (lābaš) fiili ve לְבוּשׁ (levūš) ismi doğrudan elbise giymek, kuşanmak ve mecazen bir duyguya veya zırha bürünmek anlamındadır. Süryanicede ܠܒܶܫ (lbeš) ve Aramicede לְבַשׁ biçimleri aynı şekilde giyinmeyi, örtünmeyi ve ruhani/maddi bir zırhla donanmayı ifade eder. Akadcada labāšu / lubuštu kökleri de bedeni saran kumaş ve giysi karşılığında arkaik dönemden itibaren mevcuttur. Arapçada bu ortak somut miras korunmakla birlikte, kök aynı zamanda iki şeyin birbirine geçerek ayrışmaz hale gelmesi, hakkın bâtılla karıştırılması ve şüphenin gerçeği örtmesi anlamındaki لَبْس biçimiyle zihni ve epistemolojik bir derinleşme kazanmıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane's Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesneyi dıştan bürüyüp sarmak ve iki ayrı şeyi birbiri içine sokarak ayrımını gizlemekSomut elbise (libâs/lebûs) anlamı ile soyut karışıklık, belirsizlik ve şüphe (lebs/iltibâs) anlamı, dış yüzeyin altındakini örtmesi ortak paydasında birleşir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice לָבַשׁ (lābaš), Süryanice ܠܒܶܫ (lbeš), Akadca labāšuBütün temel Sami kollarında giysi giymek, zırh kuşanmak ve bürünmek anlamında ortak kök biçiminde mevcuttur.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çeperde bedeni sarıp kuşatma kökleriÇad ve Berberi kollarındaki kimi örtünme biçimleriyle zayıf tipolojik yakınlıklar ileri sürülmüşse de doğrulanmış doğrudan miras sınırlıdır.Muhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لبسAnlamlıGiymek, sarmak, karıştırmakBir nesneyi bürüyerek örtmek veya durumları birbirine katarak belirsizleştirmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
لسبAnlamlıSokmak, ısırmak, yalamakAkrebin veya arının zehirli iğnesiyle sokması ya da bir şeyi diliyle hızla tatması.Kur'an'da geçmez; hedef kökle doğrudan anlam bağı yoktur.
بلسAnlamlıÜmitsizliğe düşmek, susmakBeklentisi kesilip şaşkınlık ve keder içinde sessizliğe gömülmek; iblis kelimesinin kökü.Kur'an'da geçer; içe kapanma ve şaşkınlık nüansı taşır.
بسلAnlamlıMenetmek, teslim etmek, sertlikBir şeyi yasaklayıp rehin bırakmak veya çetin, sert, cesur bir tavır takınmak.Kur'an'da geçer; kuşatıp rehin alma yönüyle dolaylı bağ taşır.
سلبAnlamlıÇekip almak, soymakBir şeyin üzerindeki örtüyü, malı veya gücü zorla çekip çekip çıkarmak.Kur'an'da geçer; örtüyü çıkarmak yönüyle hedef köke zıt hareket oluşturur.
سبلAnlamlıSalıvermek, yol açmak, uzatmakYağmuru veya saçı aşağı doğru salmak, gidilen yol (sebîl) haline getirmek.Kur'an'da geçer; bir şeyi boylu boyunca sarkıtıp yayma bağı bulunur.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لبسMerkezBürünmek, örtmek, karıştırmakHem bedeni çepeçevre sarıp koruyan örtüyü hem de durumları birbirine sokup gerçeği belirsizleştiren karışmayı ifade eder.Varlığın üzerine ikinci bir katman geçirerek asıl mahiyetini dışarıdan gizleyen veya değiştiren temel eylem.
سترKomşuGörünmez kılmak, perdelemekستر kökünde araya fiziksel veya manevi bir engel koyarak gözden saklama esasken, لبس kökünde nesnenin tam üzerine yapışan bir zar veya kılıf bulunur.Bir engelin ardına gizleme; nesnenin kendi formunu sarma şartı yoktur.
غشيKomşuKuşatıp üstünü kaplamakغشي kökünde yukarıdan veya dışarıdan gelip tüm varlığı bastıran, bürüyen ve iradeyi aşan bir kuşatma öne çıkar.Yoğun bir karanlığın veya baygınlığın varlığı tamamen kaplaması.
خلطKomşuİki unsuru birbirine katmakخلط kökünde maddi veya manevi parçaların ayrışmaz biçimde birbirine girmesi esastır; bürünme veya örtünme nüansı içermez.Nesnelerin kendi özelliklerini kaybetmeden veya kaybederek harmanlanması.
شبهKomşuBirbirine benzemekشبه kökünde iki şeyin nitelik yönünden benzeşerek zihinde bir diğerini andırması söz konusudur; dış müdahaleyle karıştırma vurgusu ikincildir.Niteliksel benzerlikten doğan algısal karışıklık.
كشفZıtÖrtüyü kaldırmak, açığa çıkarmakكشف kökü, üzerindeki örtüyü, perdeyi veya elbiseyi kaldırarak gizli kalan hakikati veya bedeni bütünüyle görünür kılmaktır.Kuşatılmış ve örtülmüş olanın örtüsünü sıyırıp çıplak gerçeği ortaya çıkarma.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلبسGiymek, örtmek, karıştırmakMaddi olarak teni sarıp gizlemeyi, manevi olarak durumları iç içe sokup örtbas etmeyi ve şüpheye düşürmeyi tam karşılar.Kesin
Latincevestire, confundereGiydirmek, karıştırmakvestire bedeni giydirme ve donatma yönünü, confundere ise unsurları birbirine döküp ayırt edilemez kılma yönünü karşılar; tek kökte birleşmezler.Güçlü
İngilizceto clothe, to obscure, to confuseGiydirmek, karartmak, karıştırmakto clothe somut giyinme boyutunu, to obscure/confuse ise hakikat ile bâtılı harmanlayıp gerçeği belirsizleştirme ve şüphe uyandırma işlevini verir.Kesin
Almancabekleiden, verhüllen, verwirrenGiydirmek, örtmek, zihin karıştırmakbekleiden dış kılıfı giydirmeyi, verhüllen gerçeği perdelemeyi, verwirren ise durumları iç içe geçirip karmaşa oluşturmayı karşılar.Güçlü
Fransızcarevêtir, confondre, obscurcirBürümek/giymek, karıştırmak, karartmakrevêtir bir zırh veya giysi kuşanmayı aktarırken, confondre ve obscurcir anlamın şüphe ve tevil ile örtülmesi boyutunu ifade eder.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لِبَاس / تَلْبَسُونMaddi giysi, zinet ve örtüBedeni örtmek, süslenmek ve sıcaktan/soğuktan korunmak için kullanılan giysiler bağlamında; A'râf 7:26, Nahl 16:14, Kehf 18:31.
لِبَاسEşlerin birbirine sığınak, örtü ve koruma olmasıAile hukuku ve mahremiyet bağlamında, eşlerin birbirinin ayıbını örtmesi ve haramdan koruması; Bakara 2:187.
لِبَاسZırh ve savaş mahfazasıDâvûd aleyhisselama öğretilen demir işleme sanatı ve savaştan koruyan savaş techizatı bağlamında; Enbiyâ 21:80.
لِبَاسKuşatıcı azap, korku ve açlık haliNimetlere nankörlük eden toplumun çaresizlik, korku ve açlık tarafından bir elbise gibi çepeçevre sarılması; Nahl 16:112.
لِبَاسGece karanlığının yeryüzünü örtmesiKozmolojik düzen ve insanın dinlenmesi için gecenin bir örtü kılınması bağlamında; Furkân 25:47, Nebe 78:10.
لَبْس / تَلْبِسُوا / يَلْبِسHakkı bâtılla karıştırmak, gerçeği tahrif etmekEhl-i Kitab'ın bildiği gerçeği kasten gizleyip bâtıl iddialarla örtmesi veya şüphe üretmesi bağlamında; Bakara 2:42, Âl-i İmrân 3:71, En'âm 6:9.
لَبْسŞüphe, tereddüt ve belirsizlikYeniden diriliş konusunda zihinsel tereddüde düşen inkârcıların durumu bağlamında; Kâf 50:15.
لَبْسZulüm ve şirkin imana bulaştırılmasıİmanın saflığının şirk veya haksızlık şaibesiyle kirletilip perdelenmemesi bağlamında; En'âm 6:82.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman-amel ilişkisi ve tevil meselesiEn'âm 6:82 ayetindeki imana zulüm karıştırmama (لم يلبسوا إيمانهم بظلم) ifadesi üzerinden büyük günah işleyenin durumu ve şirkin mahiyeti tartışılmıştır; ayrıca iltibas kavramı delillerin şüpheyle perdelenmesi bahsinde yer alır.İmanın safiyetinin şirk veya batıl itikatlarla örtülüp melezleştirilmesi.
FıkıhSetr-i avret ve ihram hükümleriNamazın sıhhati için bedenin libas ile örtülmesi zorunluluğu (setr-i avret), hacda dikişli elbise giyme yasağı (lebise/melbûs) ve helal/haram kumaşların sınırları belirlenmiştir.Bedenin şer'an örtülmesi gereken kısımlarının kumaş katmanıyla sarılması.
TefsirKinaye, istiare ve vücûh tahliliBakara 2:187 ayetindeki eşlerin birbirine libas olması istiaresi, A'râf 7:26'daki takva elbisesi ve Nahl 16:112'deki açlık/korku elbisesi ifadeleri belagat açısından incelenmiştir.Koruma, sarma, ayıpları gizleme ve psikolojik durumların tüm varlığı bürümesi.
HadisTakva, tevazu ve aldatma yasaklarıGösteriş amaçlı giyinen şöhret elbisesinden (libâsü'ş-şuhre) nehyedilmesi ve ticaret veya akidlerde hakikati gizleyip malı süsleyerek aldatma (telbîs) yasağı öne çıkar.Dış görüntünün içi yansıtmayıp yanıltıcı bir perdeye dönüştürülmesi.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalbi ve bedeni saran takva ve korunma bilinciTakva elbisesi (libâsü't-takvâ)Koruma ve fıtri safiyeti muhafazaBedenin libas ile örtülüp korunması gibi, ruhun da günah ve taşkınlıklardan takva kalkanıyla sarılması.Kesin
İlmiHakikatin epistemolojik berraklığıŞüphe ve tahriften arınmaİltibası ve kavram karmaşasını gidermeKavramların ve delillerin birbirine geçirilmeden, hakkın bâtıl zırhına büründürülmeden safça ortaya konulması.Güçlü
SiyasiHukuki ve toplumsal güven ortamıAdalet zırhı ve emniyet kalkanıToplumu zulüm ve korkudan korumaYöneticilerin ve yasaların tebaayı bir zırh (lebûs) gibi koruması; zulmün imana ve kamu düzenine karıştırılmasının önlenmesi.Güçlü
İktisadiTicari şeffaflık ve hileden kaçınmaTelbis ve tağrirden arınmış piyasaAldatma ve gizli kusurları engellemeMalın ayıbını süslü kılıflarla örtüp müşteriyi yanıltmadan, değerin ve vasfın şeffaf şekilde mübadelesi.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGürültülü sinyal veya zarflama (modulation / encapsulation)Bir veri veya sinyalin üzerine başka bir katmanın binerek asıl dalgayı maskelemesi, ayırt edilemez kılması yahut verinin bir protokolle paketlenip sarılması.Güçlü
Beşeri bilimlerToplumsal rol ve ideolojik yanılsama (maskeleme / yabancılaşma)Bireyin fıtri kimliğini örten toplumsal zırhlar edinmesi veya hâkim ideolojinin sömürüyü meşruiyet kılıfına bürüyerek bilinci bulandırması.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca tekstil sektörüne ait bir kumaş giyme işlemine indirgemek ve Kur'an'daki epistemolojik örtme, şüphe yayma ve kozmik bürünme anlamlarını mecazi birer edebiyattan ibaret saymak.
Kur'an içi daha geniş anlamلبس kavramı hem ontolojik düzeyde varlıkların birbirine sığınak olmasını (eşler, gece, takva), hem askeri/fiziki savunmayı (zırh), hem de epistemolojik düzeyde hakkın üzerini sahte iddialarla kaplayıp zihinleri kasten karıştırma eylemini içine alan bütüncül bir kuşatma mekanizmasıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerde geçen telbis ve iltibas uyarılarını sadece basit bir yanılgı zannedip, hakkın bâtılla sistemli şekilde harmanlanarak din haline getirilmesi tehlikesini fark edememek; ayrıca takvayı pratik hayattan kopuk soyut bir hisse indirgemek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem ahlaki-fıtri mahremiyet öğretisini (avretin örtülmesi, eşlerin karşılıklı libas oluşu) hem de hakikat mücadelesinin en kritik cephesini (hakkın bâtılla perdelenmesi ve şüphe üretimi) aynı kavramsal mantıkla birbirine bağladığını kavramak için temeldir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Âdem ve Havva'nın cennetteki örtünme ve çıplaklık sınavını anlatan kıssalarda (A'râf 7:26-27), Ehl-i Kitab'ın tahrif ve iltibas yöntemlerinin eleştirildiği ayetlerde (Bakara 2:42, Âl-i İmrân 3:71) ve peygamberlik tasavvurunun somutlaştırılmasında (En'âm 6:9).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Libasın yalnızca fiziki bedeni saklayan bir kumaş parçası olduğu zannını yıkarak takvanın, adaletin, emniyetin ve zevceyetin de birer koruyucu zırh ve örtü olduğunu gösterir; ayrıca saptırmanın çoğunlukla hakkı inkârla değil, hakkı bâtıl içine katıp belirsizleştirerek yapıldığını ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesneyi veya bedeni dış etkenlerden korumak yahut gizlemek amacıyla onun dış yüzeyini tam bir katmanla çepeçevre sarıp örtmek, bürümek ve giyinmek.
  • Soyut anlamBir hakikatin, niyetin veya durumun üzerine yabancı veya aldatıcı bir form geçirerek iki ayrı unsuru birbirine katmak, gerçeği tanınmaz hale getirip zihinleri şüpheye sevk etmek.
  • Sistematik karşılıkBir çekirdek yapının (X) üzerine geçirilen kuşatıcı kalkan veya yabancı katman (C) marifetiyle sistemin hem dış tesirlerden korunması hem de dış gözlemciye karşı asıl formunun perdelenip farklılaştırılması mekanizması.
  • LaTeX modeliY=X⊕C  ⟹  f(Y)≠f(X)
  • LaTeX açıklamasıModelde X örtülen veya karıştırılan asıl hakikati veya bedeni temsil eder. C ise onun üzerine geçirilen libas, dış kabuk, karanlık yahut bâtıl katmanıdır. ⊕ operatörü, bu iki unsurun yüzeyde birbirine yapışmasını ve iç içe geçmesini ifade eder. Ortaya çıkan yeni görünüm Y, dış gözlemciye ait idrak fonksiyonu f tarafından değerlendirildiğinde, artık asıl hakikatin doğrudan algısı f(X) elde edilemez; sistem dışarıdan ya korunmuş bir mahfaza ya da şüphe ve iltibas üreten başkalaşmış bir yapı f(Y) olarak algılanır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ل