وقت

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: و-ق-تالصيغ: ١١ · الجذور المجاورة: ٨٥ · الآيات: ١٣ · السور: ١٠؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».جمعسفهمِيقَاتُهُمْفصلوقتمِيقَاتُجلومَوْقُوتًامِيقَاتِيومالْوَقْتِموسىأُقِّتَتْدككلِوَقْتِهَاصعق

الجذرالصيغ ١١الآيات ١٣السور ١٠المجاورة ٨٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

وقت

و - ق - ت

جذر
  • الورود: ١٣
  • الآيات: ١٣
  • الصيغ: ١١
  • المعاجم: ١٣

Belli zamanlarda buluşulan yer, buluşma zamanı demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Belli zamanlarda buluşulan yer, buluşma zamanı demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬١٩٦
القاف والتاء و"وايء" معهما ق ت و، ت و ق، ت أ ق، و ق ت، ق و ت مستعملات قتو: القَتوُ: حسن الخدمة، تقول: هو يَْقُتو الملوك أي يخدمهم، قال: ... ... ... ... ... لا أحسن قَتْوَ الملوكِ والخببا والمَقاتِيةُ هم الخدام، والواحد مَقْتَوِيّ، وإذا جمع بالنون خفف فقيل: مَقتَوُونَ، وفي الخفض مَقْتَوينَ مثل أشعرين، قال: تهددنا وتوعدنـا رويداً متى كنا لأمك مَقْتَوينا يعني خُدماُ. توق: التًّوْقُ: نزاع النفس
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٦٨
الوَقْتُ معروف. والميقات: الوقتُ المضروب للفعل، والموضعُ. يقال هذا ميقات أهل الشام، للموضع الذي يُحْرِمونَ فيه. وتقول: وَقَتَهُ فهو موقوت، إذا بيَّنَ للفعل وقتاً يُفْعَلُ فيه. ومنه قوله تعالى: "إنَّ الصلاةَ كانتْ على المؤمنين كتاباً موقوتاً"، أي مفروضاً في الأوقات. والتوقيت: تحديد الأوقات. تقول: وقَّتُّهُ ليوم كذا، مثل أَجَّلْتُهُ. وقرئ: "وإذا الرسُلُ وُقِّتَتْ" مخفَّفة، و "أُقِّتَتْ" لغة.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٣٥٦
ق ت ( وايء ) قتا ، قوت ، وقت ، توق ، تيق ، تقي ، تأق . قتا : قال الليث : القَتْو : حُسْنُ الخِدمة . تقول : هو يَقْتُو الملُوك ، أي : يَخدمُهم : إني امرؤٌ مِن بني خُزَيمة لا أحْسِنْ قتْوَ المُلُوك والخَبَبا والمَقَاتيَة هم الخُدَّام ، والواحد مَقْتَوِيّ ، وإذا جُمع بالنوق خُفِّفتْ الياء مَقْتَوون وفي الخفض والنصب مَقْتَوِين ، كما قالوا أشقرِين . وأنشد : مَتَى كنّا لأمِّكَ مَقْتَوِينا وقال شمر :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٨٩٥
(باب الواو والقاف وما يثلثهما) (وقل) الواو والقاف واللام: كلمةٌ تدلُّ على علوٍّ في جَبَل. وتوقَّلَ في الجبلِ: عَلاَ. وكلُّ صاعدٍ في شَيءٍ متوقِّل. وفرسٌ وَقَِْلٌ: حسَن السَّير في الجبال. والوَقْل: شجر المُقْل. (وقم) الواو والقاف والميم. يدلُّ على غَلبَة* وإذلال. ووَقَمَ اللهُ العدوَّ وقْماً: أذَلَّه. وتوقَّمَ فلانٌ العِلم: قَتَله خُبْراً. وتوقَّمْت الصَّيدَ: خَتَلْتُه. وقال الكسائيّ: الموقوم:
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٤٣
- الوقت: نهاية الزمان المفروض للعمل، ولهذا لا يكاد يقال إلا مقدرا نحو قولهم: وقت كذا: جعلت له وقتا. قال تعالى: ﴿إن الصلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا﴾ [النساء/103]. وقوله: ﴿وإذا الرسل أقتت﴾ [المرسلات/11]. والميقات: الوقت المضروب للشيء، والوعد الذي جعل له وقت. قال عز وجل: ﴿إن يوم الفصل ميقاتهم﴾ [الدخان/40]، ﴿إن يوم الفصل كان ميقاتا﴾ [النبأ/17]، ﴿إلى ميقات يوم معلوم﴾ [الواقعة/50]، وقد يقال
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٤٧
و ق ت شيء موقوت وموقّت‏:‏ مدود‏.‏ وجاؤا للميقات وبلغوا الميقات‏:‏ من مواقيت الحج‏.‏ والهلال ميقات الشهر‏.‏ والآخرة مقات الخلق وهو مصير الوقت‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٠٩٠
الوَقْتُ: مقدارٌ من الزمانِ، وكلُّ شيء قَدَّرْتَ له حِيناً، فهو مُؤَقَّتٌ، وكذلك ما قَدَّرْتَ غايتَه،فهو مُؤَقَتٌ. ابن سيده: الوَقْتُ مقدار من الدهر معروف، وأَكثر ما يُستعمل في الماضي، وقد اسْتُعْمِلَ في المستقبل، واسْتَعْمَلَ سيبويه لفظ الوَقْتِ في المكان، تشبيهاً بالوقت في الزمان، لأَنه مقدار مثله، فقال: ويَتَعَدَّى إِلى ما كان وقتاً في المكان، كمِيلٍ وفَرْسخ وبَرِيد، والجمع: أَوْقاتٌ، وهو
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٠١
* و ق ت * * الوَقْتُ * معروف و * المِيقاتُ * الوقت المضروب للفِعْل والميقات أيضا الموضع يُقال هذا ميقات أهل الشام للموضع الذي يُحرمون منه وتقول * وَقَتَهُ * بالتخفيف من باب وعد فهو * مَوْقُوتٌ * إذا بيَّن له وقتا ومنه قوله تعالى ﴿كتابا مَوْقُوتا﴾ أي مفروضا في الأوقات و * التَّوْقِيتُ * تحديد * الأَوْقَاتِ * يُقال * وَقَّتَهُ * ليوم كذا * تَوْقِيتاً * مثل أَجَّله وقُرئ ﴿وإذا الرُّسُل وُقِّتَت﴾
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬١٦٠
الوقت : مقدار من الزمان. كذا في المصباح. وكل شيء قدرت له حينا فهو موقت، وكذلك ما قدرت غايته فهو موقت. وفي البصائر: الوقت: نهاية الزمان المفروض للعمل؛ ولهذا لا تكاد تقول إلا مقيدا. وفي المحكم: الوقت: المقدار من الدهر، وأكثر ما يستعمل في الماضي وقد استعمل في المستقبل، واستعمل سيبويه لفظ الوقت في المكان تشبيها بالوقت في الزمان؛ لأنه مقدار مثله، فقال: ويتعدى إلى ما كان وقتا في المكان، كميل وفرسخ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٬٤٦٤
وَقَتَ 1 وَقَتَ ذ , aor. يَقِتُ, inf. n. وَقتٌ; and ↓ وقّت, inf. n. تَوْقِيتٌ; He determined, defined, or limited, a thing as to time; (IAth, L, Msb;) and otherwise: (L, Msb:) he determined, or defined, times. (S, K.) وَقَتَهُ He declared [or appointed] a time in which it should be done. (S.) وَقَتَ اللّٰهُ الصلَاةَ, aor. يَقِتُ; and ↓ وَقَّتَهَا, God hath determined, or defined, a time for
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٦٨
وَقَتَ وَقَتَ a. [ يَقِتُ ] ( n. ac. وَقْت 1 ), Timed; fixed a time for. وَقَّتَ وَقَّتَ II , a. see I . b. [ acc. & La ], Fixed, appointed for ( time ). وَاْقَتَ وَاْقَتَ III , a. see I . وَقْت وَقْت 1 , ( pl. أَوْقَاْت 38 ), a. Time; season; moment. وَقْتِيّ وَقْتِيّ 1yi a. [ coll. ], Temporary, provisional; precarious; fleeting. مَوْقِت مَوْقِت 18 , a. see 45 . مِوْقَاْت
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٢٬١٠٣
وقت وَقَتَ - يَقِتُ - وَقْت - مَوْقُوْت - مِيْقَات - مَوَاقِيْت وَقَتَ - يَقِتُ + الفعل أو الأمر: يصير له وقت: يتحدد للفعل أو الأمر موقع في مسار الدهر : تتعين للأمر أو الفعل نقطة زمانية على محور الزمن وَقْت: اسم فعل " وَقَتَ - يَقِتُ ": وضع وبيان الموقع عل مسار الدهر: وهو كذلك بمعنى مفعول: الموقع المحدد والمعلوم لفعل أو أمر على مسارالدهر:
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٥ (الإجمالي: ١٠٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. جلو

    الآيات المشتركة: ٢ · Belirdi

  2. يوم

    الآيات المشتركة: ٦ · “Yemm” durgun akan su demektir

  3. جمع

    الآيات المشتركة: ٣ · Yumruk demektir

  4. موسى

    الآيات المشتركة: ٣ · Musa

  5. فصل

    الآيات المشتركة: ٢ · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır

  6. حفي

    الآيات المشتركة: ١ · İzleyici

  7. دكك

    الآيات المشتركة: ١ · Üstü düz tümsek (plato) demektir

  8. هلل

    الآيات المشتركة: ١ · Boğazlandı

  9. رجف

    الآيات المشتركة: ١ · Recef dalgalı deniz demektir

  10. علم

    الآيات المشتركة: ٥ · Dağın sivri noktası demektir

  11. سفه

    الآيات المشتركة: ١ · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir

  12. صعق

    الآيات المشتركة: ١ · Yıldırım demektir

الآيات التي ورد فيها(١٣)

  1. إِلَى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ

    Vakit

  2. إِلَى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ

    Vakit

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökوقت
YapıÜçlü kök
Özel DurumMisâl-i vâvî (ilk harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerأجل, حين, أمد
Zıt Kökسرمد
Çekirdek Özet 1Bir iş, eylem veya varoluş için başlangıcı ve sonu kesin çizgilerle sınırlandırılmış miktar veya belirlenmiş an
Çekirdek Özet 2İlahi irade tarafından amellere, kozmik düzene ve nihai hesaplaşmaya takdir edilen kesin buluşma ve mühlet sınırı
Çekirdek Özet 3Zamanın belirsiz bir akış olmaktan çıkarılıp sorumlu eylemler ve randevular için ölçülebilir ve bağlanabilir bir sisteme dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKökün yalın ve sınırlandırılmamış zamana (dehr veya mutlak zaman) indirgenerek mîkāt kavramındaki kesin sınır, amaç ve buluşma boyutunun göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وقNesneyi dış etkenlerden korumak, sınırlandırmak, tutmak, sertleştirmek ve sabitlemek (örnek kökler: وقي, وقح, وقد, وقر, وقع, وقف)تKoruma ve sınırlama eylemini süreklilik, işaretleme ve kesin bir bitiş/had tayinine yönelterek zamanın veya mekânın sınırını tam olarak belirlemek

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaBelirli bir eylemi, hadiseyi veya hükmü belirli bir noktaya raptetme ve bağlama
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırDöngüsel hareketin sınır noktası, güneşin ufukta belirlediği eşik ve toplanma haddi
تİşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonVarılan sınırın tam tespiti, kesinleşen im ve eylemin sonlandığı nihai mühlet çizgisi
وقتÇengelleme, sınır tayini ve nihai işaretin birleşimiBir eylemin veya hadisenin evrensel döngü içinde işaretlenmiş kesin bir sınıra bağlanması, mühlet ve randevu tayini

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir işin icrası veya bir hedefin gerçekleşmesi için sınırları kesin olarak tayin edilen miktar, çizilen had ve ölçülen zaman dilimi
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde kök, özellikle sözleşilen buluşma anı, kervanın konaklayıp ayrılacağı sınırlı mühlet ve tayin edilen randevu için kullanılmıştır
Erken Arapça kullanımHac ibadeti için ihrama girilen sınır noktalarına ve hilalin doğuşuyla belirlenen takvim sınırlarına isim olarak verilmiştir; bu kullanım mîkāt formunda somutlaşmıştır

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça وقت kökü, Sami dil ailesinde zamanın soyut ve kesintisiz akışından ziyade, ölçülmüş, kesilmiş ve bir eyleme tahsis edilmiş sınırını (tayin edilmiş anı ve randevuyu) ifade eden özelleşmiş bir semantik çekirdeğe dayanır. Güney Sami grubunda ve Klasik Arapçada kök; fiil, masdar ve mekân/zaman ismi kalıplarıyla bir hadisenin vuku bulacağı kararlaştırılmış sınırı belirtir. Kuzeybatı Sami dillerinde (örneğin İbranice ve Süryanice) zaman için daha çok süreklilik veya mevsimsel dönüş bildiren kökler öne çıkarken, Arapça وقت kökündeki vâv-kāf-tâ dizilimi, nesnenin ya da hadisenin bir hedefe ve sınıra raptedilmesi hususunda özgün bir morfo-semantik gelişim sergiler. Bu kökün türevi olan mîkāt kelimesi, zamanın sınırlandırılmasının mekânsal sınırlara da uygulanabileceğini (hac sınırları gibi) göstererek erken Sami düşüncesindeki uzam-zaman bütünlüğünü somut bir eşik kavramı üzerinden korur.

درجة الثقة Güçlü

المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir şeyin sınırını, sonunu ve kemâlini tayin etmekZamanın sınırsız akışından bir dilimi belirli bir fiil için kesip sabitleme eylemidirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arapça sahasında sınırlandırılmış an ve tayin edilmiş süreDiğer Sami dillerindeki genel zaman veya randevu kökleriyle kavramsal örtüşme taşır; ancak kök harf dizilimi Arapçada en berrak ve zengin türetimini bulmuşturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda döngüsel ölçü ve had koymaBelirli astronomik hadiselere (hilal, güneş döngüsü) bağlı olarak sınır çizme pratiğine dayalı kavramlaşmaMuhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha; Lisān al-ʿArab; HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وقتAnlamlıVakit, had, mîkātBelirlenmiş ve sınırlandırılmış zaman veya buluşma eşiğiHedef kök; Kur'an'da geçer
وتقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmeldir
قوتAnlamlıBesin, azık, yetecek miktarCanı tutacak ve ayakta tutacak kadar ölçülü rızıkÇekirdekteki ölçü ve sınır anlamıyla ilişkilidir; Kur'an'da geçer
قتوAnlamlıHizmet etmek, itaat etmekBirine veya bir otoriteye düzenli ve özenli hizmet sunmakKitābü'l-ʿAyn'da müsta'mel kaydedilmiştir; Kur'an'da geçmez
توقAnlamlıÖzlemek, canı çekmek, yönelmekBir şeye iştiyakla yönelmek, sınırlarını zorlayarak arzulamakKitābü'l-ʿAyn'da müsta'meldir; Kur'an'da geçmez
تقوKök olarak oluşmayanİttikâ, korunmaKorunma ve takva kökünün çekim formudur; kök aslı وقي harfleridirAsıl kökü vâv harflidir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وقتMerkezSınırlandırılmış zamanBir eylem veya buluşma için belirlenmiş, başı ve sonu kesin anEylemin taalluk ettiği ölçülmüş ve kesilmiş vakit
أجلKomşuSüre ve mühlet sonuBir varlığın, borcun veya ömrün tamamlanması için tanınan nihai son hudutSürenin tükeniş anına ve ertelenmiş vadinin bitişine odaklanır
حينKomşuBelirsiz zaman dilimiAz veya çok olabilen, sınırları bağlama göre değişen göreceli süreBelirli bir sınırlama içermeyen esnek zaman aralığı
أمدKomşuUzak hedef ve gaye süresiİki sınır arasındaki mesafe veya ulaşılması hedeflenen uzak uçSürenin uzunluğuna ve varılacak nihai gayeye işaret eder
سرمدZıtKesintisiz sonsuzlukBaşı ve sonu bulunmayan, kesintiye uğramayan, bölünemez ve sınırsız süreklilikSınırlandırılma ve parçalanma kabul etmeyen mutlak akış

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوقتBelirlenmiş an, mîkātBir iş için takdir ve tayin edilmiş sınır, buluşma eşiğiKesin
LatinceStatutum tempus, opportunitasTayin edilmiş zaman, elverişli sınırAkıp giden zamanı değil, belirli bir vazife veya karar için tayin edilen resmi sınırı karşılarGüçlü
İngilizceAppointed time, juncture, deadlineBelirlenmiş zaman, randevu eşiğiSoyut zamanı değil, tarafların bağlandığı kesinleşmiş ve sınırlandırılmış anı karşılarKesin
AlmancaFestgesetzte Zeit, Frist, TerminKararlaştırılmış vakit, mühlet, randevuSürenin sınırını ve eylemin zorunlu buluşma anını tam olarak ifade ederKesin
FransızcaHeure fixée, échéance, termeBelirlenmiş saat, vade sonuZamanın hadiseyle sınırlandığı ve yükümlülüğün doğduğu anı karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مَوْقُوتًاBelli vakitlere bağlanmış farz ve yükümlülükİbadetlerin gelişi güzel değil, sınırları çizilmiş anlarda eda edilmesi bağlamı (Nisâ 4:103)
مَوَاقِيتُZamanı ölçme, düzenleme ve ibadetleri tayin araçlarıHilallerin insanlar ve hac ibadeti için takvim ve sınır göstergesi kılınması bağlamı (Bakara 2:189)
مِيقَاتُ / مِيقَاتِنَاBuluşma, tecelli ve sözleşme anı veya yeriHz. Mûsâ'nın Tur Dağı'nda Rabbiyle buluşması ve kavminden seçtiği heyetin toplanması bağlamı (A'râf 7:142, 7:143, 7:155; Şuarâ 26:38)
مِيقَاتًا / مِيقَاتُهُمْKıyamet, diriliş ve nihai hesaplaşma günüİlahi adaletin ve hükmün tecelli edeceği ertelenemez toplanma anı bağlamı (Duhan 44:40; Vâkıa 56:50; Nebe 78:17)
أُقِّتَتْElçilerin şahitlik için toplanma vaktinin tayiniKıyamet sahnelerinde peygamberlerin tanıklık vaktinin kesinleşip ilan edilmesi bağlamı (Mürselât 77:11)
الْوَقْتِİblis'e mühlet verilen bilinen sınırİblis'in mühlet talebine karşılık belirlenmiş ve malum sınıra kadar ertelenmesi bağlamı (Hicr 15:38; Sâd 38:81)
لِوَقْتِهَاKıyametin gerçekleşeceği mutlak anKıyametin vaktini Allah'tan başka kimsenin ortaya koyamayacağı bağlamı (A'râf 7:187)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEcel, kıyamet ve kaza-kaderKıyametin ve ecelin vaktinin taayyünü; ilahi ilimde belirlenen mîkātın öne alınamayacağı veya ertelenemeyeceği meselesiZamanın ilahi takdirle sınırlandırılmış kesin hüküm noktası
Fıkıhİbadetlerin vakitleri ve hac mîkātlarıNamaz vakitlerinin başlangıç ve bitiş sınırları (vakt-i vücûb, vakt-i edâ) ile hacda ihrama girilmesi zorunlu coğrafi sınırlarHükmün taalluk ettiği bağlayıcı zaman ve mekân eşiği
TefsirKur'an'daki mîkāt ve mevâkît kavramlarıHilallerin fonksiyonu, peygamberlerin randevuları ve hesaplaşma gününün kaçınılmazlığı üzerine yapılan anlamsal tahlillerAmeller ile kozmik ve uhrevi eşikler arasındaki uyum
Hadisİbadet vakitlerinin beyanı ve mîkāt tayinleriCebrail'in namaz vakitlerini uygulamalı göstermesi ve Hz. Peygamber'in hac için mîkāt sınırlarını belirlemesiŞer'i sorumluluğun başladığı ve bittiği kesin hudut

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve kulluk nizamıFarzların sınırlandırılmış vakitleri ve kutsal eşiklerEylemi keyfilikten çıkarıp disiplinli ve senkronize bir teslimiyete dönüştürmeİbadetlerin rastgele değil, belirli takvim ve gün döngülerine bağlanması sorumluluk bilincini diri tutarKesin
İlmiTakvim, astronomi ve ölçümDoğal döngülerin hesaplanabilir sınırlarıEvrendeki döngüsel hareketleri gözlemleyerek hayatı ve ibadetleri tanzim etmeHilaller ve güneş hareketleri vakit tayininin nesnel ve evrensel ölçütleridirKesin
SiyasiSözleşmeler, antlaşmalar ve yönetimRandevu, mühlet ve idari takvimToplumsal sözleşmelere ve devletler arası antlaşmalara bağlayıcı bitiş ve icra süreleri koymaYönetim erkinde verilen mühletler ve toplanma kararları anarşi ve belirsizliği önlerGüçlü
İktisadiBorçlanma, ticaret ve teslimat vadeleriVade (ecel ile birlikte) ve piyasa döngüleriHak ve yükümlülüklerin ifa edileceği kesin zaman eşiklerini tespit etmeİktisadi akitlerde teslim ve ödeme vakitlerinin belirsiz olması aldatma ve çekişmeyi doğurur; kök bunu engellerGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık zaman sistemleri, sınır değer koşulları ve periyot eşiğiFizik ve matematikte kesintisiz akışın aksine, bir sistemin durum değiştirdiği veya ölçümün tanımlandığı ayrık noktalar ve sınır koşullarıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal randevular, hukuki hak düşürücü süreler ve sözleşme vadeleriSosyoloji ve hukukta bireylerin ilişkilerini ve yükümlülüklerini keyfilikten kurtarıp düzen altına alan takvimlendirilmiş kurallar bütünüGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca saate, günün geçici bir dilimine veya modern insanın kronolojik takvimine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKökün salt kronoloji değil; ilahi randevu, hesaplaşma eşiği, ahlaki sorumluluk ve mekânsal sınırları da içine alan çok boyutlu bir nizam olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİbadetlerin ve ahiret vaadinin ciddiyetini yitirmesi; zamanın ahlaki ve hukuki bir bağlayıcılık yerine boş bir akış olarak algılanması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da insanın varoluşu, ibadetleri ve nihai kaderi başıboş bir zamana değil, dakik biçimde takdir edilmiş vakit ve mîkātlara raptedilmiştir; kök bu ilahi nizamın kavramsal omurgasıdır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Namazın farziyetini ve vakitlerini bildiren fıkhi ayetlerde, hac ve hilal düzenlemelerinde, peygamberlerin tecelli buluşmalarında ve kıyamet gününün ertelenemezliğini vurgulayan eskatolojik metinlerde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini sorumluluğun içsel niyetle sınırlı olup zamana bağlanamayacağı iddiasını ve kıyamet vaadinin belirsiz bir ertelenme içinde kaybolduğu zannını kesin sınır tayiniyle çürütür

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir işin ifası için zaman ve mekânda belirlenen sınır, ölçülen süre ve varılan buluşma noktası.
  • Soyut anlamBelirsizliğin ve keyfiliğin kaldırılarak eylemlerin, ibadetlerin ve varoluşun kesin ilahi yasalara ve randevulara bağlanması.
  • Sistematik karşılıkBireysel, toplumsal ve kozmik süreçlerin belirli eşiklerle disipline edildiği, nihayetinde büyük toplanma ve hesaplaşma gününde birleştiği nizam.
  • LaTeX modeliT0⊂T  ⟹  ∃tm∈T0o¨yle kif(tm)=E

sade sembolik gösterimle:

M={(t,x)∈T×X∣ϕ(t,x)=1}

  • LaTeX açıklamasıFormülde T evrensel zaman kümesini, X ise eylem ve mekân uzayını temsil eder. M kümesi kökün ifade ettiği mîkāt veya muvakkat durumu gösterir. ϕ fonksiyonu ise ilahi iradenin veya yasanın sınırlandırma ve belirleme koşuludur; ancak bu koşul sağlandığında (ϕ=1) zaman ve mekân kesiti belirli bir amel veya hesaplaşma için bağlayıcı bir eşik (M) haline gelir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: و