جمل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-م-ل7 sîga, 58 mücavir kök, 11 ayet, 9 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.صفرصبرولججُمْلَةًرتلجَمِيلٌجملسرحالْجَمَلُجِمَالَةٌسولجَمِيلًاخيطمتعدمم

KökSîga 7Ayet 11Sure 9Mücavir 58

▶ Ağı aç (3B)

جمل

ج - م - ل

KÖK
  • 11 geçiş
  • 11 ayet
  • 7 sîga
  • 12 sözlük

Erkek deve demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Erkek deve demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.859 harf
باب الجيم واللام والميم معهما ج ل م، ج م ل، م ل ج، ل م ج، ل ج م حمد كلّهنّ مستعملات جلم: الجَلَمُ: اسم يقع على الجَلَمَين، كالمقراض والمِقراضَين، والقلم والقَلَمَين. وجَلَمتُ الصُّوفَ والشَّعر بالجَلَمِ، وقلمت الظُّفرَ بالقلم: قال: قيس القُلامة ممّا جُزَّ بالقلمِ وجَلمَةُ الشّاةِ والجَزور بمنزلةِ المسلوخة إذا ذهب عنها أكارعها وفضولها. لجم: واللَّجام الدابَّة. واللِّجامُ: ضربٌ من سمات الإبل،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.585 harf
الجَمَلُ من الإبل. قال الفراء: الجَمَلُ: زوج الناقة، والجمع جِمالٌ وأَجْمالٌ وجِمالاتٌ وجَمائِلُ. والجامِلُ: القطيع من الإبل مع رُعاتِه وأربابه. قال الشاعر: لهم جامِلٌ ما يهدأ الليلَ سامِرُهُ وتقول: اسْتَجْمَلَ البعيرُ، أي صار جملاً وإنَّما يسمى جملاً، إذا أرْبَعَ. والجَمَّالَةُ: أصحاب الجمال، مثل الخيَّالة والحمَّارة. والجمالُ: الحُسْنُ وقد جَمُلَ الرجلُ بالضم جَمالاً فهو جميلٌ، والمرأةُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.671 harf
ج ل م جلم ، جمل ، لجم ، لمج ، مجل ، ملج : مستعملات . جلم : قال الليث : الجَلَمُ اسم يَقع على الجَلَميْن . كما يقال المِقْراضُ والمِقْراضان ، والقلم والقلمان . قال : وجَلَمْتُ الصُّوفَ والشَّعر بالجَلَم ، كما تقول : قَلَمْتُ الظُّفر بالقلم . وأنشد : لما أُتيتُم فلم تنْجُوا بمَظْلمةٍ قِيسَ القُلامَةِ مما جَزَّهُ الجَلَمُ والقَلَم كلُّ يُرْوى . وأَخبرني المنذريّ عن ثعلب عن سَلَمه ، عن الفرّاء ، عن
Maddenin bağlantısı

ج ل م جلم ، جمل ، لجم ، لمج ، مجل ، ملج : مستعملات . جلم : قال الليث : الجَلَمُ اسم يَقع على الجَلَميْن . كما يقال المِقْراضُ والمِقْراضان ، والقلم والقلمان . قال : وجَلَمْتُ الصُّوفَ والشَّعر بالجَلَم ، كما تقول : قَلَمْتُ الظُّفر بالقلم . وأنشد : لما أُتيتُم فلم تنْجُوا بمَظْلمةٍ قِيسَ القُلامَةِ مما جَزَّهُ الجَلَمُ والقَلَم كلُّ يُرْوى . وأَخبرني المنذريّ عن ثعلب عن سَلَمه ، عن الفرّاء ، عن الكسائيّ قال : يقال للمِقراض المِقلام والقَلَمان والجَلَمانُ ، هكذا رواه بضم النون ، كأنه جعله نَعْتاً على ( فَعلان ) من القَلْم والجلْم وجعله اسماً واحداً . كما يقال : رجلٌ صَحَيَان وأَبَيان . قال : وشَحَذانُ . قال : وأخبرني الحرانيّ عن ابن السّكّيت ، قال : الجَلْمُ مصدر جَلَم الجزُورَ يَجْلِمُها جَلْماً ، إذا أخَذَ ما على عظامها من اللَّحم . يقال : خُذْ جَلْمَةَ الجزور أي لحمها أجْمع . ويقال : قد أَخَذَ الشيءَ بِجَلْمَتِه ، بإسكان اللام ، إِذَا أخَذَه أجمع وقد جَلَمَ صُوفَ الشَّاة ، وإذا جَزَّه ، والْجَلَمُ : الذي يُجَرُّبه . أبو عُبيد عن أبي زيد : أخذ الشّيءَ بجَلْمَتِه ، إِذا أخَذَه كُلَّه . وقال أبو مالك : جَلْمة مثل حَلْقَه ، وهو أن يُحْتَلَمَ ما على الظَّهر من الشَّحم واللَّحم . أبو حاتم : يُقال للإبل الكثيرة : الجَلَمَة والعكَنَانُ . وقال الليث : جَلْمَة الشَّاة والجزور بمنزلة المسْلوخة إذا أُخِذ أكارِعُها وفُضولها . قلتُ : وهذا غير ما رويناه عن العلماء ، والصحيح ما قال أبو زيد ، وأبو مالك . أبو عبيد : الجِلامُ الجدَاء . وقال الأعشى : سَوَاهِمُ جُذْعانُها كالجِلا مِ قد أَقْرَحَ القَوْدُ منها النُّسُورا وقال أبو عبيدة : الجِلامُ شاءُ أهل مكَّة ، واحدها جَلمَة ، وأنشد : شَواسِفٌ مِثلُ الجِلامِ قُبُّ ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الجَلَمُ القَمر ، واللُّجْمُ الشُّؤم ، والجلاَّم الثُّيوس المَحْلُوقَة . لجم : قال الليث : اللِّجام لجامُ الدَّابة ، واللِّجام ضربٌ من سِمات الإبل ، من الخَدَّيْن إلى صَفْقَتي العُنق ، والجميعُ منهما اللُّجُم والْعَدَدُ أَلْجِمَة . ويقال : أَلْجَمْتُ الدّابة ، والقياس على الآخر مَلْجُوم ، ولم أسمع به ، وأحسن منه أن تقول : به سِمَةُ لِجامٍ ، قال : واللُّجَمُ دابَّةٌ أَصْغَرُ من العَظَايَة ، وأنشد لِعَدِيّ بن زيد : له سَبَّةٌ مِثْلُ جُحْر اللُّجَمْ يصف فرساً . وأمّا قول الأخطل : ومَرَّتْ عَلَى الأَلْجامِ ألْجامِ حَامِرٍ يُثِرْنَ قَطاً لولا سُراهُّنَّ هُجَّدا فإنه أراد بالألجام جمع لُجْمةِ الوادي ، وهي ناحية منه . وقال رؤبة : إذا ارْتَمَتْ أَصْحانُه ولُجَمُه قال ابن الأعرابيّ : واحدتها لُجْمة ؛ وهي نواحيه . قال النَّضر : اللجام سمةٌ تكون من الجنون ؛ تكون مجتمع شِدْقيه ؛ وتُمَدُّ حتى تبلغ عَجْب الذنب من كلا الجانبين خَطّاً ، وبعير ملجوم ومُلْجَمٌ . وقال الأصمعي : اللَّجَم : الصَّمْد المرْتفع . وقال أبو عمرو : اللُّجْمة : الجبل المسطّح ليس بالضّخْم . واللّجَم : ما يُتَطَيّرُ منه ، واحدته لَجَمَه ؛ وقال رؤبة : ولا يخافُ اللُّجمَ العَواطسا وتلجَّمَتْ المرأَة ، إذا اسْتنفرت لمحيضها . ولُجْمَة الدابة : موقع اللِّجام من وَجْهها ، وأَلْجَمَتُ الدابة ، فهي مُلجَمة ؛ والذي يُلْجِمه مُلجِم . لمج : أبو عبيد : لمجْتُ أَلْمُجُ لَمْجاً ، إذا أَكلت . قال لبيد يصِف عِيراً : يَلْمُج البارِضَ لمجاً في النّدى من مَرابيع رياضٍ ورِجَلْ أول ما يطلع من النّبات تَلْمَجه لمجاً ، أي تنْتِفه ، والشّماج : الذي لا يُتنوَّقُ في مَضغه كما يَشْمَج الخياط . وقال الليث : اللّمْج تناول الحشيش بأدنى الفم . أبو عُبيد عن الأصمعيّ : ما ذُقْت لمَاجاً ولا شمَاجاً ، قال : وأصله الشيء القليل . واللُّمْجَة : ما يُتعلَّل به قبل الْغِذَاء ، وقد لَمَّجْتُه ولَهَّنْته بمعنى واحد . وقال أبو عمرو : اللّميج الكثير الأكل ، واللَّميج : الكثير الجِماع . ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : لَمَجَ أُمَّه ومَلَجَها ، إِذا رَضَعَها . ويقال : إنه تسمِيج لَمِيج ، وسَمِجٌ لَمِج وسَمْجٌ لَمْجٌ ، كل ذلك حكاه اللحيانيّ . وقال ابن الأعرابيّ : اللاَّمج : الكثيرُ الجِماع ، والمالج : الراضع . قال : وقَدَّمَ رجلٌ رجُلاً إلى السلطان ، وادَّعَى عليه أنه قَذَفه ، وقال له : لَمَجْتَ أمَّك ، فقال المدَّعَى عليه : إنما قلتُ لك : مَلَجْتَ أُمَّك ، فخلَّى سبيله . ملج : رُوي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( لا تُحرِّمُ الإملاجةُ ، ولا الإمْلاجتَان ) . قال أبو عُبيد : قال الكسائيّ وأبو الجرَّاح : يعني المرأةَ تُرْضع الصبيَّ مرةً أو مرتين ، مَصَّة أو مَصَّتين . والمصُّ : الملْج . يقال : ملَجَ الصَّبيُّ أُمه يملُجُها ملْجاً ، وملِج يملَجُ ، ومن هذا يقال : رجل مَصَّان وملْجان ومكَّانٌ ، كلُّ هذا من الْمَصّ ، يعنُونَ أنه يَرْضَعُ الغنم من اللُّؤم لا يحتَلِبها فيُسمَعُ صوتُ الحلْب . ويقال : قد أملجت المرأةُ صبِيَّها إملاجاً . فذلك قوله : الإملاجةُ والإملاجتان ، يعني أن تُمِصَّهُ هي لبنَها . الخرَّازُ عن ابن الأعرابي ، قال : املاجَّتْ عيناه إذا رأيتهما كأنهما شهلاوان من الكبَر ، قال : واملاجّ الصبيُّ واشهابّ إذا طلع ، مهموزاً وغير مهموز . قلت : هكذا سمعت المنذريّ عن الطوسيّ عن الخراز عنه بالجيم ويحتمل : املاحَّت بالحاءُ من الأملح ، والأملح بالأشهب أشبه ، والله أعلم . وفي بعض الكتب : الأملجُ من الألوان بين الأسود والأبيض ، ومن النبات بين الأخضر والأبيض . قال مُليج : هملن به حتى دنا الصيف وانقضى ربيع وحتى صارعُ القلب أملَجُ وقال أبو زيد : المُلْج نَوَى المُقْل ، وجمعه أملاج . وفي الحديث : أن قوماً من أهل اليمن وفدوا على رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) يشكون القحط ، فقال قائلهم : سقط الأُملوج ، ومات العُسلوج ، قلت : الأملوج عندي نَوَى المُقْل مثل المُلْج سواء . وقال القُتَيْبيّ : الأمْلوجُ ورق كالعِيدان ليس بعرِيضٍ مثل وَرَق الطّرْفاء والسَّرْو ، ويكون لبعض الشجر ، والجميع الأماليج . قلت : ولا أحفظ ما قال لغيره . وقال أبو العباس : عن ابن الأعرابيّ أنه قال : المُلْج نَواةُ المُقْلَة ، قال ومَلَجَ الرّجل : إذا لاك الملْج . قال : والمُلْجُ : الجِدَاءُ الرُّضَّع . والملْجُ السُّمْر من الناس ، وقرأت في ( نوادر الأعراب ) : أَسْوَدُ أَمْلَج ، وهو اللَّعِس . عمرو عن أبيه : المَليجُ الرَّضيع ، والمَلِيجُ الجليل من النَّاس أيضاً . مجل : أبو عبيد عن أبي زيد : مَجِلت يده تَمَجَلُ ، ومَجَلَتْ تَمْجُلُ ، لغتان ، إذا كان بين الجلد واللّحْم ماء . وقال الليث : مَجِلتْ يده ، إذا مَرَنَتْ وصَلُبَتْ ، وكذلك الرَّهْصَةُ تُصيبُ الدَّابَّة في حافرها ، فيشتَدّ ويَصْلُب . قال رؤبة : رَهْصاً ماجِلاً قلت : والقول في مَجِلتْ يده ما قال أبو زيد ، ونحو ذلك . قال الأصمعي : ويقال : جاءت إبلُ فلانٍ كأنها المَجلُ من الرِّيّ . قال : والمجْلُ أن يُصيب الجِلدَ نارٌ أو مشَقّة ، فيَتَنَفَّطُ ويمتَلِىءُ ماء ، والرَّهْص الماجل الذي فيه ماء فإِذَا بُزِغَ خرج منه الماء ومن هذا قيل لمستنقع الماء ماجِل . هكذا رواه بكسر الجيم ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ غير مَهْموز . وأما أبو عبيد فإنه رَوَى عن أبي عمرو : المأْجَلُ ، بفتح الجيم وهمزة قبلها ، وقال : هو مثل الْجَيْئَة ، وجمعه مآجِل . وقال رؤبة : وأَخْلَفَ الوِقْطانَ والمآجِلا وقد قال أبو عُبيد : المَجْلُ أثرُ العمل في الكَفّ يُعالجُ بها الإنسانُ الشيءَ حتى يَغلظَ جِلدُها ، وأنشد غيره : قد مَجَلَتْ كفَّاه بَعْدَ لِينِ وهَمَّتا بالصَّبْرِ والمُرونِ جمل : قال الليث : الجمل يستحِقُّ هذا الاسم إذا بزَل . وقال شمر : البَكْرُ والبَكْرَةُ بمنزلة الغلام والجارية ، والجملُ والنَّاقة بمنزلة الرجل والمرأة . وقال الله : ( حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِى سَمِّ الْخِيَاطِ ) ( الأعراف : 40 ) . قال الفراء : الجمل هو زَوْجُ الناقة . وقد ذكِرَ عن ابن عباس أنه قرأ ( الجُمَّل ) ، يعني الجِمال المجموعة . وأخبرني المنذري ، عن أبي طالب أنه قال : رواه الفراء الجُمَّل بتشديد الميم ، ونحن نظن أنه أراد التخفيف . قال أبو طالب : وهذا لأن الأسماء إنما تأتي على ( فُعَل ) مُخفّف ، والجماعة تجيء على فُعَّل ، مثل صُوَّم ونُوَّم . وقال فيما وجدتُ بخطِّ أبي الهيثم ، قرأ أبو عمرو والحسن وهي قراءةُ ابن مسعود : ( حتَّى يَلجَ الجُمَل ) ، مثل النُّغَر في التقدير . قلت : الصحيح لأبي عمرو ( الْجَمَلُ ) ، وعليه القراء ، وأبو الهيثم ما أراه حفظ لأبي عمرو : ( الجُمَل ) . اتفق قراء الأمْصارِ على الجَمَل وهو زوج الناقة . وروي عن ابن عباس : ( الجُمَّلُ ) ، بالتَّثْقيل والتخفيف أيضاً ، فأما الجُمَلُ بالتخفيف ، فهو الحبْلُ الغليظ ، وكذلك الجُمَّلُ مشدَّد . وحكى عن عبد الله وأُبَيّ : ( حتى يَلجَ الجُمَلُ ) . وأما قول الله جلَّ وعزَّ : ( كَالْقَصْرِ كَأَنَّهُ جِمَالَةٌ صُفْرٌ ) ( المرسلات : 33 ) فإن سَلَمة رَوى عن الفراء أنه قال : قرأ عبدُ الله وأَصحابه : ( جِمَالةٌ ) . وروى عن عمر بن الخطاب أنه قرأ : ( جِمالات ) . قال وهو أَحَبُّ إليَّ ، لأن الجِمَال أكثرُ من الجِمالة في كلام العرب ، وهو يجوز ، كما يقال : حَجَرٌ وحِجارة ، وذَكَرٌ وذِكارة ، إلاَّ أن الأول أكثر ، فإذا قلت : ( جِمالات ) : فواحدها جِمال ، مثل ما قالوا : رِجالٌ ورِجالات ، وبيُوت وبيُوتات ، وقد يجوز أن تجعل واحدَ الجِمالات جِمالة . وقد حكى عن بعض القُراء : ( جُمالات ) برفع الجيم ، فقد يكون من الشيء . المُجْمَل ، ويكون الجُمالات جمعاً من جمع الجِمال كما قالوا : الرَّخِل والرُّخال ، والرِّخال . قلت : ورُوِي عن ابن عباس أنه قال : الجِمالات : حِبالُ السفن يجمع بعضها إلى بعض حتى تكون كأَوساط الرجال ، وقال مجاهد : جِمالات حِبال الجُسور . وقال الزجّاج : من قرأ جُمالات فهي جمع جُمالة ، وهو القَلس من قلوس سُفُن البحر أو كالقَلْس من قلوس الجِسر ، وقرئت : ( جُمالة صُفر ) على هذا المعنى . قلت : كأن الحبلَ الغليظ سُمِّي جُمالة ، لأنها قُوى كثيرة جُمِعت فأُجْمِلت جُمْلة ، ولعل الجُملة أُخِذَت من جملة الحبال . وقال الليث : الجُمْلة جماعة كُلِّ شيء بكمالة من الحساب وغيره ، يقال : أجملت له الحسابَ والكلام . وقال الله : ( لَوْلاَ نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْءَانُ جُمْلَةً وَاحِدَةً ) ( الفرقان : 32 ) . وقال الليث : حسابُ الجُمَّلُ : ما قُطِعَ على حروف أبي جاد . وفي ( نوادر أبي عمرو ) : الجميلةُ جميلة الظِّباء والحمامِ وهي جماعتها . قلت : وكأن الجُملَةَ مأخوذةٌ من الجميلة . وروى أبو العباس ، عن ابن الأعرابيّ ، أنه قال : الجامِلُ الجِمال . وقال غيره : الجامل قطيع من الإبل ، معها رُعْيانُها وأَرْبابها كالبَقَر والباقِر . وقال أبو الهيثم : قال أعرابي : الجامِلُ الحَيُّ العظيم ، وأَنكَرَ أن يكون الجامِلُ الجِمال ، وأنشد : وَجَامِلٍ حَوْمٍ يَروحُ عَكَرُه إذا دنا من جُنْح ليل مَقِصْرُه يُقَرْقِرُ الْهَدْرَ ولا يُجرْجِرُه قال : ولم يَضْع الأعرابيّ شيئاً في إِنكاره أَن الجامِلَ الجِمال . أبو زيد : جَمَّل الله عليك تجميلاً ، إذا دَعوْتَ له أن يَجْعَلَه الله جميلاً حسناً . وأما قول طرفة : وجَامِلٍ خَوَّعَ من نِيبه زَجْرُ المُعَلَّى أُصُلاً والسَّفيحْ فإنه دل على أن الجامِل يجمع الجِمال والنوّق ، لأن النِّيب إناث واحدها ناب . ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : الجَمَلُ الكُبَعُ . قلت : أرادَ بالجَمْل والكُبَع ، سمكةٌ بَحْرية تُدْعى الْجَمَل . قال رؤبة : واعْتَلَجَتْ جِمالُه ولُخمُه وقال أبو عمرو : الجَمَلُ سمكة تكون في البحر ، ولا تكون في العَذْب . قال : واللُّخْمُ الكَوْسَج ، يقال : إنه يأكل الناس . وروى سلمة ، عن الفرّاء أنه قال : الجَملُ الكُبَع . وفي حديث المُلاعَنةِ أنه قال النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ( إن جاءَت بِه أُمُّه أَوْرَقَ جَعْداً جُماليّاً فهو لِفلان ) . والجمالَيّ : الضَّخْم الأعْضاء التّامّ الأوْصال ، ونَاقَةٌ جُمالية كأنها جَمَلٌ عِظَماً . وقال الأعشى : جُمَالِيَّةٌ تَغْتَلِي بالرِّدَافِ إِذا كَذَّبَ الآثماتُ الْهَجِيرا وقال الليث : طائر من الدَّخاخيل ، يقال له : جُمَيلٌ وجُمْلانة . قلت : يُجمَعُ جُمَيْلُ جُملاناً . ومن أَمْثال العرب : اتَّخذ فلانُ اللَّيل جَملاً إذا سرى اللَّيلَ كُلَّه . والْجُميلُ : طائر شبيه بالعصفور والقُنبر والغُرّ ، وقال : وصِدْتُ غُرَّا أو جُمَيلاً آلِفَا وبرْقشاً يعلو على مَعالِفَا والجَمِيلُ : الإهالةُ المُذَابة ، واسم ذلك الذّائب : الجُمالة ، والاجْتِمال : الادِّهانُ به ، والاجْتِمالُ أيضاً : أَنْ تَشْوِيَ لَحْماً ، فكُلما وَكَفَتْ إِهالَته اسْتَودَقْتَه على خُبْز ، ثم أَعَدْتَهُ . والجمَال : مصدر الْجَمِيل ، والفِعل منه : جَمُلَ يَجْمُلُ . وقال الله تعالى : ( وَلَكُمْ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ ) ( النحل : 6 ) . أي بَهاءٌ وحُسْن . ويقال : جامَلْتُ فلاناً مُجاملةً ، إذا لم تُصْف له الموَدَّة وماسَحْتَه بالْجَميل ، ويقال : أَجْمَلْتُ في الطَّلب . وقال غيره : جَمَّلْتُ الجيش تَجْميلاً ، وجَمَّرته تَجْميراً ، إذا أَطَلْتَ حَبْسه . وقال شَمِر ، أقرأني ابن الأعرابيّ : فأنا وَجَدْنا النِّيبَ إذْ يَفْصدونها يُعيشُ بَنِينَا وجَمُّها وجَميلُها قال : الْجَمِيلُ المرَقُ ، وما أُذيب من شَحْم أو إهَالةٍ فهو جَميل . وأنشد : ومَكنونةٍ عند الأمير عظيمةٍ إذا قَحطَ السُّيَّامُ فار جَميلُها قال : المكنونة الْقِدْرُ ، والسُّيَّام الرُّعاه ، والجمالةُ : الصُّهارة . أبو عبيد ، عن الفرّاء : جَمَلْتُ الشّحم أَجْمُلُه جَمْلاً ، ويقال : أَجْمَلْتُه ، وجَمَلْت أَجْوَد ، واجْتَمَلَ الرجل . وقال لبيد : فاشْتوى لَيْلَة رِيحٍ واجْتَمَلْ سَلَمة عن الفرّاء قال : المُجامِل الذي يَقْدر على جوابك فيتركه إبقاءً على مَوَدَّتك . والمُجامل : الَّذي لا يَقْدر على جوابك فيتركه ويَحقد عليك إلى وَقْتٍ ما . ابن السِّكِّيت : استجمل البعيرُ إذا صار جَمَلاً ، قال : ويسمى جَمَلا إذا أَرْبع ، واسْتَقْرَم بكْرُ فلان إِذا صار قَرْماً .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.360 harf
(باب الجيم والميم وما يثلثهما) (جمن) الجيم والميم والنون ليس فيه غير الجُمان، وهو الدرُّ. قال المسيّب([1]): كجُمانةِ البَحْرِيّ جَاءَ بِها *** غَوّاصُها مِن لُجَّةِ البَحْرِ (جمي) الجيم والميم والحرف المعتل كلمةٌ واحدة، وهو الجمَاءُ، وهو الشَّخص. وربّما ضُمّت الجيم. قال: * وقُرْصَةٍ مثلِ جَُمَاء التُّرْسِ([2]) * (جمح) الجيم والميم والحاء أصلٌ واحد مطَّرد، وهو ذَهاب الشّيء قُدُماً بغَلَبةٍ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.414 harf
- الجمال: الحسن الكثير، وذلك ضربان: أحدهما: جمال يخص الإنسان في نفسه أو بدنه أو فعله. والثاني: ما يتوصل منه إلى غيره. وعلى هذا الوجه ما روي عنه صلى الله عليه وسلم: (إن الله جميل يحب الجمال) (الحديث صحيح، وقد أخرجه مسلم والترمذي عن ابن مسعود، والطبراني في الكبير عن أبي أمامة، والحاكم عن ابن عمر، وابن عساكر عن جابر وابن عمر. انظر: الفتح الكبير 1/331، ورواية البيهقي عن ابن مسعود عن رسول الله صلى
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR841 harf
ج م ل فلـان يعامـل النـاس بالجميـل‏.‏ وجامـل صاحبـه مجاملـة وعليـك بالمـداراة والمجاملة مع الناس‏.‏ وتقـول‏:‏ إذا لـم يجملـك مالـك لـم يجـد عليـك جمالك‏.‏ وأجمل في الطلب إذا لم يحرص‏.‏ وإذا أصبت بنائبة فتجمل أي تصبر‏.‏ وجمالك يا هذا قال أبو ذؤيب‏:‏ جمالك أيها القلب القريـح أي صبرك‏.‏ وأجمل الحساب والكلام ثم فصله وبينه‏.‏ وتعلم حساب الجمل‏.‏ وأخـذ الشـيء جملةً‏.‏ وجمل الشحم‏:‏ أذابه‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR12.753 harf
الجَمَل: الذَّكَر من الإِبل، قيل: إِنما يكون جَمَلاً إِذا أَرْبَعَ، وقيل إِذا أَجذع، وقيل إِذا بزَل، وقيل إِذا أَثْنَى؛ قال: نحن بنو ضَبَّة أَصحابُ الجَمَل، الموت أَحلى عندنا من العسل الليث: الجَمَل يستحق هذا الاسم إِذا بَزَل، وقال شمر: البَكْر والبَكْرة بمنزلة الغلام والجارية، والجَمَل والناقة بمنزلة الرجل والمرأَة. وفي التنزيل العزيز: حتى يَلِج الجَمَل في سَمِّ الخِياط؛ قال الفراء: الجَمَل هو
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR890 harf
* ج م ل * * الجَمَلُ * من الإبل الذكر والجمع * جِمَالٌ * و * أجْمَالٌ * و * جِمَالاتٌ * و * جَمَائِلُ * وقال بن السكيت يقال للإبل الذكور خاصة * جِمالَةٌ * وقُرئ ﴿كأنه جمالة صُفر﴾ والجَمّالة أصحاب الجمال كالخيّالة والحمّارة و * الْجَمَالُ * الحسن وقد * جَمُلَ * الرجل بالضم * جَمَالاً * فهو * جَمِيلٌ * والمرأة * جَمِيلةٌ * و * جَمْلاءُ * أيضا بالفتح والمد و * الجُمْلةُ * واحدة الجُمل و * أجْمَلَ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR18.246 harf
جَمَلَ 1 جَمَلَ جمل جملة , (K,) aor. جَمُلَ , inf. n. جَمْلٌ, (TA,) He collected [a thing, or things]. (K.) [See also 4.] ― -b2- Also, (S, Mgh, K,) aor. and inf. n. as above, (S, Mgh,) He melted fat; (S, Mgh, K;) and so ↓ اجتمل, and ↓ اجمل: (A'Obeyd, S, K:) this last was sometimes used: (S:) the best form is جَمَلَ: (Fr, TA:) accord. to Z, ↓ اجتمل signifies he made the melted grease of fat to
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.880 harf
جَمَلَ جَمَلَ U ( n. ac. جَمْل 1 ), a. Collected, assembled, gathered together. b. Melted ( fat ). جَمِلَ جَمِلَ A a. _ast; جَمُلَ U ( n. ac. جَمَاْل 22 ), Was beautiful, handsome, goodly, comely. جَمَّلَ جَمَّلَ II , a. Made beautiful, beautified, embellished, adorned, decorated. b. Did well, elegantly. جَاْمَلَ جَاْمَلَ III , a. Coaxed, used blandishments to. b. Treated well, was
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR95.579 harf
جمل 1.BAB جَمَلَ - يَجْمُلُ - جُمْلَة - جِمَالَة - جَميْل - جَمَل جَمَلَ - يَجْمُل + كائن + عدداً من الكائنات أو الأشياء: يجمعها مع مثيلاتها فيؤلف منها شيئاً كبيراً عظيما ًواحداً جَمَلَ - يَجْمُل + كائن + عدداً من الكائنات أو الأشياء + في جمع أو دفعة أي في جملة: يجمعها مع مثيلاتها حتى تكتمل منها مجموعة كبيرة عظيمة: يضم مثيلات متفرقات معاً
Tamamını oku

Sîgalar(7)

Mücavir kökler58 mücavir (80 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سرح

    3 ortak ayet · Eğersiz attır

  2. سول

    2 ortak ayet · Sevil: “Seyl”den türemiştir

  3. صبر

    4 ortak ayet · Granit taş demektir

  4. خيط

    1 ortak ayet · Hayt iplik demektir

  5. رتل

    1 ortak ayet · Tırtıl demektir

  6. سمم

    1 ortak ayet · Arı iğnesi demektir

  7. متع

    2 ortak ayet · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…

  8. صفر

    1 ortak ayet · Sufar, safra kesesinden çıkan sarı sudur

  9. قمص

    1 ortak ayet · Gömlek demektir

  10. صفح

    1 ortak ayet · Görüş

  11. ولج

    1 ortak ayet · Arı kovanının giriş çıkış deliğidir

  12. دمم

    1 ortak ayet · Ve kan

Geçtiği ayetler(11)

  1. يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا

    GüzelEy peygamber; eşlerine de: Eğer dünya hayatını ve süslerini istiyorsanız; gelin, size bağışta bulunayım ve güzellikle salıvereyim.

  2. … لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَهَا فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا

    GüzelEy iman edenler; mü’min kadınları nikahlayıp sonra onlarla temasta bulunmadan önce boşadığınızda, artık onlar için iddet saymanıza lüzum yoktur. Kendilerini geçindirin ve güzellikle serbest bırakın.

  3. فَاصْبِرْ صَبْرًا جَمِيلًا

    GüzelÖyleyse Sen, güzel güzel sabret.

  4. وَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْرًا جَمِيلًا

    GüzelOnların söylediklerine sabret ve yanlarından güzellikle ayrıl.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجمل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحسن, زين, جمع, بقر
Zıt Kökقبح
Çekirdek Özet 1Parçaların toplanarak dengeli, sağlam ve bütünlüklü bir yapı kazanması, bünyenin irileşip kemale ermesi ve erimiş yağın yüze verdiği dolgunluk
Çekirdek Özet 2Dağılmayı önleyen vakar, ahlaki olgunluk ve parçaların kusursuz terkibiyle ortaya çıkan bütüncül güzellik
Çekirdek Özet 3Parçalanmışlığın aleyhine kurulan iç tutarlılık; ahlakta sarsılmaz sabır ve varlıkta kusursuz ahenk nizamı
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca yüzeysel görsel süs veya estetik hoşluk olarak daraltıp toplanma, tahammül, bütünlük ve ahlaki vakar eksenini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جمYoğunlaşma, birikme, çoğalarak bir araya gelme ve dolup taşma; جمح kökünde sınır tanımayan doluluk, جمد kökünde yoğunlaşarak katılaşma, جمع kökünde dağınık unsurların bir araya getirilmesi ve جمم kökünde kabın tepeleme dolması veya suyun toplanması anlamları esastır.لÇoban değneği ve raptetme imgesiyle toplanan yoğunluğu dağılmaktan koruyup kuşatıcı bir bütünlük, taşıyıcı bir gövde ve dengeli bir olgunluk hâline getirmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBünyeyi yükselten, yükü kaldıran ve hareketi yönlendiren temel taşıyıcı kuvveti simgeler.
مSu; akış, çokluk, derinlikParçaları kaynaştıran, birikim oluşturan ve bünyeye canlılık ile parlaklık katan doluluğu temsil eder.
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaToplanan ve yoğunlaşan unsurları belirli bir nizamda tutan, bağlayan ve kemale erdiren çerçeveyi kurar.
جملTaşıyıcı kuvvetin su gibi kaynaştırıcı bir birikimle dolması ve bu terkibin bir nizam bağıyla toplanarak olgun, kusursuz bir bütün hâline gelmesiÇokluğun dağılmadan birleşmesi, yük taşıyabilen sağlam bir yapıya dönüşmesi ve bu bütünlüğün dışa vuran ahenkli ihtişamı hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİç yağın eritilerek homojen, parlak ve donuk tortulardan arınmış saf bir terkip hâline getirilmesi; ayrıca çöl şartlarında yük taşıma gücü kemale ermiş iri cüsseli erkek deve ve liflerin örülmesiyle elde edilen kalın halat.
Cahiliye şiiri kullanımıEbû Züeyb el-Hüzelî keder karşısında dağılmayan dirayeti ve iç yağı gibi eritici acıya rağmen korunan asaleti tasvir ederken nefse telkin edilen sabır ve vakar anlamında bu kökü kullanmıştır: جمالك أيها القلب القريح / ستلقى من تحب فتستريح
Erken Arapça kullanımİbn Kuteybe ve erken dilciler güzellik anlamının erimiş yağın yüze verdiği parlaklık ve dolgunluktan türediğini belirtmiş; aynı dönemde hesapta ayrıntıların tek yekûnda toplanmasına da bu kökle işaret edilmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde جمل kökü belirgin bir semantik süreklilik ve fonetik tutarlılık gösterir. Kökün Proto-Sami ortak mirasındaki çekirdeği hem iri cüsseli yük hayvanı hem de biriktirme, karşılığını ödeme ve tamamlama alanı ile doğrudan bağlantılıdır. İbranicede gamal (גמל) biçimi hem deve türünü ifade eder hem de bir şeyi tamamlamak, olgunlaştırmak, sütten kesmek veya bir eylemin tam karşılığını ödemek anlamlarına gelir. Süryanicede gamla (ܓܡܠܐ) doğrudan deveyi karşılarken, gmal fiili tamamlamak, yetişkinliğe ulaştırmak ve iyilikle muamele etmek semantik katmanını muhafaza eder. Akadca dilinde gammalu sözcüğü deve için kullanılmakta olup kökün yük taşıma ve fiziki büyüklük ekseni Mezopotamya havzasında korunmuştur. Arapçada ise bu ilksel somut gövde, parçaların kusursuz bir araya gelişi, fazlalık ve kusurlardan arınmışlık üzerinden soyut estetik ve ahlaki kemal manasına doğru genişlemiş; bir yandan cüsse ve yük halatı anlamını korurken diğer yandan ahlaki vakar ve kusursuz terkip mânasını tek bir semantik matriste toplamıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith ve David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYağın eritilip arıtılması ve cüsseli devenin yük taşımasıDağınık unsurların toplanarak tek bir yekûn ve kemal teşkil etmesi, yüze vuran dolgunluk ve ahlaki sarsılmazlık olarak genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice gamal, Süryanice gamla, Akadca gammaluDeve anlamı tüm ailede ortaktır; batı Sami kolunda olgunlaştırma, tamamlama ve eylemin tam karşılığını verme anlam katmanı Arapça ile doğrudan akrabadır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAntik Mısır ve Sami geçişleriÇöl yük hayvanı ve örgülü kalın lif bağlamında bölgesel Afro-Asyatik temaslar mevcuttur; Grekçeye kamelos olarak Sami kolundan geçmiştir.Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Gesenius, HALOT ve David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جملAnlamlıToplama, bütünleme, cüsse ve ahenkParçaların birleşerek kemale ermesi, deve, kalın halat ve ahlaki güzellik.Hedef köktür.
جلمAnlamlıKesmek, kırkmak, sıyırmakYün kırkma aleti veya etin kemikten sıyrılarak bünyenin yalınlaştırılması.Hedef kökün bütünleme eylemine zıt olarak ayırma ve soyma hareketidir; Kur’an’da geçmez.
مجلAnlamlıSu toplamak, kabarmakSürtünme ve çalışma sebebiyle elde su toplanması, deri altında sıvı birikmesi.Sıvı toplanması yönüyle جم çekirdeğiyle temas eder; Kur’an’da geçmez.
ملجAnlamlıEmmek, tatmakMemeden süt emmek veya az bir gıdayı ağızda döndürmek.İçeri çekme ve toplama ile zayıf bağ taşır; Kur’an’da geçmez.
لجمAnlamlıDizginlemek, bağlamakHayvanın ağzına gem vurmak, taşkınlığı sınırlandırmak ve kontrol altına almak.Dağılmayı önleyen bağlama fonksiyonuyla anlam bağı vardır; Kur’an’da geçmez.
لمجAnlamlıHafifçe tatmak, atıştırmakAçlığı bastıracak kadar az bir şey yemek, dudak payıyla almak.Tüketim ve tatma eksenli daralma; Kur’an’da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جملMerkezBütüncül ahenk, vakar ve kemalParçaların toplanarak oluşturduğu iç tutarlılık, dağılmayan yapı ve sarsılmaz asalet.Hem fiziki cüsse ve yekûnu hem de ahlaki olgunluğu kuşatır.
حسنKomşuİyilik, uygunluk ve faydaBir şeyin amacına tam uygun olması, noksansızlığı ve aklen/şer'an övülen niteliği.İçsel fazilet ve fiili uygunluk yönü öne çıkar; bünyevi cüsse veya toplama şartı aramaz.
زينKomşuBezek, süs ve dış görünüşBir varlığın dışına eklenen, göze hoş gelen ve kusurları örten süsleyici unsur.Asli yapıdan ziyade dışsal cazibe ve geçici görünüm katmanını ifade eder.
جمعKomşuBir araya getirme, yığmaDağınık unsurların mekan veya zaman bakımından bir araya getirilmesi.Yalnızca niceliksel birleşmeyi anlatır; kendiliğinden bir güzellik ve ahenk doğurması zorunlu değildir.
بقرKomşuYarma, açma ve yararak ortaya çıkarmaİri cüsseli hayvan türü ve toprağı yarıp sürme eylemi.جمل yükü yüklenip sabırla taşırken, بقر zemini yarıp açma yönüyle ayrışır.
قبحZıtÇirkinlik, uyumsuzluk ve bayağılıkParçaların birbiriyle çatışması, nefret uyandırması ve nizamın bozulması.جمل kökünün kurduğu ahenk, vakar ve iç dengenin tam zıddıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجملBütünsel olgunluk, deve, vakarBünyevi büyüklük, parçaların ahenkli terkibi ve erdemli tahammül.Kesin
Latinceuniversitas, decor, camelusBütünlük, vakar, deveUniversitas kelimesi toptan oluşu, decor ise asaleti karşılar; kökün iç yağı ve cüsse bağlamını aynı anda vermez.Güçlü
İngilizceaggregate, nobility, patience, camelYekûn, asalet, deveBütünlük ve ahlaki güzelliği ayrı kelimelerle karşılar; kökün cüsse ile estetik arasındaki tekil terkibini taşıyamaz.Güçlü
AlmancaGanzheit, Würde, KamelBütünlük, haysiyet, deveAhlaki vakar ve toptan olma durumunu verir; erimiş yağın homojen parlaklığı anlamı dışarıda kalır.Güçlü
Fransızcaensemble, beauté noble, chameauBütünlük, asil güzellik, deveParçaların uyumunu ve asaleti içerir ancak semitik kökteki tahammül ve cüsse ortaklığını tek gövdede tutamaz.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
جَمِيلٌ / جَمِيلًاŞikâyet ve sitemden arınmış, vakarlı sabırAğır musibet ve iftira karşısında dağılmayan, kula şikâyet barındırmayan peygamber ahlakı (Yûsuf 12:18, Meâric 70:5).
جَمِيلًاEziyetsiz, haysiyet kırıcı olmayan ayrılık ve bağışlamaHukuki ve sosyal ilişkilerin sona ermesinde kin, intikam ve çirkinlikten uzak, asil duruş (Ahzâb 33:28, Hicr 15:85).
الْجَمَلُİri cüsseli erkek deve veya kalın gemi halatıİmkânsızlığı ifade eden darbımesel bağlamında kibrin cennete girmeye engel teşkil etmesi (A'râf 7:40).
جَمَالٌGözü ve kalbi doyuran bütüncül nizam ve ihtişamHayvanların akşamleyin dönüşü ve sabahleyin otlağa çıkışındaki canlı, bereketli ve huzur verici ahenk (Nahl 16:6).
جُمْلَةًBir defada, toptan, eksiksiz bir yekûn olarakVahyin indiriliş biçimine dair inkârcıların itirazı ve parçalı iniş hikmetinin mukayesesi (Furkân 25:32).
جِمَالَةٌRenk ve büyüklük bakımından deve sürülerini andıran kıvılcımlarCehennem azabının dehşetini ve savrulan közlerin devasa hacmini tasvir eden kıyamet bağlamı (Mürselât 77:33).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi isim ve sıfatlarAllah'ın güzel olması ve güzelliği sevmesi hadisi ekseninde zâtî ve fiilî kemal tartışmaları.Noksanlıktan münezzeh, mutlak ahenk ve ihsan kaynağı olan mükemmellik.
FıkıhBoşanma ve nafaka hukukuEşlerin güzellikle serbest bırakılması emrinin hukuki sonuçları, kadına zarar vermeden ayrılma yükümlülüğü.Zulüm, aşağılama ve hak gaspı içermeyen meşru ve asil sonlandırma.
TefsirTenzil nizamı ve edebiyatıVahyin toptan değil de parça parça indirilmesindeki تربية (eğitim) ve tesbit hikmetleri.Parçaların nihayetinde teşkil ettiği kusursuz tefsirî bütünlük ve tutarlılık.
HadisAhlak ve kılık kıyafet adabıKibir ile güzellik arasındaki ayrım; nimetin dışa vurumu ile büyüklenme arasındaki sınır.İçsel alçakgönüllülükle dengelenmiş nezaket, temizlik ve vakar.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlak ve ibadet nizamıSabr-ı cemîl ve saf teslimiyetDağılmayı önlemeKula yakaran sızlanmalardan arınarak doğrudan ilahi iradeye sığınan sarsılmaz duruşu temin eder.Kesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiCümle (bütüncül kavrayış)Parça-bütün irtibatıAyrıntıların ana gaye ve tümel ilkeler ışığında birleştirilip sentezlenmesini sağlar.Güçlü
SiyasiHukuk ve kriz yönetimiSerāh-ı cemîl ve diplomatik vakarTahribatsız ayrılmaÇatışan tarafların veya sona eren akitlerin intikam üretmeden, hukuki nezaketle ayrışmasını kurar.Güçlü
İktisadiMülkiyet ve tüketim ahlakıİsrafsız zarafet ve istifadeDeğer üretmeKaynakların kör bir biriktirme veya çirkin bir saçıp savurma yerine dengeli ve vakarlı kullanımını düzenler.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektörel bileşke ve entegrasyonDağınık, farklı yönlerdeki parçalı kuvvet veya verilerin tek bir ana doğrultuda toplanarak dengeli bir sistem ve yekûn oluşturması yapısıyla örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal bütünleşme ve kriz psikolojisinde duygusal regülasyonBireyin içsel acı karşısında çözülmeden benlik bütünlüğünü koruması ve toplumun çatışma anlarında asalet zemininde ayrışabilme kurumsallığıdır.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca görsel, fiziksel veya süsleyici bir hoşluk derekesine indirgeyerek cüsse, bütünlük, yekûn ve ahlaki tahammül boyutlarını yok saymak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu kök ayrılıkta (serāh), sabırda (sabr) ve bağışlamada (safh) kullanılmakta; çirkinlik üretmeyen, hak yemeyen, şikâyeti kula yöneltmeyen üstün bir karakter nizamını ifade etmektedir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataSabr-ı cemîli pasif bir eziklik veya çaresizlik, serāh-ı cemîli ise duygusal bir teselli sanmak; neticede Kur'an'ın kriz anlarında emrettiği vakarlı ve hukuki omurgayı ıskalamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kriz, ayrılık ve acı anlarında müminin takınması gereken tavrı yüzeysel bir hisle değil, dağılmayan bir vakar ve iç bütünlük ilkesiyle tanımladığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Aile hukuku ve ayrılık hükümlerinin geçtiği Ahzâb ve Talâk surelerinde; ağır imtihan ve iftira sahnelerinin yer aldığı Yûsuf suresinde ve inkârcıların eziyetlerine karşı peygamberi donatan Müzzemmil suresinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Güzelliğin bir lüks veya dışsal bir süs olduğu yanılgısını yıkarak, onun birleşen parçaların iç tutarlılığı, adaleti ve ahlaki asaleti olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDağınık parçaların toplanarak iri ve sağlam bir bünye kurması, yük taşıyan deve cüssesi ve iç yağının eriyerek tortusuz, parlak bir kıvama gelmesi.
  • Soyut anlamDağıtıcı krizler karşısında ruhsal ve ahlaki bütünlüğü koruma, intikam ve sızlanmadan arınmış vakarlı duruş ve parçaların kusursuz uyumundan doğan asalet.
  • Sistematik karşılıkParça-bütün ilişkisinde tefrikayı önleyen entegrasyon, ahlaki sistemde çözülmeyi engelleyen tahammül mekanizması ve hukukta asil ayrışma nizamı.
  • LaTeX modeliS=∑i=1npiveyaΦ(S)≥θ  ⟹  ΔR=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde pi sisteme ait dağınık parçaları, duygusal tepkileri veya unsurları; S bu parçaların bir araya gelmesiyle oluşan toplu yapıyı (cümle/bütünlük) temsil eder. Φ fonksiyonu bu bütünlüğün iç ahengini ve vakarını, θ kemal eşiğini gösterir. Sistemin bütünlüğü ve asaleti bu eşiğin üzerinde olduğunda, dış sarsıntılar karşısındaki çözülme ve dağılma katsayısı (ΔR) sıfıra eşitlenir; yani sistem iç bütünlüğünü ve ahlaki duruşunu kaybetmez.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج