فوض

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-و-ض1 sîga, 6 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قولألهفوضبصروَأُفَوِّضُأمرذكر

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 6

▶ Ağı aç (3B)

فوض

ف - و - ض

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

(fe vav dad) Feyd, vadiyi dolduran sel yığıntısı.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

(fe vav dad) Feyd, vadiyi dolduran sel yığıntısı.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.889 harf
باب الضاد والفاء و و ا ي ء معهما ض ف و، ف ض و، ف و ض، ف ي ض، ض ي ف، و ف ض مستعملات ضفو: ضَفَا الشَّعْرُ يَضْفُو أي كُثُرُ. وشَعْرٌ ضافٍ، وذَنَب ضافٍ، وأنشد قوله: بضافٍ فُوَيْقَ الأرض ليس بأعزَلِ ودِيمةٌ ضافيةٌ تَضْفُو ضَفْواً أي تُخصِبُ الأرضَ. وفَرَسٌ ضافي العُرْفِ والذَّنَبِ. وفلان ضافي العَطِيّة أي كثيرة، قال: فجُدْ علينا من جَداكَ الضافي والضَّفْوُ: السَّعَةُ والخيرُ والكَثْرة، وأنشدَ: اذا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR415 harf
فَوَّض إليه الأمرَ، أي ردَّه إليه. والتفويضُ في النكاح: التزويج بلا مَهْرٍ. وقومٌ فَوْضى، أي متساوون لا رئيسَ لهم. قال الأفوَهُ الأوْديُّ: لا يَصْلُحُ الناسُ فَوْضى لا سَراةَ لهمولا سَراةَ إذا جُهَّـالُـهُـم سـادوا شركاء فيها. وفَيْضوضى مثله، يُمَدُّ ويقصر. وتَفاوَضَ الشريكان في المال، إذا اشتركا فيه أجمعَ. وهي شركة المُفاوضة. وفاوَضَهُ في أمره، أي جاراه. وتَفاوضَ القومُ في الأمر، أي فاوَضَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.997 harf
ض ف ( و ا ي ء ) ضفا ، ضيف ، فضا ، فيض ، فوض ، وفض ، وضف ، فضأ . ضفا : قال اللّيث : يقال : ضَفَا الشَّعَرُ يَضْفُو : إذا كَثُر . وشَعرٌ ضَافٍ ، وذَنَبٌ ضافٍ ، وأَنشد قوله : يضافٍ فوَيقَ الأرض ليسَ بأَعزَل ودِيمَةٌ ضافِية ، وهي تَضفو ضَفواً : إذا أَخْصبت الأرضُ منها . والضَّفْوُ : السَّعةُ والخَيْر والكَثْرة ، وأَنشدَ : إذا الهَدَفُ المعْزالُ صَوّبَ رأسَه وأَعجَبَه ضَفْوٌ من الثَّلةِ الخُطْلِ وقال
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.701 harf
(باب الفاء والواو وما يثلثهما) (فوت) الفاء والواو والتاء أُصَيلٌ صحيح يدلُّ على خلافِ إدراكِ الشّيءِ والوصولِ إليه. يقال: فاته الشَّيءُ فوتاً. وتفاوَتَ الشَّيئانِ: تباعَدَ ما بينهما، أي لم يُدرِك هذا ذاك. والافتيات: افتعالٌ من الفَوت، وهو السَّبق إلى الشَّيء دون الائتمار([1]) . يقال: فلانٌ لا يُفْتاتُ عليه، أي لا يُعْمَل شيءٌ دون أمرِه. ومن الباب: الفَوْت: الفُرْجة بين الشَّيئين، كالفُرجة بين
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR231 harf
- قال تعالى: ﴿وأفوض أمري إلى الله﴾ [غافر/44]، أرده إليه، وأصله من قولهم: مالهم فوضى بينهم قال الشاعر: *طعامهم فوضى فضا في رحالهم* (الشطر تقدم في مادة (فضى) ؛ وهو في غريب الحديث للخطابي 2/531؛ وكشف المشكل 1/253) ومنه: شركة المفاوضة.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR388 harf
ف و ض ‏"‏ وأفوض أمري إلى الله ‏"‏‏.‏ وفاوضته في أمري‏:‏ جاريته وكانت بيننا مفاوضات ومخاوضات‏.‏ وبنو فلان فوضى‏:‏ مختلطون لا أمير عليهم‏.‏ قال‏:‏ لا يصلح الناس فوضى لا سراة لهم ولا سراة إذا جهّالهم سادوا طعامهم فوضى فضًا في رحالهم ولا يحسنون السر إلا تناديا أي مختلط واسع لا يخبأون منه شيئاً بل يتداعون إليه ومنه‏:‏ شركة المفاوضة وهي المساواة والمخالطة‏.‏ وتفاوض الشريكان‏:‏ تساويا‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.210 harf
فَوَّضَ إِليه الأَمرَ: صَيَّرَه إِليه وجعَلَه الحاكم فيه. وفي حديث الدعاء: فَوَّضْتُ أَمْري إِليك أَي رَدَدْتُه إِليك. يقال: فَوَّضَ أَمرَه إِليه إِذا ردّه إِليه وجعله الحاكم فيه؛ ومنه حديث الفاتحة: فَوَّضَ إِليَّ عَبْدي. والتَّفْوِيضُ في النكاح التزويجُ بلا مَهْر. وقَوْمٌ فَوْضَى: مُخْتَلِطُون، وقيل: هم الذين لا أَمير لهم ولا من يجمعهم؛ قال الأَفْوَهُ الأَوْدِي: لا يَصْلُحُ القَوْمُ فَوْضَى لا
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR265 harf
* ف و ض * * فَوَّضَ * اليه الأمر * تَفْويضاً * رده اليه وقوم * فَوْضَى * بوزن سكرى أي متساوون لا رئيس لهم و * تَفَاوَضَ * الشريكان في المال اشتركا فيه أجمع وهي شركة * المُفَاوَضَةِ * و * فَاوَضَهُ * في أمره أي جاراه و * تَفَاوَضَ * القوم في الأمر أي فاوض بعضهم بعضا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.982 harf
فوض إليه الأمر تفويضا: رده إليه ، وجعله الحاكم فيه. ومنه قوله تعالى: وأفوض أمري إلى الله . فوض المرأة تفويضا: زوجها بلا مهر ، وهو نكاح التفويض. وقوم فوضى، كسكرى: متساوون لا رئيس لهم ، نقله الجوهري، وأنشد للأفوه الأودي: لا يصلح الناس فوضى لا سراة لهم ولا سراة إذا جهـالـهـم سـادوا أو الناس فوضى، أي متفرقون ، قاله الليث. قال: وهو جماعة الفائض،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR6.318 harf
فوّض اـِلَيْهِ الأَمْرَ 2 فوّض اـِلَيْهِ الأَمْرَ ذ , (S, M, A, O, Msb, K,) inf. n. تَفْوِيضٌ, (Mgh, O, Msb,) He committed to him the thing, affair, or case; syn. رَدَّ (S, A, O, K,) or صَيَّرَ, (M,) or سَلَّمَ; (Mgh, Msb;) abstaining from contention, or litigation; (Mgh;) and made him arbiter thereof. (TA.) It is said in the Kur [xl. 47], (TA,) وَأُفَوِّضُ أَمْرِى اـِلَى اللّٰه (A, TA) And I
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.007 harf
فَاضَ فَاضَ ( w ) a. II [ acc. & Ila ], Confided, intrusted , committed to; gave power, authority, jurisdiction over. b. Married, espoused without paying any dowry ( woman ). c. Renounced, gave up. فَاْوَضَ فَاْوَضَ III a. [ acc. & Fī ], Was the equal, the partner of....in. b. [ acc. & Fī ], Conversed, conferred, deliberated, consulted with....about. تَفَاْوَضَ تَفَاْوَضَ VI a. [
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.320 harf
فوض فَوَضَ - يَفْوِضُ - فَوَّضَ - يُفَوِّضُ فَوَضَ - يَفْوِضُ + كائن + في كائن: يتداخل فيه ويتشارك معه: يدخل كائن في كائن آخر دون أن يصير جزءاً منه، فيخالطه ويؤثر فيه ويتشارك معه فوضى: اسم فعل مبالغة على وزن " فَعلى" من " فَوَضَ - يَفْوِض ": التداخل والتشارك، بعض الشيء في بعض الشيء الآخر: وبالعامية: الأمور فايتة ببعضها فاوض - يفاوض + كائن +
Maddenin bağlantısı

فوض فَوَضَ - يَفْوِضُ - فَوَّضَ - يُفَوِّضُ فَوَضَ - يَفْوِضُ + كائن + في كائن: يتداخل فيه ويتشارك معه: يدخل كائن في كائن آخر دون أن يصير جزءاً منه، فيخالطه ويؤثر فيه ويتشارك معه فوضى: اسم فعل مبالغة على وزن " فَعلى" من " فَوَضَ - يَفْوِض ": التداخل والتشارك، بعض الشيء في بعض الشيء الآخر: وبالعامية: الأمور فايتة ببعضها فاوض - يفاوض + كائن + كائناً: يتبادل الكائنان الدخول، كلٌ في ملك وأمر الآخر: يتشابكان ويتداخلان، ومنه التفاوض في الجدل والمباحثات: تبادل وتداخل الأفكار والأراء فَوَّضَ - يُفَوِّضُ + كائن + كائناً + في شيء: على وزن " فَعَّل" من " فَوَضَ - يَفْوِض ": جعله " يَفْوِض " على وجه التكرار والشدة: جعل الكائن يدخل في شيء فيشاركه ويخالطه، من غير بيان الحدود الفاصلة بينهما فوَّض - يُفَوِّض + كائن + إلى كائن + شيئاً: يجعله يدخل في ملك الكائن الآخر، وتحت أمره، من غير تحفظ ﴿وأفوض أمري إلى الله﴾: أجعل أمري إلى الله، وأدخله في ملكه وأمره، وأجعله هو الحاكم فيه واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " بيان تقسيم ملك شيء أو مال، ثم تخصيص وتوزيع الأقسام لكائن أو أكثر على شكل حصة أو سهم"، وهي: يَسَرَ - يَيْسَر، نَصَبَ - يَنْصُبُ، حَظَّ - يَحَظُّ، شَرِكَ - يَشْرَكُ، سَهَمَ - يَسْهَمُ، فَوَضَ - يَفْوِض يفرق لفظاً: فَاضَ - يَفِيْضُ + السائل أو الماء + من وعائه: ينزح ويسيل ويخرج السائل من الوعاء أو المجرى الذي يحويه نحو ما حوله فَضَا - يَفْضُو (فَضِيَ - يفْضى) + المكان أو الشيء أو الكائن: يصبح خالياً فارغاً واسعا ليس فيه شيء من متاع أو حواجز أو موانع فَضَّ - يَفُضُّ + كائن + شيئاً: يكسره ويمزقه ويفرق جمعه ويشتته إلى مزقات وقطع ملتصقة أو متناثرة وَفَضَ - يَفِضُ - أَوفَضَ - يُوفِضُ + كائن + إلى كائن أو شيء: يذهب إليه مسرعاً بفزع وترقب فَوَضَ - يَفْوِضُ + كائن + في كائن: يتداخل فيه ويتشارك معه

فوَّض - يُفَوِّض ﴿فستذكرون ما أقول لكم وأفوض أمري إلى الله إن الله بصير بالعباد(44)﴾ غافر مختار الصحاح ● [فوض] ف و ض: فَوَّضَ اليه الأمر تَفْويضاً رده اليه وقوم فَوْضَى بوزن سكرى أي متساوون لا رئيس لهم و تَفَاوَضَ الشريكان في المال اشتركا فيه أجمع وهي شركة المُفَاوَضَةِ و فَاوَضَهُ في أمره أي جاراه و تَفَاوَضَ القوم في الأمر أي فاوض بعضهم بعضا معجم الفرائد القرآنية: ف و ض " أُفَوِّضُ" في قوله تعالى:" فَسَتَذْكُرُونَ مَا أَقُولُ لَكُمْ وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ " (44)غافر . فَوَّضَ إليه الأمر : أي ردَّه إليه، وجعله الحاكم فيه . الراغب فوض - قال تعالى: }وأفوض أمري إلى الله{ [غافر/44]، أرده إليه، وأصله من قولهم: مالهم فوضى بينهم قال الشاعر: - 358 - طعامهم فوضى فضا في رحالهم (الشطر تقدم في مادة (فضى) ؛ وهو في غريب الحديث للخطابي 2/531؛ وكشف المشكل 1/253) ومنه: شركة المفاوضة. ملخص اللسان: 1. فَوَّضَ إِليه الأَمرَ: صَيَّرَه إِليه وجعَلَه الحاكم فيه 2. وقَوْمٌ فَوْضَى: مُخْتَلِطُون، 3. وما مُفاوَضةُ العلماء؛ قال: كنت إِذا لقِيتُ عالماً أَخذت ما عنده وأَعطيته ما عندي؛ 4. المُفاوَضةُ: المُساواةُ والمُشارَكةُ 5. وقيل: هم الذين لا أَمير لهم ولا من يجمعهم ، وكذلك جاء القوم فَوْضى، وأَمْرُهم فَيْضَى وفَوْضَى: مختلط وقوم فَوْضَى أَي مُتَساوُونَ لا رَئيسَ لهم. 6. وفاوَضَه في أَمْره أَي جارَاه. 7. وتَفاوَضوا الحديث: أَخذوا فيه وصار الناسُ فَوْضَى أَي متفرِّقين، 8. المُفاوضَةِ: الشَّرِكةُ العامّةُ في كل شيء. 9. وتَفاوَضَ الشَّرِيكانِ في المال إِذا اشتركا فيه أَجمع، وهي شركة المفاوضة لسان العرب ● - فوض: فَوَّضَ إِليه الأَمرَ: صَيَّرَه إِليه وجعَلَه الحاكم فيه. وفي حديث الدعاء: فَوَّضْتُ أَمْري إِليك أَي رَدَدْتُه إِليك. يقال: فَوَّضَ أَمرَه إِليه إِذا ردّه إِليه وجعله الحاكم فيه؛ ومنه حديث الفاتحة: فَوَّضَ إِليَّ عَبْدي. والتَّفْوِيضُ في النكاح التزويجُ بلا مَهْر. وقَوْمٌ فَوْضَى: مُخْتَلِطُون، وقيل: هم الذين لا أَمير لهم ولا من يجمعهم؛ قال الأَفْوَهُ الأَوْدِي: لا يَصْلُحُ القَوْمُ فَوْضَى لا سَراةَ لَهم، ولا سَراةَ إِذا جُهّالُهُم سادُوا وصار الناسُ فَوْضَى أَي متفرِّقين، وهو جماعةُ الفائضِ، ولا يُفْرَدُ كما يُفْرد الواحد من المتفرّقين. والوحش فَوْضَى: متفرّقة تتردّد. وقوم فَوْضَى أَي مُتَساوُونَ لا رَئيسَ لهم. ونَعامٌ فَوْضَى أَي مُخْتَلِطٌ بعضه ببعض، وكذلك جاء القوم فَوْضى، وأَمْرُهم فَيْضَى وفَوْضَى: مختلط؛ عن اللحياني، وقال: معناه سواء بينهم كما قال ذلك في فضا. ومتاعُهم فَوْضَى بينهم إِذا كانوا فيه شركاء، ويقال أَيضاً فَضاً؛ قال: طَعامُهُمُ فَوْضَى فَضاً في رِحالِهِمْ، ولا يَحْسَبُونَ السُّوءَ إِلاَّ تَنادِيا ويقال: أَمرهم فَيْضُوضا وفَيْضيضَا وفَوْضُوضا بينهم. وهذه الأَحرف الثلاثة يجوز فيها المدُّ والقصر، وقال أَبو زيد: القوم فَيْضُوضا أَمرُهم وفَيْضُوضا فيما بينهم إِذا كانوا مختلطين، فيَلْبَسُ هذا ثوبَ هذا، ويأْكل هذا طعامَ هذا، لا يُؤَامِرُ واحد منهم صاحِبَه فيما يَفْعَلُ في أَمره. ويقال: أَموالُهم فَوْضَى بينهم أَي هم شرَكاء فيها، وفَيْضُوضا مثله، يمد ويقصر. وشَرِكةُ (* قوله «وشركة» ككلمة ويخفف وهو الأَغلب بكسر أَوّله وتسكين ثانيه؛ أفاده المصباح.) المُفاوضَةِ: الشَّرِكةُ العامّةُ في كل شيء. وتَفاوَضَ الشَّرِيكانِ في المال إِذا اشتركا فيه أَجمع، وهي شركة المفاوضة. وقال الأَزهري في ترجمة عنن: وشارَكه شركة مفاوضة، وذلك أَن يكون مالهما جميعاً من كل شيء يَمْلِكانه بينهما، وقيل: شَرِكةُ المفاوضة أَن يشتركا في كل شيء في أَيديهما أَو يَسْتَفِيئانِه من بعد، وهذه الشركة باطلة عند الشافعي، وعند النعمان وصاحبيه جائزة. وفاوَضَه في أَمْره أَي جارَاه. وتَفاوَضوا الحديث: أَخذوا فيه. وتَفَاوَضَ القوم في الأَمر أَي فاوَضَ فيه بعضُهم بعضاً. وفي حديث معاوية قال لدَغْفَلِ بن حنظلة: بِمَ ضَبَطْتَ ما أَرَى؟ قال: بمُفاوَضةِ العُلماء، قال: وما مُفاوَضةُ العلماء؛ قال: كنت إِذا لقِيتُ عالماً أَخذت ما عنده وأَعطيته ما عندي؛ المُفاوَضةُ: المُساواةُ والمُشارَكةُ، وهي مُفاعلة من التفْويض، كأَن كلَّ واحد منهما رَدّ ما عنده إِلى صاحبه، أَراد مُحادَثة العلماء ومُذاكرتهم في العلم، واللّه أَعلم. مقاييس اللغة: (فوض) الفاء والواو والضاد أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على اتّكال في الأمر على آخَر وردِّه عليه، ثم يفرَّع فيردّ إليه ما يُشبهه. من ذلك فوَّضَ إليه أمرَه، إذا ردَّه. قال الله تعالى في قصّةِ من قال: ﴿وأُفَوِّضُ أَمْرِي إلى اللهِ﴾ [غافر 44]. ومن ذلك قولُهم: باتوا فَوْضَى([6]) ، أي مختلطين، ومعناه أنّ كلاًّ فوَّض أمرَه إلى الآخَر. قال: طعامُهم فوضَى فَضاً في رحالِهِمْ *** ولا يُحْسِنون السِّرَّ إلاّ تنادِيا([7]) ويقال: مالُهم فوضَى بينهم، إذا لم يخالِفْ أحدُهم الآخَر. وتفاوَض الشَّريكان في المال، إذا اشتركا ففوَّض كلٌّ أمرَه إلى صاحبه([8]) ، هذا راضٍ بما صنع ذاك وذاك راضٍ بما صنع هذا، ممَّا أجازته الشَّريعة. القاموس المحيط: فَوَّضَ إليه الأمْرَ رَدَّهُ إليه، المرأةَ زَوَّجَها بلا مَهْرٍ.وقوْمٌ فَوْضَى، كسَكْرَى مُتَسَاوُونَ لا رَئِيسَ لهم، أو مُتَفَرِّقُونَ، أو مُخْتَلِطٌ بعضُهُم ببعضٍ. وأمْرُهُم فَوْضَى بينهم، وفَوْضُوضاء، ويُقْصَرُ إذا كانوا مُخْتَلِطينَ، يَتَصَرَّفُ كلٌّ منهم فيما لِلآخَرِ. والمُفَاوَضَةُ الاشْتِرَاكُ في كلِّ شيء، كالتَّفاوُضِ، والمُساواةُ، والمُجاراةُ في الأمْرِ. وتَفَاوَضوا في الأمْرِ فاوَضَ فيه بعضُهُمْ بعضاً. تاج العروس: فوض " فَوَّضَ إِلَيْه الأَمْرَ " تَفْوِيضاً : " رَدَّهُ إِلَيْهِ " وجَعَلَهُ الحاكِمَ فِيه . ومنهُ قَوْلُهُ تَعَالَى : " وأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللهِ " . فَوَّضَ " المَرْأَةَ " تَفْوِيضاً : " زَوَّجَها بِلا مَهْرٍ " وهو نِكَاحُ التَّفْوِيضِ . " وقَوْمٌ فَوْضَى كسَكْرَى : مُتَسَاوُونَ لا رَئِيسَ لَهُمْ " نَقَلَهُ الجَوْهَرِيُّ وأَنْشَدَ لِلأَفْوُهِ الأَوْدِيّ : لا يَصْلُحُ النَّاسُ فَوْضَى لا سَرَاةَ لَهُمْ ... ولا سَرَاةَ إِذَا جُهَّالُهمْ سَادُوا " أَو " النَّاسُ فَوْضَى أَي " مُتَفَرِّقُونَ " قَالَهُ اللَّيْثُ . قال : وهُو جَمَاعَةُ الفَائِضِ ولا يُفْرَدُ كما يُفرَدُ الوَاحِدُ من المُتَفَرِّقِين . والوَحْشُ فَوْضَى أَي مُتَفَرِّقَة تَتَرَدَّد . " أَوْ " نَعَامٌ فَوْضَى : " مُخْتَلِطٌ بَعْضُهُم ببَعْضٍ " وكَذلِكَ جَاءَ القَوْمُ فَوْضَى كما في الصّحاح . وقيلَ : هُم الّذِينَ لا أَمِيرَ لَهُم ولا مَنْ يَجْمَعُهُم . " وأَمْرُهُم فَوْضَى بَيْنَهُم " وفَيْضَى : مُخْتَلِطٌ عن اللِّحِيَانِيّ . وقال : مَعْنَاه : سَوَاءٌ بَيْنَهُمْ . " ويُقَالُ : أَمْرُهُمْ " " فَوْضُوضَاءُ " بَيْنَهُمْ بالمَدّ " ويُقْصَرُ إِذَا كَانُوا مُخْتَلِطِينَ يَتَصَرَّفُ كُلٌّ مِنْهُمْ فِيمَا لِلآخَرِ " يَلْبَس هذَا ثَوْبَ هذَا ويَأْكُلُ هذَا طَعامَ هذا لا يُؤامِرُ وَاحِدٌ مِنْهُم صاحِبَهُ فِيما يَفْعَلُ مِنْ غَيْرِ أَمْرِهِ قَالَهُ أَبُو زَيْدٍ . " والمُفَاوَضَةُ : الاشْتِرَاكُ في كُلِّ شَيْءٍ " ومنه شَرِكَةُ المُفَاوَضَةِ وهي العَامَّةُ في كُلِّ شَيْءٍ . وشَرِكَةُ العِنَانِ في شَيْءٍ وَاحِدٍ . قالهُ اللَّيْثُ . وقال الأَزْهَرِيُّ في تَرْجَمَةِ " ع ن ن " وشَارَكْتُهُ شَرِكَةَ مُفَاوَضَةٍ وذلِكَ أَن يَكُونَ مَالهُمَا جَمِيعاً من كُلِّ شَيْءٍ يَمْلِكانِهِ بَيْنَهُمَا . وقِيلَ شَرِكَةُ المُفَاوَضَةِ أَنْ يَشْتَرِكَا في كُلِّ شَيْءٍ في أَيْدِيهِمَا أَو يَسْتَفِيئانِه مِنْ بَعْد وهذِه الشَّرِكَةُ بَاطِلَةٌ عِنْد الشَّافِعِيّ . وعِنْدَ أَبِي حَنِيفَةَ وصَاحِبَيْه جائِزَةٌ . " كالتَّفَاوُضِ " . يُقَالُ : تَفَاوَضَ الشَّرِيكَانِ في المَاءِ . إِذا اشْتَرَكا فِيه أَجْمَع . المُفَاوَضَةُ : " المُسَاوَاةُ " والمُشَارَكَةُ مُفَاعَلَةٌ مِنَ التَّفْوِيضِ . ومنه حَدِيثُ مُعَاوِيَةَ قال لدَغْفَلِ النَّسَّابةِ : بِمَ ضَبَطْتَ ما أَرَى ؟ قال : بمُفَاوَضَةِ العُلَمَاءِ . قال : وما مُفاوَضَةُ العُلَمَاءِ ؟ قال : كُنْتُ إِذَا لَقِيتُ عَالِماً أَخذتُ ما عِنْدَه وأَعْطَيْتُهُ ما عِنْدِي . أَيْ كَأَنَّ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُما رَدَّ ما عِنْدَه إِلَى صاحِبِه . أَرادَ مُحَادَثَةَ العُلَمَاءِ ومُذَاكَرَتَهمْ في العِلْمِ . المُفَاوَضَةُ أَيْضاً : " المُجَارَاةُ في الأَمْرِ " . يُقَالُ : فَاوَضَهُ في أَمْرِه أَي جَارَاهُ . " وتَفَاوَضُوا " الحَدِيثَ : أَخَذُوا فِيهِ . وتَفَاوَضُوا " في الأَمْرِ : فَاوَضَ فِيهِ بَعْضُهم بَعْضاً " كما في الصّحاح . وممّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْه : يُقَالُ : مَتَاعُهُمْ فَوْضَى بَيْنَهُم إِذَا كانُوا فِيه شُرَكاءَ . ويُقَالُ أَيْضاً : فَوْضَى فَضاً قَالَ : طَعَامُهُمُ فَوْضَى فَضاً في رِحَالِهِمْ ... ولا يُحْسِنُون السِّرَّ إِلاَّ تَنَادِيَا كما في اللِّسَانِ . وفي العُبَابِ : الفَوْضَةُ الاسْمُ من المُفَاوَضَةِ . ويُقَالُ : رَأَيْتُ التَّفْوَاضَةَ لِفُلاَنٍ أَيْ بَقِيَّةَ الحَيَاةِ

Sîgalar(1)

Mücavir kökler6 mücavir (10 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بصر

    1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  2. أمر

    1 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır

  3. عبد

    1 ortak ayet · Ana kapının önündeki bekçidir

  4. ذكر

    1 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  5. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  6. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. فَسَتَذْكُرُونَ مَا أَقُولُ لَكُمْ وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ

    IsmarlarımSize söylediğimi hatırlayacaksınız. Ben, işimi Allah’a bırakıyorum. Muhakkak ki Allah; kulları görendir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفوض
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (ecvef-vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerوكل, سلم, ردد
Zıt Kökقبض
Çekirdek Özet 1Bir işi, yetkiyi veya tasarrufu bütünüyle başkasına devretmek, ortak alana açmak
Çekirdek Özet 2Kulun kendi aczini ikrar ederek işinin tedbir ve sonucunu kayıtsız şartsız Allah'a havale etmesi
Çekirdek Özet 3Hüküm ve nihai tasarrufu asıl sahibine bırakma bilinci; mutlak ittikâl ve sığınma
Kritik Hata RiskiTevfîzi pasif bir sorumsuzluk, kaderci bir atalet veya eylemsizlik olarak görüp sorumluluktan kaçınma sanmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فوAğız, açıklık, dışa taşma, serbest kalma ve kendi sınırından dışarı yönelme hareketi. Bu çekirdek فوت (elden kaçma, boşlukta kaybolma), فوج (toplu halde akma, yayılma), فور (kaynayıp taşma), فوز (dar alandan kurtulup genişliğe çıkma), فوق (üste çıkma, aşma) ve فوه (ağız, dışa vurma) köklerinde de görülür.ضض harfinin getirdiği yayılma, kuşatma ve kesin temas niteliğiyle, dışa taşan yetki veya işin başkasına bütünüyle tevdi edilmesi, ortak alana veya nihai mercie aktarılması manası pekişmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فağız; söz, açıklık, kenarİradenin, sözün veya tasarruf yetkisinin içten dışa doğru açığa vurulması ve sınırından çıkması payını taşır.
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaDışa aktarılan işin veya yetkinin diğer bir mercie rabtedilmesi ve bağlanması payını taşır.
ضolta, bitki (ikiz harf ص imgesi temelinde türetme); yayılma, kuşatma, temasSes yapısındaki genişleme ve baskı imgesiyle, aktarılan yetkinin karşı tarafa bütünüyle sirayet etmesi ve alanı kaplaması payını taşır.
فوضAğızdan çıkan bir irade veya yetkinin (ف), sağlam bir rabıta ile (و), başka bir mercie tamamen aktarılıp oraya tevdi edilmesi ve yayılması (ض).Kendi elindeki hüküm ve tasarrufu çıkarıp güvenilir bir odağa bağlama ve ona bırakma hareketini simgeler.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir mülkün, malın veya işin herkesin tasarrufuna açık biçimde ortaklaşa ortaya konulması, başıboş bırakılması veya yetkinin bütünüyle başkasına devredilmesi; insanların veya hayvanların başlarında bir sevk edici olmaksızın rastgele yayılması (kavmün fevdâ).
Cahiliye şiiri kullanımıel-Efvah el-Evdî'nin beyti: لا يَصْلُحُ القَوْمُ فَوْضَى لا سَراةَ لَهم / ولا سَراةَ إِذا جُهّالُهُم سادُوا — Şair bu beyitte kökü, başında önderi ve hâkimi bulunmayan, işleri dağınık ve herkesin rastgele tasarrufta bulunduğu kabile anarşisini (başsızlık, denetimsizlik) ifade etmek üzere kullanmıştır.
Erken Arapça kullanımMüşterek ticarette ortakların birbirine tam yetki vererek malı eşit tasarrufa açması anlamında şirket-i müfâvada (شركة المفاوضة) ve mehir belirlenmeksizin nikâh akdetme anlamında nikâh-ı tefvîz (نكاح التفويض) tabirleri erken dönem kullanımını yansıtır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça فوض kökü, Sami dillerinde dışa taşma, yayılma, boşalma ve yetkiyi kendi alanından çıkarıp başka bir tarafa aktarma semantik ekseniyle irtibatlıdır. Kök, fonetik ve semantik açıdan فضو (geniş mekâna açılma, engellerin kalkması) ve فيض (suyun kabından taşması, yayılması) kökleriyle derin bir akrabalık gösterir. İbrânicede ve Ârâmî/Süryânîcede taşma, yayılma ve boşluğa yönelme bildiren akraba fiillerle ilksel bir ses-anlam bağı taşır. Arapçada kök, somut düzlemdeki başsızlık, serbest yayılma ve ortaklaşa tasarruf alanından; bir işin nihai tasarruf ve hükmünü bütünüyle bir başkasına bırakma (ittikâl ve radd) yönünde özelleşmiş ve soyut bir ahlakî-hukukî terime dönüşmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönفوض - فضو - فيض kök ailesiİşin dışarıya, genişliğe veya başkasına aktarılması; yetkinin sınırlı alandan çıkarılıp yayılması ve devri.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami paralel açılma ve yayılma kökleriTaşma, serbest kalma ve engellerin ortadan kalkarak hükmün intikal etmesi ekseninde ortak semantik çekirdek.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dışa yönelim çekirdekleriKabından dışarıya taşma ve serbest bırakma tabakası.Muhtemel

Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فوضAnlamlıBir işi devretmek, yetkiyi başkasına bırakmak, başıboş karışıklıkİşin veya yetkinin başkasına tevdi edilmesi, mutlak ortaklık ve başsızlık hali.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
فضوAnlamlıGenişlemek, boşalmak, aradaki engelin kalkmasıGeniş mekân ve iki tarafın engelsizce birbirine kavuşması; Kur'an'da geçer (Nisâ 4:21).Ortak çekirdek; dışa açılma ve perdenin kalkması yönüyle ilişkilidir.
وفضAnlamlıHızla koşmak, dikili taş, sadakHızla bir hedefe seğirtme veya dikili taşa doğru yönelme; Kur'an'da geçer (Meâric 70:43).Hızlı yöneliş ve sevk edilme anlamıyla bağlantılıdır.
وضفAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
ضفوAnlamlıBol olmak, örtmek, taşmakGiysinin veya nimetin bol olup her tarafı örtmesi, sarkması.Kur'an'da geçmez; bolluk ve yayılma çekirdeği taşır.
ضوفAnlamlıMisafir olmak, yönelmek, sığınmakBir kimseye sığınma, konuk olma ve iltica etme anlamında kullanılır.Kur'an'da geçmez; sığınma ve birine dayanma bağı vardır.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فوضMerkezYetki devri ve tasarrufu terkBir işin nihai tasarrufunu ve hükmünü bütünüyle başka bir merciye havale etmek.Merkez köktür; acziyetin ardından mutlak güvenle teslim etmeyi anlatır.
وكلKomşuVekalet ve güvenBir kimseyi kendi adına iş görmesi için yetkilendirmek veya ona dayanmak.فوض kökünde yetki tamamen ve hükmüyle birlikte devredilirken, وكل kökünde adalet veya temsiliyet esasıyla işin yürütülmesi talep edilir.
سلمKomşuBoyun eğme ve teslimiyetKarşı konulmaz bir iradeye boyun eğerek direnci terk etmek.سلم çekişmeyi bırakıp barışa ve itaate girmeyi; فوض ise aktif tercihle tasarrufun özünü devretmeyi ifade eder.
رددKomşuİade ve geri çevirmeBir şeyi kaynağına veya hak sahibine geri döndürmek.ردد mekânsal veya maddî geri çevirmeyi de içerirken, فوض kararın ve sonucun takdirini havale etmeye odaklanır.
قبضZıtTutma, çekme ve el koymaBir nesneyi veya yetkiyi elinde tutmak, başkasına bırakmamak, sıkıca kavramak.فوض yetkiyi ve tasarrufu kendinden çıkarıp başkasına açarken, قبض kendi elinde toplayıp kısıtlamayı anlatır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفوضYetkiyi başkasına devretmek, ortak kılmakİşi sahibine bırakıp hükmü ona havale etmeyi ifade eder; tef'îl babında mutlak teslimiyeti anlatır.Kesin
Latincedelegare, committeredevretmek, tevdi etmek, emanet etmekBir vazifenin veya davanın yürütümünü başkasına bırakmayı karşılar; ancak manevi sığınma boyutunu tam vermez.Güçlü
İngilizceto delegate, to entrust, to commityetki devretmek, emanet etmek, havale etmekHukuki ve idari yetki devrini tam karşılar; dini bağlamdaki acziyet itirafını kısmen dışarıda bırakır.Güçlü
Almancaübertragen, anvertrauendevretmek, güvenerek teslim etmekEmanet etme ve tasarrufu bırakmayı içerir; ontolojik acziyet eksenindeki boyun eğişi sınırlı taşır.Güçlü
Fransızcadéléguer, confieryetkilendirmek, sır veya iş emanet etmekBir mercie güvenerek selahiyet aktarmayı iyi verir; ilahi kazaya teslimiyet nüansını eksik bırakır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Duden, Larousse.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَأُفَوِّضُİşi ve akıbeti bütünüyle Allah'a havale etmek, mutlak tevekkül ve sığınmaFiravun hanedanındaki müminin, kavminin tehdit ve tuzaklarına karşı dünyevi tebliğ ve uyarısını tamamladıktan sonra nihai korunma ve zaferi Allah'ın ilim ve kudretine tevdi etmesi (Mü'min 40:44).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMüteşâbih sıfatların anlaşılması (Tefvîz yöntemi)Sıfat ayetlerinin lafzını ikrar edip mahiyet, nasıllık ve keyfiyet bilgisini bütünüyle Allah'a bırakma tutumu; teşbih ve ta'tîlden kaçınma.Sıfatların beşeri benzerliklerden tenzih edilerek hakiki bilgisinin ilahi ilme havale edilmesi.
FıkıhNikâh ve şirket akitleriNikâh-ı tefvîz (mehir belirlenmeksizin kıyılan akit) ve şirket-i müfâvada (ortakların eşit sermaye ve tam yetkiyle birbirini temsil etmesi).Hukuki hakların takdirinin veya ticari tasarruf yetkisinin karşı tarafa tam olarak devredilmesi.
TefsirMü'min 40:44 bağlamında tevekkülün zirvesiDüşman baskısı ve ölüm tehlikesi karşısında kulun beşeri imkânların ötesine geçerek koruyucu merciye sığınması.Tevekkül, teslimiyet ve ilahi himayeye tam güven olarak tecelli eden ruh hali.
HadisDua ve yatış adabıGece yatarken okunan dualarda kulun nefsini ve işini bütünüyle Allah'a ısmarlaması rivayetleri.Benlik davasını terk ederek ilahi iradeye mutlak teslimiyet ve sığınış.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevekkül ve teslimiyetKulluğun kemaliTedbirin sınırında neticeyi Allah'a bırakarak kalbi endişelerden arındırma.Kulun kendi gücünün bittiği yerde ilahi kudrete dayanarak psikolojik direnç kazanması.Kesin
İlmiEpistemoloji ve idrak sınırlarıBilinemeyenin teslimiAklın idrak kapasitesini aşan gaybî hakikatlerde ilmi sahibine havale etme.Aklın haddini bilmesi, lafızları tahrif etmeden hakikati mutlak ilme tevdi etmesi.Güçlü
SiyasiKamu yönetimi ve bürokrasiYetki devri (delegasyon)Karar alma ve icra selahiyetini alt kademelere veya ehil temsilcilere bırakma.Merkezi otoritenin iş yükünü paylaştırarak idari hantallığı önlemesi ve inisiyatif açması.Güçlü
İktisadiOrtaklık ve ticaret hukukuMüfâvada ortaklığıOrtakların sermaye, kâr ve tasarrufta eşit olup birbirini sınırsız yetkiyle temsil etmesi.Karşılıklı tam güven esasına dayalı, yetki sınırlarının ortak alana yayıldığı ortaklık modeli.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDağıtık sistemlerde kontrol devri ve açık sistem dengesiBir yerel alt birimin kontrol parametrelerini merkezi veya üst denetleyiciye aktararak kendi kısıtlarını serbest bırakması ve sistem kararlılığına intibak etmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerÖrgütsel yetki aktarımı (delegation of authority)Bir aktörün tasarruf ve karar gücünü rasyonel bir güven bağıyla başka bir aktöre devretmesi, böylece kendi yükünü azaltırken sorumluluk alanını yeniden yapılandırması.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca "çaresizlikten ötürü pes etmek", "pasif bir ataletle kaderine razı olmak" veya "hiçbir tedbir almadan işi oluruna bırakmak" şeklinde kaderci bir vazgeçişe indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da tefvîz, zalim bir otoriteye karşı hakkı açıkça savunduktan, her türlü fikrî, ahlakî ve mantıkî tebliğ yürütüldükten sonra, tehditler karşısında sarsılmadan nihai koruma ve hükmü Allah'a emanet eden proaktif ve sarsılmaz bir imanın zirvesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnananların siyasal, toplumsal ve bireysel sorumluluklarını yerine getirmeksizin eylemsizliğe düşmelerine, çaresizliği dindarlık gibi sunmalarına ve tefvîzi aksiyonun alternatifi zannetmelerine yol açar.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın sınırlı imkânı ile ilahi mutlak kudret arasındaki irtibatı kurar; tevekkülün bir acziyet veya eylemsizlik değil, hakiki güç kaynağına bağlanarak korkudan ve baskıdan özgürleşmek olduğunu ortaya koyar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müminlerin zalim güç odaklarına karşı hakikati savunduğu, yalnız kaldığı ve tehdit edildiği mücadele ve kıssa bağlamlarında belirleyicidir (özellikle Mü'min 40:44).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tevekkülün tedbirsizlik veya korkaklık olduğu yönündeki yanılgıyı düzeltir; tefvîzin mücadeleden kaçış değil, mücadelenin en kritik anında gösterilen sarsılmaz bir manevi tahkimat olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir malın, yetkinin veya işin sınırlarını kaldırarak ortak alana açmak, başkasına bütünüyle devretmek ve aradan çekilmek.
  • Soyut anlamKulun kendi kudret ve tedbir davasından vazgeçerek bütün işlerinin sevk ve idaresini mutlak ilim ve hikmet sahibi Allah'a havale etmesi.
  • Sistematik karşılıkİrade ve sorumluluk tamamlandıktan sonra sonucun kontrolünü nihai otoriteye devretme mekanizması (hukukta delegasyon, teolojide teslimiyet).
  • LaTeX modelif:Au→AM,C(u)=0  ⟹  C(M)=1
  • LaTeX açıklamasıFormülde Au bireyin veya kulun elindeki sınırlı iş ve tasarruf alanını, AM ise nihai ve mutlak otoritenin tasarruf alanını temsil eder. f tefvîz fonksiyonudur ve yetkinin bireyden mutlak mercie aktarılışını gösterir. C(u)=0 ifadesi kulun kendi üzerindeki hüküm ve tasarruf iddiasını sıfırlamasını, C(M)=1 ise hüküm ve koruma yetkisinin bütünüyle mutlak sahibine geçtiğini ve sistemin tam bir teslimiyetle güvenceye kavuştuğunu sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف