نزل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ز-ل68 sîga, 247 mücavir kök, 257 ayet, 60 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سلطأييتورأُنْزِلَبيننزلكتبتَنْزِيلُموهحققأَنْزَلَألهأَنْزَلْنَاأمن

KökSîga 68Ayet 257Sure 60Mücavir 247

▶ Ağı aç (3B)

نزل

ن - ز - ل

KÖK
  • 293 geçiş
  • 257 ayet
  • 68 sîga
  • 13 sözlük

“Nezle” konaklama yeri demektir. Yolculuk yapılırken her bir günlük mesafe için bir veya iki konaklama yeri yapılır ve oraya yerleşilirdi. Bu yerler genellikle suların bulunduğu daha çok düz yerler olurdu. Nezle “konmak” anlamında olduğu gibi inmek anlamında da kullanılmıştır. İnzal if’al babıdır. İndirmek veya kondurmak yani bir yere koymak anlamındadır. Türkçe’de indirmek, yukarıdan aşağı anlamı taşısa da Arapça’da daha çok, bir şeyi bir yere yerleştirmek veya yerleşmek anlamına gelir. İnsanların yararlanabilmeleri haline getirilmesine de inzal denmektedir. “Demiri inzal ettik” deniyor. Yani “demiri yeryüzünde insanların yararlanmaları için var ettik”, demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Nezle” konaklama yeri demektir. Yolculuk yapılırken her bir günlük mesafe için bir veya iki konaklama yeri yapılır ve oraya yerleşilirdi. Bu yerler genellikle suların bulunduğu daha çok düz yerler olurdu. Nezle “konmak” anlamında olduğu gibi inmek anlamında da kullanılmıştır. İnzal if’al babıdır. İndirmek veya kondurmak yani bir yere koymak anlamındadır. Türkçe’de indirmek, yukarıdan aşağı anlamı taşısa da Arapça’da daha çok, bir şeyi bir yere yerleştirmek veya yerleşmek anlamına gelir. İnsanların yararlanabilmeleri haline getirilmesine de inzal denmektedir. “Demiri inzal ettik” deniyor. Yani “demiri yeryüzünde insanların yararlanmaları için var ettik”, demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR652 harf
باب الزاي واللام والنون معهما ل ز ن، ن ز ل مستعملان لزن: اللَّزَنُ: اجتماعُ القَوْمِ على البِئر لِلاِسْتِقاء حتّى ضافتْ بهم وعَجَزَتْ عنهم، وكذلك في كلّ أمرٍ وشدّة وازدحام والماء ملزونٌ، ولَزِنَ القومُ يَلزُنُونَ ويَلْزَنون لَزَناً ولَزْناً. نزل: النّازلةُ: الشّديدةُ من شدائد الدَّهْر تَنْزِلُ بالقَوْم وجمعُها: النَّوازِل. ونزل فلانٌ عن الدّابّة، أو من عُلْوٍ إلى سُفْلٍ، والنَّزْلَة: المرّة
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.678 harf
النُزْلُ: ما يُهيَّأُ للنزيلِ، والجمع الأنْزالُ. والنُزْلُ أيضاً: الريْع. يقال: طَعامٌ كثير النُزْلِ والنَزَلِ بالتحريك. وأرضٌ نزِلةٌ ومكانٌ نزِلٌ، بيِّن النزالةِ، إذا كانت تسيلُ من أدنى مطرِ لصلابتها. وقد نزِلَ بالكسر. وحظٌّ نزِلٌ، أي مُجتمِع. ابن الأعرابي: وَجَدْتُ القومَ على نَزِلاتِهم، أي منازِلِهم. وقال الفراء: الناسُ على نزلاتهم، أي على استقامتهم. والمنزِلُ: المَنْهلُ والدارُ. والمنْزِلةُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.624 harf
باب الزاي واللام لزن ، نزل استعمل من وجوهه : لزن نزل . لزن : أبو عُبَيد : اللّزن : الشِّدّة . قال الأعشَى : في ليلةٍ هيَ إحْدَى اللَّزَنْ ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : اللَّزْنُ : جمعُ لَزْنة ، وهي السَّنة الشديدة . قال : وليلةٌ لَزْنةٌ ، أي : ضيّقة ، من جُوع كان أو من خوفٍ أو بَرْد . وقال الليث : اللِّزَنُ : اجتماع القومِ على البئرِ للاستسقاء حتّى ضاقت بهم وعَجَزتْ عنهم . ويقال : ماءٌ مَلْزُون ؛
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.168 harf
(باب النون والزاء وما يثلثهما) (نزع) النون والزاء والعين أصلٌ صحيح يدلُّ على قَلْع شيء. ونَزَعْت الشيءَ من مكانِه نَزْعاً. والمِنْزَع: الشَّديد النَّزْع. والمِنْزعة كالمِلعقة يكون مع مُشْتارِ العَسل. ونَزَع عن الأمر نُزُوعاً: تركَه. وشرابٌ طيِّبُ المَنْزَعة، أي طيِّب مَقْطَع الشُّرب. والنَّزَعة: الموضع من رأس الأنزع، وهو الذي انحسر شَعَْره عن جانبَيْ جَبْهته، وهما النَّزَعتان. ولا يقال امرأة
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR3.995 harf
- النزول في الأصل هو انحطاط من علو. يقال: نزل عن دابته، ونزل في مكان كذا: حط رحله فيه، وأنزله غيره. قال تعالى: ﴿أنزلني منزلا مباركا وأنت خير المنزلين﴾ [المؤمنون/29] ونزل بكذا، وأنزله بمعنى، وإنزال الله تعالى نعمه ونقمه على الخلق، وإعطاؤهم إياها، وذلك إما بإنزال الشيء نفسه كإنزال القرآن، إما بإنزال أسبابه والهداية إليه، كإنزال الحديد واللباس، ونحو ذلك، قال تعالى: {الحمد لله الذي أنزل على عبده
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.255 harf
ن ز ل نزل بالمكان ونزل في المكان نزلةً واحدةً ونزل من علوٍ إلى سفلٍ ونزل في البئر ونزل عن الدابة وهذا منزل القوم واستنزلوهم من صياصيهم وأنزل الله الغيث وأنزل الكتاب ونزّله وتنزّلت الملائكة ‏"‏ وما نتنزّل إلا بأمر ربك ‏"‏ وقال‏:‏ تنزّل من جو السماء يصوب ونازله في الحرب وتنازلوا وتداعوا نزال ودعيت نزال‏.‏ ونزل به ضيف ونزل عليه وهو نزيله وهم نزلاؤه أي ضيفه‏.‏ قال‏:‏ نزيل القوم أعظمهم حقوقاً وحقّ
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.320 harf
النُّزُول: الحلول، وقد نَزَلَهم ونَزَل عليهم ونَزَل بهم يَنْزل نُزُولاً ومَنْزَلاً ومَنْزِلاً، بالكسر شاذ؛ أَنشد ثعلب: أَإِنْ ذَكَّرَتْك الدارَ مَنْزِلُها جُمْلُ أَراد: أَإِن ذكَّرتكُ نُزولُ جُمْلٍ إِياها، الرفع في قوله منزلُها صحيح، وأَنَّث النزولَ حين أَضافه إِلى مؤنَّث؛ قال ابن بري: تقديره أَإِن ذكَّرتك الدار نُزولَها جُمْلُ، فَجُمْلُ فاعل بالنُّزول، والنُّزولُ مفعول ثانٍ بذكَّرتك. وتَنَزَّله
Maddenin bağlantısı

النُّزُول: الحلول، وقد نَزَلَهم ونَزَل عليهم ونَزَل بهم يَنْزل نُزُولاً ومَنْزَلاً ومَنْزِلاً، بالكسر شاذ؛ أَنشد ثعلب: أَإِنْ ذَكَّرَتْك الدارَ مَنْزِلُها جُمْلُ أَراد: أَإِن ذكَّرتكُ نُزولُ جُمْلٍ إِياها، الرفع في قوله منزلُها صحيح، وأَنَّث النزولَ حين أَضافه إِلى مؤنَّث؛ قال ابن بري: تقديره أَإِن ذكَّرتك الدار نُزولَها جُمْلُ، فَجُمْلُ فاعل بالنُّزول، والنُّزولُ مفعول ثانٍ بذكَّرتك. وتَنَزَّله وأَنْزَله ونَزَّله بمعنىً؛ قال سيبويه: وكان أَبو عمرو يفرُق بين نَزَّلْت وأَنْزَلْت ولم يذكر وجهَ الفَرْق؛ قال أَبو الحسن: لا فرق عندي بين نَزَّلْت وأَنزلت إِلا صيغة التكثير في نزَّلت في قراءة ابن مسعود: وأَنزَل الملائكة تَنْزِيلاً؛ أَنزل: كنَزَّل؛ وقول ابن جني: المضاف والمضاف إِليه عندهم وفي كثير من تَنْزِيلاتِهم كالاسم الواحد، إِنما جمع تَنْزِيلاً هنا لأَنه أَراد للمضاف والمضاف إِليه تَنْزيلات في وجُوه كثيرة منزلةَ الاسم الواحد، فكنى بالتَّنْزيلات عن الوجوه المختلفة، أَلا ترى أَن المصدر لا وجه له إِلاَّ تشعُّب الأَنواع وكثرتُها؟ مع أَن ابن جني تسمَّح بهذا تسمُّح تحضُّرٍ وتحذُّق، فأَما على مذهب العرب فلا وجه له إِلاَّ ما قلنا. والنُّزُل: الْمَنْزِل؛ عن الزجاج، وبذلك فسر قوله تعالى: وجعلنا جهنم للكافرين نُزُلاً؛ وقال في قوله عز وجل: جناتٌ تجري من تحتها الأَنهارُ خالدين فيها نُزُلاً من عِند الله؛ قال: نُزُلاًمصدر مؤكد لقوله خالدين فيها لأَن خُلودهم فيها إِنْزالُهم فيها. وقال الجوهري: جناتُ الفِرْدَوْسِ نُزُلاً؛ قال الأَخفش: هو من نُزول الناس بعضهم على بعض. يقال: ما وجدْنا عندكم نُزُلاً. والمَنْزَل، بفتح الميم والزاي: النُّزول وهو الحلول، تقول: نزلْت نُزولاً ومَنْزَلاً؛ وأَنشد أَيضاً: أَإِن ذَكَّرَتك الدارُ مَنْزَلَها جُمْلُ بَكيْتَ، فدَمْعُ العَيْنِ مُنْحَدِر سَجْلُ؟ نصب المَنْزَل لأَنه مصدر. وأَنزَله غيرُه واستنزله بمعنى، ونزَّله تنزيلاً، والتنزيل أَيضاً: الترتيبُ. والتنزُّل: النُّزول في مُهْلة. وفي الحديث: إِن الله تعالى وتقدّس يَنزِل كل ليلة إِلى سماء الدنيا؛ النُّزول والصُّعود والحركة والسكونُ من صفات الأَجسام، والله عز وجل يتعالى عن ذلك ويتقدّس، والمراد به نُزول الرحمة والأَلطافِ الإِلهية وقُرْبها من العباد، وتخصيصُها بالليل وبالثُلث الأَخيرِ منه لأَنه وقتُ التهجُّد وغفلةِ الناس عمَّن يتعرَّض لنفحات رحمة الله، وعند ذلك تكون النيةُ خالصة والرغبةُ إِلى الله عز وجل وافِرة، وذلك مَظِنَّة القبول والإِجابة. وفي حديث الجهاد: لا تُنْزِلْهم على حُكْم الله ولكن أَنزِلْهم على حُكْمِك أَي إذا طَلب العدوُّ منك الأَمان والذِّمامَ على حكم اللّه فلا تُعْطيهم، وأَعطِهم على حكمك، فإِنك ربَّما تخطئ في حكم الله تعالى أَو لا تفي به فتأْثَم. يقال: نزلْت عن الأَمر إِذا تركتَه كأَنك كنت مستعلياً عليه مستولياً. ومكان نَزِل: يُنزَل فيه كثيراً؛ عن اللحياني. ونَزَل من عُلْوٍ إِلى سُفْل: انحدر. والنِّزالُ في الحربْ: أَن يتَنازَل الفريقان، وفي المحكم: أَن يَنْزل الفَرِيقان عن إِبِلهما إِلى خَيْلهما فيَتضاربوا، وقد تنازلوا. ونَزالِ نَزالِ أَي انزِلْ، وكذا الاثنان والجمعُ والمؤنثُ بلفظ واحد؛ واحتاج الشماخ إِليه فثقَّله فقال: لقد عَلِمَتْ خيلٌ بمُوقانَ أَنَّني أَنا الفارِسُ الحامي، إِذا قيل: نَزَّال (* قوله «لقد علمت خيل إلخ» هكذا في الأصل بضمير التكلم، وأَنشده ياقوت عند التكلم على موقان للشماخ ضمن ابيات يمدح بها غيره بلفظ: وقد علمت خيل بموقان أنه * هو الفارس الحامي إذا قيل تنزال).الجوهري: ونَزَالِ مثل قَطامِ بمعنى انْزِل، وهو معدول عن المُنازَلة، ولهذا أَنثه الشاعر بقوله: ولَنِعْم حَشْوُ الدِّرْعِ أَنتَ، إِذا دُعِيَتْ نَزالِ، ولُجَّ في الذُّعْرِ قال ابن بري: ومثله لزيد الخيل: وقد علمتْ سَلامةُ أَن سَيْفي كَرِيهٌ، كلما دُعِيَتْ نزالِ وقال جُرَيبة الفقعسي: عَرَضْنا نَزالِ، فلم يَنْزِلوا، وكانت نَزالِ عليهم أَطَمْ قال: وقول الجوهري نَزالِ معدول من المُنازلة، يدل على أَن نَزالِ بمعنى المُنازلة لا بمعنى النُّزول إِلى الأَرض؛ قال: ويقوِّي ذلك قول الشاعر أَيضاً: ولقد شهدتُ الخيلَ، يومَ طِرادِها، بسَلِيم أَوْظِفةِ القَوائم هَيْكل فَدَعَوْا: نَزالِ فكنتُ أَولَ نازِلٍ، وعَلامَ أَركبُه إِذا لم أَنْزِل؟ وصف فرسه بحسن الطراد فقال: وعلامَ أَركبُه إِذا لم أُنازِل الأَبطال عليه؟ وكذلك قول الآخر: فلِمْ أَذْخَر الدَّهْماءَ عند الإِغارَةِ، إِذا أَنا لم أَنزِلْ إِذا الخيل جالَتِ؟ فهذا بمعنى المُنازلة في الحرب والطِّراد لا غير؛ قال: ويدلُّك على أَن نَزالِ في قوله: فَدعَوْا نَزالِ بمعنى المُنازلة دون النُّزول إِلى الأَرض قوله: وعَلامَ أَركبه إِذا لم أَنزل؟ أَي ولِمَ أَركبُه إِذا لم أُقاتل عليه أَي في حين عدم قتالي عليه، وإِذا جعلت نَزالِ بمعنى النزول إِلى الأَرض صار المعنى: وعَلام أَركبه حين لم أَنزل إِلى الأَرض، قال: ومعلوم أَنه حين لم ينزل هو راكب فكأَنه قال: وعلام أَركبه في حين أَنا راكب؛ قال ومما يقوي ذلك قول زهير: ولَنِعْم حَشْوُ الدِّرْعِ أَنت، إِذا دُعِيَتْ نَزال، ولُجَّ في الدُّعْرِ أَلا تَرى أَنه لم يمدحه بنزوله إِلى الأَرض خاصة بل في كل حال؟ ولا تمدَح الملوك بمثل هذا، ومع هذا فإِنه في صفة الفرس من الصفات الجليلة وليس نزوله إِلى الأَرض مما تمدَح به الفرس، وأَيضاً فليس النزول إِلى الأَرض هو العلَّة في الركوب. وفي الحديث: نازَلْت رَبِّي في كذا أَي راجعته وسأَلته مرَّة بعد مرَّة، وهو مُفاعَلة من النّزول عن الأَمر، أَو من النِّزال في الحرب. والنَّزِيلُ: الضيف؛ وقال: نَزِيلُ القومِ أَعظمُهم حُقوقاً، وحَقُّ اللهِ في حَقِّ النَّزِيلِ سيبويه: ورجل نَزيل نازِل. وأَنْزالُ القومِ: أَرزاقهم. والنُّزُل وتلنُّزْل: ما هُيِّئَ للضيف إِذا نزل عليه. ويقال: إِن فلاناً لحسن النُّزْل والنُّزُل أَي الضيافة؛ وقال ابن السكيت في قوله: فجاءت بِيَتْنٍ للنِّزَالة أَرْشَما قال: أَراد لِضِيافة الناس؛ يقول: هو يَخِفُّ لذلك، وقال الزجاج في قوله: أَذَلكَ خيرٌ نُزُلاً أَم شجرة الزَّقُّوم؛ يقول: أَذلك خير في باب الأَنْزال التي يُتَقَوَّت بها وتمكِن معها الإِقامة أَم نُزُل أَهلِ النار؟ قال: ومعنى أَقمت لهم نُزُلهم أَي أَقمت لهم غِذاءَهم وما يصلُح معه أَن ينزلوا عليه. الجوهري: والنُّزْل ما يهيَّأُ للنَّزِيل، والجمع الأَنْزال. وفي الحديث: اللهم إِني أَسأَلك نُزْلَ الشهداء؛ النُّزْل في الأَصل: قِرَى الضيف وتُضَمّ زايُه، يريد ما للشهداء عند الله من الأَجر والثواب؛ ومنه حديث الدعاء للميت: وأَكرم نُزُله. والمُنْزَلُ: الإِنْزال، تقول: أَنْزِلْني مُنْزَلاً مُباركاً. ونَزَّل القومَ: أَنْزَلهم المَنازل. وتَزَّل فلان عِيرَه: قَدَّر لها المَنازل. وقوم نُزُل: نازِلون. والمَنْزِل والمَنْزِلة: موضع النُّزول. قال ابن سيده: وحكى اللحياني مَنْزِلُنا بموضع كذا، قال: أُراه يعني موضع نُزولنا؛ قال: ولست منه على ثقة؛ وقوله: دَرَسَ المَنَا بِمُتالِعٍ فأَبَانِ إِنما أَراد المَنازل فحذف؛ وكذلك قول الأَخطل: أَمستْ مَناها بأَرض ما يبلِّغُها، بصاحب الهمِّ، إِلا الجَسْرةُ الأُجُدُ أَراد: أَمستْ مَنازلها فحذف، قال: ويجوز أَن يكون أَراد بمناها قصدَها، فإِذا كان كذلك فلا حذف. الجوهري: والمَنْزِل المَنْهَل، والدارُ والمنزِلة مثله؛ قال ذو الرمة: أَمَنْزِلَتَيْ مَيٍّ، سلامٌ عليكما هلِ الأَزْمُنُ اللاَّئي مَضَيْنَ رَواجِعُ؟ والمنزِلة: الرُّتبة، لا تجمَع. واستُنْزِل فلان أَي حُطَّ عن مرتبته. والمَنْزِل: الدرجة. قال سيبويه: وقالوا هو مني منزِلة الشَّغَاف أَي هو بتلك المنزِلة، وكلنه حذف كما قالوا دخلت البيت وذهبت الشامَ لأَنه بمنزلة المكان وإِن لم يكن مكاناً، يعني بمنزلة الشَّغَاف، وهذا من الظروف المختصة التي أُجريت مُجرى غير المختصَّة. وفي حديث ميراث الجدِّ: أَن أَبا بكر أَنزله أَباً أَي جعل الجدَّ في منزلة الأَب وأَعطاه نصيبَه من الميراث. والنُّزَالة: ما يُنْزِل الفحلُ من الماء، وخص الجوهري فقال: النُّزالة، بالضم، ماءُ الرجل. وقد أَنزل الرجلُ ماءه إِذا جامع، والمرأَة تستنزِل ذلك. والنَّزْلة: المرة الواحدة من النُّزول. والنازِلة: الشديدة تنزِل بالقوم، وجمعها النَّوازِل. المحكم: والنازِلة الشدَّة من شدائد الدهر تنزل بالناس، نسأَل الله العافية. التهذيب: يقال تنزَّلَت الرحمة. المحكم: نزَلَتْ عليهم الرحمة ونزَل عليهم العذاب كِلاهما على المثل. ونزَل به الأَمر: حلَّ؛ وقوله أَنشده ثعلب: أَعْزْرْ عليَّ بأَن تكون عَلِيلا أَو أَن يكون بك السَّقام نَزيلا جعله كالنَّزِيل من الناس أَي وأَن يكون بك السَّقام نازِلاً. ونزَل القومُ: أَتَوْا مِنَى؛ قال ابن أَحمر: وافَيْتُ لمَّا أَتاني أَنَّها نزلتْ، إِنّ المَنازلَ مما تجمَع العَجَبَا أَي أَتت مِنَى؛ وقال عامر بن الطفيل: أَنازِلةٌ أَسماءُ أَم غيرُ نازِلَه؟ أَبيني لنا، يا أَسْمَ، ما أَنْت فاعِلَه والنُّزْل: الرَّيْعُ والفَضْلُ، وكذلك النَّزَل. المحكم: النُّزْل والنَّزَل، بالتحريك، رَيْعُ ما يُزرع أَي زَكاؤه وبركتُه، والجمع أَنْزال، وقد نَزِل نَزَلاً. وطعامٌ نَزِل: ذو نَزَل، ونَزِيلٌ: مبارك؛ الأَخيرة عن ابن الأَعرابي. وطعام قليل النُّزْل والنَّزَل، بالتحريك، أَي قليل الرَّيْع، وكثير النُّزْل والنَّزَل، بالتحريك. وأَرض نَزْلة: زاكية الزَّرْع والكَلإِ. وثوب نِزِيل: كامِلٌ. ورجل ذو نَزَلٍ: كثير الفَضْل والعطاءِ والبركة؛ قال لبيد: ولَنْ تَعْدَمُوا في الحرْب لَيْثاً مُجَرَّباً وَذا نَزَلٍ، عندَ الرَّزِيَّةِ، باذِلا والنَّزْلةُ: كالزُّكام؛ يقال: به نَزْلة، وقد نُزِلَ (* قوله «وقد نزل» هكذا ضبط بالقلم في الأصل والصحاح، وفي القاموس: وقد نزل كعلم) وقوله عز وجل: ولقد رآه نَزْلةً أُخرى؛ قالوا: مرَّة أُخرى. والنَّزِلُ: المكان الصُّلب السريعُ السَّيْل. وأَرض نَزِلة: تَسيلُ من أَدنى مطر. ومكان نَزِل: سريعُ السيل. أَبو حنيفة: وادٍ نَزِلٌ يُسِيله القليل الهيِّن من الماء. والنَّزَل: المطرُ. ومكان نَزل: صُلب شديدٌ. وقال أَبو عمرو: مكان نَزْل واسعٌ بعيدٌ؛ وأَنشد: وإِنْ هَدَى منها انتِقالُ النَّقْلِ، في مَتْنِ ضَحَّاكِ الثَّنايا نَزْلِ وقال ابن الأَعرابي: مكان نَزِل إِذا كان مَجالاً مَرْتاً، وقيل: النَّزِل من الأَودية الضيِّق منها. الجوهري: أَرض نَزِلة ومكان نَزِلٌ بيِّن النَّزالة إِذا كانت تَسِيل من أَدنى مطر لصَلابتها، وقد نَزِل، بالكسر. وحَظٌّ نَزِل أَي مجتَمِع. ووجدت القوم على نَزِلاتهم أَي مَنازلهم. وتركت القوم على نَزَلاتهم ونَزِلاتهم أَي على استقامة أَحوالهم مثل سَكِناتهم؛ زاد ابن سيده: لا يكون إِلا في حسن الحال. ومُنازِلُ بن فُرْعان (* قوله «ومنازل بن فرعان» ضبط في الأصل بضم الميم، وفي القاموس بفتحها، وعبارة شرحه: هو بفتح الميم كما يقتضيه اطلاقه ومنهم من ضبطه بضمها اهـ. وفي الصاغاني: وسموا منازل ومنازلاً بفتح الميم وضمها): من شعرائهم؛ وكان مُنازِل عقَّ أَباه فقال فيه: جَزَتْ رَحِمٌ، بيني وبين مُنازِلٍ، جَزاءً كما يَسْتَخْبِرُ الكَلْبَ طالِبُهْ فعَقَّ مُنازلاً ابنُه خَلِيج فقال فيه: تَظَلَّمَني مالي خَلِيجٌ، وعقَّني على حين كانت كالحِنِيِّ عِظامي

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR930 harf
* ن ز ل * * النُّزْلُ * بوزن القُّفل ما يُهيأ للنزيل والجمع * الأَنْزالُ * و * النُّزْلُ * أيضا الربع يقال طعام كثير النُّزل و * النَّزَلِ * بفتحتين و * المَنْزِلُ * المَنْهل والدار و * المَنْزِلَةُ * مثله والمَنْزِلة أيضا المرتبة لا تُجمع و * اسْتَنْزَل * فلان أي حُطَّ عن مرتبته و * المُنْزَلُ * بضم الميم وفتح الزاي * الإنزالُ * تقول * أَنْزِلْني * مُنْزلا مُباركا و * المَنَزِلُ * بفتح الميم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.327 harf
النزول، بالضم: الحلول وهو في الأصل انحطاط من علو، وقد نزلهم، ونزل بهم، ونزل عليهم، ينزل، كيضرب، نزولا، بالضم، ومنزلا، كمقعد ومجلس، وهذه شاذة، أنشد ثعلب: أإن ذكرتك الدار منزلها جمـل بكيت فدمع العين منحدر سجل أراد أإن ذكرتك نزول جمل إياها، الرفع في قوله منزلها صحيح، وأنث النزول حين أضافه إلى مؤنث، قال ابن بري: تقديره أإن ذكرتك الدار نزولها جمل، فجمل: فاعل
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.021 harf
نَزَلَ بِالمَكَانِ 1 نَزَلَ بِالمَكَانِ ذ (Kull) and نَزَلَ المَكَانَ (Msb in art. حل, &c.) He alighted, descended and stopped or sojourned or abode or lodged or settled, in the place; syn. حَلَّ فِيهِ. (Kull.) See حَلَّ. ― -b2- نَزَلَ لَبَنُ الشَّاةِ [The milk of the ewe descended into her udder; i. e. she secreted milk]. (S, K, voce أَضْرَعَتْ.) ― -b3- نَزَلَ مَنْزِلَ كَذَا It took, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.747 harf
نَزَلَ نَزَلَ I ( n. ac. مَنْزَل 17 , نُزُوْل 27 ), a. Descended, went down; fell ( price ). b. [ acc. or Bi or 'Ala ], Stopped, halted, alighted at. c. see V (b) . d. [ Bi ], Befell. e. ( n. ac. نُزُوْل 27 ) [ 'An ], Left. نَزِلَ نَزِلَ A ( n. ac. نَزْلَة 1t ) [& pass. ], a. Had a cold. b. ( n. ac. نَزَل 4 ), Grew, throve. نَزَّلَ نَزَّلَ II , a. Invited to alight; welcomed,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR114.075 harf
نزل نَزَلَ - يَنْزِلُ - نَزْلَة - مَنْزِل - مَنَازِل - نُزُل - أَنْزَلََ - يُنْزِلُ - مُنْزِل - مُْنزِلُوْن - مُنْزَل - نَزَّل - يُنَزِّلُ - تَنْزِيْل - تَنَزَّل - يَتَنَزُّلُ نَزَلَ - يَنْزِلُ + الشيء أو الكائن + من موقع إلى آخر + على كائن أو مكان: يتجه ثم يقع ويحط ويستقر عليه: يتحرك نحو مركز (شطر) الشيء ثم يقع ويستقر عنده: يتغير موقعه من
Tamamını oku

Sîgalar(68)

Mücavir kökler247 mücavir (606 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. كتب

    63 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  2. موه

    27 ortak ayet · Su

  3. سمو

    43 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  4. أله

    126 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  5. بين

    42 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

  6. سور

    7 ortak ayet · “Sare” inişli çıkışlı dağ silsilesidir

  7. حقق

    29 ortak ayet · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır

  8. أيي

    49 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

  9. نبت

    8 ortak ayet · Bitki

  10. نجل

    6 ortak ayet · نجل أنجيل “Necar” ağacı veya bir şeyi parlatan alet demektir

  11. تور

    7 ortak ayet · Tevr suyu dökmek için kullanılan kapdır

  12. أمن

    54 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

Geçtiği ayetler(257)

  1. بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ بَغْيًا أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلَى …

    İndirdiNefislerini ne kötü şeye değişip sattılar. Allah’ın kullarından dilediğine fazlından indirmesine hased ederek Allah’ın indirdiğini inkar ettiler ve gazab üstüne gazaba uğradılar. Küfredenlere alçaltıcı bir azab vardır.

  2. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا نُؤْمِنُ بِمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُونَ بِمَا …

    İndirdiBir de onlara Allah’ın indirdiğine inanın, denilince; biz, bize indirilene inanırız derler. Ondan başkasını inkar ederler. Halbuki o beraberlerindekini tasdik eden bir kitabdır. De ki: İnanmış kimseler idiyseniz neden daha önce, Allah’ın peygamberlerini öldürüyordunuz?

  3. … الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ …

    İndirdiŞüphesiz ki göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün değişmesinde, insanlara yararlı şeylerle denizde akan gemilerde, Allah’ın gökten indirip, yeryüzünü ölümünden sonra dirilttiği suda, her türlü canlıyı orada yaymasında, rüzgarların değiştirilmesinde, gökle yer arasında emre hazır bekleyen bulutta elbette akleden bir kavim için ayetler vardır.

  4. وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ

    İndirdiOnlara; Allah’ın indirdiğine uyun, denildiği zaman, onlar hayır, biz atalarımızın üzerinde bulunduğumuz şeye uyarız, dediler. Peki, ya ataları bir şey akledemeyen, doğruyu bulamayan kimseler olsa da mı?

  5. إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتَابِ وَيَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ …

    İndirdiAllah’ın indirdiği kitabtan birşey gizleyip de, onu az bir pahaya satanlar; işte onlar karınlarına ateşten başka bir şey yemezler. Kıyamet günü Allah onlarla konuşmaz. Onları temize de çıkarmaz. Ve onlar için acıklı bir azab vardır.

  6. … آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ …

    İndirdiVe kadınları boşadığınız zaman; iddetlerini bitirince artık onları ya iyilikle tutun veya iyilikle salıverin. Sırf zulmedebilmeniz için zararlarına onları tutuvermeyin. Kim, böyle yaparsa; muhakkak kendi nefsine zulmetmiş olur. Allah’ın ayetlerini oyuncak yerine koymayın. Allah’ın üzerinizdeki nimetini ve size öğüt vermek için indirdiği kitabı ve hikmeti hatırlayın. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, şüphesiz her şeyi bilendir.

  7. هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ …

    İndirdiSana kitabı indiren O’dur. O’nun bazı ayetleri muhkemdir ki bunlar; kitabın anasıdır. Diğer bir kısmı da müteşabihlerdir. İşte kalblerinde eğrilik bulunanlar; fitne çıkarmak ve te’vile yeltenmek için müteşabih olanlara uyarlar. Halbuki onun gerçek te’vilini, ancak Allah bilir. İlimde derinleşmiş olanlar: Biz ona inandık, hepsi Rabbımızın katındadır, derler. Ancak akıl sahibleri düşünebilirler.

  8. ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً …

    İndirdiSonra o üzüntünün ardından, üzerinize öyle bir emniyet ve öyle bir uyku indirdi ki; içinizden bir kısmını bürüyordu, bir kısmı da canları sevdasına düşmüştü. Allah’a karşı cahiliyet zannı gibi haksız bir zan besliyorlar. Bu işten bize ne? diyorlardı. De ki: Bütün iş Allah’ındır. İçlerinde sana açmadıkları birşey gizliyorlar. Bu, bize ait birşey olsaydı burada öldürülmezdik, diyorlar. De ki: Evlerinizde olsaydınız üzerlerine ölüm yazılmış olanlar yine mutlaka devrilecekleri yerlere çıkıp gideceklerdi. Bu; göğüslerinizin içindekini yoklamak, kalblerinizdekini temizlemek içindir. Allah, göğüslerdekini bilendir.

  9. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا

    İndirdiOnlara; Allah’ın indirdiğine ve peygambere gelin, denilince; münafıkların senden büsbütün uzaklaştıklarını görürsün.

  10. … وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ …

    İndirdiEy iman edenler; Allah’a, peygamberine, peygamberine indirdiği kitaba ve daha önce indirdiği kitaba inanın. Kim, Allah’ı, meleklerini, kitablarını, peygamberlerini, ve ahiret gününü inkar ederse; şüphesiz derin bir sapıklığa düşmüştür.

Sîga sayfası: أَنْزَلْنَا
Sîga sayfası: أَنْزَلْنَاهُ
Sîga sayfası: وَأَنْزَلْنَا
Sîga sayfası: وَأَنْزَلَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنزل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerهبط, سقط, حلل
Zıt Kökعرج
Çekirdek Özet 1Yüksekten aşağıya yönelerek inme, binek sırtından yere basma ve bir mekâna konaklayıp yerleşme
Çekirdek Özet 2Yüce kaynaktan gelen vahyin, rahmetin, meleklerin ve rızıkların insan idrakine ve yeryüzüne intikali
Çekirdek Özet 3İlahi otorite ve potansiyel varlıkların insanın istifadesine hazır, somut ve erişilebilir kılınması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca uzamsal-fiziksel inişe indirgenerek varoluşsal lütuf ve yerleşme boyutunun yitirilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نزHızlı ve dinamik bir hareketle çıkma, sıçrama, ayrışma veya yerinden fışkırma hareketini ifade eder; نزع kökünde çekip çıkarma, نزغ kökünde tahrikle dürtme, نزف kökünde ise kan veya suyun çekilip boşalması anlamlarında görülür.لTemel harekete bir hedefe yönelme, durma, tutunma ve mekânda karar kılma niteliği kazandırarak fışkırma hareketini yukarıdan aşağıya intikal edip bir yerde konaklamaya dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkHareketin sürekliliğini, akışkanlığını ve hayat taşıyan bir kaynaktan doğuşunu simgeler.
زkesici alet; kesme, ayırma, biçmeBulunulan ilk konumdan kopmayı, ayrılmayı ve sınır geçişini simgeler.
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHareketin belirli bir gayeye, hedefe doğru yönelmesini ve orada bağlanıp karar kılmasını simgeler.
نزلHarf imgelerinin birleşimi, canlı ve etkin bir kaynaktan koparak belirli bir istikamete yönelen ve nihayetinde bir zemine ulaşıp bağlanan hareketi gösterir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKişinin binek sırtından veya yüksek bir tepeden aşağıya inip ayaklarını yere basması; yolcunun konak yerinde devesinden inip yükünü indirmesi ve oraya çadır kurup yerleşmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden aktarılan şahitlerde kök, yolculuğun nihayete ermesi ve konak yerine iniş bağlamında kullanılmıştır: أنازلةٌ أسماءُ أم غير نازلَهْ / أبِينِي لنا يا أسْمَ ما أنتِ فاعلَهْ
Erken Arapça kullanımİki süvarinin atlarından inerek teke tek vuruşması için nidalarda bulunması (نَزَالِ), konuklara sunulan ağırlama ikramı (نُزُل) ve hacıların Mina vadisine inip konaklamaları anlamında yaygın biçimde kullanılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab sözlüklerinin ilgili maddeleri.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinin batı ve güney kollarında bu kök belirgin biçimde sıvıların akması, damlaması ve yukarıdan dökülmesi ile fiziksel iniş semantiği arasında bir süreklilik arz eder. İbranicede yer alan נָזַل biçimi suyun akması, damlaması, sellerin yukarılardan çağıldayarak dökülmesi anlamını taşır. Benzer şekilde Aramicede נְזַل ve Süryanicede kök, akış, dökülme ve süzülme hattını korur. Arapça نزل kökünde ise anlam, salt sıvı akışının ötesine geçerek genel bir cismin, şahsın veya ilahi lütfun yukarıdan aşağıya intikali ve ardından bir yerde karar kılıp konaklaması (hulûl) biçiminde semantik genişlemeye uğramıştır. Böylece kök, gökten inen yağmurun toprağa hayat vermesi ile yolcunun konağa yerleşmesi ve göksel bildirimin yeryüzüne intikali arasında derin bir anlamsal bağ kurmuştur.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, HALOT ve Payne Smith Syriac Dictionary.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنز ikili kökünden türeyişDinamik çıkış ve ayrılma hareketinin yönelme harfiyle birleşerek yüksekten iniş ve mekâna yerleşmeye dönüşmesi.Güçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Aramice akma, damlama, süzülme kökleriSuyun ve yağmurun gökten akması anlamından genel intikal ve konaklama manasına doğru semantik genişleme.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında güvenilir ve doğrudan denk bir soydaş kelime tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques ve Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نزلAnlamlıYüksekten inmek, konaklamakBir yerden aşağıya intikal etmek, misafir olmak ve yerleşmek.Hedef kök; Kur'an'da çok sık geçer.
نلزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir.
زنلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kayıtlı kullanımı yoktur.
زلنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kayıtlı kullanımı yoktur.
لنزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kayıtlı kullanımı yoktur.
لزنAnlamlıSıkışmak, daralmak, kıtlık çekmekGeçimin daralması, suyun veya erzağın yetersiz olup paylaştırılması; kıtlık yılı.Müsta'mel kök; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نزلMerkezİniş ve yerleşmeYüksekten planlı iniş, bir gayeye ulaşma ve zeminde konaklamaİradeli veya lütufkar bir inişle birlikte konukluk ve istifade imkânı sunar.
هبطKomşuDüşüş ve alçalmaMertebe kaybı veya zorunlu olarak alt seviyeye geçişBir makamdan, üstün durumdan daha alt bir zemine zorunlu veya cezai iniş.
سقطKomşuDüşme ve devrilmeİradesiz, ani ve kontrolsüz yere yuvarlanmaTutunduğu yerden koparak yerçekimiyle başıboş aşağı savrulma.
حللKomşuKonaklama ve çözülmeYükü çözüp bir yere yerleşme, serbest kalmaİniş hareketinden ziyade varış noktasındaki yerleşiklik ve çözülme anı.
عرجZıtYukarı yükselmeAşağıdan yukarıya doğru basamak basamak çıkışDereceli ve kavisli biçimde alt düzlemden üst makama yükselme hareketi.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaنزلİnmek, konaklamak, ikram etmekYüksekten inişin yanı sıra konaklama, ağırlama ve varlık sahasına aktarmayı tam içerir.Kesin
Latincedescendere, residereAşağı inmek, ikamet etmekFiziksel inişi ve yerleşmeyi karşılar; vahiy ve ilahi lütuf boyutunu doğrudan içermez.Güçlü
İngilizcedescend, settle, bestowİnmek, yerleşmek, bahşetmekTek bir sözcük iniş ve ağırlama anlamını birlikte karşılayamaz; parçalı olarak verir.Güçlü
Almancaherabsteigen, sich niederlassenAşağı inmek, yerleşmekMekânsal yer değiştirmeyi ve yerleşmeyi karşılar; kavramın manevi boyutunu eksik bırakır.Güçlü
Fransızcadescendre, s'installerİnmek, yerleşmekHareketi ve mekânda karar kılmayı ifade eder; bereket ve nüzul ikramı anlamını dışarıda bırakır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Collins Comparative Dictionaries.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَنْزَلَ / أَنْزَلْنَاVahyin toptan veya ilahi kaynaktan peygambere intikaliKitabın, Tevrat'ın, İncil'in ve Kur'an'ın indirilişi (Bakara 2:4, Bakara 2:99, Kadir 97:1).
نَزَّلَ / يُنَزِّلُVahyin hadiselere göre peyderpey ve aşamalı bildirilişiKur'an'ın parça parça indirilmesi ve kalbe yerleştirilmesi (Bakara 2:23, İsrâ 17:106, İnsan 76:23).
أَنْزَلَ / أَنْزَلْنَاTabiat olayları ve somut rahmetGökten suyun, yağmurun indirilerek ölü toprağın diriltilmesi (Bakara 2:22, Furkân 25:48, Nebe 78:14).
أَنْزَلَİmkânların ve potansiyellerin yaratılıp kullanıma sunulmasıDemirin, hayvanların ve elbisenin insanlar için var kılınması (A'râf 7:26, Zümer 39:6, Hadîd 57:25).
نُزُلًاKonukluk, ziyafet ve nihai ikramCennetliklere sunulan ağırlama ve nimetler ile cehennemliklerin zakkum azabı (Âl-i İmrân 3:198, Kehf 18:107, Vâkıa 56:93).
تَنَزَّلُ / تَنَزَّلَتْMeleklerin veya şeytanların inişiMeleklerin ve Ruh'un emirle inişi veya şeytanların yalancılara sokulması (Şuarâ 26:221, Kadr 97:4).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKelam sıfatı ve ilahi fiillerAllah'ın kelamının mahluk olup olmadığı ve nüzulün mekânsal bir intikal mi yoksa tecelli mi olduğu tartışması.İlahî iradenin tecellisi ve zamana/mekâna aşkınlığın korunması.
FıkıhHükümlerin teşrii ve neshAyetlerin belirli olaylar üzerine iniş sırası (esbâb-ı nüzûl) ve hükümlerin yürürlüğe giriş süreçleri.Hükmün pratik hayata tatbiki ve tedricilik ilkesi.
TefsirVahiy metodolojisiİnzâl (def'aten iniş) ile tenzîl (kısım kısım iniş) sîgaları arasındaki semantik ve vakıaya dair farklar.Metnin tarihsel bağlamla buluşma biçimi ve hikmetli dağılımı.
HadisNüzul rivayetleriAllah'ın dünya semasına inmesi ve ahir zamanda Hz. İsa'nın inişi ile ilgili haberlerin sıhhati ve tevili.Teşbihten kaçınarak gaybi hakikatin anlaşılması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve Hidayetİlahi TenzilHidayetin tebliğiAşkın hakikatin insan idrakine ve diline uyarlanarak hayat kılavuzu yapılması.Kesin
İlmiEpistemolojiNazariyatın tatbikiBilginin somutlaşmasıSoyut teorik ilkelerin olgusal gerçeklik düzeyine indirilerek pratik bilgiye dönüşmesi.Güçlü
SiyasiHukuk ve MeşruiyetNormatif teşriAdaletin tesisiYüksek meşruiyet ilkelerinin kanun ve nizam formunda toplumsal tabana yayılması.Güçlü
İktisadiKaynak DağılımıRızık ve imkânÜretim potansiyeliTabiatta saklı madenlerin ve kaynakların insan emeğiyle işlenebilir hale gelmesi.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGradyan akışı ve potansiyel düşüşüYüksek potansiyel enerjili bir alandan düşük seviyeye doğru iş üreten, dengelenmeyi sağlayan termodinamik ve fiziksel akış.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal difüzyon ve yerelleşmeÜst düzey normatif kararların ve evrensel değerlerin yerel pratiklere nüfuz ederek toplumsal dokuya yerleşmesi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fiziksel-mekânsal bir irtifa kaybına veya gökten paraşüt gibi inmeye indirgeyerek lafzî cismanileştirmeye sapmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök yalnızca uzamsal inişi değil; ilahi ikramı, varlıkların insan emrine amade kılınmasını, konaklamayı ve nihai ziyafeti (nüzul) kuşatır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hata"Demiri indirdik" veya "hayvanları indirdik" gibi ifadelerin mecaz veya biyolojik kökenini kavramayıp Kur'an'ın kozmolojik dilini yanlış yorumlamak; aşkın Allah tasavvuruna mekân izafe etmek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem kendi varoluşunu (vahiy hadisesini) hem de insanın yeryüzündeki geçimini ve imkânlarını açıklayan anahtar terim olması sebebiyle temel ontolojik bağdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin mahiyetini anlatan surelerde (Kadir, Duhan, İsra), nimetlerin insana bağışlanışını bildiren ayetlerde (Hadid, Zümer) ve ahiretteki ağırlamayı tasvir eden nüzul ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vahyi beşeri bir üretim veya tarihsel bir kurgu sayan indirgemeci yaklaşımları dışlar; ilahi iradenin insana doğru lütufkâr ve merhametli yönelişini teyit eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYüksek bir mevkiden veya binek üzerinden aşağıya basarak inmek, konak yerine varıp çadır kurarak yerleşmek ve konuk ağırlamak.
  • Soyut anlamAşkın ve yüce bir makamdan kaynaklanan ilahi bilgi, kudret, rızık ve rahmetin insanın algılayabileceği ve yararlanabileceği pratik düzleme aktarılması.
  • Sistematik karşılıkYüksek potansiyelin alt düzlemdeki alıcıya yönelmesiyle oluşan değer, norm ve kaynak intikali; bu intikalin varış noktasında berekete ve nizamlı yerleşikliğe dönüşmesi.
  • LaTeX modeliϕ:Ω→Σ,∇V<0  ⟹  ω↦σ∈S
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω yüksek ve aşkın kaynak uzayını, Σ ise alıcı zemin veya insan idraki uzayını temsil eder. ϕ intikal fonksiyonudur. ∇V<0 potansiyelin yüksekten alçağa doğru yönelimini ve gayeli iniş gradyanını simgeler. ω↦σ∈S ifadesi ise kaynaktan çıkan unsurun hedef zemindeki kararlı duruma ve yerleşikliğe (S) dahil olduğunu modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن