وصل
و - ص - ل
KÖK- 12 geçiş
- 10 ayet
- 7 sîga
- 12 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Birleştirirler
Notlarım
Sözlükler(12)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.558 harfباب الصاد اللام و و ا ي ء معهما
و ص ل، ص ل و، ل ص و، ص ل ي، ل و ص، أ ص ل، ص و ل مستعملات
وصل:
كلُّ شيءٍ اتَّصَلَ بشيءٍ فما بينَهما وُصْلَةٌ.
ومَوْصِل البعير: ما بين عَجُزه وفَخِذه، قال: تَرَى يبيسَ البَوْلِ دونَ المَوْصِلِ وقال المُتَنَخِّل:
ليس لِمَيْتٍ بوَصيل وقـد عُلِّقَ فيه طَرَفُ المَوْصِلِ
والوَصيلة من الغَنَم كانت العربُ اذا ولَدَتِ الشّاةُ ذَكَراً قالوا: هذا لآلهتنا فتَقَرَّبوا به،
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.148 harfوصلتُ الشيءَ وَصْلاً وَصِلَةً. ووَصَلَ إليه وُصُولاً، أي بلغ. وأوْصَلَهُ غيره. ووَصَلَ بمعنى اتَّصَلَ، أي دَعا دعوى الجاهليَّة، وهو أن يقول يا لفلان. قال تعالى: "إلا الذين يَصِلونَ إلى قومٍ" أي يَتَّصِلونَ. والوَصْلُ: ضدُّ الهِجرانِ. والوَصْلُ: وَصْلُ الثوبِ والخُفِّ. ويقال: هذا وَصْلُ هذا، أي مثله. وبينهما وُصْلَةٌ، أي اتِّصالٌ وذريعةٌ. وكل شيء اتَّصلَ بشيء فما بينهما وُصْلَةٌ، والجمع وُصَلٌ.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR11.229 harfص ل ( و ا ي ء )
صلى ، صول ، وصل ، لصا ، لوص ، ألاص ، يليص .
وصل : قال الليث : كلُّ شيءٍ اتّصل بشيء ، فما بينهما وُصْلَة . وموْصِل البعير : ما بين العَجُز وفخِذِه ، وقال أبو النّجم :
تَرَى يَبِيس الماءِ دُونَ المَوْصلِ
منه بعَجْزٍ كصفَاة الجَيْحل
وقال المتنخّل :
ليس لمَيْتٍ بوَصيلٍ وقد
عُلِّق فيه طَرَفُ المَوْصلِ
يقول : باتَ الميّت فلا يُواصلُه الحيّ ، وقد عُلّق في الحيّ السّبب الذي يُوصّله إلى ما
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR3.257 harf(باب الواو والصاد وما يثلثهما)
(وصع) الواو والصاد والعين: كلمة واحدة، هي الوَصَْع: طائر صغيرٌ. وفي الحديث: "إنَّ إسرافِيلَ يتواضَعُ لله حتَّى يَصِيرَ مثل الوَصَْع([1])".
(وصف) الواو والصاد والفاء: أصلٌ واحد، هو تحْليَةُ الشَّيء. ووصَفْتُه أصِفُه وَصْفاً. والصِّفَة: الأمَارة اللاَّزِمةُ للشّيء، كما يقال وَزَنتُه وَزْناً، والزِّنَة: قَدْرُ الشَّيء. يقال اتَّصَفَ الشَّيءُ في عَينِ النّاظر: احتَملَ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR729 harf- الاتصال: اتحاد الأشياء بعضها ببعض كاتحاد طرفي الدائرة، ويضاد الانفصال، ويستعمل الوصل في الأعيان، وفي المعاني. يقال: وصلت فلانا. قال الله تعالى: ﴿ويقطعون ما أمر الله به أن يوصل﴾ [البقرة/27]، وقوله تعالى: ﴿إلا الذين يصلون إلى قوم بينكم وبينهم ميثاق﴾ [النساء/90] أي: ينسبون. يقال: فلان متصل بفلان: إذا كان بينهما نسبة، أو مصاهرة، وقوله عز وجل: ﴿ولقد وصلنا لهم القول﴾ [القصص/51] أي: أكثرنا لهم القول
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.153 harfو ص ل
وصل الشيء بغيره فاتصل.
ووصّل الحبال وغيرها توصيلاً: وصل بعضها ببعض ومنه: " ولقد وصّلنا لهم القول ".
وخيط موصّل: فيه وصل كثير.
ووصلني بعد الهجر وواصلني وصرمني بعد الوصل والصلة والوصال وتصارموا بعد التواصل.
وهذا موصل الحبلين والعظمين.
ووصلت شعرها بشعر غيرها.
" ولعن الله الواصلة والمستوصلة.
وقطع الله أوصاله: مفاصله إذا ابن أبي موسى بلالاً بلغته فقام بفاس بين
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR12.886 harfوَصَلْت الشيء وَصْلاً وَصِلةً، والوَصْلُ ضِدُّ الهِجْران. ابن سيده: الوَصْل خلاف الفَصْل. وَصَل الشيء بالشيء يَصِلُه وَصْلاً وَصِلةً وصُلَةً؛ الأَخيرة عن ابن جني، قال: لا أَدري أَمُطَّرِدٌ هو أَم غير مطَّرد، قال: وأَظنه مُطَّرِداً كأَنهم يجعلون الضمة مُشْعِرة بأَن المحذوف إِنما هي الفاء التي هي الواو، وقال أَبو علي: الضمَّة في الصُّلَة ضمة الواو المحذوفة من الوُصْلة، والحذف والنقل في الضمة شاذ
وَصَلْت الشيء وَصْلاً وَصِلةً، والوَصْلُ ضِدُّ الهِجْران. ابن سيده: الوَصْل خلاف الفَصْل. وَصَل الشيء بالشيء يَصِلُه وَصْلاً وَصِلةً وصُلَةً؛ الأَخيرة عن ابن جني، قال: لا أَدري أَمُطَّرِدٌ هو أَم غير مطَّرد، قال: وأَظنه مُطَّرِداً كأَنهم يجعلون الضمة مُشْعِرة بأَن المحذوف إِنما هي الفاء التي هي الواو، وقال أَبو علي: الضمَّة في الصُّلَة ضمة الواو المحذوفة من الوُصْلة، والحذف والنقل في الضمة شاذ كشذوذ حذف الواو في يَجُدُ، ووَصَّلَهُ كلاهما: لأَمَهُ. وفي التنزيل العزيز: ولقد وَصَّلْنا لَهُمُ القَوْلَ، أَي وَصَّلْنا ذِكْرَ الأَنْبياء وأَقاصِيصَ من مَضَى بعضها ببعض، لعلهم يَعْتَبرون. واتَّصَلَ الشيءُ بالشيء: لم ينقطع؛ وقوله أَنشده ابن جني: قامَ بها يُنْشِدُ كلّ مُنْشِدِ، وايتَصَلَتْ بمِثْلِ ضَوْءِ الفَرْقَدِ إِنما أَراد اتَّصَلَتْ، فأَبدل من التاء الأُولى ياء كراهة للتشديد؛ وقوله أَنشده ابن الأَعرابي: سُحَيْراً، وأَعْناقُ المَطِيِّ كأَنَّها مَدافِعُ ثِغْبانٍ أَضَرَّ بها الوصْلُ معناه: أَضَرَّ بها فِقْدان الوَصْل، وذلك أَن ينقطِع الثَّغَب فلا يَجْري ولا يَتَّصِل، والثَّغَبُ: مَسِيلٌ دَقيقٌ، شَبَّه الإِبِل في مَدِّها أَعناقها إِذا جَهَدَها السير بالثَّغَب الذي يَخُدُّه السَّيْلُ في الوادي. ووَصَلَ الشيءُ إِلى الشيء وُصُولاً وتَوَصَّل إِليه: انتهى إِليه وبَلَغه؛ قال أَبو ذؤيب: تَوَصَلُ بالرُّكْبان حيناً، وتُؤْلِفُ الـ ـجِوارَ، ويُغْشِيها الأَمانَ رِبابُها ووَصَّله إِليه وأَوْصَله: أَنهاهُ إِليه وأَبْلَغَهُ إِياه. وفي حديث النعمان بن مُقَرِّن: أَنه لما حمَل على العدُوِّ ما وَصَلْنا كَتِفَيْه حتى ضرَب في القوم أَي لم نَتَّصِل به ولم نَقْرُب منه حتى حمَل عليهم من السُّرْعة. وفي الحديث: رأَيت سَبَباً واصِلاً من السماء إِلى الأَرض أَي مَوْصولاً، فاعل بمعنى مفعول كماءٍ دافِقٍ؛ قال ابن الأَثير: كذا شرح، قال: ولو جعل على بابه لم يَبْعُد. وفي حديث عليّ، عليه السلام: صِلوا السيوفَ بالخُطى والرِّماحَ بالنَّبْل؛ قال ابن الأَثير: أَي إِذا قَصُرت السيوف عن الضَّريبة فتقدَّموا تَلْحَقوا وإِذا لم تَلحَقْهم الرماحُ فارْمُوهم بالنَّبْل؛ قال: ومن أَحسن وأَبلغ ما قيل في هذا المعنى قول زهير: يَطعَنُهُمْ ما ارْتَمَوْا، حتى إِذا طَعَنُوا ضارَبَهُمْ، فإِذا ما ضارَبُوا اعْتَنَقا وفي الحديث: كان اسمُ نَبْلِه، عليه السلام، المُوتَصِلة؛ سميت بها تفاؤلاً بوُصولها إِلى العدوِّ، والمُوتَصِلة لغة قريش فإِنها لا تُدْغم هذه الواو وأَشباهها في التاء، فتقول مُوتَصِل ومُوتَفِق ومُوتَعِد ونحو ذلك، وغيرهم يُدْغم فيقول مُتَّصِل ومُتَّفِق ومُتَّعِد. وأَوْصَله غيرُه ووَصَلَ: بمعنى اتَّصَل أَي دَعا دعْوى الجاهلية، وهو أَن يقول: يالَ فلان وفي التنزيل العزيز: إِلاَّ الذين يَصِلون إِلى قوم بينكم وبينهم ميثاقٌ؛ أَي يَتَّصِلون؛ المعنى اقتُلوهم ولا تَتَّخِذوا منهم أَولياء إِلاَّ مَنِ اتَّصَل بقوم بينكم وبينهم مِيثاق واعْتَزَوْا إِليهم. واتَّصَلَ الرجلُ: انتسَب وهو من ذلك؛ قال الأَعشى: إِذا اتَّصَلَتْ قالتْ لِبَكْرِ بنِ وائِلٍ، وبَكْرٌ سَبَتْها، والأُنُوفُ رَواغِمُ (* قوله «قالت لبكر» في المحكم والتهذيب: قالت أَبكر إلخ). أَي إِذا انتَسَبَتْ. وقال ابن الأَعرابي في قوله: إِلا الذين يَصِلون إِلى قوم؛ أَي يَنتَسِبون. قال الأَزهري: والاتِّصال أَيضاً الاعْتزاءُ المنهيّ عنه إِذا قال يالَ بني فلان ابن السكيت: الاتِّصال أَن يقول يا لَفُلان، والاعتزاءُ أَن يقول أَنا ابنُ فلان. وقال أَبو عمرو: الاتصالُ دُعاء الرجل رَهْطه دِنْياً، والاعْتزاءُ عند شيء يعجبُه فيقول أَنا ابن فلان. وفي الحديث: مَنِ اتَّصَلَ فأَعِضُّوه أَي مَنِ ادَّعى دَعْوى الجاهلية، وهي قولهم يالَ فلان، فأَعِضُّوه أَي قولوا له اعْضَضْ أَيْرَ أَبيك. يقال: وَصَل إِليه واتَّصَل إِذا انتَمى. وفي حديث أُبَيٍّ: أَنه أَعَضَّ إِنساناً اتَّصَل. والواصِلة من النساء: التي تَصِل شعَرَها بشعَر غيرها، والمُسْتَوْصِلة: الطالِبة لذلك وهي التي يُفْعَل بها ذلك. وفي الحديث: أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، لعَنَ الواصِلةَ والمُسْتَوْصِلة؛ قال أَبو عبيد: هذا في الشعَر وذلك أَن تَصِل المرأَة شعَرها بشَعَرٍ آخر زُوراً. وروي في حديث آخر: أَيُّما امرأَةٍ وَصَلت شعَرها بشعر آخر كان زُوراً، قال: وقد رَخَّصَت الفقهاء في القَرامِل وكلِّ شيء وُصِل به الشعر، وما لم يكن الوَصْل (* قوله «وما لم يكن الوصل» أي الموصول به شعراً إلخ) شعراً فلا بأْس به. وروي عن عائشة أَنها قالت: ليست الواصِلةُ بالتي تَعْنون، ولا بأْسَ أَنْ تَعْرَى المرأَةُ عن الشعَر فتَصُِل قَرْناً من قرُونها بصُوفٍ أَسوَد، وإِنما الواصِلة التي تكون بغيّاً في شَبيبَتِها، فإِذا أَسَنَّتْ وصَلَتْها بالقِيادة؛ قال ابن الأَثير: قال أَحمد بن حنبل لمَّا ذُكِر ذلك له: ما سمعت بأَعْجَب من ذلك. ووَصَله وَصْلاً وصِلة وواصَلَهُ مُواصَلةً ووِصالاً كلاهما يكون في عَفاف الحبّ ودَعارَتِه، وكذلك وَصَل حَبْله وَصْلاً وصِلةً؛ قال أَبو ذؤيب: فإِن وَصَلَتْ حَبْلَ الصَّفاء فَدُمْ لها، وإِن صَرَمَتْه فانْصَرِف عن تَجامُل وواصَلَ حَبْله: كوَصَله. والوُصْلة: الاتِّصال. والوُصْلة: ما اتَّصل بالشيء. قال الليث: كلُّ شيء اتَّصَل بشيء فما بينهما وُصْلة، والجمع وُصَل. ويقال: وَصَل فلان رَحِمَه يَصِلها صِلةً. وبينهما وُصْلة أَي اتِّصال وذَرِيعة. ووَصَل كتابُه إِليّ وبِرُّه يَصِل وُصولاً، وهذا غير واقع. ووَصَّله تَوْصيلاً إِذا أَكثر من الوَصْل، وواصَله مُواصَلةً ووِصالاً، ومنه المُواصَلةُ بالصوم وغيره. وواصَلْت الصِّيام وِصالاً إِذا لم تُفْطِر أَياماً تِباعاً؛ وقد نهى النبي، صلى الله عليه وسلم، عن الوِصال في الصوم وهو أَن لا يُفْطِر يومين أَو أَياماً، وفيه النهي عن المُواصَلة في الصَّلاة، وقال: إِنَّ امْرَأً واصَلَ في الصلاة خرج منها صِفْراً؛ قال عبد الله بن أَحمد بن حنبل: ما كُنَّا نَدْري ما المُواصَلة في الصلاة حتى قَدِم علينا الشافعيُّ، فمضى إِليه أَبي فسأَله عن أَشياء وكان فيما سأَله عن المُواصَلة في الصلاة، فقال الشافعي: هي في مواضع: منها أَن يقول الإِمامُ ولا الضّالِّين فيقول مَن خلفه آمين معاً أَي يقولها بعد أَن يسكُت الإِمام، ومنها أَن يَصِل القراءة بالتكبير، ومنها السلامُ عليكم ورحمةُ الله فيَصِلها بالتسليمة الثانية، الأُولى فرض والثانية سُنَّة فلا يُجْمَع بينهما، ومنها إِذا كبَّر الإِمام فلا يُكَبِّر معه حتى يسبقه ولو بواو. وتَوَصَّلْت إِلى فلان بوُصْلة وسبب توَصُّلاً إِذا تسبَّبت إِليه بحُرْمة. وتوصَّل إِليه أَي تلطَّف في الوُصول إِليه. وفي حديث عُتْبة والمقدام: أَنهما كانا أَسْلَما فَتَوَصَّلا بالمشركين حتى خَرجا إِلى عُبيدة بن الحرث أَي أَرَياهم أَنهما مَعَهم حتى خرجا إِلى المسلمين، وتوصَّلا بمعنى توسَّلا وتقرَّبا. والوَصْل: ضد الهجران. والتَّواصُل: ضد التَّصارُم. وفي الحديث: مَن أَراد أَن يَطول عُمْره فَلْيَصِلْ رَحِمَه، تكرّر في الحديث ذكر صِلة الرَّحِم؛ قال ابن الأَثير: وهي كِناية عن الإِحسان إِلى الأَقرَبين من ذوي النسَب والأَصْهار والعَطف عليهم والرِّفْق بهم والرِّعاية لأَحْوالهم، وكذلك إِن بَعُدُوا أَو أَساؤوا، وقَطْع الرَّحِم ضدُّ ذلك كلِّه. يقال: وَصَل رَحِمَه يَصِلُها وَصْلاً وصِلةً، والهاء فيها عِوَض من الواو المحذوفة فكأَنه بالإِحسان إِليهم قد وَصَل ما بينه وبينهم من عَلاقة القَرابة والصِّهْر. وفي حديث جابرٍ: إِنه اشترى مِنِّي بَعيراً وأَعطاني وَصْلاً من ذهَب أَي صِلةً وهِبةً، كأَنه ما يَتَّصِل به أَو يَتَوَصَّل في مَعاشه. ووَصَله إِذا أَعطاه مالاً. والصِّلة: الجائزة والعطيَّة. والوَصْل: وَصْل الثوب والخُفّ. ويقال: هذا وَصْل هذا أَي مثله. والمَوْصِل: ما يُوصَل من الحبل. ابن سيده: والمَوْصِل مَعْقِد الحبْل في الحَبْل. ويقال للرجُلين يُذكران بِفِعال وقد مات أَحدهما: فَعَل كذا ولا يُوصَل حَيٌّ بميت، وليس له بِوَصِيل أَي لا يَتْبَعُه؛ قال الغَنَوِي: كمَلْقَى عِقالٍ أَو كمَهْلِك سالِمٍ، ولسْتَ لِمَيْتٍ هالك بِوَصِيلِ ويروى: وليس لِحَيٍّ هالِك بِوَصِيل وهو معنى قول المتنَخِّل الهذلي: ليسَ لِمَيْتٍ بِوَصِيلٍ، وقد عُلِّقَ فيه طَرَفُ المَوْصِلِ دُعاء لرجل أَي لا وُصِل هذا الحيّ بهذا المَيت أَي لا ماتَ معه ولا وُصِل بالميت، ثم قال: وقد عُلِّقَ فيه طَرَفٌ من الموت أَي سيَمُوت ويَتَّصِل به، قال: هذا قول ابن السكيت، قال ابن سيده: والمعنى فيه عندي على غير الدُّعاء إِنما يُريد: ليس هو ما دام حَيًّا بِوَصِيلٍ للميت على أَنه قد عُلِّق فيه طَرَف المَوْصِل أَي أَنه سيَمُوت لا محالة فيَتَّصِل به وإِن كان الآن حَيًّا، وقال الباهلي: يقول بان الميت فلا يُواصِله الحيُّ، وقد عُلِّق في الحي السَّبَب الذي يُوَصِّله إِلى ما وَصَل إِليه الميت؛ وأَنشد ابن الأَعرابي: إِنْ وَصَلْت الكِتابَ صِرْتَ إِلى اللهِ، ومَن يُلْفَ واصِلاً فهو مُودِي قال أَبو العباس: يعني لَوْح المَقابر يُنْقر ويُتْرَك فيه موضع للميت (* قوله «موضع للميت» لعله موضع لاسم الميت) بَياضاً، فإِذا مات الإِنسانُ وُصِل ذلك الموضع باسمه. والأَوْصال: المَفاصِل. وفي صِفته، صلى الله عليه وسلم: أَنه كان فَعْمَ الأَوْصالِ أَي ممْتَلئَ الأَعضاء، الواحدُ وِصْل. والمَوْصِل: المَفْصِل. ومَوْصِل البعير: ما بين العَجُز والفَخِذ؛ قال أَبو النجم: ترى يَبِيسَ الماءِ دون المَوْصِلِ منه بِعجْزٍ، كصَفاةِ الجَيْحَلِ الجَيْحَل: الصُّلْب الضَّخْم. والوِصْلانِ: العَجُز والفَخِذ، وقيل: طَبَق الظهر. والوِصْل والوُصْل: كلُّ عظم على حِدَة لا يكسَر ولا يُخْلط بغيره ولا يُوصَل به غيره، وهو الكَِسْرُ والجَِدْلُ، بالدال، والجمع أَوْصال وجُدُول، وقيل: الأَوْصال مجتَمَع العظام، وكلّه من الوَصْل. ويقال: هذا رجل وَصِيلُ هذا أَي مثله. والوَصِيل: بُرود اليمن، الواحدة وَصِيلة. وفي الحديث: أَن أَوَّل من كَسَا الكعبة كسْوةً كامِلةً تُبَّعٌ، كَسَاها الأَنْطاعَ ثم كساها الوَصائل أَي حِبَر اليَمَن. وفي حديث عمرو: قال لمعاوية ما زلت أَرُمُّ أَمْرَك بِوَذائله وأَصِلُهُ بوَصائله؛ القتيبي: الوَصائل ثياب يمانية، وقيل: ثياب حُمْرُ مُخَطَّطة يمانية، ضَرَبَ هذا مثلاً لإِحكامه إِياه، ويجوز أَن يكون أَراد بالوَصائل الصِّلاب، والوَذِيلة قطعة من الفضة، ويقال للمِرآة الوَذيلةُ والعِنَاسُ والمَذِيَّةُ؛ قال ابن الأَثير: أَراد بالوَصائل ما يُوصَل به الشيء، يقول: ما زِلْت أُدَبِّر أَمْرك بما يَجِب أَن يُوصَل به من الأُمور التي لا غِنَى به عنها، أَو أَراد أَنه زَيَّن أَمْرَه وحَسَّنه كأَنه أَلْبَسَه الوَصائل. وقوله عز وجل: ما جَعَل اللهُ من بَحِيرةٍ ولا سائبةٍ ولا وَصِيلةٍ؛ قال المفسرون: الوَصِيلةُ كانت في الشاء خاصة، كانت الشاة إِذا وَلَدَتْ أُنثى فهي لهم، وإِذا وَلَدَتْ ذكَراً جعلوه لآلهتهم، فإِذا وَلَدَتْ ذكَراً وأُنثى قالوا وَصَلَتْ أَخاها فلم يَذْبَحوا الذكَر لآلهتهم. والوَصِيلة التي كانت في الجاهلية: الناقةُ التي وَصَلَتْ بين عشرة أَبْطُن وهي من الشاء التي وَلَدَتْ سبعة أَبْطُن عَناقَيْن عَناقَيْن، فإِن وَلَدَت في السابع عَناقاً قيل وَصَلتْ أَخاها فلا يشرَب لَبَنَ الأُمِّ إِلاَّ الرِّجال دون النساء وتَجْري مَجْرَى السائبة. وقال أَبو عرفة وغيره: الوَصِيلة من الغنم كانوا إِذا وَلَدَتِ الشاةُ ستة أَبْطُن نَظَرُوا، فإِن كان السابعُ ذكَراً ذُبِحَ وأَكَل منه الرجال والنساء، وإِن كانت أُنثى تُرِكتْ في الغنم، وإِن كانت أُنثى وذكَراً قالوا وَصَلتْ أَخاها فلم يُذْبَح وكان لَحْمُها (* قوله «وكان لحمها» في نسخة لبنها) حَراماً على النساء؛ وفي الصحاح: الوَصِيلةُ التي كانت في الجاهلية هي الشاة تَلِدُ سبعة أَبْطُن عَناقَيْن عَناقَيْن، فإِن وَلَدَتْ في الثامنة جَدْياً وعَناقاً قالوا وَصَلَتْ أَخاها، فلا يذبَحُون أَخاها من أَجلها ولا يشرَب لبَنها النساء وكان للرجال، وجرَتْ مَجْرَى السائبة. وروي عن الشافعي قال: الوَصِيلة الشاة تُنْتَجُ الأَبْطُن، فإِذا وَلَدَتْ آخَرَ بعد الأَبْطُن التي وَقَّتوا لها قيل وَصَلتْ أَخاها، وزاد بعضهم: تُنْتَجُ الأَبْطُن الخمسة عَناقَيْن عَناقَيْن في بَطْن فيقال: هذه وُصْلةٌ تَصِلُ كلَّ ذي بطن بأَخٍ له معه، وزاد بعضهم فقال: قد يَصِلونها في ثلاثة أَبْطُن ويُوصِلونها في خمسة وفي سبعة. والوَصِيلةُ: الأَرض الواسعة البعيدة كأَنها وُصِلَتْ بأُخْرى، ويقال: قطعنا وَصِيلة بعيدة. وروي عن ابن مسعود أَنه قال: إِذا كنت في الوَصِيلة فأَعْطِ راحِلتَكَ حَظَّها، قال: لم يُرِد بالوَصِيلة ههنا الأَرض البعيدة ولكنه أَراد أَرضاً مُكْلِئة تَتَّصل بأُخرى ذاتِ كَلأٍ؛ قال: وفي الأُولى يقول لبيد: ولقد قَطَعْت وَصِيلةً مَجْرُودةً، يَبْكي الصَّدَى فيها لِشَجْوِ البُومِ والوَصِيلة: العِمَارة والخِصْب، سمِّيت بذلك (* قوله «سميت بذلك إلخ» عبارة المحكم: سميت بذلك لاتصالها واتصال الناس فيها، والوصائل ثياب يمانية مخططة بيض وحمر على التشبيه بذلك، واحدتها وصيلة) واحدتها وَصِيلة.وحَرْفُ الوَصْل: هو الذي بعد الرَّوِيِّ، وهو على ضربين: أَحدهما ما كان بعده خروج كقوله: عفَتِ الدِّيارُ مَحَلُّها فَمُقامُها والثاني أَن لا يكون بعده خروجٌ كقوله: أَلا طالَ هذا الليلُ وازْوَرَّ جانِبُهْ، وأَرَّقَني أَن لا حَليلٌ أُلاعِبُهْ قال الأَخفش: يلزم بعد الرَّوِيِّ الوَصْل ولا يكون إِلا ياءً أَو واواً أَو أَلِفاً كل واحدة منهنّ ساكنة في الشعر المُطْلَق، قال: ويكون الوَصْل أَيضاً هاءً الإِضْمار وذلك هاءُ التأْنيث التي في حَمْزة ونحوها، وهاءُ للمُذكَّر والمؤَنث متحرِّكة كانت أَو ساكنة نحو غُلامِه وغُلامِها، والهاء التي تُبَيَّن بها الحركة نحو عَلَيَّهْ وعَمَّهْ واقْضِهِ وادْعُهُ، يريد عَلَيَّ وعَمَّ واقضِ وادعُ، فأُدخلت الهاء لتُبَيَّن بها حركة الحروف؛ قال ابن جني: فقول الأَخفش يلزم بعد الرَّوِيِّ الوَصْل، لا يريد به أَنه لا بُدَّ مع كل رَويّ أَن يَتْبَعه الوَصْل، أَلا ترى أَن قول العجاج: قد جَبَر الدِّينَ الإِلَهُ فجَبَرْ لا وَصْل معه؛ وأَن قول الآخر: يا صاحِبَيَّ فَدَتْ نفْسي نُفوسَكما، وحيْثُما كُنْتُما لاقَيْتُما رَشَدَا إِنما فيه وَصْل لا غير، ولكن الأَخفش إِنما يريد أَنه مما يجوز أَن يأْتي بعد الرَّوِيٍّ، فإِذا أَتَى لَزِم فلم يكن منه بُدٌّ، فأَجْمَل القَوْلَ وهو يعتقد تفصِيله، وجمعه ابن جني على وُصُول، وقياسُه أَن لا يُجْمَع. والصِّلةُ: كالوَصْل الذي هو الحرف الذي بعد الرَّوِيّ وقد وَصَل به. وليلة الوَصْل: آخر ليلة من الشهر لاتِّصالها بالشهر الآخَرَ. والمَوْصِل: أَرض بين العِراق والجزيرة؛ وفي التهذيب: ومَوْصِل كُورة معروفة؛ وقول الشاعر: وبَصْرَة الأَزْدِ مِنَّا، والعِراقُ لنا، والمَوْصِلانِ، ومِنَّا المِصْرُ والحَرَمُ يريد المَوْصِل والجزيرة. والمَوْصولُ: دابَّة على شكل الدَّبْرِ أَسْوَد وأَحْمَر تَلْسَع الناسَ. والمَوْصول من الدوابّ: الذي لم يَنْزُ على أُمِّه غيرُ أَبيه؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: هذا فَصِيلٌ ليس بالمَوْصولِ، لكِنْ لِفَحْلٍ طرقة فَحِيلِ ووَاصِل: اسم رجل، والجمع أَواصِل بقلْب الواو همزة كراهة اجتماع الواوين. ومَوْصول: اسم رجل؛ أَنشد ابن الأَعرابي: أَغَرَّكَ، يا مَوْصولُ، منها ثُمالةٌ، وبَقْلٌ بأَكْنافِ الغَرِيفِ تُؤانُ؟ أَراد تُؤام فأَبدل. واليَأْصُول: الأَصْلُ؛ قال أَبو وجزة: يَهُزُّ رَوْقَيْ رِماليٍّ كأَنَّهما عُودَا مَدَاوِسَ يَأْصولٌ ويأْصولُ يريد أَصْلٌ وأَصْلٌ.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR939 harf* و ص ل * * وَصَلْتَ * الشيء من باب وعد و * صِلَةً * أيضا و * وَصَلَ * إليه يصل * وُصُولا * أي بلغ و * وَصَل * بمعنى * اتَّصَلَ * أي دعا دعوى الجاهلية وهو أن يقول يا لفلان قال الله تعالى ﴿إلا الذين يَصلون إلى قوم﴾ أي يتصلون و * الوَصْل * ضد الهجران والوصل أيضا وصل الثوب والخف وبينهما * وُصلةٌ * أي اتصال وذريعة وكل شيء اتصل بشيء فما بينهما وصلة والجمع * وُصَل * و * الأَوْصَال * المفاصل و *
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR17.087 harf| ( * ! وَصَلَ الشَّيْءَ بِالشَّيْءِ ) * ! يَصِلُهُ | ( * ! وَصْلاً * ! وَصِلَةً ، بِالكَسْرِ والضَّمّ ) ، | الأَخِيْرَة عَنْ ابْنِ جِنِّي ، قَالَ ابْنُ | سِيْدَه : لاَ أَدْرِي أَمُطَّرِدٌ هُوَ أَمْ غَيْرُ | مُطَّرِدٍ ، قَالَ : وَأَظُنُّهُ مُطَّرِدًا كَأَنَّهمْ | يَجْعَلُونَ الضَّمَّةَ مُشْعِرَةً بأن المَحْذوفَ إِنَّمَا هِيَ الفَاءُ الَّتِي هِيَ | الواوُ ، وَقَالَ أَبُو عَلِيٍّ : الضَّمَّةُ في |
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR5.117 harfوَصَلَهُ
1 وَصَلَهُ ذ , and وَصَلَ اِلَيْهِ, He, or it, arrived at, came to, reached, attained, him, or it; (S, K, &c.;) as also اِلَيْهِ ↓ تَوَصَّل. (M.) ― -b2- وَصَلَ رَحِمَهُ He made close his ties of relationship by behaving with goodness and affection, &c., to kindred: see صِلَةُ الرَّحِمِ. ― -b3- وَصَلَهُ and ↓ وَاصَلَهُ He had, or held, close, or loving, communion, commerce, or
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.277 harfوَصَلَ
وَصَلَ
a. [ يَصِلُ ] ( n. ac. وَصْل 1 , صِلَة [ وِصْلَة 2t ]) [ acc. & Bi ], United, joined, linked, coupled to; combined, connected with.
b. ( n. ac. وِصْلَة 2t , وُصْلَة 3t , وُصُوْل 27 ) [ acc. or Ila ], Reached; arrived at.
c. ( n. ac. وَصْل 1 , وِصْلَة 2t ), Was closely united to.
d. [ acc. & Bi ], Presented with.
وَصَّلَ
وَصَّلَ II ,
a. see I (a) .
b. [ acc. or acc.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR33.499 harfوصل
وَصَلَ - يَصِلُ (متعدي لمفعول واحد)
وَصَلَ - يَصِلُ (متعدي لمفعول واحد) + الكائن + مكاناً، أو إلى مكان أو أمر أو شيء: بلغه: يقترب منه ولكن لا يلتصق ولا يلتحم به: يتحرك ويتقدم مقترباً من كائن آخر حتى يبلغه فيقترب منه بشدة، كافية لبدء التفاعل معه والتأثير والتأثر به
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " حركة القدوم والوصول والاقتراب، قادماً من
Mücavir kökler70 mücavir (95 toplam)
- وثق
3 ortak ayet · Anlaşma
- قطع
3 ortak ayet · Kesinlikle keseceğim
- نقض
2 ortak ayet · “Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır
- سيب
1 ortak ayet · Saime meraya salınmış hayvan demektir
- لوط
2 ortak ayet · “Liyat” sıva harcı demektir
- جعل
4 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- عهد
2 ortak ayet · Söz
- سوأ
3 ortak ayet · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
- سلط
2 ortak ayet · Salata, doğranmış sebze demektir
- عضد
1 ortak ayet · Bazu demektir
- فسد
2 ortak ayet · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…
- لفت
1 ortak ayet · Kendini çevirir
Geçtiği ayetler(10)
إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ أَوْ جَاءُوكُمْ حَصِرَتْ …
BirleştirirlerAncak sizinle kendileri arasında bir anlaşma bulunan bir millete sığınanlar ve sizinle savaşmaktan veya kendi milletleriyle harbetmekten bunalarak size başvuranlar müstesnadır. Allah dileseydi; onları size musallat ederdi de sizinle savaşırlardı. Eğer sizden uzak durur, savaşmaz ve size barış teklif ederlerse; Allah, onlara dokunmanıza izin vermez.
وَالَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَيَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ
BirleştirirlerVe onlar ki; Allah’ın bitiştirilmesini emrettiği şeyi bitiştirirler. Rabblarından korkarlar ve kötü hesabdan ürkerler.
قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطَانًا فَلَا يَصِلُونَ إِلَيْكُمَا بِآيَاتِنَا أَنْتُمَا وَمَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغَالِبُونَ
BirleştirirlerBuyurdu ki: Senin gücünü kardeşinle artıracağız. İkinize de öyle bir güç vereceğiz ki onlar, size erişemeyecekler. Ayetlerimizle ikiniz de, ikinize uyanlar da üstün geleceklerdir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | وصل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Misal vāvî (ilk harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | علق, جمع, قرن, بلغ |
| Zıt Kök | قطع |
| Çekirdek Özet 1 | İki ayrı varlık, parça veya mesafe arasına bağ kurarak kesintiyi gidermek, ulaştırmak ve bitiştirmek |
| Çekirdek Özet 2 | Hukuki, ahlaki ve ontolojik bağların korunması; vahyin kesintisiz akışı ve bir tarafa sığınarak ona iltihak etme |
| Çekirdek Özet 3 | Parçaların kopukluğunu önleyen irtibat ağı; ilahi teklifin, ahdin ve toplumsal nizamın devamlılık ilkesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel varış veya coğrafi ulaşma düzeyine indirgeyip Kur'an'daki ontolojik ahit ve toplumsal bağ bütünlüğünü gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| وص | Bir şeyi diğerine bitiştirme, süreklilik sağlama, sarma ve bağlama hareketini ifade eden ikili çekirdek; nitekim وصب sürekli ve sabit kalmayı, وصد kapıyı sımsıkı kapatıp bitiştirmeyi, وصف nitelikleri nesneye denk düşürmeyi, وصي ise hükümleri birbirine bağlayarak devam ettirmeyi bildirir. | ل | Değnek, yöneltme ve bağlama niteliğindeki ل harfi eklenerek çekirdekteki genel bitişme anlamı, iki bağımsız uç veya özne arasında kesintiyi gideren dinamik bir kavuşmaya, erişmeye ve yapısal bitiştirmeye dönüştürülmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | Çengel, çadır kazığı | İki unsuru birbirine kenetleme, tutturma, iliştirme ve bağ kurma hareketini başlatır. |
| ص | Olta, bitki | Bir yöne doğru yönelme, sımsıkı yakalama, sarılma ve kenetlenmeyi yoğunlaştırır. |
| ل | Çoban değneği, üvendire | Hareketi belirli bir amaca yöneltme, intikal ettirme ve nihai hedefe ulaştırma gücü katar. |
| وصل | Çengel ile yakalayıp hedefe yönelterek kenetlemek | Ayrık duran iki noktayı bağlayıcı bir vasıta ile yakalayıp tek bir hat halinde kesintisizliğe kavuşturma eylemidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İki ipi, kemiği veya nesneyi birbirine ekleyerek uzatmak; devenin sağrısı ile uyluğu arasındaki eklem yeri (مَوْصِلُ البعير); kopuk parçaları bitiştirip kesintisiz hale getirmek. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Mütenahhil el-Hüzelî şiirinde eklem ve bitişme yerini ifade etmek üzere şöyle demiştir: ليس لِمَيْتٍ بوَصيل وقد / عُلِّقَ فيه طَرَفُ المَوْصِلِ |
| Erken Arapça kullanım | Bir kimsenin bir kabileye veya soya intisap etmesi, sığınarak himayesine girmesi; saç ekleme fiili; cahiliye döneminde peş peşe dişi doğuran koyunun kurban edilmeyip kardeşine bağlandığının kabul edilmesi (الوَصِيلة). |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça وصل kökü, merkezi ve güneybatı Sami dillerinde bağlama, ekleme, birleştirme ve mesafe katetme anlam alanıyla örtüşen arkaik bir köktür. Kökün temel semantik matrisi, iki fiziksel parçanın arasına bir ek koyarak aralarındaki boşluğu yok etme ve devamlılığı sağlama fikrine dayanır. Arapçada fiil hem geçişli olarak iki şeyi bitiştirmeyi ve birbirine eklemeyi hem de geçişsiz olarak bir yere veya zümreye ulaşıp intisap etmeyi kapsayan geniş bir anlamsal açılıma kavuşmuştur. Güney Arapçası ve Klasik Etiyopça (Ge'ez) gibi güney Sami kollarında benzer fonetik yapılar sarma, ulaştırma ve katlanarak birleşme anlamlarıyla izlenebilirken, Kuzeybatı Sami dillerinde bu fonksiyon büyük ölçüde kök varyantları ve türev semantik alanlar üzerinden temsil edilmiştir. Kökün Arapçadaki en belirginleşen yönü, fiziksel birleştirmenin hızla ahit, sıla-i rahim, sığınma ve ilahi kelamın ardışık inişi gibi ahlaki ve hukuki kurumlara temel teşkil edecek biçimde soyutlaşmasıdır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon ve Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Somuttan soyuta geçiş | Kopuk ip veya kemiğin birleştirilmesinden, akrabalık bağlarına (sıla), kabile ittifakına ve peygamberi tebliğin sürekliliğine evrilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Batı Sami bağlamı | Eklem yeri, birleştirme bağı ve temas etme alanlarında ortak fonosemantik izler taşır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik katman | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve David Cohen etimoloji çalışmaları.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| وصل | Anlamlı | Birleştirmek, bitiştirmek, ulaşmak | İki şeyi kesintisiz bağla birbirine tutturmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| ولص | Anlamlı | Kıvranmak, sıyrılmak, kaçmak | Bir şeyin içinden sıyrılarak çıkması, hile ile sıvışmak | Zıt yönlü hareket; Kur'an'da geçmez |
| صول | Anlamlı | Hücum etmek, saldırmak, üstün gelmek | Güç ve baskı ile birinin üzerine atılmak, galebe çalmak | Kuvvet yönelimi; Kur'an'da geçmez |
| صلو | Anlamlı | Eğilmek, bağlanmak, yönelmek | Dua etmek, tazim göstermek, sırtın iki yanı (salavân) | Ortak bağ ve yöneliş nüansı; Kur'an'da geçer |
| لوص | Anlamlı | Meyletmek, göz ucuyla bakmak, dönmek | Bir şeyi gizlice gözetlemek veya doğrudan dönmek | Sapma ve yönelme; Kur'an'da geçmez |
| لصو | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn müsta'mel saysa da kök müstakil kullanım taşımaz; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| وصل | Merkez | Bitiştirmek ve ulaştırmak | Kopukluğu gidererek kesintisiz bir bağ kurmayı ve hedefe temas etmeyi bildirir | Hem fiziksel birleşmeyi hem ahit, sığınma ve tebliğ sürekliliğini ifade eder |
| علق | Komşu | Asılmak, yapışmak | Bir nesneye tutunarak havada veya kenarda bağlı kalma ağırlıklıdır | Bitiştirip devam ettirmekten ziyade asılı durma ve sarılma esastır |
| جمع | Komşu | Toplamak, bir araya getirmek | Dağınık unsurları bir mekânda veya kümede toplamaktır | Ayrı parçaların birbirine eklenerek zincir oluşturması gerekmez |
| قرن | Komşu | Yan yana getirmek, eşleştirmek | İki varlığı paralel bağlamak, denk tutmak veya arkadaş kılmaktır | Uç uca ekleyerek devamlı hat kurmaktan ziyade yan yanalık bildirir |
| بلغ | Komşu | Erişmek, nihayete ermek | Bir mesafeyi tüketip son sınıra varmayı hedefler | Vasıtaların birbirine bitiştirilmesinden çok hedefin hududuna odaklanır |
| قطع | Zıt | Kesmek, ayırmak, koparmak | Bütünlüğü ve bağı parçalayarak irtibatı tamamen yok etmektir | وصل kökünün tam zıddı olup irtibatın imhasını ifade eder |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | وصل | Bitiştirmek, ulaştırmak, intisap etmek | İki varlık arasındaki kopukluğu gidererek irtibat kurmak | Kesin |
| Latince | connectere, attingere | Birbirine bağlamak, dokunarak ulaşmak | connectere mekanik ve mantıki bağı karşılarken, kökteki sığınma ve soyut intisap boyutunu eksik bırakır | Güçlü |
| İngilizce | connect, link, reach | Bağlamak, birleştirmek, varmak | connect iki ucu bitiştirmeyi verir; Kur'an'daki vahyin peş peşe getirilmesi veya himayeye girme nüansını tam karşılamaz | Güçlü |
| Almanca | verbinden, anknüpfen, erreichen | Birleştirmek, bağ kurmak, ulaşmak | Yapısal birleştirmeyi ve temas etmeyi karşılar, ancak sıla ve ahit derinliğini kısmen dışarıda tutar | Güçlü |
| Fransızca | relier, joindre, atteindre | Birbirine bağlamak, kavuşmak, erişmek | İki noktayı köprüleme ve hedefe dokunma anlamını taşır, kabilevi ve hukuki iltihak boyutunu doğrudan yansıtmaz | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane’s Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يُوصَلَ / يَصِلُونَ | İlahi ahitlerin, adaletin ve sıla-i rahim bağlarının korunması | Allah'ın bitiştirilmesini emrettiği ahlaki ve ontolojik bağların gözetilmesi; Bakara 2:27, Ra'd 13:21, Ra'd 13:25 |
| يَصِلُونَ | Bir topluluğa sığınma, iltihak etme ve antlaşma bağına dahil olma | Barış antlaşması yapılmış bir kavme intisap ederek dokunulmazlık kazanma; Nisâ 4:90 |
| وَصَّلْنَا | Sözün, vahyin ve kıssaların kesintisiz biçimde ardı ardına ulaştırılması | İnsanlar ibret alsın diye ilahi kelamın ve delillerin peş peşe bağlanarak sunulması; Kasas 28:51 |
| يَصِلُ / تَصِلُ | Fiziksel olarak ulaşamama, temas edememe veya erişememe | Meleklerin elinin yemeğe dokunmaması veya Lut kavminin elçilere zarar veremeyecek olması; Hûd 11:70, Hûd 11:81 |
| يَصِلُ | Şirk koşanların mallarından putlara veya Allah'a pay aktarması | Müşriklerin tarım ve hayvan ürünlerinden belirledikleri payların intikal etmesi; En'âm 6:136 |
| وَصِيلَةٍ | Cahiliye adeti olarak kutsanan dişi hayvan | Peş peşe dişi doğurarak neslini kesintisiz kıldığı gerekçesiyle putlara adanan hayvan; Mâide 5:103 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahit, fıtrat ve ilahi vahyin sürekliliği | Bakara 2:27 ve Ra'd 13:21 bağlamında Allah'ın birleştirilmesini emrettiği bağların imanın gereği mi fıtri ahlak mı olduğu tartışması | İman-amel bütünlüğü ve ontolojik bağın koparılmazlığı |
| Fıkıh | Sıla-i rahim, eman akdi ve intisap | Nisâ 4:90 ayetindeki sığınma ve antlaşmalı kavme iltihakın getirdiği hukuki koruma ve kan bağı olanlara nafaka yükümlülüğü | Hukuki bağların, eman akdinin ve akrabalık haklarının tescili |
| Tefsir | Nazmın sürekliliği ve vahyin tenzili | Kasas 28:51 ayetindeki sözün ulaştırılması ifadesinde, ayetlerin ve delillerin birbirini tamamlayacak şekilde indirilmesi | İcaz, nazım tutarlılığı ve hitabın peş peşe akışı |
| Hadis | Sıla-i rahim ve saç ekleme yasakları | Hadislerde sıla-i rahmin ömrü ve rızkı bereketlendirmesi ile saçına başkasının saçını ekleyen kimseye (el-vâsıla) dair yasak | Yapay bağ kurmanın reddi ve organik-ahlaki irtibatın kutsiyeti |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve kulluk bağı | İrtibat ve ahit | Yaratıcı ile mahluk, fıtrat ile vahiy arasındaki bağı korumak | Koparılması yasaklanan bağları muhafaza ederek dini hayatı bütün kılar. | Kesin |
| İlmi | Epistemik süreklilik | Delil zinciri ve mantıki irtibat | Bilgi parçaları arasında nedensellik ve tefekkür sürekliliği sağlamak | Kasas 28:51 bağlamında vahyin ve ilmi önermelerin birbirine raptedilmesidir. | Güçlü |
| Siyasi | Hilf, eman ve diplomasi | İttifak ve himaye ağı | Zayıf olanın antlaşmalı güce eklemlenerek emniyet bulması | Nisâ 4:90 uyarınca barış protokollerine taraf olanlara iltihakı düzenler. | Kesin |
| İktisadi | Dağıtım ve mülkiyet intikali | Payların dolaşımı ve dayanışma | Kaynakların haksız biçimde şirk veya batıl tekellere aktarılmasını önlemek | En'âm 6:136 çerçevesinde iktisadi payların meşru mecralara akışını gözetir. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Çizge teorisi (Graph theory), topolojik bağlantılılık ve devre bütünlüğü | Ayrık düğümlerin (nodes) kenarlar (edges) vasıtasıyla birbirine bağlanarak kesintisiz bir iletim hattı kurması; akımın veya bilginin kopukluk olmadan hedefine transfer edilmesi. | Kesin |
| Beşeri bilimler | Sosyal sermaye ağı, kohezyon (toplumsal yapışkanlık) ve akdi bağlılık | Bireyler ve kurumlar arasındaki güven, antlaşma ve akrabalık bağlarının toplumsal çözülmeyi engelleyen bütünleştirici işlevi. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece fiziksel bir yere varmak, seyahat neticesinde ulaşmak veya sıradan bir akraba ziyareti düzeyine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök; ilahi nizamın emrettiği bütün bağları (tevhid, ahit, fıtrat, adalet, akrabalık) diri tutmayı, siyasi dokunulmazlık sağlayan antlaşmalara iltihakı ve vahyin zihinleri inşa eden kesintisiz tenzilini kuşatır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerde geçen birleştirme emrini daraltmak, parçalanmış ve ahlaki sorumluluklarından kopuk bir dindarlık anlayışına yol açarak toplumsal ve akdi yükümlülüklerin ihmal edilmesine neden olur. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlık, vahiy ve toplum arasındaki bütünleyici nizamı kuran temel kavramdır; Allah'ın emrettiği düzenin koparılmadan (kat' edilmeden) sürdürülmesini ilkeleştirir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Münafık ve fasıkların vasıflarının anlatıldığı ahit ayetlerinde (Bakara 2:27, Ra'd 13:21-25), savaş ve eman hukukunu belirleyen hükümlerde (Nisâ 4:90) ve vahyin hikmetli iniş metodolojisinde (Kasas 28:51). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dini bağların keyfi olduğunu zanneden yaklaşımı yıkar; akrabalık, fıtrat, adalet ve antlaşma bağlarını korumanın doğrudan iman ve fısk ekseninde bağlayıcı bir yükümlülük olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamİki ipi, kemiği veya nesneyi araya ek koyarak birbirine bağlamak, kopukluğu giderip devamlı kılmak ve bir hedefe temas etmek.
- Soyut anlamİnsan ile Allah, fert ile toplum arasındaki ahitleri muhafaza etmek, vahyin delillerini kesintisizce zihne akıtmak ve himaye bağıyla güvenliğe kavuşmak.
- Sistematik karşılıkParçaların kopukluğunu önleyerek sistemi ayakta tutan irtibat matrisi; ilahi emirlerin, hukuki sözleşmelerin ve toplumsal dokunun süreklilik dinamiği.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde ve ayrık iki varlık, sistem veya zümreyi; ise aralarında kurulan bağlayıcı ilişkiyi, ahdi veya antlaşmayı temsil eder. Bu bağıntı sayesinde iki ayrık küme tek bir bağlantılı yapı () haline gelir. Sağlanan bu ontolojik veya hukuki bağlantı sonucunda, taraflar arasındaki iletim, intisap veya akış fonksiyonu kesintisizliğe ulaşarak tam değerini () alır; yani kopukluk giderilmiş olur.