بيت

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ب-ي-تالصيغ: ٣٢ · الجذور المجاورة: ١٠١ · الآيات: ٥٤ · السور: ٢٩؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».قومغيرأنسبيتبُيُوتِطوفالْبَيْتَنحتبُيُوتًاعتقبوأبوب

الجذرالصيغ ٣٢الآيات ٥٤السور ٢٩المجاورة ١٠١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

بيت

ب - ي - ت

جذر
  • الورود: ٧٣
  • الآيات: ٥٤
  • الصيغ: ٣٢
  • المعاجم: ١٣

Beyt ev demektir. “Beyt” yapı demektir. Mesken ev demektir. Yani beyt herhangi bir yapıya ad olarak kullanılabilir. Marife gelen beyt Kabe’dir. İbrahim(AS)den beri insanlar burayı ziyaret etmektedir. Dünyada insanların ziyaret ettiği bu kadar eski başka bir bina yoktur. Ayrıca dünyadaki kara parçalarının ağırlık merkezi de Mekke’dir. Yani bütün insanlar için en kolay gidebilecekleri merkezdir. Bunun için seçilmiştir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Beyt ev demektir. “Beyt” yapı demektir. Mesken ev demektir. Yani beyt herhangi bir yapıya ad olarak kullanılabilir. Marife gelen beyt Kabe’dir. İbrahim(AS)den beri insanlar burayı ziyaret etmektedir. Dünyada insanların ziyaret ettiği bu kadar eski başka bir bina yoktur. Ayrıca dünyadaki kara parçalarının ağırlık merkezi de Mekke’dir. Yani bütün insanlar için en kolay gidebilecekleri merkezdir. Bunun için seçilmiştir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬١٩٤
باب التاء والباء و و ء ي معهما ت و ب، ب ي ت، أ ت ب، ت أ ب مستعملات توب: تُبْتُ إلى اللهِ تَوْبةً ومَتاباً، وأنا أَتوبُ إلى اللهِ ليَتُوبَ عليَّ قابلُ التَّوْبِ، أي قابل التَّوْبةِ، تطرَح الهاءَ. والتَّوْبةُ: الاستِحياءُ، يقال: ما طعامُكَ بطَعامِ تَوْبةٍ، أي لا يُستَحيى منه ولا يُحْتَشَمُ. بيت: البَيْتُ من بُيُوت النّاس، وبَيْتٌ من أبيات الشِّعْر. وبُيُوتاتُ العَرَب: أحياؤها. وبَيَّتُّ بَيْتاً
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٣٦
البَيْتُ معروف، والجمع بُيوتٌ وأَبْياتٌ وأَبايِيتُ. وتصغيره بُيَيْتٌ وبِيَيْتٌ أيضاً بكسر أوله. والعامة تقول بُوَيتٌ. والبَيْتُ أيضاً: عيالُ الرجل. وفلان جاري بَيْتَ بَيْتَ، أي ملاصقاً، بُنِيا على الفتح لأنّهما اسمان جُعلا واحداً. وقول الشاعر: وبَيْتٍ على ظَهْرِ المَطيّ بَنَيْتُهُ=بأسْمَرَ مشقوق الخياشيم يَرْعَفُ يعني بَيْتَ شِعْرٍ كتَبَهُ بالقلم. والبائِتُ: الغابُّ. يقال: خبر بائِتٌ. وكذلك
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٨٢٨
ت ب ( وايء ) توب ، تبا ، بيت ، أبت ، أتب ، تأب . ( تبا ) : ثعلب عن ابن الأعرابي : تبا إذا غَزا وغَنِمَ وسَبَى . توب : قال الليث : تابَ الرجلُ إلى الله يَتوبُ تَوْبَةً ومَتاباً ، والله التَّوابُ يتوبُ على عبده ، والعبد تَائِبٌ إلى الله ، وقال الله جلّ وعزّ : ( الذَّنبِ وَقَابِلِ ) ( غافر : 3 ) أراد التَّوْبة ، قلت : أصل تَابَ عاد إلى الله ورجع وأنابَ وتَابَ الله عليه ، أي عاد عليه بالمغفرة ، وقال
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٠٠٤
(باب الباء والياء وما يثلثهما) (بيت) الباء والياء والتاء أصلٌ واحد، وهو المأْوَى والمآب ومَجْمَع الشّمْل. يقال بيتٌ وبُيوتٌ وأبياتٌ. ومنه يقال لبيت الشِّعر بيتٌ على التشبيه لأنه مَجْمَع الألفاظِ والحروفِ والمعاني، على شرطٍ مخصوصٍ وهو الوَزْن. وإيَّاهُ أراد القائل: وبَيتٍ على ظَهْرِ المَطِيّ بَنَيْتُه *** بأسمَرَ مَشْقُوق الخياشِيم يَرْعُفُ([1])أراد بالأسمر القلم. والبيت: عِيالُ الرّجُل والذين
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٧١٤
- أصل البيت: مأوى الإنسان بالليل؛ لأنه يقال: بات: أقام بالليل، كما يقال: ظل بالنهار ثم قد يقال للمسكن بيت من غير اعتبار الليل فيه، وجمعه أبيات وبيوت، لكن البيوت بالمسكن أخص، والأبيات بالشعر. قال عز وجل: ﴿فتلك بيتوهم خاوية بما ظلموا﴾ [النمل/52]، وقال تعالى: ﴿واجعلوا بيوتكم قبلة﴾ [يونس/78]، ﴿لا تدخلوا بيوتا غير بيوتكم﴾ [النور/27]، ويقع ذلك على المتخذ من حجر ومدر وصوف ووبر، وبه شبه بيت الشعر، وعبر
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٤٥
ب ي ت ماله بيت ليلة وبيته ليلة‏.‏ وفلان لا يستبيت أي لا يملك البيتة‏.‏ وتبيت الطعـام‏:‏ أكلتـه عنـد المضجع وشر الطعام المتبيت‏.‏ وبيته العدو ومن عادته البيات‏.‏ وبيت الأمر‏:‏ دبره ليلاً ‏"‏ إذ يبيتون ما لا يرضى من القول ‏"‏ وهذا أمر قد بيت بليل‏.‏ وخفت بيوت أمر‏.‏ قال جرير أعـد لبيـوت الهمـوم إذا سـرت جمالية حرفاً وميساً مفرداً وبت عنده في مبيت صدق وبيتوتة طيبة‏.‏ وأباتك الله إباتة حسنة
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٬٦٩٥
البَيْتُ من الشَّعَر: ما زاد على طريقةٍ واحدة، يَقَع على الصغير والكبير؛ وقد يقال للمبنيّ من غير الأَبنية التي هي الأَخْبِيَةُ بَيْتٌ؛ والخِباءُ: بيت صغير من صوف أَو شعر، فإِذا كان أَكبرَ من الخِباء، فهو بيتٌ، ثم مِظَلَّة إِذا كَبِرَتْ عن البيت، وهي تسمى بيتاً أَيضاً إِذا كان ضَخْماً مُرَوَّقاً. الجوهري: البيتُ معروف. التهذيب: وبيت الرجل داره، وبيته قَصْره، ومنه قول جبريل، عليه السلام: بَشِّرْ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٤٨
* ب ي ت * جمع * البَيْتِ بُيُوتٌ * و * أبيْاتٌ * و * أبَابيِتُ * عن سيبويه مثل أقوال وأقاويل وتصغيره * بُيَيْتٌ * و * بِيَيْتٌ * بضم أوله وكسره والعامة تقول بويت و * البيتُ * أيضا عيال الرجل وقول الشاعر % وبيت على ظهر المطي بنيته % بأسمر مشقوق الخياشيم يرعف % يعني بيت شعر كتبه بالقلم و * البائتُ * و * البَيُّوتُ * الغاب يقال خبز بائت و * باتَ * الرجل يبيت ويبات * بَيْتُوتَةً * و * بَاتَ * يفعل
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬١٤٧
البيت من الشعر : ما زاد على طريقة واحدة ، يقع على الصغير والكبير ، قد يقال للمبني من المدر ، م وهو معروف ، والخباء : بيت صغير من صوف أو شعر فإذا كان أكبر من الخباء، فهو بيت ، ثم مظلة إذا كبرت عن البيت، وهي تسمى بيتا أيضا إذا كان ضخما مزوقا . وقال ابن الكلبي: بيوت العرب ستة: قبة من أدم، ومظلة من شعر، وخباء من صوف، وبجاد من وبر، وخيمة من شجر، وأقنة من حجر ، وسوط من شعر ، وهو أصغرها. وقال البغدادي:
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢١٬٦٢٦
بَاتَ 1 بَاتَ بات بآت آتي , (T, S M, &c.,) aor. يَبِيتُ and يَبَاتُ, (S, Msb, K,) inf. n. بَيْتُوتَةٌ (Lth, T, S A, Msb, K) and مَبِيتٌ (Msb, K) and مَبَاتٌ (Msb) and بَيْتٌ and بَيَاتٌ, (K,) has two meanings: in that which more commonly obtains, the action is restricted to the night: (Msb:) it is by night, or in night; not in sleep: (M:) you say, بَاتَ يَفْعَلُ كَذَا, meaning He did such a thing
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٣٨
بَاتَ بَاتَ ( y ) A , I ( n. ac. بَيْت 1 , مَبِيْت [ 18 ] , بَيَاْت 22 ), a. [ Fī ], Passed, spent the night in. b. [ Bi or 'Ind ], Passed the night at, with. c. Continued ( doing ). بَيَّتَ بَيَّتَ II , a. Built, constructed. b. Did by night. أَبْيَتَ أَبْيَتَ IV , a. Made to pass the night. b. Gave a night's lodging to. اِسْتَبْيَتَ اِسْتَبْيَتَ X , a. Asked for shelter for
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤١٬٦٨٧
بيت بَاتَ - يَبِيْتُ - بَيات - بَيْت - بُيوْت - بَيَّتَ - يُبَيَّتُ بَاتَ - يَبيْتُ + كائن + في مكان: يمكث ويبقى في مكان آمن ومريح ومستور وخاصة طوال الليل. باتَ - يَبيْتُ + كائن + يفعل أمراً + لـِ كائن: يمكث ويبقى في مكان آمن ومريح ومستور طوال الليل يفعل أمراً لأجل الكائن بَيات: على وزن " فـَعال": اسم فعل مبالغة من " باتَ - يَبيْتُ ":
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٠١ (الإجمالي: ٣٤١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. طوف

    الآيات المشتركة: ٧ · Çeper demektir

  2. نحت

    الآيات المشتركة: ٣ · Yontulmuş taş demektir

  3. أهل

    الآيات المشتركة: ٨ · Hilal yeni ay demektir

  4. عتق

    الآيات المشتركة: ٢ · Eski

  5. طهر

    الآيات المشتركة: ٤ · Akar temiz sudur

  6. قلد

    الآيات المشتركة: ٢ · Anahtardır

  7. بوأ

    الآيات المشتركة: ٣ · Bve bye’den dönüşmüştür

  8. غير

    الآيات المشتركة: ٧ · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  9. جبل

    الآيات المشتركة: ٤ · Dağ anlamındadır

  10. دخل

    الآيات المشتركة: ٦ · Dahl: Kuytu yer demektir

  11. أنس

    الآيات المشتركة: ١٠ · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

  12. بوب

    الآيات المشتركة: ٣ · Bab kapı demektir

الآيات التي ورد فيها(٥٤)

  1. … فِي الْأَرْضِ تَتَّخِذُونَ مِنْ سُهُولِهَا قُصُورًا وَتَنْحِتُونَ الْجِبَالَ بُيُوتًا فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Evler

  2. وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى وَأَخِيهِ أَنْ تَبَوَّأَا لِقَوْمِكُمَا بِمِصْرَ بُيُوتًا وَاجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ

    Evler

  3. وَكَانُوا يَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا آمِنِينَ

    Evler

  4. وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ

    Evler

  5. … مِنْ بُيُوتِكُمْ سَكَنًا وَجَعَلَ لَكُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعَامِ بُيُوتًا تَسْتَخِفُّونَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ إِقَامَتِكُمْ وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا …

    Evler

  6. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

    Evler

  7. لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ مَسْكُونَةٍ فِيهَا مَتَاعٌ لَكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا تَكْتُمُونَ

    Evler

  8. … جُنَاحٌ أَنْ تَأْكُلُوا جَمِيعًا أَوْ أَشْتَاتًا فَإِذَا دَخَلْتُمْ بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُبَارَكَةً …

    Evler

  9. وَتَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا فَارِهِينَ

    Evler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökبيت
YapıÜçlü kök
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli olan ي)
Bağlamsal Yakın Köklerدار, سكن, حجر, أوي
Zıt Kökظعن
Çekirdek Özet 1Geceleyin sığınılan, toplanılan, güvenle barınılan ve etrafı çevrilmiş korunaklı mekân veya yapı
Çekirdek Özet 2İnsanın ve ailenin mahremiyet, istirahat ve ibadet alanı; tevhidin yeryüzündeki merkezi (Kâbe)
Çekirdek Özet 3Bireysel ve toplumsal hayatın kurucu hücresi; zihinsel ve gizli planların geceleyin tahkim edildiği odak
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir bina veya tuğla-harç yapısına indirgeyip geceleme, sığınma, güvenlik ve mahremiyet boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بيOrtaya çıkma, ayrışma, toplanma veya belirginleşme hareketi; بين (ayrışıp belirginleşme), بيد (ortadan çekilme), بيع (mülkiyetin el değiştirmesi), بيض (beyazlık ve açığa çıkma)تBelirli bir sınır ve işaret koyarak sığınma, toplanma ve geceyi geçirme sınırını kesinleştirme anlamı kazandırmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadırİçeride olma, barınma, örtme, korunaklı bir iç alan oluşturma
يEl ve kolİş yapma, uzanma, kurma, inşa etme veya sığınma eylemini fiiliyata dökme
تİşaret, çarpıİm, kesin sınır, bağlayıcı akit, son nokta ve emniyet hududu
بيتEv, çadırKorunaklı bir iç alana çekilip el emeğiyle kurulan ve kesin sınırlarla belirlenen güvenli barınma eylemi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGeceleyin vahşi hayattan, soğuktan ve tehlikelerden korunmak üzere sığınılan çadır, gölgelik, taştan veya kıldan barınak; geceyi bir yerde geçirme eylemi
Cahiliye şiiri kullanımıÜmeyye b. Ebi’s-Salt beytinde geceleyin kurulan veya dert edinilip gece boyu tasarlanan ağır meseleyi ifade etmek üzere şu şekilde zikreder: وأَجْعَلُ فُقْرَتَها عُدَّةً / إذا خِفْتُ بيُّوتَ أَمْرٍ عُضالِ
Erken Arapça kullanımUbeyd b. Hilâl’e ait mısrada gece gizlice tuzak kurma ve tertipleme anlamında kullanılmıştır: أَتَوْني فلم أرضَ ما بَيَّتُوا / وكانوا أَتَوْني بشيءٍ نُكُرْ

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinin en temel ve en yaygın müşterek miraslarından birini temsil eden بيت kökü, Proto-Semitik *bayt- (ev, barınak, geceleme yeri) biçimine kadar kesintisiz takip edilebilmektedir. Doğu Sami kolunda Akadca bītu(m) (ev, tapınak, mülk, hane), Batı Sami kolunda İbranice bayit (בַּיִת: ev, aile, sülale, tapınak), Aramice ve Süryanice baytā (ܒܝܬܐ: ev, konut, ibadethane), Ugaritçe bt (ev, mesken), Güney Sami kolunda Ge'ez (Etiyopya) bēt ve Güney Arabistan epigrafik metinlerinde byt biçiminde korunmuştur. Bütün Sami dillerinde kök, hem fiziksel yapıyı hem aileyi hem de kutsal mabedi (tanrının evi) ifade edecek biçimde anlam genişlemesine uğramıştır. Arapçada kökün fiil formu olan «bâte» (geceyi geçirdi) ve «tebyît» (gece gizlice iş çevirme, gece baskını yapma) türevleri, barınmanın asıl sebebinin gece karanlığındaki savunmasızlığı gidermek olduğu ilksel göçebe tecrübesine doğrudan işaret etmektedir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönGecelemek (beytûte), gece sığınılan mekân (beyt), gece planı yapmak (tebyît)İsim formu olan ev ile eylem formu olan geceleme arasında doğrudan bir sebep-sonuç bağı bulunurKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca bītu, İbranice bayit, Aramice/Süryanice baytā, Ugaritçe bt, Ge'ez bētTüm Sami dillerinde ev, hane, soy ve tapınak anlamlarını taşıyan Proto-Semitik ortak miras köktürKesin
Daha geniş dilsel ilişkiProto-Afroasyatik kök ihtimalleriBazı Berberice ve Çadik dillerindeki barınak ve geceleme adlarıyla muhtemel yapısal paralelliklerMuhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بيتAnlamlıEv, gecelemek, gece iş tasarlamakGece sığınılan barınak, hane, mabetHedef kök; Kur'an'da geçer
بتيAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez
يبتAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıHarf dizilimi Arapçada kök olarak kullanılmaz; Kur'an'da geçmez
يتبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez
تبيAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez
تيبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بيتMerkezBarınak, geceleme ve sığınma yeriGeceleyin emniyet içinde sığınılan, toplanılan, mahremiyeti olan korunaklı mekân veya haneFiziksel binadan ziyade geceleme, sığınma ve hane halkının bir aradalığı esastır
دارKomşuYaşam alanı, mülk, yurtEtrafı çevrili, içinde birden fazla beyt (oda/ev) barındıran geniş yaşam havzası ve yurtدور kökünden dönme ve çevreleme vurgusu taşır; بيت onun içindeki özel birimdir
سكنKomşuHuzur ve sükûnet bulunan yerHareketsizliğe kavuşulan, telaşın dindiği, sükûnet ve huzur veren ikametgâhMekânın fiziksel boyutundan çok sağladığı dinginlik ve yerleşme durumu ön plandadır
حجرKomşuÖzel oda, yasaklı ve ayrılmış bölmeGirişi sınırlandırılmış, etrafı kesin çizgilerle çevrilmiş tekil oda veya özel hacimYasaklama, koruma ve dışarıdan soyutlama anlamı taşır
أويKomşuSığınma, himaye altına girmeTehlikeden kaçıp himayesine girilen, şefkatle toplanılan merci veya melceMekânsal sınırdan ziyade himaye, sığınma ve merhametle toplanma eylemi esastır
ظعنZıtGöç etme, çadırı söküp yola çıkmaKonaklanan yeri terk edip sefere koyulma, açık alanda hareket halinde olmaYerleşiklik, gece sığınması ve mahremiyetin karşıtı olan intikal hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبيتGece sığınılan ev, hane, mabetGecelemek, toplanmak, mahremiyet ve hane halkını içeren çok katmanlı kavramKesin
LatinceDomus, MansioEv, hane, konaklama yeriDomus aile ve soy boyutunu karşılarken, mansio gece kalınan durağı karşılar; gece planı türevini içermezGüçlü
İngilizceHouse, Home, Abode, Nocturnal shelterEv, yuva, mesken, gece barınağıHouse fiziksel binayı, home duygusal ve ailevi yuvayı karşılar; geceleme fiilini tam olarak yansıtmazGüçlü
AlmancaHaus, Heim, NachtlagerEv, yurt, gece kalınan yerHaus yapıyı, Heim aidiyeti, Nachtlager gece konaklamasını verirGüçlü
FransızcaMaison, Foyer, DemeureEv, hane, ocakMaison fiziksel yapıyı, foyer ocak ve aile birliğini karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْبَيْتِ / بَيْتِيَKâbe, Mescid-i HarâmTevhidin merkezi, ilk mabet ve ibadet yönelişi bağlamı (Bakara 2:125, Âl-i İmrân 3:96, Hac 22:26, Kureyş 106:3)
بُيُوت / بُيُوتِكُمْİnsanların özel meskenleri, aile yuvasıMahremiyet, izin alarak girme, aile hukuku ve yerleşim bağlamı (Nûr 24:27, Nûr 24:61, Ahzâb 33:33)
بَيَاتًاGeceleyin ansızın gelen azapToplumların gafil olduğu gece vaktinde helakin inmesi bağlamı (A'râf 7:4, A'râf 7:97, Yûnus 10:50)
يُبَيِّتُونَ / بَيَّتَGeceleyin gizli plan ve komplo kurmaMünafıkların veya inkârcıların karanlıkta gizlice toplanıp tertip yapması bağlamı (Nisâ 4:81, Nisâ 4:108)
بَيْتًا (Örümcek ağı)Dayanıksız ve çürük sığınakŞirk koşanların dayandığı sahte otoritelerin acizliğini tasvir bağlamı (Ankebût 29:41)
بَيْتًا (Cennette köşk)İlahi mükâfat ve ebedi barınakFiravun'un eşinin Allah katında talep ettiği manevi makam ve yakınlık bağlamı (Tahrîm 66:11)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBeytullah (Kâbe) ve ilahi nispetKâbe'nin Allah'a izafe edilmesinin mekân isnadı değil teşrif ve ta'zim amaçlı olmasıMecazi aidiyet ve tenzih eksenli yorum
FıkıhMesken dokunulmazlığı ve aile hukukuİsti'zân (izin isteme), mahremiyet sınırları, nafakada mesken temini ve kadının iddeti süresince evinde kalmasıHukuki ve dokunulmaz mahrem alan
TefsirKâbe'nin kadimliği ve örümcek evi meseliKâbe'nin yeryüzünün ilk beyti olması ve şirkin temelsizliğinin örümceğin eviyle örneklendirilmesiMaddi ve manevi sığınak mukayesesi
HadisEhl-i Beyt ve gece ibadetiHz. Peygamber'in ailesinin hukuki ve ahlaki konumu; geceleyin namazla geçirilen evin manevi nuruNebevi hane ve geceleyin ihya edilen ibadet

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kıble merkeziBeytullah (Kâbe)Birleştirici odak ve sığınakBütün müminlerin yöneldiği, yeryüzünün ilk ve en köklü tevhid merkezi işlevini görürKesin
İlmiKavramsal çerçeve ve metin yapısıBeytü'l-hikme / Şiir beytiDağınık unsurları bir araya getiren ölçülü yapıŞiirde beyt nasıl vezinle anlamı toplarsa, ilmi meclisler de bilgiyi derleyip korurGüçlü
SiyasiDevlet yönetimi ve kamusal teşkilatBeytülmâl / HanedanKamu kaynaklarının toplandığı güvenli merkezToplumun ortak hazinesinin korunduğu ve dağıtıldığı kurumsal emniyet odağıdırGüçlü
İktisadiMülkiyet, barınma ve hane ekonomisiTemel tüketim ve üretim birimi (hane)Servetin korunduğu ve neslin yetiştiği ekonomik hücreBireyin ve ailenin temel ihtiyaçlarını giderdiği asgari iktisadi sığınaktırKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKararlı potansiyel kuyusu (Potential well) ve hücre zarıMaddenin veya parçacığın dağılmadan bir arada tutulduğu, dış etkenlere karşı korunan kapalı ve dengeli durumGüçlü
Beşeri bilimlerÇekirdek aile ve mahrem alan dokunulmazlığıBireyin toplumsal baskı ve dış tehditlerden sıyrılarak kendisini yeniden ürettiği temel sosyolojik kurumKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiبيت kelimesini yalnızca gayrimenkul, tapulu mülk ya da taştan-betondan yapılmış fiziksel bir bina olarak algılamak
Kur'an içi daha geniş anlamKökün özünde geceleyin sığınılan yer, bir araya toplanma, mahremiyet, gizli tasarılar ve tevhidin evrensel merkezi (Kâbe) bulunması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKâbe'ye dair ayetlerdeki tevhidî derinliğin yitirilmesi; isti'zân ayetlerindeki mahremiyet ilkesinin bina mülkiyetine indirgenmesi; gece yapılan gizli planların (تبييت) psikolojik ve ahlaki vehametinin gözden kaçması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem ferdi ahlak ve aile mahremiyetini kurduğu hem de evrensel ibadet coğrafyasını Kâbe merkezinde birleştirdiği anahtar bir köktür; ayrıca nifak ve gizli komploların psikolojisini de gece boyutuyla açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hac ve kıble ayetlerinde (Bakara, Âl-i İmrân, Hac); sosyal hayat ve mahremiyet kurallarını belirleyen ayetlerde (Nûr, Ahzâb); münafıkların gece tuzaklarını ifşa eden ayetlerde (Nisâ); şirk eleştirisinde (Ankebût).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ev kavramının salt ekonomik bir tüketim nesnesi değil, ahlaki bir terbiye, güvenlik ve sükûn alanı olduğunu gösterir; müşriklerin güvendikleri sığınakların örümcek ağı kadar dayanıksız olduğunu ortaya koyarak sahte emniyet hissini yıkar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamİnsanın geceleyin tehlikelerden korunmak, istirahat etmek ve ailesiyle toplanmak üzere sığındığı korunaklı çadır, barınak veya oda.
  • Soyut anlamDış tehditlere ve belirsizliklere karşı sınırları belirlenmiş güvenli mahrem alan; tevhid bilincinin ve zihinsel tasarıların toplandığı çekirdek odak.
  • Sistematik karşılıkHem mikro düzeyde toplumun çekirdeği olan ailenin koruma kalkanı hem de makro düzeyde ümmetin tevhid yönelişini sabitleyen Kâbe mihveri.
  • LaTeX modeliB={x∈U∣ϕ(x,tnight)≤θ∧ψ(x)=1}
  • LaTeX açıklamasıModelde B korunaklı beyt alanını, U tüm fiziksel ve sosyal evreni, x bu alanın içindeki unsurları temsil eder. ϕ(x,tnight) fonksiyonu gece vaktinde maruz kalınan dış tehlike ve savunmasızlık düzeyini gösterir; bu düzeyin belirlenen θ eşik değerinden küçük veya eşit olması güvenlik koşulunu sağlar. ψ(x)=1 ifadesi ise mekânın mahremiyet, toplanma ve dokunulmazlık sınırının tam olarak devrede olduğunu tanımlar.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ب