حور
ح - و - ر
جذر- الورود: ١٣
- الآيات: ١٢
- الصيغ: ٩
- المعاجم: ١٣
Hale güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır. Sonra havl değişme havr ise dönme anlamları kazanmıştır. “Havl”den dönüşmüştür. “Havl” de “hale”den dönüşmüştür. “Hale” az bulutlu günde ayın veya güneşin etrafında oluşan aydınlık demektir. Havr “Hale” güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır. Sonra “havl” değişme “havr” ise dönme anlamları kazanmıştır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Hale güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır. Sonra havl değişme havr ise dönme anlamları kazanmıştır. “Havl”den dönüşmüştür. “Havl” de “hale”den dönüşmüştür. “Hale” az bulutlu günde ayın veya güneşin etrafında oluşan aydınlık demektir. Havr “Hale” güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır. Sonra “havl” değişme “havr” ise dönme anlamları kazanmıştır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٧٬٦٦٠باب الحاء والراء و واي معهما
ح ر و، ح ر ي، ح و ر، ح ي ر، ر ح ا، و ح ر، ر و ح، ر ي ح مستعملات
حرو:
الحَراوَةُ: نحو طَعْمِ الخَرْدَلِ وشِبْهِهِ. ويقال: لهذا الكُحل حَرَاوةٌ ومَضاضةٌ في العين.
حرى:
الحَرْيُ: النُّقصانُ بعد الزّيادة. والقمر يَحْري الأول فالأول حتّى ينقص، حَرْياً.
والحَرَى- مقصور-: موضع البيض، وهو الأُفْحُوص والأُدْحِيُّ. قال:
بيضةٌ زادَ هَيْقُها عن حَراها كلَّ طارٍ عليه أنْ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٤٢٥حارَ يَحورُ حَوْراً وحُؤُوراً: رجع. يقال: حارَ بعد ما كارَ. ونعوذُ بالله من الحَوْر بعد الكَوْرِ أي من النُقصانِ بعد الزيادة. وكذلك الحورُ بالضم. وفي المثل: حورٌ في مَحارةٍ، أي نُقْصانٌ في نقصانٍ. يُضربُ مثَلاً للرجل إذا كان أمره يُدْبِرُ. قال الشاعر:
واستَعْجلوا عن خَفيفِ المَضْغ فازدردوا والذمُّ يَبقى وزادُ القـوم فـي حـورِ
والحور أيضاً: الاسم من قولك: طحَنتِ الطاحنةُ فما أَحارَتْ شيئاً، أي
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٣٢٬٧٩٢باب الحاء والراء
حرى ، حار ، حور ، رحا ، راح ، وحر ، حرح .
حرى : قال الليث : الحرَاوَةُ : حرارةٌ تكون في طعْم نحوِ الخردلِ وما أشبهه ، حتى يقال : لهذا الفُجْل حَرَاوة ومَضَاضَةٌ في العَيْن . أبو عبيد عن الأمويّ : الحَرْوَةُ الحُرْقَةُ يجدها الرجل في حَلْقِه . وقال النضر الفُلْفُل له حَرَاوَةٌ بالواو وحَرَارَةٌ بالراء . وقال الليث : الحَرْيُ النقصان بعد الزيادة يقال إنه لَيُحْرِي كما يَحْرِي
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١١٬٤١١(باب الحاء والواو وما معهما من الحروف في الثلاثي)
(حوي) الحاء والواو وما بعده معتلٌّ أصل واحد، وهو الجمع يقال حوَيْتُ الشيءَ أحويه حَيَّاً([1])، إذا جمعتَه. والحَوِيَّة: الواحدةُ من الحوايا، وهي الأمعاء، وهي من الجمع. ويقولون للواحدة حاوياء. قال:
كأنّ نقيضَ الحَبِّ في حاويائِه *** فحيحُ الأفاعي أو نقيضُ العقارِبِ([2]) والحَوِيَّةُ: كساءٌ يحوَّى حولَ سَنام البعير ثم يُركَب. والحيُّ من أحياء
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٤٤٥- الحور: التردد إما بالذات؛ وإما بالفكر، وقوله عز وجل: ﴿إنه ظن أن لن يحور﴾ [الانشقاق/14]، أي: لن يبعث، وذلك نحو قوله: ﴿زعم الذين كفروا أن لن يبعثوا، قل بلى وربي لتبعثن﴾ [التغابن/17]، وحار الماء في الغدير: تردد فيه، وحار في أمره: تحير، ومنه: المحور للعود الذي تجري عليه البكرة لتردده، وبهذا النظر قيل: سير السواني أبدا لا ينقطع (المثل: سير السواني سفر لا ينقطع. اللسان: سنا)، والسواني جمع سانية، وهي
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٣٧٣ح و ر
في عينها حور واحورت عينها.
وقال ذو الرمة: إذا شف عن أجيادها كل ملجم من القز واحورت إليك المحاجر أي ابيضت وجفنة محورة مبيضة بالسديف قال: يا ورد إني سأموت مـره فمن حليف الجفنة المحورة ودقيق وخبز حواري قال النمر: لها مـا تشتهـي عسـل مصفـى وإن شاءت فحواري بسمن وامرأة حوارية ونساء حواريات: بيض.
قال الأخطل: حواريـة لا يدخـل الذم بيتها مظهـرة يـأوي إليهـا مطهـر وقال آخر: فق
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٤٬٣٩٢الحَوْرُ: الرجوع عن الشيء وإِلى الشيء، حارَ إِلى الشيء وعنه حَوْراً ومَحاراً ومَحارَةً وحُؤُورواً: رجع عنه وإِليه؛ وقول العجاج: في بِئْرِ لا حُورٍ سَرَى وما شَعَرْ
أَراد: في بئر لا حُؤُورٍ، فأَسكن الواو الأُولى وحذفها لسكونها وسكون الثانية بعدها؛ قال الأَزهري: ولا صلة في قوله؛ قال الفرّاء: لا قائمة في هذا البيت صحيحة، أَراد في بئر ماء لا يُحِيرُ عليه شيئاً. الجوهري: حارَ يَحُورُ حَوْراً وحُؤُوراً
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٠٤٥* ح و ر * * حَارَ * رجع وبابه قال ودخل وفلان * حائرٌ * بائر يعني هو هالك أو كاسد و * الحَوَرُ * بفتحتين جلود حمر تغشى بها السلال الواحدة * حَوَرَة * بفتحتين أيضا و * الحَوَرُ * أيضا شدة بياض العين في شدة سوادها وامرأة * حَوْرَاءُ * بينة * الحَوَرِ * يقال * احْوَرَّتْ * عينه * احْوِرَاراً * قال الأصمعي ما أدري ما الحور في العين وقال أبو عمرو * الحَوَرُ * أن تسود العين كلها مثل أعين الظباء والبقر
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٧٬٩٧٠الحور: الرجوع عن الشيء وإلى الشيء كالمحار والمحارة والحؤور بالضم في هذه وقد تسكن واوها الأولى وتحذف لسكونها وسكون الثانية بعدها في ضرورة الشعر، كما قال العجاج:
في بئر لا حور سرى ولا شعر
بأفكه حتى رأى الصبح جشر أراد: لا حؤور. وفي الحديث من دعا رجلا بالكفر وليس كذلك حار عليه ، أي رجع إليه ما نسب إليه. وكل شيء تغير من حال إلى حال فقد حار يحور حورا. قال لبيد:
وما المرء
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢١٬٦٢٥حَارَ
1 حَارَ حار , aor. يَحُورُ, (S,) inf. n. حَوْرٌ and حُؤُورٌ (S, K) and حُورٌ, a contraction of the form next preceding, used in poetry, in case of necessity, (TA,) and مَحَارٌ (S, K) and مَحَارَةٌ (K) and حَوْرَةٌ, (TA,) He, or it, returned, (S, L, K,) اـِلَى شَىْءٍ to a thing, and عَنْهُ from it. (L.) ― -b2- [Hence,] حار عَلَيْهِ It (a false imputation) returned to him [who was its author;
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٣٨حَارَ
حَارَ ( w ) U ( n. ac. مَحَار [ 17A ] , مَحَارَة [ 17tA ] , حُؤُوْر [ 27 ] ),
a. Returned; turned back.
b. Decreased, diminished.
c. ( n. ac. حَوْر 1 ), Was confused, bewildered.
حَوِرَ
حَوِرَ A ( n. ac. حَوَر 4 ),
a. see IX (b) .
حَوَّرَ
حَوَّرَ II ,
a. Rolled, flattened.
b. Whitewashed ( wall ).
حَاْوَرَ
حَاْوَرَ III ,
a. Spoke, conversed with.
أَحْوَرَ
أَحْوَرَ IV ,
a.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٤٥٬١٣٨حور
1.BAB
حَارَ - يَحُورُ - حِوَار - حَوَارِيّ - حَوارِيّون - حاوَرَ - يُحَاوِرُ - تَحَاوَرَ- يَتَحَاوَرُ - تَحَاوُر
حَارَ - يَحُوْرُ + كائن + في أمر أو شأن: يفكر به مع شعور بالشك وعدم اليقين: يشعر بعدم اليقين تجاه قضية وأنه يحتاج لمن يحاوره ويناقشه فيها، فيشترك معه في بيان الصواب فيها من الخطأ، أو النفع من الضرر أو وجه المتعة من الألم، وما
حور 1.BAB حَارَ - يَحُورُ - حِوَار - حَوَارِيّ - حَوارِيّون - حاوَرَ - يُحَاوِرُ - تَحَاوَرَ- يَتَحَاوَرُ - تَحَاوُر حَارَ - يَحُوْرُ + كائن + في أمر أو شأن: يفكر به مع شعور بالشك وعدم اليقين: يشعر بعدم اليقين تجاه قضية وأنه يحتاج لمن يحاوره ويناقشه فيها، فيشترك معه في بيان الصواب فيها من الخطأ، أو النفع من الضرر أو وجه المتعة من الألم، وما شابه ﴿إنه كان في أهله مسرورا(13) إنه ظن أن لن يحور(14) بلى إن ربه كان به بصيرا﴾: إنه ظن أن لا ضرورة للتفكير وتشغيل المخ طالما هو في أهله مسرور حِوَار: على وزن " فـِعال": اسم فعل مبالغة من " حَارَ - يَحُورُ ": التحاور: التفكير بقضية مشكوك بصوابها لتبين الصواب من الخطأ فيها: وهي أيضاً بمعنى "مفعول ": الأمر أو القضية التي يتم التحاور بشأنها حَوَاريّ: اسم نسبة من " حِوار": الذي ينتمي وينتسب إلى الذين يهتمون بالحوار مع آخر حَوارِيّون: جمع " حَوارِيّ ": وهي اصطلاحاً: أصحاب عيسى عليه السلام: الأتباع الذين يتحاورون مع رئيسهم حَاوَرَ - يُحاوِرُ + كائن + كائناً: على وزن " فاعَلَ " من "حَارَ - يَحُوْرُ ": يبادل آخر فعل "حَارَ - يَحُوْرُ ": يعرض كل منهما ما لديه للآخر في بحث قضية تهمهما كليهما، وذلك لبيان الصواب من الخطأ أو الفائدة من الضرر أو وجه المتعة من الألم، أو ما شابه تَحَاوَرَ- يَتَحَاوَرُ: على وزن " تفاعل " من " حَارَ - يَحُوْرُ ": يقوم بفعل التحاور بإرادة ذاتية: يقوم كلا الطرفين بالاشتراك في بحث قضية تهمهما كليهما لبيان الصواب من الخطأ، أو الفائدة من الضرر، أو المتعة من الألم تَحَاوُر: اسم فعل " تَحَاوَرَ- يَتَحاوَرُ " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " ألفاظ التفكير والمناقشة والحوار، الداخلي مع النفس والخارجي مع آخر"، وهي: بَرْهَنَ - يُبَرْهِنُ، حَجَّ - يَحِجُّ (حَجَّ - يَحُجُّ)، بَرْهَمَ - يُبَرْهِمُ، حَارَ - يَحُوْرُ، فَكَرَ - يَفْكُرُ، مَرَا - يَمْرُو يفرق لفظاً: حَارَ - يَحُوْرُ + كائن + في أمر أو شأن: يفكر به مع شعور بالشك وعدم اليقين حَارَ - يَحَارُ + الكائن: يتردد ولا يستقر: يتحرك بحركة معاودة متكررة جيئة وذهاباً، أو دورانية حول " محور" حَوِرَ - يَحْوَرُ + اللون أو الكائن: ينصع: يكون ذا لون فاقع وناصع وصافي وقوي،
يحور ﴿إنه كان في أهله مسرورا(13) إنه ظن أن لن يحور(14) بلى إن ربه كان به بصيرا (15)﴾ الإنشقاق حاور - يحاور - يحاوره يحاور﴿وكان له ثمر فقال لصاحبه وهو يحاوره أنا أكثر منك مالا وأعز نفرا(34)﴾ الكهف ﴿قال له صاحبه وهو يحاوره أكفرت بالذي خلقك من تراب ثم من نطفة ثم سواك رجلا(37)﴾ الكهف تحاور - تحاوركما ﴿قد سمع الله قول التي تجادلك في زوجها وتشتكي إلى الله والله يسمع تحاوركما إن الله سميع بصير(1)﴾ المجادلة الحواريون ﴿فلما أحس عيسى منهم الكفر قال من أنصاري إلى الله قال الحواريون نحن أنصار الله آمنا بالله واشهد بأنا مسلمون(52)﴾ آل عمران ﴿وإذ أوحيت إلى الحواريين أن آمنوا بي وبرسولي قالوا آمنا واشهد بأننا مسلمون(111)﴾ المائدة ﴿إذ قال الحواريون ياعيسى ابن مريم هل يستطيع ربك أن ينزل علينا مائدة من السماء قال اتقوا الله إن كنتم مؤمنين(112)﴾ المائدة ﴿ياأيها الذين آمنوا كونوا أنصار الله كما قال عيسى ابن مريم للحواريين من أنصاري إلى الله قال الحواريون نحن أنصار الله فآمنت طائفة من بني إسرائيل وكفرت طائفة فأيدنا الذين آمنوا على عدوهم فأصبحوا ظاهرين (14)﴾ الصف جاء في التفسير : الحواريون : أصفياء عيسى وأنصاره مختار الصحاح ● [حور] ح و ر: حَارَ رجع وبابه قال ودخل وفلان حائرٌ بائر يعني هو هالك أو كاسد و الحَوَرُ بفتحتين جلود حمر تغشى بها السلال الواحدة حَوَرَة بفتحتين أيضا و الحَوَرُ أيضا شدة بياض العين في شدة سوادها وامرأة حَوْرَاءُ بينة الحَوَرِ يقال احْوَرَّتْ عينه احْوِرَاراً قال الأصمعي ما أدري ما الحور في العين وقال أبو عمرو الحَوَرُ أن تسود العين كلها مثل أعين الظباء والبقر وقال وليس في بني آدم حور وإنما قيل للنساء حور العيون تشبيها بالظباء والبقر و تَحْوِيرُ الثياب تبييضها ومنه قيل لأصحاب عيسى عليه السلام الحَوَارِيُّون لأنهم كانوا قصارين وقيل الحَوَارِيُّ الناصر قال النبي عليه الصلاة والسلام ﴿الزبير بن العوام بن عمتي وحواري من أمتي﴾ و الحُوَّارَى بالضم وتشديد الواو مقصور ما حور من الطعام أي بيض وهذا دقيق حوارى و حَوَّرَهُ فاحْوَرَّ أي بيضه فأبيض و الحُوَارُ بالضم ولد الناقة ولا يزال حوارا حتى يفصل فإذا فصل عن أمه فهو فصيل وثلاثة أحْوِرَةٍ والكثير حِيرانٌ و حُوَرانٌ أيضا و حَوَرَانُ بالفتح وسكون الواو موضع بالشام و المُحَاوَرَةُ المجاوبة و التَحَاوُرُ التجاوب الراغب حور - الحور: التردد إما بالذات؛ وإما بالفكر، وقوله عز وجل: }إنه ظن أن لن يحور﴿[الانشقاق/14]، أي: لن يبعث، وذلك نحو قوله:﴾زعم الذين كفروا أن لن يبعثوا، قل بلى وربي لتبعثن{ [التغابن/17]، وحار الماء في الغدير: تردد فيه، وحار في أمره: تحير، ومنه: المحور للعود الذي تجري عليه البكرة لتردده، وبهذا النظر قيل: سير السواني أبدا لا ينقطع (المثل: سير السواني سفر لا ينقطع. اللسان: سنا)، والسواني جمع سانية، وهي ما يستقى عليه من بعير أو ثور، ومحاره الأذن لظاهره المنقعر، تشبيها بمحارة الماء لتردد الهواء بالصوت فيه كتردد الماء في المحارة، والقوم في حور أي: في تردد إلى نقصان، وقوله: (نعوذ بالله من الحور بعد الكور) (الحديث عن عبد الله بن سرجس قال: (كان النبي صلى الله عليه وسلم إذا خرج مسافرا يقول: اللهم إني أعوذ بك من وعثاء السفر، وكآبة المنقلب، والحور بعد الكور، وسوء المنظر في الأهل والمال) أخرجه مسلم في الحج برقم (1343) ؛ وابن ماجه 2/1279؛ والترمذي (العارضة 13/4) ؛ والنسائي 8/272) أي: من التردد في الأمر بعد المضي فيه، أو من نقصان وتردد في الحال بعد الزيادة فيها، وقيل: حار بعد ما كار. والمحاورة والحوار: المرادة في الكلام، ومنه التحاور، قال الله تعالى: }والله يسمع تحاوركما﴿[المجادلة/1]، وكلمته فما رجع إلي حوارا، أو حويرا أو محورة (انظر أساس البلاغة ص 98؛ ومجمل اللغة 1/256)، أي: جوابا، وما يعيش بأحور، أي بعقل يحور إليه، وقوله تعالى:﴾حور مقصورات في الخيام﴿[الرحمن/72]،﴾وحور عين﴿[الواقعة/22]، جمع أحور وحوراء، والحور قيل: ظهور قليل من البياض في العين من بين السواد، وأحورت عينه، وذلك نهاية الحسن من العين، وقيل: حورت الشيء: بيضته ودورته، ومنه: الخبز الحوارى، والحواريون أنصار عيسى صلى الله عليه وسلم، قيل: كانوا قصارين (انظر غريب القرآن لليزيدي ص 106)، وقيل: كانوا صيادين، وقال بعض العلماء: إنما سموا حواريين لأنهم كانوا يطهرون نفوس الناس بإفادتهم الدين والعلم المشار إليه بقوله تعالى:﴾إنما يريد الله ليذهب عنكم الرجس أهل البيت ويطهركم تطهيرا{ [الأحزاب/33]، قال: وإنما قيل: كانوا قصارين على التمثيل والتشبيه، وتصور منه من لم يتخصص بمعرفته الحقائق المهنة المتداولة بين العامة، قال: وإنما كانوا صيادين لاصطيادهم نفوس الناس من الحيرة، وقودهم إلى الحق، قال صلى الله عليه وسلم: (الزبير ابن عمتي وحواري) (الحديث عن جابر عن النبي صلى الله
الصيغ(٩)
- الْحَوَارِيُّونَÇevredekiler(الْفَعَالِيُّونَ)×٣
- بِحُورٍHuriler ile(بِفُعْلٍ)×٢
- يُحَاوِرُهُOnunla konuşur(يُفَاعِلُهُ)×٢
- الْحَوَارِيِّينَÇevredekiler(الْفَعَالِيِّينَ)×١
- تَحَاوُرَكُمَاİkinizin konuşması(تَفَاعُلَكُمَا)×١
- حُورٌHuriler(فُعْلٌ)×١
- لِلْحَوَارِيِّينَÇevredekilere(لِلْفَعَالِيَّنَ)×١
- وَحُورٌVe huriler(وَفُعْلٌ)×١
- يَحُورَDurumu değişir(يَفْعُلَ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٨ (الإجمالي: ٧٠)
- عيسى
الآيات المشتركة: ٣ · İsa
- عين
الآيات المشتركة: ٣ · Ayn göz, “evya” göze demektir
- زوج
الآيات المشتركة: ٣ · İlik ve düğme çiftinin her biridir
- خيم
الآيات المشتركة: ١ · Haym (hı) : Çardak demektir
- مريم
الآيات المشتركة: ٢ · Meryem
- شكو
الآيات المشتركة: ١ · Abajur gibi
- ميد
الآيات المشتركة: ١ · Sallar
- قول
الآيات المشتركة: ٧ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
- حسس
الآيات المشتركة: ١ · Küçük taş kırıntısı anlamındadır
- صحب
الآيات المشتركة: ٢ · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…
- أيد
الآيات المشتركة: ١ · Yed el veya kol demektir
- قصر
الآيات المشتركة: ١ · Kusare, anız demektir
الآيات التي ورد فيها(١٢)
فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَى مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ آمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ
Çevredekiler
إِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ قَالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
Çevredekiler
… ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوَارِيِّينَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ فَآمَنَتْ طَائِفَةٌ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ …
Çevredekiler
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | حور |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | رجع, حول, كلم, خلص |
| Zıt Kök | كور |
| Çekirdek Özet 1 | Bir mihver etrafında dönme, bir hale veya merkeze geri dönüş, saflaşma ve kontrast oluşturan berrak beyazlık |
| Çekirdek Özet 2 | Karşılıklı söz alıp verme yoluyla hakikate yönelme, ilahi mesaja sadakatle bağlanan saf yardımcılar ve nihai yaratılış kaynağına rücu |
| Çekirdek Özet 3 | Varoluşsal devinim ve diyalektik süreçlerin başa ve esasa dönmesi, sistem içi dengenin saflaşma ile kurulması |
| Kritik Hata Riski | Kökün türevlerini yalnızca cismani güzellik tasvirine indirgeyerek dönüş, akıl yürütme, arınma ve ontolojik hesaplaşma eksenini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| حو | Bir sınırla çevirme, toplama, kuşatma ve içe alma hareketidir. Bu kök çekirdeği حوط (kuşatmak), حوز (kendine katıp toplamak), حول (eksen etrafında dönmek ve durum değiştirmek) ve حوي (toplayıp muhafaza etmek) köklerinde somut biçimde görülür. | ر | Çekirdeğin kuşatma ve toparlama anlamına bir merkeze, başlangıç noktasına veya döngüsel sınıra dönüş (rücu) ve bu dönüşle ortaya çıkan berraklık/saflık nüansı eklenmiştir; hareket düz bir çevirmeden kendi ekseninde dönen ve aslına ricat eden bir devinime evrilmiştir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ح | çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma | Hareketi sınırlandıran, bir alan oluşturan ve dışarıdan ayrıştırarak koruma altına alan çevreleme. |
| و | çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Ayrılan unsurları birbirine bağlayan, süreklilik sağlayan ve merkezi noktaya tutturan bağlayıcı güç. |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Başlangıç noktası, yönelinen odak, liderlik, bilinç ve en üst referans merkezi. |
| حور | Sınırlandırılmış alanda merkeze tutunarak dönme ve başlangıç noktasına geri gelme | Bir odak etrafında çevrelenmiş olanın bağını koruyarak başa, asıl kaynağa ve berrak özüne rücu etmesi eylemidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Değirmen taşının veya çıkrığın üzerinde döndüğü mil (el-mihver), bir şeyin başlangıç durumuna geri dönmesi, kabaran hamurun veya yıkanan kumaşın beyazlatılması ve göz akı ile karasının keskin bir berraklıkla ayrışmasıdır. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa, insanın parlayıp ardından sönen ve aslına dönen durumunu anlatırken kökü dönüş ve dönüşüm anlamında kullanır: وما المرء إلا كالشهاب وضوئه / يحور رمادا بعد إذ هو ساطع |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Peygamber'in yolculuk duasında geçen bir halden geriye, eksikliğe ve çözülmeye dönüşü ifade eden nebevî yakarış: نَعوذُ باللهِ من الحَوْرِ بَعْدَ الكَوْر |
المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Dîvânu Lebîd.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça حور kökü, Afro-Asyatik dil ailesinin Sami kolunda hem optik berraklık ve beyazlık hem de döngüsel hareket ve başlangıç noktasına rücu alanlarında yer alır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kök soydaşları özellikle beyazlık, kireçleşme, ağarma ve asil soyluluk/safiyet anlam alanlarını taşır (İbranice ḥ-w-r kökünden türeyen ḥāwar fiili "beyazlaşmak, solmak", ḥōrīm ise "soylular, beyaz libas giyen seçkinler" anlamındadır; Aramice ve Süryanice ḥwār yine "beyaz olmak, arınmak" demektir). Akadcada ḫurāṣu kelimesinde parıltı ve arılık izleri görülmekle birlikte asıl semantik akrabalık Batı Sami dillerindeki renk ve saflık matrisinde billurlaşır. Arapça bu kökte hem renk kontrastını (aşırı beyazlık ile siyahlığın ayrışması) korumuş hem de ecvef yapının getirdiği fonetik elastikiyetle "dönme, eksen, karşılıklı söz alıp verme ve aslına rücu etme" anlamlarını etrafında toplayan geniş bir ontolojik kavrama dönüştürmüştür.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Koehler-Baumgartner (HALOT), Brockelmann Lexicon Syriacum, Payne Smith.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | حور ile حول ve حير geçişkenliği | İç Arapçada durum değiştirme, bir eksen etrafında dönme ve suyun bir çukurda dönüp durması (hayret/tahayyur) kökleriyle semantik geçişkenlik gösterir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice ḥwr kökü | Kuzeybatı Sami dillerinde "ağarmak, beyaz olmak, parlamak" anlamları esastır; beyaz giyinen saf dostlar ve seçkinler (havariyyûn) kavramı bu katmanla örtüşür. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Antik Mısır ve Doğu Afrika dillerindeki beyazlık ve dönme kökleri | Afro-Asyatik havzada parıldama, yıkanarak arınma ve yuvarlak hareket belirten morfemlerle uzaktan fonetik ve anlamsal paralellik taşır. | Muhtemel |
المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| حور | Anlamlı | Dönme, rücu etme, berrak beyazlık | Bir şeyin ilk haline dönmesi, gözün saf aklığı, karşılıklı konuşma. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| حرو | Anlamlı | Yönelme, arama, kasıt | Bir işin en uygununu ve doğrusunu araştırıp ona yönelmek (taharri). | Hedef kökteki odaklanma ve dönüş nüansıyla akrabadır; Kur'an'da geçmez. |
| وحر | Anlamlı | İç öfkesi, sıcaklık, kin | Göğüste biriken gizli hınç, toprağın aşırı sıcağı. | İçsel sıkışma ve kaynama hareketidir; Kur'an'da geçmez. |
| ورح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilim mühmel veya kullanımsız kabul edilmiştir. | Fonetik olarak terk edilmiştir; Kur'an'da geçmez. |
| رحو | Anlamlı | Değirmen taşı, dönme | Değirmenin dönen taşı, kendi mihverinde dönen kütle. | حور kökündeki mihver ve dönme anlamıyla doğrudan kalb ve anlam ortaklığı taşır; Kur'an'da geçmez. |
| روح | Anlamlı | Can, nefes, genişlik, rüzgar | Maddeden arınmış canlılık ilkesi, ferahlık ve hareket kabiliyeti. | حور kökündeki saflık ve akışkan dönüş ile derin anlamsal bağ taşır; Kur'an'da geçer. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| حور | Merkez | Dönüş, diyalog, saflık, mihver | Kendi aslına ve merkezine rücu ederek berraklaşma, karşılıklı sözün akışı. | Döngüsel bir hareketle ilk hale dönmeyi ve zıtların kontrastındaki saflığı ifade eder. |
| رجع | Komşu | Geri dönüş, yönelme | رجع doğrudan bir yerden çıkıp geri gelmeyi bildirirken, حور kendi ekseninde başa dönmeyi ve durumun tersine dönmesini vurgular. | Mekansal ve zamansal olarak geri dönmek, cevaben yönelmek. |
| حول | Komşu | Dönüşüm, hal değiştirme | حول bir halden diğerine geçişi ve gücü anlatırken, حور asıl merkeze ve başlangıç noktasına dönüşü öne çıkarır. | Durumun başkalaşması, eksen etrafında bir tam devir tamamlama. |
| كلم | Komşu | Söz söyleme, hitap | كلم tek taraflı hitap ve tesir bırakmayı da içerirken, حور mutlaka karşılıklı konuşmayı (müzakere ve rücuu) şart koşar. | Anlamlı seslerle hitap etmek, yaralamak/etki bırakmak. |
| خلص | Komşu | Saflaşma, arınma | خلص karışımdan sıyrılıp tek kalmayı anlatırken, حور beyaz ile siyahın zıtlığı içindeki göz alıcı arılığı bildirir. | Tortulardan ve yabancı unsurlardan bütünüyle temizlenme. |
| كور | Zıt | Sarmak, artırmak, üst üste yığmak | كور sarığı başa sarıp katman katman büyütmek iken, حور sarığın çözülüp eksilmesini ve gerilemesini ifade eder. | Dürülme, katlanarak artma, büyüme ve yığılma. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | حور | Dönüş, diyalog, berraklık | Aslına dönme, karşılıklı konuşma ve zıtların oluşturduğu göz alıcı arılık. | Kesin |
| Latince | Reverti, dialogus, candidus | Geri dönmek, karşılıklı konuşma, parlak beyaz | Reverti fiziksel ve ontolojik dönüşü, dialogus iki yönlü söz akışını, candidus ise lekesiz beyazlığı karşılar; üçünü tek kelimede birleştiremez. | Güçlü |
| İngilizce | Return, dialogue, pure contrast | Dönüş, karşılıklı söyleşme, saf berraklık | Return kelimesi rücu boyutunu, dialogue kelimesi muhâvere boyutunu karşılar; hûr kavramındaki saf optik arılığı dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Almanca | Zurückkehren, Dialog, Lauterkeit | Geri dönmek, diyalog, arılık/berraklık | Zurückkehren rücu eylemini, Dialog karşılıklı konuşmayı verir; kökün bünyesindeki mihver ve kontrast anlamı ancak açıklamayla kurulur. | Güçlü |
| Fransızca | Retourner, dialogue, éclat | Geri dönmek, diyalog, ışıltılı beyazlık | Retourner fiili başa dönüşü, dialogue iletişimi, éclat ise parlak saflığı ifade eder; kökün tekil semantik gövdesini parçalı yansıtır. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَحُورَ | Diriliş, başlangıç noktasına rücu etme | İnsanın ölümden sonra hesaba çekilmek üzere Rabbine asla dönmeyeceğini zannetmesi bağlamı (İnşikâk 84:14). |
| يُحَاوِرُهُ / تَحَاوُرَكُمَا | Karşılıklı konuşma, diyalog, fikir teatisinde bulunma | İki bağ sahibi arasındaki inanç tartışması ve kadının peygamberle hak arayışı içindeki karşılıklı konuşması (Kehf 18:34, 18:37; Mücâdele 58:1). |
| الْحَوَارِيُّونَ / الْحَوَارِيِّينَ | İhlaslı dostlar, kalbi arınmış ve davaya sadık seçkin yardımcılar | Hz. İsa'nın çağrısına ilk icabet eden ve Allah yolunda canla başla saf tutan çekirdek cemaat (Âl-i İmrân 3:52; Mâide 5:111, 5:112; Saf 61:14). |
| حُورٌ / بِحُورٍ | Gözleri son derece berrak, arı duru ve kontrastı net cennet nimetleri | Cennet ehlinin paklığı, güzelliği ve kusursuz uyumunu anlatan ahiret tasvirleri (Duhân 44:54; Tûr 52:20; Rahmân 55:72; Vâkıa 56:22). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ba's (yeniden diriliş) ve ahiret halleri | İnşikâk 84:14 ayetindeki rücu inkarının adem (yokluk) zannı mı yoksa hesaba çekilme inkarı mı olduğu meselesi. | Varlığın mutlak yok oluşa değil, yaratanın huzuruna kaçınılmaz dönüşü (rücu). |
| Fıkıh | Yargılama usulü ve karşılıklı iddia/savunma | Dava esnasında tarafların söz alıp vermesi (muhâvere) ve iddiadan vazgeçip rücu etmenin hukuki sonuçları. | İkrar veya inkardan asıl duruma dönme; iki tarafın yüz yüze konuşması. |
| Tefsir | "Havârî" ve "Hûr" kelimelerinin semantik analizi | Havarilerin mesleki olarak çamaşır ağartanlar mı yoksa kalpleri ve niyetleri bembeyaz seçkinler mi olduğu; hûr kavramının cinsiyet üstü arılığı. | Beyazlık, lekesizlik, içsel safiyet ve zıtların estetik uyumu. |
| Hadis | İstiaze duaları ve nifaktan korunma | Sefer dualarında geçen sarığın çözülüp dökülmesi gibi işlerin tersine dönmesi ve hidayetten sonra dalalete düşüş uyarısı. | Artıştan sonra eksilme, düzenden sonra çözülme, hidayetten rücu etme. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ontolojik yaratılış ve diriliş döngüsü | Rücu ve hesap verme bilinci | Varlığın başıboş olmadığını, başladığı yere döneceğini hatırlatma | İnsanın varoluşunu ilahi merkezle irtibatlandırmasını ve nihai hesaba dönüşü idrak etmesini sağlar. | Kesin |
| İlmi | Diyalektik yöntem ve müzakere | Karşılıklı diyalog (muhâvere) | Tez ve antitezin yüzleşmesiyle hakikatin açığa çıkması | Fikirlerin tek taraflı dayatılmayıp sözün alınıp verilmesiyle gerçeğin berraklaşması sürecidir. | Kesin |
| Siyasi | Çekirdek kadro ve sadakat teşkilatı | Havârîlik (seçkin öncüler) | Toplumsal dönüşümün saf ve adanmış bir kadro eliyle yürütülmesi | Bir hareketin etrafında çıkar gözetmeksizin duran, kalbi ve ameli tertemiz merkez ekibi temsil eder. | Güçlü |
| İktisadi | Döngüsel sermaye ve piyasa dengesi | Mal ve sözleşmelerin aslına dönüşü | Değerin tek elde birikmeyip tedavülde dolaşarak hak sahiplerine dönmesi | Sermayenin atıl kalmayıp piyasa mihveri etrafında dönerek iktisadi arınmayı temin etmesidir. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Periyodik hareket, simetri ve faz dönüşümü | Bir sistemin belirli bir eksen (mihver) etrafında periyodik salınım yapıp başladığı koordinata dönmesi, optik fizikteki zıt dalga boylarının oluşturduğu yüksek kontrastlı netlik. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Müzakereci iletişim modeli ve sadakat sosyolojisi | İletişim teorisinde monoloğun kırılarak geri bildirimli döngüsel etkileşimin (feedback) kurulması, siyaset sosyolojisinde davaya lekesiz bağlanmış karizmatik çekirdek çevre. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca cennette erkeklere vadedilen cinsel bedenler (hûr) daraltmasına hapsetmek veya diyalog kavramını sıradan bir laf kalabalığına indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; ontolojik olarak insanın başlangıç noktasına dönüşünü (İnşikâk 84:14), zihinsel olarak hakikatin karşılıklı konuşmayla tecelli edişini (Kehf 18:34), sosyolojik olarak tertemiz bir inanç çekirdeğini (Âl-i İmrân 3:52) ve estetik olarak mutlak berraklığı kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kökün ahiret inancını kuran rücu boyutunun silinmesi, cennet tasvirlerinin metalaştırılarak ruhani ve ontolojik arılığından koparılması, ilahi hakikatin müzakereye açık kurucu zemininden uzaklaşılması. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem varoluşsal döngüyü (yaratılış-ölüm-diriliş/rücu) hem peygamberi mücadelenin insani taşıyıcılarını (havariler) hem de hakikatin tebliğindeki diyalojik üslubu (muhâvere) tek bir kök ekseninde birbirine bağlamasını sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Dirilişi inkar edenlerin psikolojisini çürüten ayetlerde, peygamberlerin yakın çevreleriyle olan iman akitlerinde ve cennet nimetlerinin tasvir edildiği eskatolojik metinlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın dünyadaki eylemlerinin hesapsız kalıp yokluğa karışacağı zannını iptal eder; vahyin tebliğinde kaba dayatma yerine karşılıklı konuşma ve argüman üretme zeminini inşa eder. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir mihver üzerinde dönen mil, suyun girdap yapıp aslına dönmesi, göz akı ile karasının ayrışarak netleşmesi, kumaş veya hamurun yıkanıp ağartılması.
- Soyut anlamVarlığın başlangıç koordinatına kaçınılmaz rücuu, fikirlerin karşılıklı teati edilerek saflaşması, sadakat ve lekesiz niyetlerle davaya bağlanma.
- Sistematik karşılıkBaşlangıç durumundan ayrılan dinamik bir sistemin, etkileşim ve arınma süreçlerinden geçerek kendi merkezine ve mutlak referans noktasına geri dönme mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormüldeki kapalı eğri integrali (), sistemin bir çevre () boyunca hareket edip başladığı noktaya döndüğü döngüsel korunum ve rücu hareketini () simgeler. Denklik işareti (), bu döngüsel hareketin ontolojik olarak zaman içindeki herhangi bir durumun (), kökün temsil ettiği muhâvere, arınma ve dönüşüm operatörü () vasıtasıyla başlangıçtaki saf ve asıl referans durumuna () dönmesiyle gerçekleştiğini ifade eder. Bu model, kökün hem eksen etrafında dönme hem de başlangıç noktasına rücu etme karakterini yansıtır.