سكن
س - ك - ن
جذر- الورود: ٦٩
- الآيات: ٦٦
- الصيغ: ٤٤
- المعاجم: ١٣
“Sikkin” bıçak demektir. “Sekene” kesilen hayvanın hareketsiz kalması demektir. “Miskin” bu anlamda yoksul demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
“Sikkin” bıçak demektir. “Sekene” kesilen hayvanın hareketsiz kalması demektir. “Miskin” bu anlamda yoksul demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٢١٦الكاف والسين والنون معهما
ك ن س، س ك ن، ن ك س، ن س ك مستعملات كنس: الكَنْسُ: كسح القمام عن وجه الأرض. والكُناسَةُ: ملقاها.
والكِناسُ: مولج للوحش من البقر يستكن فيه من الحر والصر، ثم يذهب إذا أمسى، فإذا صار مألفاً فهو تولجه، وكَنَسَتْ، وتكنّست: دخلته، وقوله:
شاقتك ظعن الحي حين تحملوا فتكنّسوا قطناً تصير خيامهـا
أي: دخلوا في هوادج جللت بثياب القطن.
وقوله جل ذكره: "الجوار الكُنَّس": النجوم التي
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٤٤٩سَكَنَ الشيء سُكوناً: استقرَّ وثبت. وسكَّنَهُ غيره تَسْكيناً. والسَكينَةُ: الوَداعُ والوقار. وسَكَنْتُ داري وأَسْكَنْتُها غيري والاسم منه السُكْنى. وهم سُكَّانُ فلان. والسُكَّانُ: أيضاً: ذَنَبُ السفينة. والمَسْكَنُ أيضاً: المنزل والبيت. وأهل الحجاز يقولون مَسْكَنٌ بالفتح. والسَكْنُ: أهل الدار. قال ذو الرُمَّة:
فيا كَرمَ السَكْنِ الَّذينَ تحمَّلـوا عن الدار والمُسْتَخْلَفِ المُتَبَدِّلِ
وفي
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٣٬٠٢٧ك س ن
كنس ، سكن ، نسك ، نكس ، سنك : ( مستعملة ) .
سنك : أهمله الليث : ورَوى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ أنّه قال : السُّنُكُ : المَحَاجُّ اللَّيِّنة ، ولم أسمعه لغيرِه ؟ .
كنس : قال الليث : الكَنْسُ : كَسْحُ القُمامِ عن وجه الأرض ، والكُنَاسةُ : مُلْقاها ، والكِناسُ : مَوْلِجٌ للوحْش من البقر تَسكنُ فيه من الحرِّ .
يقال : كنَسَتِ الظِّبَاءُ ، وتَكَنَّسُوا . وقال
لبيد :
شَاقَتْكَ ظُعْنُ الحيِّ حين
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٦١٣(باب السين والكاف وما يثلثهما)
(سكم) السين والكاف والميم ليس بشيء. على أنَّ بعضهم ذكر أن السكم مقَارَبة الخطو.
(سكن) السين والكاف والنون أصلٌ واحد مطّرد، يدلُّ على خلاف الاضطراب والحركة. يقال سَكَن الشّيءُ يسكُن سكوناً فهو ساكن.
والسَّكْن: الأهل الذين يسكُنون الدّار. وفي الحديث: "حتَّى إنَّ الرُّمّانَة لَتُشْبِعُ السَّكْن". والسَّكَن: النار، في قول القائل:
* قد قُوِّمَتْ بسَكَنٍ وأَدْهانْ([1])
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٣٤٣- السكون: ثبوت الشيء بعد تحرك، ويستعمل في الاستيطان نحو: سكن فلان مكان كذا، أي: استوطنه، واسم المكان مسكن، والجمع مساكن، قال تعالى: ﴿لا يرى إلا مساكنهم﴾ [الأحقاف/25]، وقال تعالى: ﴿وله ما سكن في الليل والنهار﴾ [الأنعام/13]، و ﴿لتسكنوا فيه﴾ [يونس/67]، فمن الأول يقال: سكنته، ومن الثاني يقال: أسكنته نحو قوله تعالى: ﴿ربنا إني اسكنت من ذريتي﴾ [إبراهيم/37]، وقال تعالى: ﴿أسكنوهن من حيث سكنتم من وجدكم﴾
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٨٧س ك ن
سكـن المتحـرك وأسكنتـه وسكنتـه وتناسبـت حركاتـه وسكناتـه.
وسكنـوا الدار وسكنوا فيها وأسكنتهم الدار وأسكنتهم فيها وهم سكن الدار وساكنتها وساكنوها وسكانها وهي مسكنهم.
وتركتهم على سكناتهم ومكناتهم ونزلاتهم: على مساكنهم وأماكنهم ومنازلهم التي كانـوا فيها.
واتخذ فلان طعاماً لسكان الدار وهم عمارها من الجن.
وليس في دارنا ساكن.
ودبـر لـي فلـان سكنـى وسكناً ونزلاً ورزقاً لأن المكان
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٠٬٣٠٩السُّكُونُ: ضدّ الحركة. سَكَنَ الشيءُ يَسْكُنُ سُكوناً إذا ذهبت حركته، وأَسْكَنه هو وسَكَّنه غيره تَسْكيناً. وكل ما هَدَأَ فقد سَكَن كالريح والحَرّ والبرد ونحو ذلك. وسَكَنَ الرجل: سكت، وقيل: سَكَن في معنى سكت، وسَكَنتِ الريح وسَكَن المطر وسَكَن الغضب. وقوله تعالى: وله ما سَكَن في الليل والنهار؛ قال ابن الأَعرابي: معناه وله ما حَلَّ في الليل والنهار؛ وقال الزجاج: هذا احتجاج على المشركين لأَنهم لم
السُّكُونُ: ضدّ الحركة. سَكَنَ الشيءُ يَسْكُنُ سُكوناً إذا ذهبت حركته، وأَسْكَنه هو وسَكَّنه غيره تَسْكيناً. وكل ما هَدَأَ فقد سَكَن كالريح والحَرّ والبرد ونحو ذلك. وسَكَنَ الرجل: سكت، وقيل: سَكَن في معنى سكت، وسَكَنتِ الريح وسَكَن المطر وسَكَن الغضب. وقوله تعالى: وله ما سَكَن في الليل والنهار؛ قال ابن الأَعرابي: معناه وله ما حَلَّ في الليل والنهار؛ وقال الزجاج: هذا احتجاج على المشركين لأَنهم لم ينكروا أَن ما استقرَّ في الليل والنهار لله أَي هو خالقه ومُدَبِّره، فالذي هو كذلك قادر على إحياء الموتى. وقال أَبو العباس في قوله تعالى: وله ما سكن في الليل والنهار، قال: إنما الساكن من الناس والبهائم خاصة، قال: وسَكَنَ هَدَأَ بعد تَحَرُّك، وإنما معناه، والله أَعلم، الخَلْق. أَبو عبيد: الخَيْزُرَانَةُ السُّكّانُ، وهو الكَوْثَلُ أَيضاً. وقال أَبو عمرو: الجَذَفُ السُّكّان في باب السُّفُن. الليث: السُّكّانُ ذَنَب السفينة التي به تُعَدَّل؛ ومنه قول طرفة: كسُكّانِ بُوصِيٍّ بدَجْلَةَ مُصْعِدِ. وسُكَّانُ السفينة عربي. والسُّكّانُ: ما تُسَكَّنُ به السفينة تمنع به من الحركة والاضطراب. والسِّكِّين: المُدْية، تذكر وتؤَنث؛ قال الشاعر: فعَيَّثَ في السَّنامِ، غَداةَ قُرٍّ، بِسِكِّينٌ مُوَثَّقَةِ النِّصابِ وقال أَبو ذؤَيب: يُرَى ناصَحاً فيما بَدا، وإذا خَلا فذلك سِكِّينٌ، على الحَلْقِ، حاذقُ قال ابن الأَعرابي: لم أَسمع تأْنيث السِّكِّين، وقال ثعلب: قد سمعه الفراء؛ قال الجوهري: والغالب عليه التذكير؛ قال ابن بري: قال أَبو حاتم البيت الذي فيه: بسِكِّينٍ مُوَثَّقَة النِّصابِ. هذا البيت لا تعرفه أَصحابنا. وفي الحديث: فجاء المَلَك بسِكِّين دَرَهْرَهَةٍ أَي مُعْوَجَّة الرأْس؛ قال ابن بري: ذكره ابن الجَوَالِيقي في المُعَرَّب في باب الدال، وذكره الهروي في الغريبين. ابن سيده: السِّكِّينَة لغة في السِّكِّين؛ قال: سِكِّينةٌ من طَبْعِ سَيْفِ عَمْرِو، نِصابُها من قَرْنِ تَيْسٍ بَرِّي وفي حديث المَبْعَثِ: قال المَلَكُ لما شَقَّ بَطْنَه إيتِني بالسِّكِّينة؛ هي لغة في السِّكِّين، والمشهور بلا هاء. وفي حديث أَبي هريرة، رضي الله عنه: إن سَمِعْتُ بالسِّكِّين إلاَّ في هذا الحديث، ما كنا نسميها إلاَّ المُدْيَةَ؛ وقوله أَنشده يعقوب: قد زَمَّلُوا سَلْمَى على تِكِّين، وأَوْلَعُوها بدَمِ المِسْكِينِ قال ابن سيده: أَراد على سِكِّين فأَبدل التاء مكان السين، وقوله: بدم المسكين أَي بإِنسان يأْمرونها بقتله، وصانِعُه سَكّانٌ وسَكَاكِينيٌّ؛ قال: الأَخيرة عندي مولَّدة لأَنك إذا نسبت إلى الجمع فالقياس أَن تَردّه إلى الواحد. ابن دريد: السِّكِّين فِعِّيل من ذَبَحْتُ الشيءَ حتى سكن اضطرابه؛ وقال الأَزهري: سميت سِكِّيناً لأَنها تُسَكَّنُ الذبيحة أَي تُسَكنها بالموت. وكل شيء مات فقد سَكَنَ، ومثله غِرِّيد للمغني لتغريده بالصوت. ورجل شِمِّير: لتَشْمِيره إذا جَدَّ في الأَمر وانكمش. وسَكَنَ بالمكانَ يَسْكُنُ سُكْنَى وسُكُوناً: أَقام؛ قال كثيِّر عزة: وإن كان لا سُعْدَى أَطالتْ سُكُونَهُ، ولا أَهْلُ سُعْدَى آخِرَ الدَّهْرِ نازِلُهْ. فهو ساكن من قوم سُكّان وسَكْنٍ؛ الأَخيرة اسم للجمع، وقيل: جمع على قول الأَخفش. وأَسْكَنه إياه وسَكَنْتُ داري وأَسْكَنْتها غيري، والاسم منه السُّكْنَى كما أَن العُتْبَى اسم من الإعْتاب، وهم سُكّان فلان، والسُّكْنَى أَن يُسْكِنَ الرجلَ موضعاً بلا كِرْوَة كالعُمْرَى. وقال اللحياني: والسَّكَن أَيضاً سُكْنَى الرجل في الدار. يقال: لك فيها سَكَنٌ. أَي سُكْنَى. والسَّكَنُ والمَسْكَنُ والمَسْكِن: المنزل والبيت؛ الأخيرة نادرة، وأَهل الحجاز يقولون مَسْكنٌ، بالفتح. والسَّكْنُ: أَهل الدار، اسم لجمع ساكِنٍ كشارب وشَرْبٍ؛ قال سَلامة بن جَنْدَل: ليس بأَسْفَى ولا أَقْنَى ولا سَغِلٍ، يُسْقَى دواءَ قَفِيِّ السِّكْنِ مَرْبُوبِ وأَنشد الجوهري لذي الرمة: فيا كَرَمَ السَّكْنِ الذين تَحَمَّلوا عن الدارِ، والمُسْتَخْلَفِ المُتَبَدَّلِ قال ابن بري: أَي صار خَلَفاً وبَدَلاً للظباءِ والبقر، وقوله: فيا كَرَمَ يَتَعَجَّب من كرمهم. والسَّكْنُ: جمع ساكن كصَحْب وصاحب. وفي حديث يأْجوج ومأْجوج: حتى إن الرُّمَّانة لتُشْبِعُ السَّكْنَ؛ هو بفتح السين وسكون الكاف لأَهل البيت. وقال اللحياني: السَّكْنُ أَيضاً جِمَاعُ أَهل القبيلة. يقال: تَحَمَّلَ السَّكْنُ فذهبوا. والسَّكَنُ: كل ما سَكَنْتَ إليه واطمأْنَنت به من أَهل وغيره، وربما قالت العرب السَّكَنُ لما يُسْكَنُ إليه؛ ومنه قوله تعالى: جعَلَ لكم الليلَ سَكَناً. والسَّكَنُ: المرأَة لأَنها يُسْكَنُ إليها. والسَّكَنُ: الساكِنُ؛ قال الراجز: لِيَلْجَؤُوا من هَدَفٍ إلى فَنَنْ، إلى ذَرَى دِفْءٍ وظِلٍّ ذي سَكَنْ وفي الحديث: اللهم أَنْزِلْ علينا في أَرضنا سَكَنَها أَي غياث أَهلها الذي تَسْكُن أَنفسهم إليه، وهو بفتح السين والكاف. الليث: السَّكْنُ السُّكّانُ. والسُّكْنُ: أَن تُسْكِنَ إنساناً منزلاً بلا كراء، قال: والسَّكْنُ العيال أَهلُ البيت، الواحد ساكِنٌ. وفي حديث الدجال: السُّكْنُ القُوتُ. وفي حديث المهدي: حتى إنَّ العُنْقود ليكون سُكْنَ أَهل الدار أَي قُوتَهم من بركته، وهو بمنزلة النُّزْل، وهو طعام القوم الذين ينزلون عليه. والأَسْكانُ: الأَقْواتُ، وقيل للقُوتِ سُكْنٌ لأَن المكان به يُسْكَنُ، وهذا كما يقال نُزْلُ العسكر لأَرزاقهم المقدرة لهم إذا أُنزِلوا منزلاً. ويقال: مَرْعًى مُسْكِنٌ إذا كان كثيراً لا يُحْوج إلى الظَّعْن، كذلك مَرْعًى مُرْبِعٌ ومُنْزِلٌ. قال: والسُّكْنُ المَسْكَن. يقال: لك فيها سُكْنٌ وسُكْنَى بمعنى واحد. وسُكْنى المرأَة: المَسْكَنُ الذي يُسْكنها الزوج إياه. يقال: لك داري هذه سُكْنَى إذا أَعاره مَسْكناً يَسْكُنه. وسُكّانُ الدَّارِ: هُمُ الجنّ المقيمون بها، وكان الرجل إذا اطَّرَفَ داراً ذبح فيها ذَبيحة يَتَّقي بها أَذَى الجنّ فنهى النبي، صلى الله عليه وسلم، عن ذبائح الجن. والسَّكَنُ، بالتحريك: النار؛ قال يصف قناة ثَقَّفَها بالنار والدُّهن: أََقامها بسَكَنٍ وأَدْهان وقال آخر: أَلْجَأَني الليلُ وريحٌ بَلَّهْ إلى سَوادِ إِبلٍ وثَلَّهْ، وسَكَنٍ تُوقَدُ في مِظَلَّهْ ابن الأَعرابي: التَّسْكِينُ تقويم الصَّعْدَةِ بالسِّكَنِ، وهو النار. والتَّسْكين: أَن يدوم الرجل على ركوب السُّكَيْنِ، وهو الحمار الخفيف السريع، والأَتانُ إذا كانت كذلك سُكَيْنة، وبه سميت الجارية الخفيفة الرُّوح سُكَيْنة. قال: والسُّكَيْنة أَيضاً اسم البَقَّة التي دخلت في أَنف نُمْروذَ بن كَنْعان الخاطئ فأَكلت دماغَه. والسُّكَيْنُ: الحمار الوحشي؛ قال أَبو دُواد: دَعَرْتُ السُّكَيْنَ به آيِلاً، وعَيْنَ نِعاجٍ تُراعي السِّخالا والسَّكينة: الوَدَاعة والوَقار. وقوله عز وجل: فيه سَكِينة من بربكم وبَقِيَّةٌ؛ قال الزجاج: معناه فيه ما تَسْكُنُون به إذا أَتاكم؛ قال ابن سيده: قالوا إنه كان فيه ميراث الأَنبياء وعصا موسى وعمامة هرون الصفراء، وقيل: إنه كان فيه رأْس كرأْس الهِرِّ إذا صاح كان الظَّفَرُ لبني إسرائيل، وقيل: إن السَّكينة لها رأْس كرأْس الهِرَّة من زَبَرْجَدٍ وياقوت ولها جناحان. قال الحسن: جعل الله لهم في التابوت سَكِينة لا يَفِرُّون عنه أَبداً وتطمئن
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬١٠٦* س ك ن * * سَكَن * الشيء من باب دخل و * السَّكينةُ * الوداع والوقار و * سَكَ َ * داره يسكنها بالضم * سُكْنَى * و * أسْكَنَها * غيره * إسْكَانا * والاسم من هذا * السُّكْنَى * كالعتبى اسم من الأعتاب و * السُّكَّانُ * جمع * سَاكِنٍ * و * السُّكَّانُ * أيضا ذنب السفينة و * المَسْكِنُ * بكسر الكاف المنزل والبيت وأهل الحجاز يفتحون الكاف و * السَّكْنُ * بوزن الجفن أهل الدار وفي الحديث { حتى إن الرمانة
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٣٬٩٤٨: ( سَكَنَ ) الشَّيءُ ( سُكوناً ) : ذَهَبَتْ حَرَكَتُه و ( قَرَّ ) .
وفي الصِّحاحِ : اسْتَقرَّ وثَبَتَ .
وقالَ ابنُ الكمالِ ، رحِمَه الّلهُ تعالَى : السُّكُونُ عَدَمُ الحرَكَةِ عمَّا مِن شأْنِهِ أَنْ يتحرَّكَ ، فعَدَمُ الحرَكَةِ عمَّا ليسَ مِن شأَنِهِ أَنْ يتحرَّكَ لا يكونُ سُكوناً ، فالمَوْصوفُ به لا يكونُ متحرِّكاً ولا ساكناً .
( وسَكَّنْتُهُ تسْكِيناً ) : أَثْبتَّه . وأَمَّا قوْلُه تعالَى :
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٦٬٦٢٨سَكَنَ
1 سَكَنَ ذ , (S, Mgh, L, Msb, K,) aor. سَكُنَ , (L,) inf. n. سُكُونٌ, (S, Mgh, L, Msb, K,) said of a thing, (S, L,) of a thing that moves, (Mgh, Msb,) It was, or became, still, motionless, stationary, in a state of rest, quiet, calm, or unruffled, (هَدَأَ, Abu-l-'Abbلs, L, or قَرَّ, K,) after motion; (Abu-l-'Abbلs, L;) its motion [ceased, or] went away; (L, Msb;) and in like manner said of
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٠٩٦سَكَنَ
سَكَنَ U ( n. ac. سُكُوْن 27 ),
a. Was, became quiet, still, calm, at rest, motionless; was quiescent ( letter ).
b. [ Ila ], Trusted, confided in, relied upon.
c. [ 'An ], Passed away from, left, quitted ( pain ).
d. ( n. ac. سُكْن 3 , سُكْنَى 3ya , سَكَن 4 , سُكُوْن 27 ) [ acc. or Fī ], Inhabited, dwelt, resided, lived in, at; possessed ( a person: demon ).
e. ( n. ac.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٥٧٬٨٠٢سكن
سَكَنَ - يَسْكُنُ (اللازم) - ساكِن - سَاكِناً- سَكَن- سَكَناً - سَكيْنَة- مَسْكَنَة - أَسْكَنَ - يُسْكِنُ - سَكَّنَ - يُسَكِّنُ - سِكّيْن - مِسْكِيْن - مَسَاكِيْن
سَكَنَ - يَسْكُنُ (اللازم) + الكائن: ذهبت حركته وتوقف: يهدأ ويتوقف عن الحركة والعمل بعد أن كان يتحرك ويعمل
سَكَنَ - يَسْكُنُ + كائن + مكاناً: يخصص مكاناً ليسكن فيه: يخصص مكاناً
الصيغ(٤٤)
- وَالْمَسَاكِينِVe yoksullar(وَالْمَفَاعِيلِ)×٦
- لِتَسْكُنُواHuzurlu olmanız için(لِتَفْعُلُوا)×٤
- الْمِسْكِينِYoksul(الْمِفْعِيلِ)×٣
- سَكِينَتَهُOnun huzuru(فَعِيلَتَهُ)×٣
- مَسَاكِنِهِمْOnların meskenleri(مَفَاعِلِهِمْ)×٣
- مِسْكِينًاYoksul(مِفْعِيلًا)×٣
- اسْكُنُواYerleşin(افْعُلُوا)×٢
- اسْكُنْYerleş(افْعُلْ)×٢
- السَّكِينَةَHuzur(الْفَعِيلَةَ)×٢
- سَكَنًاSakinleşme aracı(فَعَلًا)×٢
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٢٨ (الإجمالي: ٣٦٢)
- قرب
الآيات المشتركة: ١٣ · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
- طعم
الآيات المشتركة: ١٠ · Yiyecek demektir
- يتم
الآيات المشتركة: ٨ · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir
- ذو
الآيات المشتركة: ١١ · Sahip
- بنو
الآيات المشتركة: ١١ · Oğullar
- حضض
الآيات المشتركة: ٣ · “Hadz” oturaklı yer demek
- سبل
الآيات المشتركة: ١١ · Biribirini kesen yoldur
- صوم
الآيات المشتركة: ٤ · “Sume” damga demektir
- شكر
الآيات المشتركة: ٧ · Sütle dolu memedir
- نهر
الآيات المشتركة: ٨ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
- جعل
الآيات المشتركة: ١٣ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- ليل
الآيات المشتركة: ٧ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…
الآيات التي ورد فيها(٦٦)
… تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ ثُمَّ …
Ve yoksullar
… قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ …
Ve yoksullar
… تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَابْنِ …
Ve yoksullar
… شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا …
Ve yoksullar
إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي …
Ve yoksullar
… مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ …
Ve yoksullar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سكن |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | قرر, ثبت, هدا, طمن |
| Zıt Kök | حرك |
| Çekirdek Özet 1 | Hareketin, sarsıntının ve çalkantının dinmesi; bir yerde veya hâlde durup yatışma |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın içsel çalkantılardan arınıp güvene ermesi; gecenin, meskenin ve eşin sükûnet vesilesi kılınması; hareket kabiliyeti kısıtlanan yoksulun korunması |
| Çekirdek Özet 3 | Dinamik bir varoluş zemininde istikrar, barınma, iç huzur ve toplumsal dengeyi sağlayan metafizik ve hukuki güvence sistemi |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca pasif durağanlık veya salt maddi ev-konut edinme olarak daraltılması; sekinet kavramının dönüştürücü manevi gücünün ve miskin kavramındaki hareketsizlik/çaresizlik boyutunun gözden kaçırılması |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, bir yere dayanarak dik durma ve sarsıntıyı önleyen destek noktası oluşturma payı taşır |
| ك | Avuç içi | Kavrama, içine alma, çevresel etkiyi sınırlayıp muhafaza etme işlevi görür |
| ن | Balık, filiz | Canlılık, süreklilik ve bir hâlin derinleşerek devam etmesi yönünü temsil eder |
| سكن | Destek bularak kavranıp süreklilik kazanan sükûn | Dıştan gelen çalkantı ve hareketin sağlam bir dayanak ve kuşatıcı bir çerçeve içinde yatışıp kesintisiz bir istikrara dönüşmesi hareketini ifade eder |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Hareketin kesilmesi, rüzgârın durulması, kaynayan suyun veya öfkenin dinmesi; boğazlanan canlının çırpınışının bitip hareketsiz kalması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Tarafe b. el-Abd muallakasında geminin yönünü sabitleyen ve çalkantısını dindiren dümeni nitelemek üzere bu kökü kullanır: كَسُكَّانِ بُوصِيٍّ بِدَجْلَةَ مُصْعِدِ |
| Erken Arapça kullanım | Selâme b. Cendel şiirinde hane halkı ve sığınılan aile efradı anlamında kullanımı yer alır: لَيْسَ بِأَسْفَى وَلَا أَقْنَى وَلَا سَغِلٍ / يُسْقَى دَوَاءَ قَفِيِّ السَّكْنِ مَرْبُوبِ |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça سكن kökü, Kuzeybatı ve Doğu Sami dillerinde de köklü bir geçmişe sahip ortak bir Afro-Asyatik / Sami mirasıdır. İbranice ve Ârâmîcede yerleşmek, ikamet etmek ve çadır kurup barınmak manasındaki şakan köküyle doğrudan ses ve anlam denkliğine sahiptir; nitekim İbrani geleneğinde Tanrı'nın tecelli edip yerleştiği ilahi huzur varlığı Şekinah terimiyle adlandırılır. Akadcada şakānu kökü ise nesneyi bir yere koymak, yerleştirmek, tesis etmek ve sükûneti sağlamak şeklinde çok geniş bir semantik tabana yayılır. Kökün Süryanicedeki karşılığı da benzer şekilde konaklama, barınma ve yatışma çizgisine dayanır. Sami ailesindeki ortak semantik matris, hareket halindeki bir nesnenin veya öznenin durdurulup belirli bir mekana ya da konuma kalıcı biçimde raptedilmesi fikridir. Arapça bu kökü hem fiziksel hareketin zıddı olan sükûn, hem içsel dinginlik olan sekinet, hem mekan tutma olan süknâ, hem de hareket alanı kısıtlanmış yoksul kimseyi adlandıran miskin türevleriyle en yetkin biçimde çeşitlendirmiştir.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith ve David Cohen etimoloji sözlükleri.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Çalkantı ve hareketin kesilip yerini dinginliğe bırakması | Fiziksel sükûnetten mekânsal yerleşmeye, içsel emniyet ve sekinetten çaresizlik sebebiyle hareket edemeyen yoksula doğru uzanan türetim ağı | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Ârâmîce şakan, Akadca şakānu | Bir yere yerleşme, çadır kurma, ikamet etme, nesneyi konumlandırıp sabitleştirme ve ilahi tecellinin dingin varlığı | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ortak yerleşim ve konaklama tabanı | Çöl ve göçebe kültüründe çadır kurup dinlenme eylemiyle bağlantılı arkaik yerleşme kökleri | Güçlü |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Chicago Assyrian Dictionary ve Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سكن | Anlamlı | Durmak, yatışmak, yerleşmek | Çalkantı ve hareketin sona ermesi, mesken tutma, içsel güven | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| سنك | Anlamlı | Kokusu değişmek, ağırlaşmak | Yağın veya yiyeceğin zamanla bozulup kokusunun ağırlaşması | Kur'an'da geçmez; durağanlığın bozulmaya yol açmasıyla zayıf anlamsal irtibat kurulabilir |
| كسن | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Bu dizilim klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir | Kök olarak oluşmayan |
| كنس | Anlamlı | Süpürmek, gizlenmek, yuvasına çekilmek | Yüzeydeki süprüntüyü gidermek; ceylanın ve yıldızların yuvalarına çekilip gizlenmesi | Kur'an'da geçer; barınma ve geri çekilme ortak teması |
| نسك | Anlamlı | İbadet etmek, arınmak, kurban adamak | Dindarlık, ibadete adanmışlık, nefsi arındırma ve adak kurbanı | Kur'an'da geçer; sekinete ulaştıran dinsel disiplin |
| نكس | Anlamlı | Baş aşağı çevirmek, geriletmek | Bir şeyi ters yüz etmek, tepe taklak getirmek, eski güçsüz hâline döndürmek | Kur'an'da geçer; zıt yönde hareket ve sarsılma |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سكن | Merkez | Hareketin ve çalkantının dinmesi, yerleşme | Çalkantılı veya dinamik bir durumdan sonra sükûnet ve dinginliğe kavuşma hâlidir | Hem fiziksel durmayı hem psikolojik ve mekânsal huzuru içerir |
| قرر | Komşu | Sabit kalma, serinleme, yerinde durma | قرر hareketin dinmesinden ziyade bir yerde serinlik ve istikrarla karar kılmayı vurgular | Mekânda sabit duruş ve göz aydınlığı ön plandadır |
| ثبت | Komşu | Sarsılmama, yerinden oynamama | ثبت dış darbelere karşı direnç gösterip yerinde çakılı kalma anlamı taşır | Sarsılmama ve sebat yönü esastır |
| هدا | Komşu | Sakinleşme, yatışma | هدا gürültü ve taşkınlığın sona erip sessizleşmesi boyutuna odaklanır | Çoğunlukla ses ve kargaşanın kesilmesidir |
| طمن | Komşu | İçsel yatışma, kalbin mutmain olması | طمن endişe ve şüphenin giderilip kalbin tam olarak mutmain kılınmasıdır | Psikolojik ve itikadi kesinlik taşır |
| حرك | Zıt | Kıpırdama, sarsılma, yer değiştirme | حرك durağanlığın ve sükûnetin ortadan kalkarak eyleme geçilmesidir | Fiziksel ve mekânsal her türlü kımıldamadır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سكن | Dinmek, yerleşmek, huzur bulmak | Çalkantı sonrası durulma, meskende ikamet ve kalbi sekinet | Kesin |
| Latince | Habitare, requiescere, sedare | İkamet etmek, dinlenmek, yatıştırmak | Habitare sadece yerleşmeyi, requiescere dinlenmeyi karşılar; kalbi sekinet boyutunu tam vermez | Güçlü |
| İngilizce | Settle, dwell, calm down, tranquility | Yerleşmek, sakinleşmek, iç huzuru | Settle fiziksel durulmayı, tranquility içsel huzuru karşılar; miskin türevinin acziyet bağlamını dışarıda bırakır | Güçlü |
| Almanca | Wohnen, zur Ruhe kommen, Beruhigung | İkamet etmek, sükûnete ermek, yatışma | Wohnen salt mesken boyutudur; zur Ruhe kommen çalkantı sonrası dinlenmeyi kuşatır | Güçlü |
| Fransızca | Habiter, s'apaiser, quiétude | Yerleşmek, yatışmak, iç dinginliği | Quiétude ruhsal sükûneti ifade eder; tek başına hem mekânı hem de sosyal yoksulluğu kapsayamaz | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane's Arabic-English Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| مَسَاكِن / اسْكُنْ / سَكَنْتُمْ | Mekânsal yerleşim, ev, yurt edinme | İnsanların dünyada ikamet ettikleri evler, helak edilen kavimlerin harabeleri ve cennet konakları (Tevbe 9:24, A'râf 7:161, Ahkâf 46:25) |
| سَكِينَة | İlahi yatışma, kalbe indirilen iç huzur ve metanet | Zorlu ve tehlikeli savaş veya hicret anlarında müminlerin kalbine indirilen metafizik cesaret ve güven (Tevbe 9:26, Tevbe 9:40, Fetih 48:4) |
| سَكَن | Dinlenme vesilesi, yatıştırıcı unsur | Gecenin karanlığı, eşlerin birbirine sığınması veya peygamber duasının müminlere huzur vermesi (En'âm 6:96, Tevbe 9:103, Rûm 30:21) |
| مِسْكِين / مَسَاكِين | Hareketi kısıtlanmış, geçim imkânı daralmış muhtaç | Kendi emeğiyle geçimini temin edecek hareket alanını yitirmiş, infak ve zekâtla desteklenmesi gereken yoksul (Bakara 2:83, Kehf 18:79, Beled 90:16) |
| سَكَنَ | Fiziksel durağanlık, hareketsizlik | Evrendeki tüm varlıkların gece ve gündüz içindeki hareketsizliği veya durulması (En'âm 6:13) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Sekinetin mahiyeti ve evrenin hareket-sükûn teorisi | Sekinetin müstakil bir melek, manevi bir nur veya doğrudan nefsi tatmin eden ilahi fiil olup olmadığı; arazlar bahsinde hareket ile sükûnun varlıksal karşıtlığı | İlahi lütuf, metafizik güvence ve ontolojik durağanlık |
| Fıkıh | Süknâ hakkı, mesken nafakasının sınırları ve miskinin tanımı | Boşanan veya evli kadının mesken hakkı; miskin ile fakir arasındaki fark (miskinin fakirden daha çaresiz ve hareketsiz durumda kabul edilmesi) | Hukuki barınma teminatı ve zekât alacaklısı muhtaç profili |
| Tefsir | Tâbûtü's-Sekîne ve gecenin sükûnet kılınması ayetleri | İsrâiloğulları'nın sandığındaki sekinetin içeriği; yaratılış düzeninde gece ve eşlerin rahmet ve huzur vesilesi kılınış hikmeti | Varlığın ontolojik dengesi ve peygamberi teyit eden işaret |
| Hadis | Sekinetin meclislere inmesi ve namazdaki vakar | Kur'an okunan ve ilim meclislerinde meleklerin kuşatmasıyla inen manevi vakar; namaza giderken telaşsız ve sakin yürüme tavsiyesi | İbadet disiplini, içsel ciddiyet ve ruhani feyiz |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kalp ve inanç alanı | Sekinet | İmanın sabitleşmesi ve vesveselerin dinmesi | Korku ve fitne anlarında kalbe inen ilahi güvence imanı pekiştirir ve panik ortamını bertaraf eder | Kesin |
| İlmi | Fiziksel ve zihinsel düzen | Sükûn ve istikrar | Çalkantının durması ve verinin netleşmesi | Zihnin ve fiziksel koşulların yatışması, hakikatin berrak biçimde idrak edilmesini sağlar | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal düzen ve yurt | Mesken ve asayiş | Güvenli yerleşim ve toplumsal barış | Toplumun çalkantı ve terörden korunarak güven içinde yerleştiği yurt düzenini tesis eder | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve sosyal güvenlik | Süknâ ve miskin hakkı | Temel barınma hakkı ve zayıfın korunması | İktisadi hareketliliği felce uğramış kesimlerin asgari yaşam ve barınma standardını güvenceye alır | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Denge durumu ve potansiyel enerji minimumu (Termodinamik denge) | Bir sistemdeki kinetik çalkantıların sönümlenerek entropinin veya enerjinin dengelendiği kararlı duraklama noktası | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal denge, aidiyet ve psikosomatik homeostaz | Bireyin içsel stres faktörlerini yatıştırıp bir mekâna ve topluluğa aidiyet hissiyle güvenli istikrara kavuşması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün sadece dört duvardan ibaret bir gayrimenkul (ev/konut) veya pısırık bir edilgenlik biçiminde algılanması; sekinetin bir tür uyuşukluk sanılması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün kozmik düzenden (gece-gündüz dengesi) psikolojik dinginliğe (eşler arası ünsiyet, kalbe inen sekinet), oradan hukuki ve iktisadi güvenceye (mesken dokunulmazlığı ve miskinin himayesi) uzanan kuşatıcı anlam alanı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Miskin kelimesinin onursuz ve aşağılanası bir tembellik olarak görülüp sosyal adalet bağlamının koparılması; sekinetin eylemsizlik sayılarak müminin cihat ve kriz anındaki aktif metanetinin anlaşılamaması |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlık nizamındaki hareket ve sükûn dengesini izah eder; ilahi yardımın müminin iç dünyasında sarsılmaz bir metanete nasıl dönüştüğünü gösterir ve yoksulluk ile barınma ilişkisini kök düzeyinde açıklar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Müminlerin kriz anlarında manevi destek gördüğü fetih ve savaş ayetlerinde; evlilik, gece ve tabiat nimetlerinin sıralandığı tevhit pasajlarında; helak olan kavimlerin yurtlarının tasvirinde ve sosyal yardımlaşma (zekât/kefaret) emirlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yoksulluğun bir ahlak kusuru değil, hareket imkânlarının tıkanmasından kaynaklanan yapısal bir durum olduğunu (miskin) ortaya koyar; manevi huzurun dışsal kaçışla değil, vahiy eksenli ilahi bir inşayla (sekinet) kurulduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamÇalkalanan ve hareket eden nesnenin durulması, sarsıntının kesilmesi, yerleşik hâle gelinerek bir mekânda sabit kalınması.
- Soyut anlamİçsel kaygı, korku ve çatışmaların ilahi güvenceyle yatışması; varlığın fıtri dengesine dönerek huzur, vakar ve itminan bulması.
- Sistematik karşılıkBireysel ruh sağlığını, ailevi ünsiyeti, mekânsal güvenliği ve iktisadi açıdan hareketi kısıtlanmış dezavantajlı sınıfların himayesini kapsayan bütüncül denge ve emniyet nizamı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde varoluşsal çalkantı ve hareket alanını, bu alandaki dalgalanma potansiyelini temsil eder. dışsal panik ve sarsıntı akısını gösterir; zaman içinde () bu çalkantı sönümlenir. Nihayetinde sistem tüm sarsıntılardan arınarak ile ifade edilen mutlak sükûnet, sekinet ve istikrarlı denge durumuna ulaşır.