قول

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ق-و-لالصيغ: ١٢٠ · الجذور المجاورة: ٥٥٢ · الآيات: ١٬٣٨٣ · السور: ٨٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عندأخوقُلْيَقُولُونَكونقولرببسحرقَالَألهأبوقوميَقُولُ

الجذرالصيغ ١٢٠الآيات ١٬٣٨٣السور ٨٤المجاورة ٥٥٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

قول

ق - و - ل

جذر
  • الورود: ١٬٧٢٢
  • الآيات: ١٬٣٨٣
  • الصيغ: ١٢٠
  • المعاجم: ١٣

Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda eden kimsenin adından gelişmiş bir kelimedir. Bu sesten kinaye olunmuştur. Kelamdan farkı bağlayıcı olmasıdır. Türkçe’deki ”söz“ kelimesi de böyledir. O halde “söyle” olarak tercüme edilmelidir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda eden kimsenin adından gelişmiş bir kelimedir. Bu sesten kinaye olunmuştur. Kelamdan farkı bağlayıcı olmasıdır. Türkçe’deki ”söz“ kelimesi de böyledir. O halde “söyle” olarak tercüme edilmelidir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٩٨٠
القاف واللام و"وايء" معهما ق ل و، ل ق و، ق و ل، ل و ق، ل ي ق، و ل ق، ق ي ل، و ق ل، ل ق ي مستعملات قلو: القُلوُ: رميك ولعبك بالقُلَةِ، وتجمع على قُلينَ. وهو أن ترمي بها في الجو ثم تضربها بمِقْلاةٍ، وهي خشبة قدر ذراع فتستمر القُلَةُ، فإذا وقعت كان طرفاها ناشبين عن الأرض. وجاء فلان يقلُو به دابته قَلْواً، وهو تقديها به في السير سرعة. واقلَوْلَتِ الحمر والدواب في السرعة. وكان ابن عمر لا يرى إلا
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠٤٦
قال يقول قولاً، وقَوْلَةً، ومَقالاً، ومقالَةً. ويقال: كَثُرَ القيلُ والقالُ. وفي الحديث: "نَهى عن قيلٍ وقالٍ" وهما اسمان. وفي حرفِ عبد الله: "ذلك عيسى ابنُ مريمَ قَوْلَ الحَقِّ الذي فيه يَمتَرون"، وكذلك القالَةُ، يقال: كَثُرَت قالَةُ الناس. وأصلُ قلتُ قَوَلْتُ بالفتح، ولا يجوز أن يكون بالضم، لأنه يَتَعدَّى. ورجلٌ قَؤولٌ. وقومٌ قُوُلٌ. ورجلٌ مِقْوَلٌ ومِقْوالٌ، وقُوَلَةٌ، وقَوَّالٌ، وتِقْوالةٌ، أي
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٢٬٠٤٥
باب القاف واللام قول ، قيل ، قلا ، لقا ، ليق ، يلق ، ولق ، وقل ، ألق . قلا : قال الله جل وعز : ( سَجَى مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ ) ( الضحى : 3 ) . قال الفراء : نزلتْ في احتباس الوَحْي عن رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) خمسَ عشرةَ ليلة ، فقال المشركون : قد وَدّعَ محمداً ربُّه ، وقَلاه التابعُ الذي يكون معه ، فأنزَل الله جل وعز : ( سَجَى مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ ( يريد : وما قَلاك ، فأُلقِيت الكافُ كما
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬١٩٤
(باب القاف والواو وما يثلثهما) (قوي) القاف والواو والياء أصلانِ متباينان، يدلُّ أحدُهما على شِدَّة وخِلافِ ضَعْف، والآخَر على خلافِ هذا وعلى قِلّة خَيْر. فالأوَّل القُوّة، والقوِيّ: خلاف الضّعيف. وأصل ذلك من القُوَى، وهي جَمْعُ قوةٍ من قُوَى الحبل. والمُقْوِي: الذي أصحابُه وإبلُه أقوياء. والمُقْوِي: الذي يُقْوِي وَتَرَه، إذا لم يُجِدْ إغارتَه فتراكبَتْ قُواه. ورجلٌ شديد القُوى، أي شديدُ أسْرِ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٦٦٧
- القول والقيل واحد. قال تعالى: ﴿ومن أصدق من الله قيلا﴾ [النساء/122]، والقول يستعمل على أوجه: أظهرها أن يكون للمركب من الحروف المبرز بالنطق، مفردا كان أو جملة، فالمفرد كقولك: زيد، وخرج. والمركب، زيد منطلق، وهل خرج عمرو، ونحو ذلك، وقد يستعمل الجزء الواحد من الأنواع الثلاثة أعني: الاسم والفعل والأداة قولا، كما قد تسمى القصيدة والخطبة ونحوهما قولا. الثاني: يقال للمتصور في النفس قبل الإبراز باللفظ:
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٥٦
ق و ل رجل قؤول ومقولٌ‏:‏ منطيق وقولةٌ وتقوالة وقوّالة‏:‏ كثير القول وسمعت مقاله ومقالته ومقالاتهم وأقاويلهم‏.‏ وكثر القيل والقال‏.‏ وانتشرت له في الناس قالةٌ‏.‏ وقولتني ما لم أقل‏.‏ وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ ما قالته لكن قوّلته ‏"‏‏.‏ وله مقولٌ من المقاول الفصاح‏:‏ لسان‏.‏ وهو مقولٌ من مقاول حمير ومقاولتهم وقيلٌ من أقوالهم وأقيالهم‏.‏ واقتال قولاً‏:‏ اجترّه إلى نفسه من خير أو شرّ‏.‏ واقتال
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٦٬٥٤٥
القَوْل: الكلام على الترتيب، وهو عند المحقِّق كل لفظ قال به اللسان، تامّاً كان أَو ناقصاً، تقول: قال يقول قولاً، والفاعل قائل، والمفعول مَقُول؛ قال سيبويه: واعلم أَن قلت في كلام العرب إِنما وقعت على أَن تحكي بها ما كان كلاماً لا قَوْلاً، يعني بالكلام الجُمَل كقولك زيد منطلق وقام زيد، ويعني بالقَوْل الأَلفاظ المفردة التي يبنى الكلام منها كزيد من قولك زيد منطلق، وعمرو من قولك قام عمرو، فأَما
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٠٤
* ق و ل * * قالَ * يقول * قَوْلاً * و * قَوْلَةً * و * مَقَالاً * و * مَقَالضةً * ويقال كثر * القِيلُ * و * القالُ * وفي الحديث ﴿نهى عن قيل وقال﴾ وهما اسمان وفي حرف عبد الله رضي الله عنه ﴿ذلك عيسى بن مريم قال الحق الذي فيه يمترون﴾ وكذا * القَالَةُ * يقال كثرت قالة الناس وأصل قلت قولت بالفتح ولا يجوز أن يكون بالضم لأنه متعد ورجل * قَوُولٌ * وقوم * قُوُلٌ * مثل صبور وصبر وأن شئت سكنت الواو ورجل
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١١٬٤٣٣
القول: الكلام على الترتيب، أو كل لفظ مذل به اللسان تاما كان أو ناقصا، تقول: قال يقول قولا، والفاعل: قائل، والمفعول: مقول، وقال الحرالي: القول ابداء صور التكلم نظما، بمنزلة ائتلاف الصور المحسوسة جمعا، فالقول مشهود القلب بواسطة الأذن، كما أن المحسوس مشهود القلب بواسطة العين وغيرها. وقال الراغب: القول يستعمل على أوجه؛ أظهرها أن يكون للمركب من الحروف المنطوق بها مفردا كان أو جملة، والثاني: يقال
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٣٠٤
قَالَ 1 قَالَ ذ . The objective complement of قال, meaning He said, or what is termed مَقُولُ القَوْلِ, must be a complete proposition, or a word signifying at least one complete proposition, as كَلَامًا; or a word signifying a command or the like; or a word significant of a sound, termed اـِسْمُ صَوْتٍ: it may be a verb; but cannot be an inf. n., as عِبَادَةٌ. (Gr.) [This is what is meant where]
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٥٤٣
قَالَ قَالَ ( w ) U ( n. ac. قَوْل 1 , قَال [ 1A ] , قَوْلَة 1t , قِيْل قِيْل [ 2I ] , مَقَال [ 17A ] , مَقَالَة [ 17tA ] ), a. Said; spoke; uttered, pronounced. b. [ La ], Spoke to, addressed, accosted. c. [ Bi ], Professed, held, maintained, asserted; preached ( doctrine, opinion ). d. [ 'An ], Related, told about; repeated from. e. [ 'Ala ], Spoke against, maligned. f. [ Fī ],
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١١٥٬١١٢
قول قَالَ - يَقُوْلُ - قِيْل - يُقالُ- قُل- قُولوا - قَوْل - قِيْلا (قِيلَة) تقَوَّل - يَتَقَوَّل قَالَ - يَقُوْلُ - قِيْل - يُقالُ- قُل- قُولوا - قَوْل - قِِيْلا (قِيلَة) تقَوَّل - يَتَقَوَّل ( 1724 لفظة ) قَال - يَقُوْلُ + كائن + أمراً أو كلاماً + لـِ كائن أو شيء: يبنى في نفسه قولاً مخصصاً لكائن، ثم ينقله إليه على شكل كلام : يبني في نفسه
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٢٠)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٥٢ (الإجمالي: ١٬١١٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ربب

    الآيات المشتركة: ٣٢٩ · Ribve, tümsek demektir

  2. سحر

    الآيات المشتركة: ٤٤ · Kesilmiş koyunun akciğeri demektir

  3. جيأ

    الآيات المشتركة: ١١٨ · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  4. أبو

    الآيات المشتركة: ٦٠ · Bab kapı demektir

  5. كون

    الآيات المشتركة: ٣٥٨ · Kevn, tepe demektir

  6. موسى

    الآيات المشتركة: ٦٦ · Musa

  7. أله

    الآيات المشتركة: ٥١٤ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  8. رأي

    الآيات المشتركة: ١١٣ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  9. علم

    الآيات المشتركة: ٢٣٠ · Dağın sivri noktası demektir

  10. ملك

    الآيات المشتركة: ٨٠ · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  11. أخو

    الآيات المشتركة: ٤٣ · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…

  12. قوم

    الآيات المشتركة: ١٨٦ · Hayvanların ön ayaklarına denir

الآيات التي ورد فيها(١٬٣٨٣)

عدد الآيات التي يرد فيها هذا الجذر: ١٬٣٨٣؛ ضيّق النطاق من شريط السور.

  1. وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا …

    Söyledi

  2. … فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ

    Söyledi

  3. قَالَ يَاآدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ قَالَ أَلَمْ …

    Söyledi

  4. قَالَ يَاآدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ …

    Söyledi

  5. وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَاقَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ …

    Söyledi

  6. … تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا …

    Söyledi

  7. وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ

    Söyledi

  8. وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ

    Söyledi

  9. قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ عَوَانٌ بَيْنَ ذَلِكَ فَافْعَلُوا مَا تُؤْمَرُونَ

    Söyledi

  10. قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا لَوْنُهَا قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاءُ فَاقِعٌ لَوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِينَ

    Söyledi

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökقول
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef-vâvî
Bağlamsal Yakın Köklerكلم, نطق, لفظ, حدث
Zıt Kökصمت
Çekirdek Özet 1Dilden dökülen sesli ya da zihinde kurulan anlamlı ibare, telaffuz etme
Çekirdek Özet 2İlahi bildirim, hakikatin tebliği, peygamberi hitap ve varoluşsal buyruk
Çekirdek Özet 3Bağlayıcı irade beyanı, itikadi kanaat, hüküm ve ahlaki sorumluluk doğuran taahhüt
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir ses çıkarma veya rastgele konuşma sanıp onun inanç, bağlayıcı ahit ve ontolojik emir niteliğini göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قوGüç, toparlanma, bir merkezden dışa doğru beliren iradi kuvvet ve potansiyelin harekete geçmesi; قوي, قوم, قوت köklerinde olduğu gibi varoluşsal bir kudret ve duruşu temsil eder.لÇoban değneği ve yöneltme imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle, içteki güç ve irade bir hedefe, muhataba yönelen anlamlı ve bağlayıcı bir söze, sesli ya da zihni bir bildiriye dönüşmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırİç dünyada veya zihinde mananın toplanması, odaklanması ve yoğunlaşması payını taşır.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaToplanan anlam parçalarını birbirine bağlama, kavramları bitişik bir yapı haline getirme hareketini temsil eder.
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBirleştirilen ve odaklanan bu manayı belirli bir gayeye, muhataba doğru sevk etme ve yönlendirme gücünü ifade eder.
قولOdaklanıp bağlanan mananın muhataba yöneltilmesiZihinde derlenip toparlanan düşünce ve iradenin, dış dünyaya ve muhataba yönlendirilmiş tutarlı bir bildirim olarak aktarılması hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDilden dökülen düzenli ses, organ olarak dilin hareketiyle anlamlı bir lafzın dışa vurulması; Yemen ve Himyer dilinde kabilenin reisi veya sözü dinlenen hükümdar anlamında kullanılan el-Kayl / el-Mıkvel kavramı.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde kabile reislerinin bağlayıcı sözleri ve fermanları için mıkvel veya kavl kökünün türevleri kullanılmıştır; ayrıca havuzun dolup taşma sınırına gelerek lisan-ı hal ile dur demesini anlatan meşhur recez beytinde de kök lisan-ı hal anlamında geçer: امتلأ الحوض وقال قطني / مهلا رويدا قد ملأت بطني
Erken Arapça kullanımErken dönem Arapçada hem lafzen telaffuz edilen cümle veya tekil sözcük hem de kişinin içsel kanaati, mezhebi ve zihnen benimsediği görüşü ifade etmek üzere geniş bir kullanım kazanmıştır.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, el-Mufradāt.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde قول kökü, özellikle Güney Sami (Güney Arapça, Ge'ez/Etiyopya) ve Arapça sahasında belirginleşen, ses verme, konuşma, çağırma ve komuta etme semantik matrisine dayanan köklü bir geçmişe sahiptir. Saba ve Himyer kitabelerinde q-w-l / qyl kökü doğrudan kabile önderi, bey, sözü geçen yönetici ve söz söyleme yetkisine sahip kimse anlamında merkezi bir yere sahiptir. Ge'ez dilinde qāl kelimesi doğrudan ses, söz, kelime ve lisan anlamını taşır. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice qōl ve Süryanice qālā) kök, ses, gürültü, nida ve seda anlamlarına yoğunlaşırken, Arapçada bu fiziksel ses çıkarma boyutu hem eklemli ve anlamlı bir lafza hem de içsel kanaat ve bağlayıcı irade beyanına doğru tekamül etmiştir. Fonetik olarak Sami dillerindeki gırtlaksı /q/ ve yarı ünlü /w/ birleşimi, derinden gelen güçlü ve iradi bir rezonansı temsil eder.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDilden dökülen anlamlı ses, irade beyanı, kanaat ve mezhepSes çıkarma eyleminden başlayarak zihindeki tasavvura ve oradan da bağlayıcı fikrî duruşa genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice qōl, Süryanice qālā, Ge'ez qāl, Saba qwlKuzey Sami dillerinde genel ses ve nida anlamındayken, Güney Sami ve Arapçada eklemli söz ve önderlik/buyruk boyutuna evrilmiştir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ses yansımalı çağırma ve ses çıkarma kökleriTemel boğaz sesleriyle üretilen ilksel nida ve seda vokalleriyle bağlantılıdır.Muhtemel

المصدر HALOT, Payne Smith, David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قولAnlamlıSöz söylemek, bildirmekBir manayı sesli veya zihnen muhataba yöneltmek, kanaat belirtmek.Hedef kök; Kur'an'da çok sık geçer.
قلوAnlamlıKızartmak, fırlatmak, atmakÇelik çomak oyununda değnek fırlatmak veya tavada bir şeyi ateşte kavurmak.Ortak ses ve hareket unsuru; Kur'an'da geçer.
وقلAnlamlıDağa tırmanmak, yükselmekBir yere sığınmak veya taşlık dağ yolunda yukarı doğru adım atmak.Kur'an'da geçmez.
ولقAnlamlıHızlı yürümek, atılmak, yalan uydurmakSözde veya yürüyüşte acele etmek, birbiri ardınca laf uydurup yaymak.Kur'an'da geçer; sözün süratle yayılması yönüyle hedef kökle yakınlaşır.
لقوAnlamlıYüz felci, hızlı yakalamaAğzın ve yüzün eğrilmesi; devenin çabucak gebe kalması veya bir şeyi kapıp almak.Kur'an'da geçmez.
لوقAnlamlıYağla yumuşatmak, yoğurmakLokmayı veya hamuru yağ sürerek kaygan ve yumuşak hale getirmek.Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قولMerkezİfade, söz, bildirimSesli veya zihni olabilen, lafızdan inanca kadar uzanan geniş kapsamlı beyan.Hem tekil lafzı hem cümleyi hem de zihni kanaati kapsayan ana bildirim.
كلمKomşuHitap, yaralama, etki bırakmaMutlaka tam bir cümle veya anlamlı bir terkip gerektirir ve muhatapta iz bırakma kastı taşır.قول tek bir kelimeye de denilebilirken كلم bağımsız bir ifade bütünlüğü ve etki şartı arar.
نطقKomşuEklemli ses çıkarma, konuşmaHarfleri belirgin biçimde sese dökmeyi ve akıl yürütmeyi gerektirir; hayvanlara mecazen atfedilir.نطق telaffuz yeteneğini ve sesin eklemlenişini vurgular; قول ise zihni kanaati de içerir.
لفظKomşuAğızdan atmak, ses dökmekAğızdan çıkan her türlü hece ve sestir; anlamlı olması zorunlu değildir.لفظ işin fiziksel olarak dışa atılma boyutudur; قول ise daima bir anlam ve gaye içerir.
حدثKomşuYeni bilgi aktarmak, haber vermekÖnceden bilinmeyen bir olayı veya durumu muhataba taze bir haber olarak iletmek.Bilginin yeniliği ve muhataba ilk kez ulaşması ön plandadır.
صمتZıtSusmak, ses çıkarmamakBilinçli olarak söz söylemekten ve ses çıkarmaktan kaçınma hali.Sözün, nidanın ve iradi beyanın tamamen kesilmesini ifade eder.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقولSöz söylemek, bildirimde bulunmak, kanaat taşımakDilden çıkan lafız, içte kurulan düşünce veya benimsenen itikadi görüş.Kesin
LatinceDico, dictum; sententiaSöylemek, söz; kanaat, yargıDico fiziksel söylemeyi karşılarken sententia zihindeki kanaat ve hüküm boyutunu karşılar.Güçlü
İngilizceSay, saying; utterance; convictionSöylemek, söz; ifade; inançSay eylemi bildirimi, utterance dışa vurumu, conviction ise zihni kanaat anlamını karşılar.Güçlü
AlmancaSagen, Ausspruch; AuffassungSöylemek, deyiş; anlayış, kanaatSagen genel söz söylemeyi verirken Auffassung benimsenen fikri duruşu temsil eder.Güçlü
FransızcaDire, parole; assertionSöylemek, söz; sav, iddiaDire söyleme eylemini, assertion ise doğruluğu iddia edilen bağlayıcı tezi karşılar.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قَالَ / قَالُواTarihsel diyalog ve aktarımGeçmiş kavimlerin, peygamberlerin ve meleklerin karşılıklı konuşmaları (Bakara 2:30, Yûsuf 12:36).
قُلْDoğrudan ilahi talimat ve tebliğPeygambere muhataplarına ne söyleyeceğini bildiren vahyî emir kalıbı (Bakara 2:80, İhlâs 112:1).
الْقَوْلُİlahi vaat, tehdit veya nihai azap hükmüHakikati inkâr edenler üzerine hükmün kesinleşmesi ve cezanın kaçınılmaz hale gelmesi (Secde 32:13, Yâsîn 36:7).
كُنْ فَيَكُونُ kalıbındaki قولTekvînî irade ve ontolojik emirYaratılışın bir irade beyanıyla derhal vücuda gelmesi (Âl-i İmrân 3:47, Nahl 16:40).
قَوْلٌ فِي النَّفْسِİçsel konuşma ve gizli kanaatAğızla telaffuz edilmeyip kalpte gizlenen düşünce ve zan (Mücâdele 58:8).
قَوْلٌ مَعْرُوفٌ / سَدِيدٌAhlaki ve toplumsal ilkeAdaletli, yapıcı, kırıcı olmayan ve gerçeğe tam uyan söz (Bakara 2:263, Ahzâb 33:70).
تَقَوَّلَYalan uydurma ve iftiraGerçekte söylenmemiş bir sözü peygambere veya vahye yakıştırma iddiası (Hâkka 69:44, Tûr 52:33).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKelamullah ve ilahi sıfatlarAllah'ın kavl ve kelam sıfatının zatıyla kaim kadim bir mana mı yoksa yaratılmış ses ve harfler mi olduğu tartışması.İlahî iradenin tecellisi, emir ve nehiylerin varoluşsal kaynağı.
FıkıhAkitler, ikrar, talak ve yeminİrade beyanının lafızla nasıl kurulduğu; zihni niyet ile zahiri kavl arasındaki hukuki geçerlilik bağı.Bağlayıcı hukuki tasarruf, borçlanma ve taahhüt vasıtası.
TefsirMuhatap psikolojisi ve vahyî hitapKur'an kıssalarındaki diyalogların literal sözler mi yoksa durum aktarımı (lisan-ı hal) mi olduğu ayrımı.Vahyin dinamik diyalog yapısı ve tebliğ metodolojisi.
HadisRivayet ve isnad sistemiSözün sahibine nispeti, 'kâle' ve 'kîle' lafızlarının kesinlik ve zayıflık bildiren sîga farkları.Sözün aidiyeti, metin sıhhati ve nakil disiplini.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve inançTebliğ ve itikatHakikatin ilanıDinin temeli peygamberin ilahi kavli insanlığa duyurması ve kalbin bunu ikrar etmesidir.Kesin
İlmiİlim felsefesi ve mantıkTanım ve önermeAnlamın tespitiİlmi araştırmada kavl, bir kavramın özünü ortaya koyan tanım (hadd) veya yargı bildiren tezdir.Güçlü
SiyasiYönetim ve fermanYasa ve emirOtoritenin icrasıKabile ve devlet yönetiminde önderin (mıkvel/kayl) buyruğu meşru otoritenin sesidir.Güçlü
İktisadiTicari akitlerİcap ve kabulMülkiyetin intikaliAlışveriş ve sözleşmeler tarafların bağlayıcı sözleri ve taahhütleriyle hukuki geçerlilik kazanır.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKomut satırı ve algoritma girdisi (instruction / command)Bir sistemde potansiyel durumun belirli bir girdi veya yönlendirici komut ile aktif bir operasyona dönüştürülmesi; varlığa 'ol' denilerek sürecin başlatılması yapısıyla eşdeğerdir.Güçlü
Beşeri bilimlerEdimsel söz eylemi (performative speech act)Dil felsefesinde bir sözün sadece bilgi vermeyip söylendiği anda hukuki, ahlaki veya toplumsal yeni bir gerçeklik ve sorumluluk inşa etmesi durumudur.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece gündelik konuşma, ağızdan çıkan rastgele ses veya dedikodu düzeyinde algılamak; içsel inanç ve bağlayıcı ferman boyutunu unutmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kavl, varlığın yaratılış emrinden (kûn), ilahi adalet hükmünün kesinleşmesine, kulun kalbindeki gizli inançtan adaletli şahitlik beyanına kadar her düzeydeki ontolojik ve ahlaki duruşu ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki 'kavl' ifadelerini basit bir lafazanlık sanıp, onların ahiret sorumluluğu doğuran ahitler, itikadi tercihler ve ilahi yasalar olduğunu gözden kaçırma tehlikesi doğar.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an metninin ana dokusunu oluşturan diyaloglar, peygambere yönelik 'De ki' (Kul) emirleri, yaratılış buyrukları ve ilahi azap hükümleri bu kökle kurulur; metnin dinamizmini doğrudan taşır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin muhataplarıyla tartışmalarını içeren kıssalarda, itikadi esasların tebliğ edildiği 'Kul' ile başlayan hitaplarda ve ilahi hükmün kesinleştiğini bildiren kıyamet sahnelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vahyin mekanik veya edilgen bir metin olduğu yanılgısını yıkar; sözün bir irade beyanı, muhatabı eyleme çağıran dinamik bir güç ve sorumluluk doğuran bir edim olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamAğız ve dil aracılığıyla eklemli ses çıkarma, anlamlı bir lafız veya ibareyi dışa vurma.
  • Soyut anlamZihindeki kanaati, inancı veya hükmü bir hedefe yönelterek bağlayıcı bir tutum ve beyan haline getirme.
  • Sistematik karşılıkVaroluşsal buyruk, hukuki taahhüt, tebliğ ve sorumluluk yükleyen performatif eylem.
  • LaTeX modeliQ:(M×I)→LR  ⟹  ΔS
  • LaTeX açıklamasıModelde M zihindeki manayı, I kastı ve iradeyi temsil eder. Bu iki unsurun birleşimi, lisan ve telaffuz operatörü olan L aracılığıyla bir hedefe yönlendirilerek Q (kavl) fonksiyonunu oluşturur. Bu fonksiyon bir muhataba ulaştığında ortaya çıkan R (bildirim), ilgililer üzerinde ΔS kadar bağlayıcı bir ahlaki, hukuki veya ontolojik sorumluluk ve durum değişikliği meydana getirir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ق