لعل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ل-ع-لالصيغ: ١٠ · الجذور المجاورة: ١٨٣ · الآيات: ١٢٦ · السور: ٤١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».وقيأييلَعَلِّيوَلَعَلَّهُمْلعلذكرلَعَلَّكَشكروَلَعَلَّكُمْلَعَلَّرجعفلحلَعَلَّكُمْلبس

الجذرالصيغ ١٠الآيات ١٢٦السور ٤١المجاورة ١٨٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

لعل

ل - ع - ل

جذر
  • الورود: ١٢٩
  • الآيات: ١٢٦
  • الصيغ: ١٠
  • المعاجم: ٦

Lea’lle cümlenin içinde meful veya haber olarak gelirse “beklenir” yahut “olabilsin” diye anlamlarındadır. Lea’lle cümlenin başına gelirse “inne”,”enne” gibi uyarı harfidir. Olması istenmeyen bir şeyin olmakta olduğunu haber verir. Aslında “leenne” den dönüşmüştür. Tekit tahkik harfleri birleşmiştir.المزيد ›

هذا الجذر أداة؛ مجاوراته عامة وضعيفة الدلالة.

ملاحظاتي

المعاجم(٦)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Lea’lle cümlenin içinde meful veya haber olarak gelirse “beklenir” yahut “olabilsin” diye anlamlarındadır. Lea’lle cümlenin başına gelirse “inne”,”enne” gibi uyarı harfidir. Olması istenmeyen bir şeyin olmakta olduğunu haber verir. Aslında “leenne” den dönüşmüştür. Tekit tahkik harfleri birleşmiştir.

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٨٨
لعَلّ كلمةُ شَكٍّ، وأصْلها عَلّ، واللام في أوّلها زائدة. قال الشاعر: يَقولُ أناسٌ عَلَّ مَجْنونَ عامرٍ يَرومُ سُلوٍّا قُلْتُ إني لِما بِيا ويقال: لَعَلِّي أفعَلُ،ولَعلني أفعَلُ، بمعنًى.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٥٣
- لعل: طمع وإشفاق، وذكر بعض المفسرين أن (لعل) من الله واجب، وفسر في كثير من المواضع ب (كي)، وقالوا: إن الطمع والإشفاق لا يصح على الله تعالى، و (لعل) وإن كان طمعا فإن ذلك يقتضي في كلامهم تارة طمع المخاطب، وتارة طمع غيرهما. فقوله تعالى فيما ذكر عن قوم فرعون: ﴿لعلنا نتبع السحرة﴾ [الشعراء/40] فذلك طمع منهم، وقوله في فرعون: ﴿لعله يتذكر أو يخشى﴾ [طه/44] فإطماع لموسى عليه السلام مع هرون، ومعناه: فقولا
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٥١
الجوهري: لَعَلَّ كلمة شك، وأَصلها عَلَّ، واللام في أَولها زائدة؛ قال مجنون بني عامر: يقول أُناسٌ: عَلَّ مجنونَ عامِرٍ يَرُومُ سُلُوّاً قلتُ: إِنِّي لِمَا بيَا وأَنشد ابن بري لنافع بن سعد الغَنَويّ: ولَسْتُ بِلَوَّامٍ على الأَمْرِ بعدما يفوتُ، ولكن عَلَّ أَنْ أَتَقَدَّما ويقال: لَعَلِّي أَفعل ولعلَّني أَفعل بمعنى، وقد تكرر في الحديث ذكر لَعَلَّ، وهي كلمة رجاءٍ وطمَع وشك، وقد جاءت في القرآن بمعنى
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٢٦٠
لعل بتشديد اللام، ولعل بتخفيفها: كلمة طمع وإشفاق، كعل بغير لام، وقال الجوهري: لعل: كلمة شك، واللام في أولها زائدة، قال قيس بن الملوح: يقول أناس عل مجنون عامر يروم سلوا، قلت أنا لما بيا? وأنشد ابن بري لنافع بن سعد الغنوي: ولست بلوام على الأمر بعدما يفوت، ولكن عل أن أتقدما وقد تكرر في الحديث ذكر لعل، وجاءت في القرآن بمعنى كي،
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٧٣
لَعَلَّ لَعَلَّ ذ [May-be; perhaps]; a word denoting hope and fear. (K.) It governs the subject in the accus. case, and the predicate in the nom. See Ibn-'Akeel, ed. of Dieterici, p. 90; and see لَيْتَ. ― -b2- لَعَلَّ, in its original and general acceptation, expresses hope; but in the word of God it [often] expresses certainty, and may be rendered Verily. (Jel, ii. 19.)
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٠)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٨٣ (الإجمالي: ٤٩١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ذكر

    الآيات المشتركة: ٢٩ · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  2. شكر

    الآيات المشتركة: ١٥ · Sütle dolu memedir

  3. وقي

    الآيات المشتركة: ٢٥ · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

  4. فلح

    الآيات المشتركة: ١١ · Felah “Felh” toprağın yarılmışı, çatlak toprak demektir

  5. أيي

    الآيات المشتركة: ٣٥ · Evye kuş yuvası demektir

  6. أنس

    الآيات المشتركة: ٢٣ · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

  7. رجع

    الآيات المشتركة: ١٣ · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir

  8. عقل

    الآيات المشتركة: ٨ · Akledersiniz

  9. فكر

    الآيات المشتركة: ٥ · Feker “Vekr” kuş yuvasının giriş kapısıdır

  10. قرأ

    الآيات المشتركة: ٩ · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  11. تمم

    الآيات المشتركة: ٥ · Çiçeklenmiş ağaç demektir

  12. لبس

    الآيات المشتركة: ٥ · “Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç…

الآيات التي ورد فيها(١٢٦)

  1. يَاأَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

    Umulur ki siz

  2. ثُمَّ عَفَوْنَا عَنْكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

    Umulur ki siz

  3. وَإِذْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَالْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

    Umulur ki siz

  4. ثُمَّ بَعَثْنَاكُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

    Umulur ki siz

  5. وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

    Umulur ki siz

  6. فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِهَا كَذَلِكَ يُحْيِي اللَّهُ الْمَوْتَى وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

    Umulur ki siz

  7. وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

    Umulur ki siz

  8. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

    Umulur ki siz

  9. … مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

    Umulur ki siz

  10. … يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ

    Umulur ki siz

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökلعل
YapıEdat veya işlev sözü
Özel DurumBaşına tekit lamı eklenmiş birleşik edat yapısı
Bağlamsal Yakın Köklerعسى, طمع, رجو, كي
Zıt Kökيئس
Çekirdek Özet 1İstenen veya çekinilen bir neticenin gerçekleşme ihtimalini gözetme, beklenti ve gaye kurma
Çekirdek Özet 2İlahi teklif ve fiillerin muhatapta bilinçli bir yönelim, umut, sakınma ve maksat doğurması
Çekirdek Özet 3İnsani düzeyde ümit ve endişe, ilahi hitapta ise hükmün gerekçesi ve hedefi olan teleolojik zemin
Kritik Hata RiskiEdatın Allah’a nispet edildiği yerlerde cehalet veya şüphe ima ettiğini varsayarak ilahi ilimle çelişki üretmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
علBir şeyin peşinden gitme, meşgul olma, bir hadisenin ardından gelen ikincil durum veya gerekçe olma; nitekim علل kökünde içilen suyun ardından tekrar içmek veya bir şeye bahane ve sebep bulmak anlamı esastır; لعب ve لعن köklerinde de bir şeyin peşine düşme veya uzaklaştırma hareketi görülür.لBaşa gelen tekit lamı veya kök içi pekiştirme unsuru, soyut sebep ve takip fikrini doğrudan muhatabın beklentisine, ümit ve sakınma gayesine bağlayan bir talep ve tereccî edatına dönüştürmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaZihni ve iradeyi belirli bir gayeye, hedefe ve sonuca doğru yönlendirme işlevini kurar.
عGöz; görme, bilme, kaynakBeklentinin, gözetlemenin ve geleceğe yönelik ihtimali takip etmenin idraki boyutunu temsil eder.
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaYönelinen neticenin tahakkukuna bağlanmayı ve iradenin hedefe kilitlenmesini pekiştirir.
لعلYöneltme, gözetleme ve sonuca bağlamaMuhatabın dikkatini açık bir imkâna yönelterek onu ümit veya sakınma ekseninde nihai hedefe bağlayan beklenti hareketi.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamFiziksel olarak bir nesneye veya suya ikinci kez yönelme, bir eylemin ardıl neticesini gözetleme ve hedefe varmak için adım atma anlamından soyutlanmış; dilde beklenti, umut veya çekinme bildiren bir edat olarak yerleşmiştir. Aslının عل olduğu ve başına pekiştirme lamı geldiği kabul edilir.
Cahiliye şiiri kullanımıMecnûn Benî Âmir şiirinde edatın asıl biçimi olan عل kökünü bir teselli ve beklenti ifadesi olarak kullanmıştır: يقول أناس عل مجنون عامر / يروم سلوا قلت إني لما بيا
Erken Arapça kullanımNâfi‘ b. Sa‘d el-Ganevî erken dönem şiirinde geçmişe yanmak yerine gelecekteki imkânı gözetme anlamında edatı şöyle zikreder: ولست بلوام على الأمر بعدما / يفوت ولكن عل أن أتقدما

المصدر Lisān al-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa, Kitâbü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde لعل lafzı bağımsız bir üç harfli isim veya fiil kökünden ziyade edatlaşma süreciyle ortaya çıkmış işlevsel bir birimdir. Klasik dilcilerin ekseriyetine göre lafzın çekirdeği عل olup, bu kök Sami ailesinde yükseklik, bir şeyin üzerine çıkma, ardından gelme ve gerekçelendirme bildiren arkaik unsurlarla bağlantılıdır. Arapçada bu yapı başına tekit veya tahkik işlevi gören ل harfinin eklenmesiyle kaynaşmış ve ümit, beklenti, korku veya gaye bildiren bir tereccî edatına dönüşmüştür. Süryanice ve İbranicede doğrudan birebir ses denkliğiyle bu tam terkip bulunmasa da sebep bildiren ve şart/beklenti ifade eden parçacıkların birleşimiyle benzer işlevler kurulmaktadır. Arapçadaki gelişim, soyut gerekçelendirme ile zihni beklentiyi tek bir morfolojik kalıpta kaynaştırmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعل kökünden türeyen birleşik edatBaştaki lam harfinin pekiştirme için eklendiği ve kelimenin tereccî, işfak ve talîl bildiren müstakil bir edata dönüştüğü kabul edilir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİkincil sebep ve yöneliş bildiren parçacıklarGeniş Sami katmanında sebep ve netice ilişkisi kuran edatlaşma süreçleriyle paralel bir mantık taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin dışında doğrudan genetik bir kök sürekliliği tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Lisān al-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لعلAnlamlıBeklenti, ümit, gerekçeBir işin ardından doğması umulan veya sakınılan neticeyi gözetme edatıdır.Hedef kök; Kur'an'da geçer
للعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız ve işlek bir semantik kök olarak yer almaz.Kur'an'da geçmez
عللAnlamlıİkinci kez içme, meşgul etme, gerekçeBir eylemi tekrarlama, hastalığa tutulma veya bir duruma sebep ve bahane üretme anlamındadır.Kur'an'da geçmez; hedef edatın morfolojik çekirdeğidir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لعلMerkezBeklenti, gaye, ihtimalİstenen veya sakınılan bir neticenin gerekçeli biçimde ortaya çıkma imkânını kurar.Muhataba yönelik ümit, çekinme veya ilahi hitapta sebep-hedef bildirme edatıdır.
عسىKomşuUmut, yakın ihtimalBir durumun vuku bulmasının çok yakın ve kuvvetle muhtemel olduğunu ifade eder.لعل edatına göre daha ziyade doğrudan oluş ve yaklaşma bildirir.
طمعKomşuGüçlü arzu, beklentiİnsanın bir menfaati veya sonucu aşırı derecede istemesi ve ona göz dikmesidir.لعل edatının kapsadığı zihni ve nesnel imkân yerine öznel arzuya dayanır.
رجوKomşuÜmit, beklentiGelecekte gerçekleşmesi mümkün ve hayırlı bir şeyi sabırla ve güvenle beklemedir.لعل edatı yalnızca ümidi değil sakınmayı ve gerekçeyi de kapsar.
كيKomşuGaye, sebep, amaçBir eylemin hangi amaca matuf olarak yapıldığını bildiren salt sebep edatıdır.لعل edatındaki psikolojik beklenti ve ihtimal boyutundan ziyade doğrudan gerekçe kurar.
يئسZıtÜmitsizlik, beklentinin bitmesiBir sonucun gerçekleşme imkânının zihnen veya fiilen tamamen ortadan kalkması durumudur.لعل kökünün açtığı ihtimal ve ümit kapısının kesin bir inkırazla kapanmasıdır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلعلUmulur ki, belki, ta kiBeklenti, çekinme veya gaye bildiren edat; tereccî, işfâk ve ta'lîl ifade eder.Kesin
Latinceut, forsitan, speransTa ki, belki, umarakUt bağlacı gaye ve neticeyi karşılarken, forsitan ihtimali, sperans ise umut halini verir; tek sözcük tüm katmanları örtmez.Güçlü
İngilizcelest, in order that, perhapsBelki, umulur ki, -mesin diyeIn order that gaye yönünü, perhaps ihtimali, lest ise korkulan durumdan sakınma yönünü karşılar.Güçlü
Almancadamit, vielleicht, auf dassTa ki, belki, olsun diyeDamit bağlacı teleolojik gayeyi, vielleicht zihni ihtimali ifade eder.Güçlü
Fransızcaafin que, peut-être, pour queBelki, ta ki, amacıylaPour que ve afin que sebep-sonuç bağını kurarken, peut-être ihtimal boyutunu taşır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Gaye ve sebep (ta‘lîl / key)İbadet, takva veya hidayete ulaşma gayesiyleİlahi emir, yasak veya yaratılış hikmetinin açıklandığı bağlamlar (Bakara 2:21, Bakara 2:150, Nahl 16:14).
Muhataba yönelik ümitlendirme (ıtmâ‘)Tevbe ve tefekkür etme imkânını muhatabın iradesine bırakmaTebliğ edilen kişinin dönüş yapması beklentisiyle yumuşak söz söylenmesi emri (Tâhâ 20:44, A‘râf 7:176).
Sakındırma ve endişe (işfâk)Çirkin bir fiilin veya helakin gerçekleşmesinden çekinmePeygamberin aşırı keder veya tebliğ baskısı altında kendini yıpratmasından endişe edilen bağlamlar (Hûd 11:12, Kehf 18:6, Şuarâ 26:3).
Beşerî arzu ve dünyevi beklentiİnsanların kendi zihni hesapları ve umutlarıDünyevi bir bilgi, ateş veya menfaat elde etme talebi (Yûsuf 12:46, Kasas 28:29, Mü'minûn 23:100).
İhtimal ve uyarılma (vuku imkânı)Kıyametin veya ilahi azabın ansızın gelme ihtimaliİnsanların vaktini bilmediği nihai saatle uyarılması (Ahzâb 33:63, Şûrâ 42:17).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi irade ve ilim ile beşerî ihtimal ilişkisiAllah hakkında şüphe ve beklentinin imkânsızlığı; ayetlerdeki edatın kulun iradesine ve ilahi hikmete bakan boyutu.Ta‘lîl (gerekçelendirme) ve vücûb (ilahi vaadin tahakkuku) ekseninde yoğunlaşır.
FıkıhHükümlerin illet ve hikmetleri (makâsıdü'ş-şerî‘a)Emredilen veya yasaklanan mükellefiyetlerin nihai maksadının bu edatla beyan edilmesi.Şer‘i hükümlerin gerekçesini kuran teleolojik bir bağlaç niteliği kazanır.
TefsirNazım ve hitap incelikleriEdatın doğrudan Allah’a değil, muhatabın zihnindeki ümit ve sakınma psikolojisine hamletme gereği.İtmâ‘ (ümit verme), işfâk (sakındırma) ve ta‘lîl (amaç bildirme) yönleri tebarüz eder.
HadisRivayetlerdeki temenni ve ihtimal ifadeleriGeleceğe dair amellerin neticesini ümitle bekleme veya Bedir ehli örneğinde olduğu gibi ilahi lütfun tahakkukunu anlatma.Hükmün kesinliğini muhataba ümit üslubuyla tebliğ etme işlevi öne çıkar.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKulluk ve ubudiyet teklifiİradeyi harekete geçiren nihai hedef ve hikmet bağıAmelleri salt şekil olmaktan çıkarıp takva ve şükür gayesine bağlar.İbadetlerin hedefi kulda ahlaki ve kalbi bir dönüşüm hasıl etmektir (Bakara 2:21).Kesin
İlmiİdrak ve akıl yürütme süreciGözlemden tefekküre ve kesin bilgiye sevk eden metodolojik saikDüşünmeyi ve ibret almayı teşvik ederek cehaleti bertaraf eder.Ayetlerin ve kevni delillerin akledilmesi için gerekli zihni alanı açar (Bakara 2:186).Kesin
SiyasiTebliğ, diplomasi ve yönetim diliMuhatabın onurunu koruyarak dönüşüne imkân tanıyan nezaket diliDespotik güçleri doğrudan ithamla kitlemek yerine tefekküre davet eder.Firavun'a karşı emredilen kavl-i leyyin siyasetinin temel gayesini açıklar (Tâhâ 20:44).Güçlü
İktisadiNimete muhatap olma ve bölüşümŞükür, meşru kazanç ve felaha ulaşma beklentisiMaddi refahı ve yeryüzü nimetlerini ahlaki şükür şartına bağlar.Denizlerden ve ticaretten pay alma ameliyesini rızık bilincine bağlar (Câsiye 45:12).Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerOlasılık dalga fonksiyonu ve teleolojik sınır değeri (limiti)Bir sistemdeki başlangıç şartlarının ve girdi parametrelerinin belirli bir çekici noktaya (attractor) doğru yönelmesi, ancak nihai durumun deterministik bir zorlamayla değil ihtimal dağılımıyla şekillenmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerMotivasyonel beklenti kuramı (expectancy theory) ve amaç yönelimiİnsan davranışlarının sadece geçmiş dürtülerle değil, gelecekte gerçekleşmesi umulan veya sakınılan hedeflerin zihinde kurduğu ihtimal alanı ile harekete geçmesi.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEdatı yalnızca gündelik Türkçedeki temenni veya zayıf bir ihtimal bildiren "belki / umarım" manasına indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamEdatın teklif edilen amelin nihai gayesini (ta‘lîl), muhatapta uyanması gereken ahlaki bilinci ve ilahi fiillerin hikmete mebni olduğunu gösteren geniş işlevsel boyutu.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAllah’ın ne olacağını bilmediği veya bir sonucun vukuundan şüphe ettiği zannına kapılmak; böylece ilahi ilmin mutlaklığını zedelemek veya ibadetleri gayesiz birer buyruk saymak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın teklif mantığının körü körüne bir itaat değil, insanın iradesiyle varacağı ahlaki, akli ve ruhi gayelere matuf olduğunu gösteren anahtar teleolojik bağlaçtır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbadetlerin ve ahkâmın gerekçesini bildiren emir ayetlerinde, peygamberlerin tebliğ metodolojisini çizen kıssalarda ve kevni delillerin zikredildiği tefekkür pasajlarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İlahi hitapta geçen ümit ifadelerinin ilahi bilgisizlikten kaynaklandığı vehmini çürütür; ayrıca dinin emirlerini kuru şekilcilikten kurtararak her emrin bir gaye taşıdığını gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir ardıl eylemin peşinden gitme, gerekçe bulma ve neticeyi gözetleme hareketinden türeyerek bir hedefe yönelme durumu.
  • Soyut anlamMuhatabın iradesinde ümit, sakınma veya gaye bilinci uyandırarak onu eylem ile nihai netice arasındaki ihtimal alanında hedefe bağlama.
  • Sistematik karşılıkİnsanın özgür iradesini dışlamayan, eylemi nihai semeresine (takva, şükür, tefekkür) bağlayan gayeci teklif mimarisi.
  • LaTeX modeliA→fP(B)  ⟹  G
  • LaTeX açıklamasıFormülde A muhataba yöneltilen ilahi teklifi, emri veya ibret levhasını temsil eder; f bu teklifin insan idrakine ve iradesine sunuluş sürecidir; P(B) teklifin icrası sonucunda ortaya çıkması umulan veya sakınılan durumun gerçekleşme ihtimal alanıdır; G ise eylemin bağlandığı nihai teleolojik hedefi (takva, şükür veya hidayet gayesini) simgeler. Modellik, edatın zorlayıcı bir kadercilik yerine ihtimali iradi hedefe bağlayan işlevini özetler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ل