مول
م - و - ل
جذر- الورود: ٨٦
- الآيات: ٨٠
- الصيغ: ٣٣
- المعاجم: ٩
معناه في القرآن: Onların malları
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٧١٤باب الّلام والميم و و ا ي ء معهما
ل و م، م ل و، م و ل، و ل م، ل م ي، م ل ي، م ي ل، ل م أ، ل أ م، م ل أ، أ ل م، أ م ل مستعملات
لوم:
اللَّوْم: المَلامةُ، والفعْلُ: لامَ يَلومُ. ورَجُلٌ مَلُومٌ ومَليم: قد استحقّ اللَّوْم. واللَّوْماءُ: المَلامةُ، قال:
ألا يا جارتي غُضِّي عن اللَّوْماءِ والعَذْلِ
واللَّوْمةُ: الشَّهْدةُ.
واللاّمة، بلا همزٍ، واللاّم: الهَوْلُ، قال:
ويَكادُ من لامٍ يَطـيرُ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٤٠المالُ معروف، وتصغيره مُوَيْلٌ. ورجلٌ مالٌ، أي كثير المال، وأنشد أبو عمرو:
إذا كانَ مالاً كان مالاً مُرَزَّأً ونالَ نَداهُ كلُّ دانٍ وجانِبِ
ومالَ الرجلُ يَمولُ ويَمالُ مَوْلاً ومَؤُولاً، إذا صار ذا مال، وتَمَوَّلَ مثله. ومَوَّلَهُ غيره.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٧٣م و ل
موله الله فتموّل واستمال ومال يمال ويمول.
قال: بنيّ ردّ المهر والصّقيلا إني أريد اليوم أن أصولا صولة ليث يفرس القتيلا مخافة الإقتار أو أعيلا حتى أزور الموت أو أمولا ولم يزل جدّي لها فعولا كأنه قال مخافة أن أقتر.
ورجل مال نال: متموّل معطٍ.
وأنشد ابن الأعرابيّ: إذا كان مالاً كان نالاً مرزأ ونال نداه كلّ دانٍ وجانب وخرج إلى ماله: إلى ضياعه أو إبله.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٦٥٤المالُ: معروف ما مَلَكْتَه من جميع الأَشياء. قال سيبويه: من شاذ الإِمالة قولهم مال، أَمالُوها لشبه أَلفها بأَلف غَزَا، قال: والأَعرف أَن لا يمال لأَنه لا علَّة هناك توجب الإِمالة، قال الجوهري: ذكر بعضهم أَن المال يؤنث؛ وأَنشد لحسان:
المالُ تُزْرِي بأَقوامٍ ذوِي حَسَبٍ،
وقد تُسَوِّد غير السيِّد المالُ
والجمع أَمْوال. وفي الحديث: نهى عن إِضاعة المال؛ قيل: أَراد به الحيوان أَي يُحْسَن إِليه ولا
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٢٣* م و ل * * المَالُ * معروف ورجل * مالٌ * أي كثير المال و * تَمَوَّلَ * الرجل صار ذا مالٍ و * مَوَّلَهُ * غيره * تَمْوِيلاً
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٩٧٠المال: ما ملكته من كل شيء، قال الجوهري: وذكر بعضهم أن المال يؤنث، وأنشد لحسان:
المال تزري بأقوام ذوي حسب وقد تسود غير السيد المـال ج: أموال، وفي الحديث: نهى عن إضاعة المال. قيل: أراد به الحيوان، أي يحسن إليه ولا يهمل، وقيل: إضاعته: إنفاقه في المعاصي والحرام وما لا يحبه الله، وقيل: أراد به التبذير والإسراف وإن كان في حلال مباح. وقال ابن الأثير: المال في الأصل: ما
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٧٩تَمَوَّلَ
5 تَمَوَّلَ ذ He became abundant in wealth. (TA, art. ثمر).
مَالٌ
مَالٌ ذ Whatever one possesses: (K:) property; wealth:] accord. to Mohammad [the Hanafee Imلm), whatever men possess, of dirhems, or deenلrs, or gold, or silver, or wheat, or barley, or bread, or beasts, or garments or pieces of cloth, or weapons, or other things: (Mgh:) [property, or wealth:] or originally what one
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٦٢مَالَ
مَالَ ( w ) U ( n. ac. مَوْل 1 , مُؤُوةل [ 27 ] ),
a. Was rich, wealthy.
b. U ( n. ac. مَوْل 1 ), Gave wealth to; enriched.
مَوَّلَ
مَوَّلَ II , أَمْوَلَ IV ,
a. see I (b) .
تَمَوَّلَ
تَمَوَّلَ V ,
a. Became rich, wealthy.
اِسْتَمْوَلَ
اِسْتَمْوَلَ X ,
a. see I (a) .
مَال
مَال [ 1A ] , ( pl. أَمْوَال [ 38 ] ),
a. Riches, wealth; fortune.
b. Property; possession.
c. Stock;
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣١٬٧٤٢مول
1.BAB
مَالَ - يَمُولُ (مَالَ - يَمَالُ) - مَال - أَمْوَال
مَالَ - يَمُولُ (مَالَ - يَمَالُ) + الكائن + شيئاً: يملكه ويصير له وتحت سلطانه
مَال: اسم فعل " مَالَ - يَمُولُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول منه: كل ما يملكه المرء ويصير تحت سلطانه: كل ما ينفع البشر على هذه الأرض ويمكن لبشر أن يسلط عليه فهو مال، مثل: الثمر - الطعام - الهدية - الكسب - كل
مول 1.BAB مَالَ - يَمُولُ (مَالَ - يَمَالُ) - مَال - أَمْوَال مَالَ - يَمُولُ (مَالَ - يَمَالُ) + الكائن + شيئاً: يملكه ويصير له وتحت سلطانه مَال: اسم فعل " مَالَ - يَمُولُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول منه: كل ما يملكه المرء ويصير تحت سلطانه: كل ما ينفع البشر على هذه الأرض ويمكن لبشر أن يسلط عليه فهو مال، مثل: الثمر - الطعام - الهدية - الكسب - كل ما ينفع مال - المال القابل للعد - العقار - النفقة على النساء والأولاد، وما شابه أَمْوَال: جمع " مَال " ملاحظة: من المشتقات الشائعة : مَوَّلَ - يُمَوِّلُ ، تَمَوَّلَ - يَتَمَوَّلُ واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاستيلاء والتملك على ملك أو سلطة بالحق "، وهي: رَبَّ - يَرُبُّ، مَلََكَ - يَمْلِكُ، وَلَى - يَوْلَى (وَلِيَ - يَوْلَى)، مَالَ - يَمُولُ (مَالَ - يَمَالُ)، حَازَ - يَحُوْزُ (حَازَ - يَحِيْزُ)، خَالَ - يَخُوْلُ
مال - أموال ﴿اعلموا أنما الحياة الدنيا لعب ولهو وزينة وتفاخر بينكم وتكاثر في الأموال والأولاد كمثل غيث أعجب الكفار نباته ثم يهيج فتراه مصفرا ثم يكون حطاما وفي الآخرة عذاب شديد ومغفرة من الله ورضوان وما الحياة الدنيا إلا متاع الغرور(20)﴾ الحديد ﴿المال والبنون زينة الحياة الدنيا والباقيات الصالحات خير عند ربك ثوابا وخير أملا(46)﴾ الكهف ﴿وتحبون المال حبا جما (20)﴾ الفجر ﴿يقول أهلكت مالا لبدا (6)﴾ البلد ﴿وقال موسى ربنا إنك آتيت فرعون وملأه زينة وأموالا في الحياة الدنيا ربنا ليضلوا عن سبيلك ربنا اطمس على أموالهم واشدد على قلوبهم فلا يؤمنوا حتى يروا العذاب الأليم(88)﴾ يونس ﴿وقال لهم نبيهم إن الله قد بعث لكم طالوت ملكا قالوا أنى يكون له الملك علينا ونحن أحق بالملك منه ولم يؤت سعة من المال قال إن الله اصطفاه عليكم وزاده بسطة في العلم والجسم والله يؤتي ملكه من يشاء والله واسع عليم(247)﴾ البقرة ﴿واستفزز من استطعت منهم بصوتك وأجلب عليهم بخيلك ورجلك وشاركهم في الأموال والأولاد وعدهم وما يعدهم الشيطان إلا غرورا(64)﴾ الإسراء الثمر مال ﴿وكان له ثمر فقال لصاحبه وهو يحاوره أنا أكثر منك مالا وأعز نفرا (34)﴾ الكهف ﴿ولولا إذ دخلت جنتك قلت ما شاء الله لا قوة إلا بالله إن ترني أنا أقل منك مالا وولدا (39)﴾ الكهف الطعام مال ﴿ولنبلونكم بشيء من الخوف والجوع ونقص من الأموال والأنفس والثمرات وبشر الصابرين (155)﴾ البقرة ﴿لتبلون في أموالكم وأنفسكم ولتسمعن من الذين أوتوا الكتاب من قبلكم ومن الذين أشركوا أذى كثيرا وإن تصبروا وتتقوا فإن ذلك من عزم الأمور(186)﴾ آل عمران ﴿إنما أموالكم وأولادكم فتنة والله عنده أجر عظيم (15)﴾ التغابن ﴿واعلموا أنما أموالكم وأولادكم فتنة وأن الله عنده أجر عظيم (28)﴾ الأنفال الهدية مال ﴿فلما جاء سليمان قال أتمدونني بمال فما آتاني الله خير مما آتاكم بل أنتم بهديتكم تفرحون(36)﴾ النمل ﴿أيحسبون أنما نمدهم به من مال وبنين (55) نسارع لهم في الخيرات بل لا يشعرون(56)﴾ المؤمنون ﴿ثم رددنا لكم الكرة عليهم وأمددناكم بأموال وبنين وجعلناكم أكثر نفيرا(6)﴾ الإسراء الكسب مال ﴿ما أغنى عني مالي (28)﴾ الحاقة ﴿ما أغنى عنه ماله وما كسب (2)﴾ المسد كل ما ينفع مال ﴿يوم لا ينفع مال ولا بنون (88)﴾ الشعراء ﴿وما أموالكم ولا أولادكم بالتي تقربكم عندنا زلفى إلا من آمن وعمل صالحا فأولئك لهم جزاء الضعف بما عملوا وهم في الغرفات آمنون(37)﴾ سبأ المال القابل للعد ﴿الذي جمع مالا وعدده (2)﴾ الهمزة ﴿يحسب أن ماله أخلده (3)﴾ الهمزة ﴿أن كان ذا مال وبنين (14) إذا تتلى عليه آياتنا قال أساطير الأولين(15)﴾ القلم ﴿وقالوا نحن أكثر أموالا وأولادا وما نحن بمعذبين (35)﴾ سبأ العقار مال ﴿وجعلت له مالا ممدودا (12)﴾ المدثر ﴿ويمددكم بأموال وبنين ويجعل لكم جنات ويجعل لكم أنهارا(12)﴾ نوح ﴿أفرأيت الذي كفر بآياتنا وقال لأوتين مالا وولدا (77)﴾ مريم ﴿إنما الحياة الدنيا لعب ولهو وإن تؤمنوا وتتقوا يؤتكم أجوركم ولا يسألكم أموالكم (36)﴾ محمد ﴿كالذين من قبلكم كانوا أشد منكم قوة وأكثر أموالا وأولادا فاستمتعوا بخلاقهم فاستمتعتم بخلاقكم كما استمتع الذين من قبلكم بخلاقهم وخضتم كالذي خاضوا أولئك حبطت أعمالهم في الدنيا والآخرة وأولئك هم الخاسرون (69)﴾ التوبة النفقة على النساء والأولاد مال ﴿الرجال قوامون على النساء بما فضل الله بعضهم على بعض وبما أنفقوا من أموالهم فالصالحات قانتات حافظات للغيب بما حفظ الله واللاتي تخافون نشوزهن فعظوهن واهجروهن في المضاجع واضربوهن فإن أطعنكم فلا تبغوا عليهن سبيلا إن الله كان عليا كبيرا(34)﴾ النساء
﴿وفي أموالهم حق للسائل والمحروم (19)﴾ الذاريات ﴿والذين في أموالهم حق معلوم (24)﴾ المعارج ﴿خذ من أموالهم صدقة تطهرهم وتزكيهم بها وصل عليهم إن صلاتك سكن لهم والله سميع عليم(103)﴾ التوبة ﴿الذي يؤتي ماله يتزكى (18)﴾ الليل ﴿ليس البر أن تولوا وجوهكم قبل المشرق والمغرب ولكن البر من آمن بالله واليوم الآخر والملائكة والكتاب والنبيين وآتى المال على حبه ذوي القربى واليتامى والمساكين وابن السبيل والسائلين وفي الرقاب وأقام الصلاة وآتى الزكاة والموفون بعهدهم إذا عاهدوا والصابرين في البأساء والضراء وحين البأس أولئك الذين صدقوا وأولئك هم المتقون(177)﴾ البقرة ﴿وليستعفف الذين لا يجدون نكاحا حتى يغنيهم الله من فضله والذين يبتغون الكتاب مما ملكت أيمانكم فكاتبوهم إن علمتم فيهم خيرا وآتوهم من مال الله الذي آتاكم ولا تكرهوا فتياتكم على البغاء إن أردن تحصنا لتبتغوا عرض الحياة الدنيا ومن يكرهن فإن الله من بعد إكراههن غفور رحيم(33)﴾ النور الممتلكات مال ﴿للفقراء المهاجرين الذين أخرجوا من ديارهم وأموالهم يبتغون فضلا من الله ورضوانا وينصرون الله ورسوله أولئك هم الصادقون(8)﴾ الحشر النقد مال ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تبطلوا صدقاتكم بالمن والأذى كالذي ينفق ماله رئاء الناس ولا يؤمن بالله واليوم الآخر فمثله كمثل صفوان عليه تراب فأصابه وابل فتركه صلدا لا يقدرون على شيء مما كسبوا والله لا يهدي القوم الكافرين(264)﴾ البقرة ﴿والذين ينفقون أموالهم رئاء الناس ولا يؤمنون بالله ولا باليوم الآخر ومن يكن الشيطان له قرينا فساء قرينا(38)﴾ النساء
﴿إن الله اشترى من المؤمنين أنفسهم وأموالهم بأن لهم الجنة يقاتلون في سبيل الله فيقتلون ويقتلون وعدا عليه حقا في التوراة والإنجيل والقرآن ومن أوفى بعهده من الله فاستبشروا ببيعكم الذي بايعتم به وذلك هو الفوز العظيم(111)﴾ التوبة ﴿ياأيها الذين آمنوا هل أدلكم على تجارة تنجيكم من عذاب أليم(10)تؤمنون بالله ورسوله وتجاهدون في سبيل الله بأموالكم وأنفسكم ذلكم خير لكم إن كنتم تعلمون(11)يغفر لكم ذنوبكم ويدخلكم جنات تجري من تحتها الأنهار ومساكن طيبة في جنات عدن ذلك الفوز العظيم(12)﴾ الصف ﴿إنما المؤمنون الذين آمنوا بالله ورسوله ثم لم يرتابوا وجاهدوا بأموالهم وأنفسهم في سبيل الله أولئك هم الصادقون(15)﴾ الحجرات ﴿لكن الرسول والذين آمنوا معه جاهدوا بأموالهم وأنفسهم وأولئك لهم الخيرات وأولئك هم المفلحون(88)﴾ التوبة
الصيغ(٣٣)
- أَمْوَالَهُمْOnların malları(أَفْعَالَهُمْ)×٩
- بِأَمْوَالِهِمْOnların malları ile(بِأَفْعَالِهِمْ)×٨
- مَالًاMal(فَعَلًا)×٧
- أَمْوَالُهُمْOnların malları(أَفْعَالُهُمْ)×٥
- أَمْوَالِهِمْOnların malları(أَفْعَالِهِمْ)×٥
- أَمْوَالُكُمْMallarınız(أَفْعَالُكُمْ)×٤
- أَمْوَالَMallar(أَفْعَالَ)×٣
- أَمْوَالَكُمْMallarınız(أَفْعَالَكُمْ)×٣
- أَمْوَالِكُمْMallarınız(أَفْعَالِكُمْ)×٣
- الْأَمْوَالِMallar(الْأَفْعَالِ)×٣
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٣٣ (الإجمالي: ٣٤٦)
- ولد
الآيات المشتركة: ١٦ · “Yavru” demektir
- جهد
الآيات المشتركة: ١٠ · Cehd düz, sert yer demektir
- سبل
الآيات المشتركة: ١٦ · Biribirini kesen yoldur
- نفس
الآيات المشتركة: ١٧ · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
- يتم
الآيات المشتركة: ٦ · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir
- نفق
الآيات المشتركة: ٩ · İki yüzlüler
- غني
الآيات المشتركة: ٨ · Ğaniy, Ğanem, koyun sürüsü demektir
- أله
الآيات المشتركة: ٤٤ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- مدد
الآيات المشتركة: ٥ · Kiriş demektir
- نفر
الآيات المشتركة: ٤ · Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra…
- أجر
الآيات المشتركة: ٨ · (EaCR) “Acur” tuğla demektir
- أكل
الآيات المشتركة: ٨ · Ekel pas demektir
الآيات التي ورد فيها(٨٠)
مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ …
Onların malları
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلَا أَذًى لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
Onların malları
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
Onların malları
وَآتُوا الْيَتَامَى أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَهُمْ إِلَى أَمْوَالِكُمْ إِنَّهُ كَانَ حُوبًا كَبِيرًا
Onların malları
وَآتُوا الْيَتَامَى أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَهُمْ إِلَى أَمْوَالِكُمْ إِنَّهُ كَانَ حُوبًا كَبِيرًا
Onların malları
… بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُوا وَمَنْ كَانَ …
Onların malları
… وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا
Onların malları
وَالَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَمَنْ يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَرِينًا فَسَاءَ قَرِينًا
Onların malları
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ فَسَيُنْفِقُونَهَا ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ …
Onların malları
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | مول |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (ecvef) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ملك, قني, كسب |
| Zıt Kök | فقر |
| Çekirdek Özet 1 | İnsanın sahip olduğu, biriktirdiği, geçim ve istifade kaynağı kıldığı taşınır veya taşınmaz her türlü maddi kıymet. |
| Çekirdek Özet 2 | İnsana emanet edilen, imtihan vesilesi kılınan, infak ve meşru dolaşımla arındırılması emredilen iktisadi güç. |
| Çekirdek Özet 3 | Mülkiyetin mutlak sahibinin Allah olduğu bilinciyle adil bölüşüm ve dolaşımı sağlanan iktisadi sermaye. |
| Kritik Hata Riski | Malı sadece nakit para veya bireyin sınırsızca tasarruf edeceği mutlak bir mülk sanıp emanet ve infak boyutunu dışarıda bırakmak. |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مو | Akışkanlık, yayılma, dalgalanma ve canlılığı sürdüren hareketlilik (موت, موج, مور, موه). | ل | Yöneltme, gütme ve bağlama işlevi taşıyan harfin eklenmesiyle akıcı ve değişken değerlerin belirli bir elde toplanıp tasarruf edilen somut bir servete dönüşmesi sağlanmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Değerin akışkanlığı, çoğalma potansiyeli ve canlılığı besleyen temel zemin. |
| و | çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Parçaların birbirine eklenmesi, biriktirilmesi ve elde tutulup sabitlenmesi. |
| ل | çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Varlık üzerinde tasarruf etme, yönlendirme, gütme ve mülkiyet idaresi kurma. |
| مول | Akışkan ve değişken değerlerin bir araya toplanıp bağlanarak sahibinin tasarruf ve sevk idaresine girmesi. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Göçebe Arap kültüründe mal öncelikle sağılan, beslenen, yük taşıyan ve menkul serveti oluşturan deve ve küçükbaş hayvan sürülerini (en'âm) ifade eder; sonradan altın, gümüş ve iktisap edilen her somut nesneye teşmil edilmiştir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairi şu dizelerinde fakirlikten ve borçtan kaçınarak zenginleşme yahut ölüm arzusunu kökün fiil haliyle dile getirir: بنيّ ردّ المهر والصّقيلا / إني أريد اليوم أن أصولا / صولة ليث يفرس القتيلا / مخافة الإقتار أو أعيلا / حتى أزور الموت أو أمولا |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönemde bir kimsenin hurmalığına veya deve sürüsüne gitmesi "خرج فلان إلى ماله" şeklinde ifade edilmiş; hadislerde servetin israf edilmemesi ve hayvanların zayi edilmemesi "نهى عن إضاعة المال" ibaresiyle yer almıştır. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapçada مول kökü, doğrudan biriktirilen ve sahip olunan nesneyi karşılayan isim formundan (māl / مَال) hareketle gelişmiş ikincil bir kök hüviyetindedir. Erken Sami dillerinde somut mülkiyet ve servet olgusu çoğunlukla edinme ve kazanma kökleriyle (قني) veya egemenlik ve yetki kökleriyle (ملك) ifade edilirken, Arapça ve yakın Güney Sami dillerinde māl kelimesi taşınabilir zenginliğin müstakil adı haline gelmiştir. Kökün iç Arapça gelişiminde kalbin veya meylin yöneldiği şey anlamında ميل köküyle kavramsal ve fonetik bir akrabalık görülür. Dilbilimciler Arapçadaki māl biçiminin Ge'ez diline de servet ve mülk anlamında geçtiğini veya ortak Güney Sami katmanına ait olduğunu kaydeder. Kök, Kuzeybatı Sami dillerindeki köklerle doğrudan özdeş bir üçlü sîga oluşturmaktan ziyade, bedevi hayatın hayvan sürüsü ve madeni birikim gibi taşınabilir sermaye ihtiyacını adlandırmak üzere özelleşmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | مول veya ميل ile bağlantılı olarak meyledilen, iktisap edilen varlık | Somut mal adından hareketle تموّل şeklinde fiilleşen ve servet sahibi olmayı anlatan iç türetim. | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami dillerinde (Ge'ez vb.) māl biçiminde zenginlik ve taşınır servet karşılığı | Kuzeybatı Sami kolunda قني ve ملك öne çıkarken Güney sahasında māl terimi müstakilleşmiştir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve güvenilir bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lane's Lexicon.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| مول | Anlamlı | Biriktirilen mal, iktisadi servet | Tasarruf edilen, geçim ve zenginlik vesilesi olan her türlü menkul ve gayrimenkul kıymet. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| ملو | Anlamlı | Uzun zaman süresi, genişlik ve yazdırma | Bir müddet yaşamak, zamanın akıp gitmesi veya kâtibe metni yazdırmak (imlâ). | Kur'an'da geçmez. |
| ومل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez. |
| ولم | Anlamlı | Bir araya getirmek, toplamak | İnsanları bir yemek etrafında cem etmek; düğün yemeği (velime). | Kur'an'da geçmez. |
| لمو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlükte لمي altında incelenir. |
| لوم | Anlamlı | Kınamak, ayıplamak, serzeniş | Bir kusur ve kabahatten dolayı bir kimseyi sözle paylamak ve itham etmek. | Kur'an'da geçer. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| مول | Merkez | İktisadi birikim ve varlık | Sahip olunan, elden ele devredilebilen ve harcanabilen somut kıymet. | Bireyin ve toplumun tasarrufunda bulunan her türlü maddi zenginlik. |
| ملك | Komşu | Hukuki mülkiyet ve tasarruf yetkisi | Nesne üzerindeki hukuki kontrol, egemenlik ve bağlayıcı yetki boyutu. | Malın kimin hâkimiyetinde olduğunu ve tasarruf meşruiyetini belirler. |
| قني | Komşu | Kalıcı sermaye ve birikim | Tüketilmeyip elde tutulan, üretkenliği devam eden asıl servet. | Gündelik harcamanın ötesinde sermaye kılınan kalıcı mülk. |
| كسب | Komşu | Emek ve çaba ile elde edilen kazanç | Mülkiyetin doğmasını sağlayan fiili çalışma ve gelir elde etme süreci. | Malın kökenindeki insani emek ve gayret unsurunu vurgular. |
| فقر / فقر | Zıt | İhtiyaç, yoksunluk ve çaresizlik | Malın ve geçim vasıtalarının bulunmayışı sebebiyle belin bükülmesi hali. | Zenginlik ve sermaye birikiminin tam karşıtı olan maddi imkânsızlık. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | مول (مَال) | Mal, servet, iktisadi birikim | Bireyin ve toplumun tasarrufunda bulunan, harcanabilir ve devredilebilir kıymet. | Kesin |
| Latince | pecunia, bona, facultates | Para, mallar, imkânlar | pecunia sürüden doğan taşınır serveti, bona ise hukuki mal varlığını karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | wealth, property, assets | Servet, mülk, varlıklar | wealth zenginliği, property hukuki mülkiyeti karşılar; emanet ilkesini dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Almanca | Vermögen, Güter, Besitz | Varlık, mallar, zilyetlik | Vermögen ekonomik gücü, Güter somut iktisadi nesneleri ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | biens, richesse, fortune | Mallar, zenginlik, servet | biens hukuken korunan şeyleri, richesse ise birikmiş sermaye ve bolluğu karşılar. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lewis & Short.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَمْوَالُكُمْ / أَمْوَال | İlahi imtihan ve sadakat testi | Mal ve evlatların insan için birer fitne ve deneme aracı kılındığı ayetler (Enfâl 8:28, Tegâbün 64:15, Bakara 2:155). |
| بِأَمْوَالِهِمْ / بِأَمْوَالِكُمْ | Hak yolunda fedakârlık ve cihad vasıtası | İman iddiasının can ve mal ile meşru mücadeleye dönüştürülmesi çağrısı (Tevbe 9:20, Tevbe 9:41, Hucurât 49:15). |
| أَمْوَالَ | Yetimlerin ve zayıfların korunması gereken hakkı | Yetim malına haksızca el uzatılmasının ve batıl yollarla mal yemenin haram kılındığı bağlamlar (Bakara 2:188, Nisâ 4:2, Nisâ 4:10). |
| مَالًا / مَالَهُ | Kibir, aldanış ve dünyevileşme sebebi | Malın kişiyi ebedi kılacağını zannetmesi ve servetle böbürlenme hali (Hümeze 104:2, Leyl 92:11, Tebbet 111:2). |
| الْمَالَ / أَمْوَالِهِمْ | İnfak, zekât ve arınma nesnesi | Sevilen maldan harcama yapılması ve yoksulun mal üzerindeki meşru hakkı (Bakara 2:177, Zâriyât 51:19, Meâric 70:24). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rızık, mülkiyet ve kesb nazariyesi | Malın gerçek sahibinin Allah olması karşısında kulun mülkiyetinin mahiyeti ve haramın rızık sayılıp sayılmayacağı. | Mutlak mülk-i ilahi ile izafi kul mülkiyeti ayrımı. |
| Fıkıh | Muamelat, zekât ve tazmin hukuku | Mal-ı mütekavvim tanımı, zekâta tabi malların şartları, gasp ve itlaf edilen malın tazmini. | Hukuken korunan, piyasa değeri taşıyan ve tasarrufa konu nesne. |
| Tefsir | Ahlaki denge, infak ve imtihan boyutu | Mal sevgisinin insanın kalbini istila etmesi tehlikesi ile malın Allah rızası için harcanmasının mükafatı. | İnsanı arındıran veya azdıran imtihan nesnesi. |
| Hadis | İktisadi ahlak, israf ve helal kazanç | Malın telef edilmesinin yasaklanması, salih kişiye salih malın hayrı ve mal hırsının tehlikeleri. | İktisadi sorumluluk, emanet şuuru ve meşru dolaşım. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kulluk ve imtihan alanı | Emanet ve arınma nesnesi | Kulun şükür, infak ve adalet ahlakını sınamak | Mal insana mutlak mülkiyet olarak değil, imtihan edilmek üzere tevdi edilen emanettir. | Kesin |
| İlmi | İktisat teorisi ve değer üretimi | Ölçülebilir ve mübadele edilebilir değer | Hukuki ve ticari ilişkilerde değer ölçüsü ve meta olmak | Değer teorisi, emek-kıymet ilişkisi ve meşru mübadelenin temel birimidir. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu maliyesi ve devlet otoritesi | Beytülmal ve kamu serveti | Toplumsal adaleti tesis etmek ve kamu hizmetlerini finanse etmek | Devlet servetin tek elde toplanmasını engelleyerek kamusal dengeyi kurar. | Kesin |
| İktisadi | Üretim, bölüşüm ve piyasa dolaşımı | Sermaye, likidite ve değişim aracı | İhtiyaçları karşılamak ve piyasada tedavülü sağlamak | Mal hapsedilip yığılmadığında (kenz edilmediğinde) refahı tabana yayan bir akışkandır. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kinetik ve potansiyel enerji dengesi | Mal statik olarak depolandığında potansiyel enerji gibi birikir; harcama ve infak ile dolaşıma girdiğinde kinetik enerjiye dönüşerek toplumsal iş üretir. Sıvının borularda birikip tıkanma yapması gibi malın tek merkezde toplanması da sistemik basınca ve krize yol açar. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sermaye akışı ve zilyetlik hukuku | Hukukta hak ve borç doğuran nesne, sosyolojide sınıfsal ayrışma veya dayanışma aracı, iktisatta ise likidite ve üretim faktörüdür. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Malı sadece nakit paradan, banka mevduatından ibaret görmek ve ferdin dilediği gibi yok edebileceği yahut biriktirebileceği mutlak bir hak saymak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Mal; canı ayakta tutan, ihtiyaç sahiplerinin onda meşru hakkı bulunan, zekât ve infak ile arındırılması gereken, emanet niteliğindeki her türlü iktisadi kıymettir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Malın mülkiyetini insana ait mutlak bir hak sanmak; kenz (yığma), israf ve tekelciliği meşrulaştırarak yetim ve yoksul haklarını zedeler, infak ahlakını ortadan kaldırır. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan psikolojisi, ahlak ve toplum nizamına dair vazettiği dengenin merkezinde mal tutkusu yer alır; imtihanın ana ekseni bu kök üzerinden kurulur. |
| Hangi ayet groupslarında belirleyicidir? | İnfak, zekât, faiz yasağı ve miras ahkâmında; cihad ve fedakârlık çağrılarında; Karun ve Mekke müşriklerinin servet şımarıklığını yeren kıssalarda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Zenginliğin Allah katında mutlak bir üstünlük, fakirliğin ise bir alçalma olduğu yönündeki Cahiliye algısını yıkar; malı amaç değil, arınma vasıtası kılar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamTaşınabilen, güdülebilen, biriktirilebilen ve geçim sağlayan her türlü somut varlık ve sermaye.
- Soyut anlamİnsana imtihan gayesiyle emanet edilmiş, meşru dolaşım, adil bölüşüm ve infak ile arındırılması gereken iktisadi güç.
- Sistematik karşılıkMülkiyetin mutlak sahibinin Allah olduğu bilinciyle bireyde toplanan, dolaşıma sokulduğunda toplumsal refahı besleyen emanet sermaye.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde mevcut mal varlığını, meşru emek ve kazancı, asıl sermaye veya mirası temsil eder. Bu birikimden çıkarılan (infak) ve (zekât) payları, malın tek merkezde donup kalmasını engeller. Bağıntının sonucu olan ifadesi ise, meşru arınma ve harcama mekanizmaları sayesinde malın toplumdaki dolaşım hızının ve adil dağılımının zamana göre daima pozitif bir akış halinde kaldığını sembolize eder.