يمن

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ي-م-نالصيغ: ٢٣ · الجذور المجاورة: ١٢٠ · الآيات: ٦٣ · السور: ٣٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عورألهقسمأَيْمَانُكُمْيمنشملالْأَيْمَانَملكالْمَيْمَنَةِأَيْمَانِهِمْنكثنكحالْيَمِينِفرض

الجذرالصيغ ٢٣الآيات ٦٣السور ٣٤المجاورة ١٢٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

يمن

ي - م - ن

جذر
  • الورود: ٧١
  • الآيات: ٦٣
  • الصيغ: ٢٣
  • المعاجم: ١٣

Sağ yandır. Doğuya dönüldüğünde sağ taraf kalan yerdir. Sol tarafta kalan yere de şimal denir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Sağ yandır. Doğuya dönüldüğünde sağ taraf kalan yerdir. Sol tarafta kalan yere de şimal denir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٩٧٢
باب النون والميم و و ا ي ء معهما ن م ا، ن و م، ن ي م، ي م ن، ي ن م، م ي ن، أ ن م، ن أ م، أ م ن، م أ ن، م ن ا، م ن أ مستعملات نما: نما الشَّيْء يَنْمُو نُموّا، ونَمَى يَنْمي نَماءً أيضا. وأنماه الله: رَفَعَهُ، وزاد فيه إنماء، ونماه أيضاً، قال النّابغة: إلى صَعبِ المَقادةِ مُنْذريٍّ نَماه في فُرُوعِ المَجْدِ نامي ونما الخِضابُ يَنْمو نُمُوّاً إذا زاد حمرةً وسواداً. ونميتُ فلاناً في الحَسَب،
رابط المدخل

باب النون والميم و و ا ي ء معهما ن م ا، ن و م، ن ي م، ي م ن، ي ن م، م ي ن، أ ن م، ن أ م، أ م ن، م أ ن، م ن ا، م ن أ مستعملات نما: نما الشَّيْء يَنْمُو نُموّا، ونَمَى يَنْمي نَماءً أيضا. وأنماه الله: رَفَعَهُ، وزاد فيه إنماء، ونماه أيضاً، قال النّابغة: إلى صَعبِ المَقادةِ مُنْذريٍّ نَماه في فُرُوعِ المَجْدِ نامي ونما الخِضابُ يَنْمو نُمُوّاً إذا زاد حمرةً وسواداً. ونميتُ فلاناً في الحَسَب، أي: رفعته، فانتمى في حَسَبه، وفي الحديث: كُلْ ما أَصمَيْت ودَعْ ما أنميت، أي: ما برح من مكانِه من الطَّير فغاب عنك. والشّيء ينتمي، أي: يرتفع من مكان إلى مكان. وتَمَنّى الشّيء تَنَمِّياً، إذا ارتقع، قال القُطاميّ: فأصبح سيل ذلك قد تَنَمَّى إلى من كانَ مَنْزِلُهُ يَفاعا أي: من كان عن هذا بمَعْزِلٍ أدركه شرّه. والأشياء كلُّها على وَجْه الأَرْض نامٍ وصامتٌ، فالنّامي: مثل النّبات والشَّجَر ونحوه، والصّامت: كالحَجَر والجَبَل ونحوه. والنّامي: الزائد، لأنّه أُخِذَ من النَّماء. والنّاميةُ من الإبل: السَّمينة. نوم: رجلٌ نَوَمٌ ونُوَمةٌ: كثيرُ النَّوْم، ورجلٌ نُوَمة أيضاً، أي: خاملُ الذِّكْر، وفي الحديث: إنّما ينجو من شرّ ذلك الزَّمان كلّ مؤمنٍ نُوَمة، أولئك مصابيح العلم وأئمة الهدى. والمنام: معروف، وقوله جلّ وعزّ: إذ يريكهم الله في منامك قليلا، أي: في عينك. ويقال: نام الرّجلُ يَنام نَوْماً فهو نائم، إذا رَقَد. وفي النّداء يا نَوْمان للكثيرِ النَّوْم. ورجلٌ نويمٌ ونُوَمةٌ، أي: مغفّل. واستنام فلانٌ إلى فلانٍ، إذا أنس به واطمأنّ إليه، فهو مُستنيم إليه. واستنام أيضاً، إذا تناوم شهوةً للنَّوْم، قال: إذا استنام راعه النَّجيُّ نيم: النِّيم: قال أبو ليلى: النِّيم: الفرو الرّقيق، وأنشد لذي الرّمّة: حتّى انجلى الصُّبْحُ عنها في مُلَمِّعةٍ مِثلِ الأَديمِ لها من هَـبْـوةٍ نِـيمُ يمن: يُمِنَ الرّجلُ فهو ميمونٌ. والمُيَمَّنُ: الذي أتى باليُمْنِ والبَرَكة، قال النّابغة: ولكنْ ما أتاك عن ابن هندٍ من الحَزْم المُيَمَّن والتَّمامِ وقال بعضهم: المُيَمَّنُ: الذي يُنسَبُ إلى اليُمنِ والبَرَكة. واليُمْنُ: نظير البَرَكة. واليَمَنُ: أرضٌ وجيلٌ من النّاس. واليَمَنُ: ما كان على يمين القِبْلة من بلاد الغَوْر، قال: بيتُك في اليامِنِ بيت الأَيْمَنِ اليامن: نعت. وفي حديث عمر: زوّدتنا أُمُّنا بيُمَيْنَتَيْها من الهبيد، فإِنّما هي تصغير يمين، تقول: أعطتني كفا بيمينها هبيداً. واليمين: اليَدُ اليُمْنى، والأَيمان: جَمْعُه. وثلاث أَيمُنٍ وأَشمُلٍ. واليمين: من القَسَم، والأَيْمانُ جماعتُهُ أيضاً. وأخذنا يَمْناً ويَسْراً، وهم اليامِنونَ والياسِرونَ. وأَيْمُن: حرف وُضِعَ للقَسَم، فإِذا لقيته الألف واللاّم سقطت النّون، مثل قوله: أيم الحقّ، وتقول: أيمن ربِّك، واليمين: يؤنّث، والجميع: الأَيْمان والأَيمُن. والعرب تقول: لَيْمُنُك وأَيمُنك في الحَلِف، يريدون به اليمن، ويقال: بل يريدون بها أيمن. ويُقال: لا أَيْمُنُك، كقولك: لا والله. وأيمن: جماعة، أي: يميناً بعد يمين، قال زهير: فتُجمَعُ أَيْمُنٌ مِنّا ومِنْكُـم بمُقْسَمةٍ تَمورُ بها الدِّماءُ والمُقْسَمةُ: اليَمينُ، أي: تحلفون ونحلف، فيكون قد جمع اليمين.. وتمور: تُسفَكُ. ينم: اليَنَمُ، بلغة اليمن: نظير البَرَكة. مين: المَيْنُ: الكَذِبُ، تقول: مِنتُ أَمينُ مَيْناً. ورَجُلٌ مَيُونٌ: كَذوبٌ. أنم: الأنام: ما على ظهر الأرض من جميع الخَلْق، ويجوز في الشِّعْر: الأنيم. نأم: النّئيم: صوت فيه ضَعْفٌ. وصوت الهام نئيم، وصوتٌ الضّفادعِ نئيمٌ. والفعلُ: نَأَم يَنْئِم نئيماً. أمن: الأَمنُ: ضدّ الخوف، والفعل منه: أمِنَ يأْمَنُ أَمْناً. والمَأْمَنُ: مَوْضعُ الأَمن. والأمَنَةُ من الأَمْن، اسم مَوْضوعٌ من أمنت. والأمانُ: إعطاء الأَمَنة. والأمانةُ: نقيضُ الخِيانة، والمفعول: مأمون وأمين. ومؤتمن من ائتمنه. والإيمان: التّصديق نفسه، وقوله تعالى: "وما أَنتَ بمُؤمن لنا"، أي: بمُصَدِّق. والتَّأْمين من قولك: آمين، وهو اسم من أسماء الله. وناقة أَمُون، وهي الأمينة الوثيقة، وهذا فَعُولٌ جاء في مَعْنى المفعول، ومثله: ناقة عضوب، يعضب فخذها حين تحلب حتّى تدرّ. مأن: المؤونة: فعولة من مانهم يَمُونُهم، أي: يتكلّف مَؤُونتهم. والمائنةُ: اسم ما يُمَوَّن، أي: يتكلّف من المؤونة. ومَأْنةُ الصَّدْر: لَحْمةٌ سَمينةٌ في أَسْفل الصَّدْر كأنّها لَحْمة فَضْلٌ، وكذلك مَأْنةُ الطِّفْطِفة. منا: المنا: الموت، وكذلك المنيّة، والمنايا: جماعة، قال: لَعَمْرُ أبي عمرٍ لقد ساقه المَنـا إلى جَدَثٍ يُوزَى له بالأَهاضِبِ يوزى له: يُقاسُ له على قَدْره. ومِنَى، مقصور: مَوْضِعٌ معروفٌ بمكة. والمُنَى: جماعة المُنية، وهي ما يتمناه الرّجل. والأُمنيّة: أُفعولة، وربّما طرحت الألف، فقيل: مُنْيةٌ على فُعلة، وجمعها: مُنى. والمَنا: الذي يُوزَنُ به، والجميع: الأمناء. ويُحْكَى بمَنْ الأعلام والكُنَى والنّكرات في لُغَة أَهْلِ الحجاز إذا قال: رأيت زيداً قلت: من زيداً، وإذا قال: رأيت رجلا قلت: مَنا يا فتى، وتقول في النّصب والخفض إذا استفهمت عن رجل أو قوم قلت: منا للّرجل وإن قال: مررت برجل قلت: مَنا، ومَنَيْن للرجلين ومَنِين للرّجال.. وتقول في الرّفع: مَنُو للواحد ومَنان للاثنين، ومنون للجميع، قال: أتوا ناري فقلت: مَنُونَ أنـتـم فقالوا: الجنّ قلت: عِمُوا ظلاما والمَنِيُّ: ماء الرّجل من شهوته الذى يكون منه الولد، والفعل: أَمْنَيتُ. وتمنَّى كتابَ الله، أي: تلاه، وقوله عزّ وجلّ: "إلاّ إذا تمنّى ألقى الشّيطان في أمنيته"، أي: تلا، قال: تَمَنَّى كتاب الله أوّلَ ليلِـهِ وآخره لاقى حِمام المَقادرِ في مرثية عثمان بن عفّان. والمنَا: الحذاء، تقول: داري مَنا دارِك، أي: حذاءها. ومُنيِتُ بكذا، أي: ابتليت. ومناة: اسم صَنَمٍ لقُرَيْش. منأ: منأتُ الأَديمَ في الدّباغ أَمْنَؤُه مَنْأ، إذا أنقعته في الدِّباغ. والمنيئةُ: المدبغة.. والمنيئة: الجلد ما كان في الدِّباغ.

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٦٩١
اليَمَنُ: بلاد للعرب، والنسبة إليها يَمَنِيٌّ ويَمانٍ مخفَّفةً. قال سيبويه: وبعضهم يقول يَمانِيّ بالتشديد. قال أميَّة بن خلف: يَمانِيًّا يظَلُّ يشـدُّ كِـيراًوينفُخ دائماً لَهَبَ الشُواظِ وقومٌ يَمانِيَةٌ ويَمانونَ. وامرأةٌ يَمانِيَةٌ أيضاً. وأَيْمَنَ الرجل، ويَمَّنَ، ويامَنَ، إذا أتى اليَمَنَ. وكذلك إذا أخذ في سيره يميناً. يقال: يامِنْ يا فلان بأصحابك، أي خذْ بهم يَمنَةً. وتَيَمَّنَ:
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٥٬٤٧٥
ن م ( و ا ي ء ) نمى ، نوم ، نيم ، منى ، مأن ، يمن ، ينم ، ونم ، أمن ، نأم ، منأ ، أنم ، منا ، مين ، إنما . أنم : الليث : الأَنام : ما على ظَهر الأرض من جَميع الخَلْق . قال : ويجوز في الشّعْر : الأَنِيم . وقال المُفّسرون في قول الله تعالى : ( للهالْمِيزَانَ وَالاَرْضَ وَضَعَهَا لِلاَنَامِ ) ( الرحمن : 10 ) هم : الجِنّ والإنس . والدّليل على ما قالوا أن الله تَعالى قال بعقب ذِكره ( الأنام ) إلى قوله
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٢٤٦
(باب الياء وما بعدها مما جاء على ثلاثة أحرف وكتبت ذلك كلّه باباً واحداً لقلّته([1])) (يأس) الياء والهمزة والسين. كلمتان: إحداهما اليأس: قَطْعُ الرَّجاء. ويقال إنَّه ليست ياء في صَدرِ كلمةٍ بعدها همزة إلاّ هذه. يقال منه: يَئِس يَيْأَس ويَيْئِس، على يَفْعَل ويَفْعِل. والكلمة الأخرى: ألم تَيْأَس، أي ألم تَعْلَم. وقالوا في قوله تعالى: ﴿أفَلَمْ يَيْأَسِ الَّذِينَ آمَنُوا﴾ [الرعد 31]، أي أفلم يَعلَمْ.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬١٢٨
- اليمين: أصله الجارحة، واستعماله في وصف الله تعالى في قوله: ﴿والسموات مطويات بيمينه﴾ [الزمر/67] على حد استعمال اليد فيه، وتخصيص اليمين في هذا المكان، والأرض بالقبضة حيث قال جل ذكره: ﴿والأرض جميعا قبضته يوم القيامة﴾ [الزمر/67] (الآية: ﴿والأرض جميعا قبضته يوم القيامة، والسموات مطويات بيمينه﴾ ) يختص بما بعد هذا الكتاب. وقوله: ﴿إنكم كنتم تأتوننا عن اليمين﴾ [الصافات/28] أي: عن الناحية التي كان منها
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٣٧
ي م ن يمن على قومه يمناً وهو ميمون عليهم وهو الأيمن وهي اليمنى‏.‏ وأخذ بيمينه ويمناه قالوا لليمين‏:‏ اليمنى كما قالوا للشمال‏:‏ الشّومى‏.‏ وقيل للحلف‏:‏ اليمين‏:‏ لأنهم كانوا يتماسحون بأيمانهم فيتحالفون‏.‏ وتيمّن به‏.‏ ويمّن عليه وبرّك‏.‏ ويمين الله وأيمن الله وأيم الله وليمن الله لأفعلنّ‏.‏ قال‏:‏ واستيمنته‏:‏ استحلفته‏.‏ ويامنوا وتيامنوا‏:‏ أخذوا في جانب اليمين‏.‏ وولاذه ميامنه‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٩٬٤٤١
اليُمْنُ: البَركةُ؛ وقد تكرر ذكره في الحديث. واليُمْنُ: خلاف الشُّؤم، ضدّه. يقال: يُمِنَ، فهو مَيْمُونٌ، ويَمَنَهُم فهو يامِنٌ. ابن سيده: يَمُنَ الرجلُ يُمْناً ويَمِنَ وتَيَمَّنَ به واسْتَيْمَن، وإنَّه لمَيْمونٌ عليهم. ويقال: فلان يُتَيَمَّنُ برأْيه أَي يُتَبَرَّك به، وجمع المَيْمونِ مَيامِينُ. وقد يَمَنَه اللهُ يُمْناً، فهو مَيْمُونٌ، والله الْيَامِنُ. الجوهري: يُمِن فلانٌ على قومه، فهو
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٥٢٠
* ي م ن * * اليَمَنُ * بلاد للعرب والنسبة إليهم * يَمَنِيٌّ * و * يَمَانٍ * مخففة والألف عوض من ياء النسب فلا يجتمعان قال سيبويه وبعضهم يقول * يَمَانِيٌّ * بالتشديد وقوم * يَمَانِيَةٌ * و * يَمَانُون * مثل ثمانية وثمانون وامرأة * يَمَانيَةٌ * أيضا و * أَيْمَنَ * الرجل و * يَمَّنَ تَيْمِيناً * و * يَامَنَ * إذا أتى اليمن وكذا إذا أخذ في سيره يمينا يُقال يَامِنْ يا فلان بأصحابك أي خُذ بهم يَمنة ولا
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٤٬٥٤٠
: ( *!اليُمْنُ ، بالضَّمِّ : البَرَكَةُ ) ؛ ) وقد تَكَرَّرَ ذِكْرُه في الحدِيثِ ، وهو ضِدُّ الشُّؤْمِ ؛ ( *!كالمَيْمَنَةِ ) ؛ ) وبه فسِّرَ قَوْلُه تعالى : ﴿أُولَئِكَ أَصْحابُ *!المَيْمِنَةِ﴾ ، أَي كانوا *!مَيامِينَ على أَنْفُسِهم غَير مَشَائِيم ، وجَمْعُ *!المَيْمَنَةِ *!مَيَامِنُ ، وقد ( *!يَمِنَ ) الرَّجُلُ ، ( كعَلِمَ وعُنِيَ وجَعَلَ وكَرُمَ ) ، *!يُمْناً ، ( فهو *!مَيْمونٌ *!وأَيْمَنُ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٨٥٣
1 يُمِنَ ذ , (T, M, K,) and يَمِنَ, (M, K,) He was prosperous; fortunate; lucky. (T, M, K.) 3 يَامَنَ ذ : see 3 in art. شأم in two places. 4 أَيْمَنَهُ ذ He made it to incline towards the right: see an ex. voce سِنٌّ (near the end of the paragraph). ― -b2- أَيْمَنَ: see أَشْأَمَ in two places. ― -b3- أَيْمَنْتُ إِبِلِى: see أَيْسَرْتُ. 5 تَيَمَّنَ ذ He was placed on his right side in the grave.
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٢٣٤
يَمَنَ يَمَنَ I [& a. يَامِن ] ( n. ac. يَمْن 1 ), Went to the right. b. Approached from the right. c. [ Bi ], Led to the right. d. Placed on the right side ( one dead ). e. A [& يَامَن ], ( n. ac. يُمْن 3 , مَيْمَنَة 17t ) [& pass. ], Was fortunate, lucky. f. U , see ( يَمُنَ ) ( b ). يَمِنَ يَمِنَ A , a. see supra (b) , ( e ). يَمُنَ يَمُنَ U , a. see I (e) . b. [ 'Ala ],
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٥٢٬٢٣٤
يمن يَمِنُ - يَيْمَنُ (يَمَنَ - يَيْمَنُ) - يَمِيْن - عن اليمين - أصحاب اليمين - أيْمان - أيْمَن - الجانب الأيمن - يَمَنَ - يَمِيْنُ - مَيْمَنَة - يَمِيْن - أَيْمَان يَمِنُ - يَيْمَنُ (يَمَنَ - يَيْمَنُ) + الكائنُ + نسبة لكائن: يأخذ جهة اليمين نسبة له: يقع على يمينه: فيه بيان موقع من غير حركة يَمُنُ - يَيْمُنُ + كائن + كائناً: يأتيه من
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٢٠ (الإجمالي: ٣٤٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. شمل

    الآيات المشتركة: ٧ · Sol

  2. ملك

    الآيات المشتركة: ١٤ · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  3. صحب

    الآيات المشتركة: ٨ · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…

  4. نكث

    الآيات المشتركة: ٣ · Bozulmuş iptir

  5. قسم

    الآيات المشتركة: ٥ · Kasem sad ile gövdesi kopmuş ağacın yerinde duran köküdür

  6. جهد

    الآيات المشتركة: ٥ · Cehd düz, sert yer demektir

  7. نكح

    الآيات المشتركة: ٤ · Nikah

  8. عور

    الآيات المشتركة: ٢ · Ölçmek için kullanılan boş kaptır

  9. حصن

    الآيات المشتركة: ٣ · Hasen (ha, sad) : Kale duvarı demektir

  10. نسو

    الآيات المشتركة: ٥ · Kadınlar

  11. أله

    الآيات المشتركة: ٣٣ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  12. فرض

    الآيات المشتركة: ٣ · Farz (dat) Ayırmada ayrılacak yerin belirtildiği yer…

الآيات التي ورد فيها(٦٣)

  1. أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى مَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ يَتَفَيَّأُ ظِلَالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ سُجَّدًا لِلَّهِ وَهُمْ دَاخِرُونَ

    Sağ

  2. وَتَرَى الشَّمْسَ إِذَا طَلَعَتْ تَزَاوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذَاتَ الْيَمِينِ وَإِذَا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ وَهُمْ فِي فَجْوَةٍ …

    Sağ

  3. وَتَحْسَبُهُمْ أَيْقَاظًا وَهُمْ رُقُودٌ وَنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِينِ وَذَاتَ الشِّمَالِ وَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ بِالْوَصِيدِ لَوِ اطَّلَعْتَ …

    Sağ

  4. قَالُوا إِنَّكُمْ كُنْتُمْ تَأْتُونَنَا عَنِ الْيَمِينِ

    Sağ

  5. إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِيدٌ

    Sağ

  6. وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ

    Sağ

  7. وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ

    Sağ

  8. لِأَصْحَابِ الْيَمِينِ

    Sağ

  9. وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ

    Sağ

  10. فَسَلَامٌ لَكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ

    Sağ

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökيمن
YapıÜçlü kök
Özel Durumİlk harfi illetli (misâl-i yâî)
Bağlamsal Yakın Köklerحلف, قسم, برك
Zıt Kökشأم
Çekirdek Özet 1Bedenin en işlevsel, kuvvetli ve becerikli organı olan sağ el ve sağ yön
Çekirdek Özet 2İlahi lütuf, bereket, ahde sadakat, kudret ve hesap gününde kurtuluşa erenlerin konumu
Çekirdek Özet 3Hukuki ve ahlaki bağlayıcılığı tescil eden ahit mekanizması ile meşru iktidar ve sorumluluk dengesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir el hareketi veya salt sözlü bir yemin kalıbına indirgeyerek arkasındaki hukuki kuvvet, meşruiyet ve metafizik hayır boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
يمBir hedefe yönelme, kastetme, toplanma ve yoğunlaşma; nitekim يمم kökünde de bilinçli yöneliş ve kast anlamı esastırنHarekete süreklilik, yerleşiklik ve güç kazandırarak soyut yönelişi bedensel kuvvete, hayır ve bereket odağına ve hukuki taahhüde dönüştürmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaEyleme geçme, yapabilme kudreti, iş görme ve bir nesneye ya da hedefe uzanma
مsu; akış, çokluk, derinlikCanlılık, bereket, kuşatıcılık ve sürekli bir akışın varlığı
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkHareketin sürekliliği, tohumun neşvüneması, kararlılık ve canlı bir bağın kurulması
يمنElin uzanarak süreklilik, güç ve bereket akışını tahsis etmesiBedenin en yetkin uzvuyla bir yöne yönelip ahit, kudret ve bereket bağını kesintisiz kılma hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİnsanın ve canlının bedensel olarak daha güçlü, tutucu ve becerikli olan sağ tarafı ve sağ eli; doğuya dönüldüğünde güneyde kalan yön
Cahiliye şiiri kullanımıŞammâh b. Dırâr beytinde kök, sağ el ve şerefli uzuv anlamında şahit gösterilmiştir: إذا ما رايةٌ رُفِعَتْ لمَجْدٍ / تلقَّاها عَرَابةُ باليَمِين
Erken Arapça kullanımNâbiğa ez-Zübyânî beytinde kök, bereket ve uğur anlamında şahit getirilmiştir: ولكنْ ما أتاك عن ابن هندٍ / من الحَزْم المُيَمَّن والتَّمامِ

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Proto-Sami dillerinde ortak bir miras olan *ymn kökü, fiziksel olarak bedenin sağ tarafını ve coğrafi yönelimde güneyi temsil eder. Nitekim kadim Sami coğrafyasında yönler güneşe (doğuya) dönülerek belirlendiğinden, sağ taraf daima güney cihetini karşılamıştır. İbranicede yāmīn (sağ el, güney, refah), Süryanicede yamīnā (sağ taraf, yemin, sadakat) ve Akadcada imittu / emtu (*imnum kökünden; sağ el, hayırlı taraf) formları düzenli fonetik ve semantik denklik sergiler. Bu kök, Sami zihninde sağ elin bedensel üstünlüğünü ve iş yapma yetisini doğrudan güç, bereket, meşruiyet ve tarafların birbirine el vermesiyle gerçekleşen ahitleşme kavramlarına genişletmiştir. Arapçada ise hem fiziksel yön ve organ adı hem de soyut anlamda bereket, yemin ve mülkiyet bağı olarak zengin bir semantik çekirdek korumuştur.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönيمن kökünden türeyen yemin, meymene ve teyemmün kavramlarıSağ elin gücünden hareketle ahit için el tutuşma, hayırlı yöne yönelme ve bereket umma anlamları türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice yāmīn, Süryanice yamīnā, Akadca imittuBütün temel Sami dillerinde sağ el, güney yönü ve kudret/doğruluk anlamları eksiksiz bir paralellik gösterirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiGüney Arapça ve Eski Etiyopya (Ge'ez) dillerinde yamanGüney Sami sahasında da coğrafi yön ve sağ uzuv anlamı aynen korunmuştur; Afroasyatik diğer kollarda izler zayıftırGüçlü

المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
يمنAnlamlıSağ taraf, kuvvet, bereket, ahitHedef köktür; bedenin sağ tarafını ve ahit kudretini imlerKur'an'da geçer
ينمAnlamlıBir tür çöl otuÇöl florasında koyunların otladığı özel bir bitki türüKur'an'da geçmez
مينAnlamlıYalan söylemek, aldatmakGerçeğin üzerini örten asılsız söz ve hilaf-ı hakikat beyanKur'an'da geçmez
منيAnlamlıTakdir etmek, ölçüp biçmek, dökmekKader, temenni, menî ve ölüm gibi takdir edilen paylarKur'an'da geçer
نيمAnlamlıUyku, sükunet, gevşemeCanlının dinlenme ve uyuşma hali, yumuşak dokuKur'an'da geçmez
نميAnlamlıArtmak, yükselmek, üremekCanlı veya cansız bir varlığın boy atması, çoğalmasıKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
يمنMerkezKuvvet, bereket, ahit ve sağ tarafGüç ve bereketi bünyesinde toplayan, el sıkışarak yapılan ahit bağıBedenin sağ elinden hareketle kurulan tüm meşru güç ve hayır alanı
حلفKomşuSözleşme, yemin ve dostlukİki tarafın karşılıklı antlaşma ve bağlılık yeminiyle bir araya gelmesiيمن kökünün organ ve kudret vurgusuna karşılık, sırf ittifak ve sözleşme bağını öne çıkarır
قسمKomşuYemin etmek ve paylaştırmakBir şeyi parçalara ayırarak veya kesin sınır çizerek sözü tahkim etmeيمن el tutuşma ve kudrete dayanırken, قسم pay ve kesin hüküm sınırına dayanır
بركKomşuBereket, artış ve kalıcılıkİlahi hayrın bir şeyde yerleşmesi, devam etmesi ve çoğalmasıيمن bereketi sağ yön ve kudret sembolizmiyle verirken, برك yerleşme ve durağan artışı anlatır
شأمZıtUğursuzluk, sol taraf ve meş'emeHayrın zıddı olan darlık, bereketsizlik ve felaket yönüKur'an'da meymene ve ashabü'l-yemin zıddı olarak meş'eme ve ashabü'ş-şimal halinde kullanılır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaيمنSağ el, bereket, yemin, kudretSomut organ, yön, soyut kuvvet ve hukuki bağlayıcılığı cem eden geniş kökKesin
Latincedexter, iurareSağ el / becerikli, yemin etmekDexter fiziksel sağ ve beceriyi, iurare ise hukuki yemini karşılar; iki ayrı köktürGüçlü
İngilizceright, oath, auspiciousSağ yön/hak, yemin, uğurluRight kökü hem sağ yönü hem ahlaki doğruluğu karşılar; ancak tek kelime bereketi kapsamazGüçlü
Almancarechts, Eid, SegenSağ taraf, ant, bereketSağ yön ile yemin ve bereket alanı farklı kelimelerle ifade edilirGüçlü
Fransızcadroite, sermentSağ taraf/hukuk, yeminDroite hem sağ yönü hem meşru hukuku içerir, yemin anlamı serment ile karşılanırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Collins Robert French Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَيْمَانُكُمْ / أَيْمَانِهِمْHukuki yemin ve taahhütYapılan antlaşmalar, yeminler ve bunların bozulması veya kefareti bağlamında; Bakara 2:225, Mâide 5:89, Nahl 16:91
أَيْمَانُكُمْ / أَيْمَانُهُنَّMeşru mülkiyet ve sorumluluk bağıHukuken meşru şekilde tasarruf ve himaye altında bulunanlar bağlamında; Nisâ 4:33, Nûr 24:31, Ahzâb 33:50
الْيَمِينِ / بِيَمِينِهِKudret, kuvvet ve mutlak hakimiyetBizzat organ veya kudretin tecellisi; Zümer 39:67, Hâkka 69:45, Tâhâ 20:69
أصحاب اليمين / الْيَمِينِCennet ehli ve kurtuluşa erenlerAhirette amel defteri sağından verilenler veya bahtiyar olanlar; Vâkıa 56:27, Vâkıa 56:90, Müddessir 74:39
الْمَيْمَنَةِBereket ve hayır topluluğuİyilik, infak ve imanın neticesinde ulaşılan uğurlu makam; Vâkıa 56:8, Beled 90:18
الْأَيْمَنِMekansal olarak sağ cihetVahyin gerçekleştiği kutlu vadinin sağ yamacı; Meryem 19:52, Tâhâ 20:80, Kasas 28:30

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSıfât-ı ilâhiyye (yedullah ve yeminullah)Ayetlerde Allah'a nispet edilen yemin lafzının cismaniyet mi yoksa mutlak kudret ve tasarruf mu olduğuMaddi organdan arındırılarak ilahi kudret, celal ve izzete hamledilmesi
FıkıhEymân ve nüfûz hukukuYeminin bağlayıcılığı, kasem lafızları, lağv-gamûs-mün'akide ayrımı ve yemin kefaretiHukuki bir taahhüdü ilahi isimle tahkim etme ve mülkiyet ahdi
TefsirAshâb-ı Yemîn ve meymene tasviriAmel defterlerinin sağdan verilmesinin keyfiyeti ve sağ tarafın ontolojik üstünlüğüAhiretteki nihai kurtuluş, saadet, ilahi rıza ve bereket makamı
HadisTeyemmün ve yeme-içme adabıHz. Peygamber'in her hayırlı ve temiz işte sağdan başlamayı tercih etmesi (teyemmün)Nezafet, meymenet, ibadet ve ahlakta sağ tarafın sembolik takdisi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kulluk bağıAhde vefa ve ilahi lütufİmanı ve taahhütleri korumaDini hayat Allah'a verilen ezeli ve ebedi yeminin sağ eliyle tutulmasıdırKesin
İlmiEpistemolojik doğrulukSağlam delil ve kuvvetHükmü tahkim etmeZayıf ve şüpheli zandan arınmış, kudretli ve kesinleşmiş bilgi formuGüçlü
SiyasiMeşru egemenlik ve biatEl tutuşarak yapılan bağOtoriteyi tescil etmeYöneticinin adaletle hükmetmesi ve tebaanın meşru biat bağıyla bağlanmasıKesin
İktisadiMülkiyet ve akit güvenliğiMeşru mülk ve sözleşmeHukuki güveni sağlamaTicari muamelelerin ve mülkiyet haklarının ahit ile korunmasıKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPozitif yönelim ve kiralite (chirality)Kartezyen koordinat sisteminde pozitif doğrultu, fizikte sağ el kuralı ve moleküler kimyada sağa yönelimli asimetri kuvveti ve düzeni kurarGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki taahhüt ve toplumsal sözleşmeBireylerin karşılıklı hak ve ödevleri el sıkışarak veya yeminle sabitlemesi, toplumsal düzenin temel meşruiyet harcıdırKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca mahkemede veya günlük dilde söylenen alelade bir kasem sözüne ya da basit bir bedensel uzva hapsetmek
Kur'an içi daha geniş anlamBedensel kuvvetten meşru mülkiyete, ilahi vadideki kutlu mekandan ahiretteki mutlak kurtuluşa ve hukuki ahitleşmeye uzanan çok katmanlı yapı
Yanlış anlamanın doğuracağı hata'Mâ meleket eymânukum' ifadesini salt tarihsel bir kölelik kalıbı sanıp altındaki karşılıklı hukuki sorumluluk ve meşru ahit zeminini görememek veya ilahi kudret ifadelerini lafzi antropomorfizme kurban etmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem ahlaki ve hukuki yükümlülük teorisini (ahitleşme, yeminler) hem de uhrevi tasnif mekanizmasını (ashâb-ı yemîn / meymene) üzerine bina ettiği kurucu bir kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yemin kefaretlerini ve ahitleri düzenleyen fıkhi ayetlerde, mülkiyet ve aile hukukuna dair ayetlerde ve kıyamet sahneleri ile amel defterlerinin dağıtımını anlatan ahiret tasvirlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yeminin kuru bir sözden ibaret olmadığını, bizzat kişinin meşru kudretini ve şerefini ortaya koyduğu bağlayıcı bir akit olduğunu göstererek dildeki laubaliliği ve lafızcılığı düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBedenin en kuvvetli, tutucu, fonksiyonel ve hünerli uzvu olan sağ el; yön olarak güney ve sağ cihet.
  • Soyut anlamİlahi bereket, hayır, ahlaki üstünlük, hukuki bağlayıcılığı tescil eden yemin ve ahit kudreti.
  • Sistematik karşılıkHukuki ve toplumsal düzlemde meşruiyet ve taahhüt güvencesi; teolojik düzlemde ise hesabı başarıyla tamamlayıp saadet yurduna erme hali.
  • LaTeX modeliY=(K×A)→+(B∩M)
  • LaTeX açıklamasıFormülde Y kökün temsil ettiği yemin ve meymenet durumunu; K bedensel ve fiili kudreti; A hukuki ve ahlaki ahitleşmeyi; B ilahi bereket ve hayrı; M ise meşruiyet ve mülkiyet güvencesini temsil eder. Kudret ile ahdin bileşimi, varlığı bereket ve meşruiyetin kesiştiği pozitif yöne taşır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ي